Die oorsprong van spesies deur middel van natuurlike seleksie
In 1859 het ‘n stil Engelse natuurkenner ‘n boek gepubliseer wat die wêreld se siening van die lewe vir altyd verander het. Charles Darwin het twintig jaar lank bewyse versamel: duiwe en bye, fossiele en eilande, saad wat oor die see dryf en voëls wat van eiland tot eiland verskil. Daarmee het hy ‘n eenvoudige maar kragtige gedagte bepleit. Geen twee lewende wesens is presies eenders nie. Die wat net ‘n bietjie beter aangepas is, oorleef en gee hulle eienskappe aan hul kleintjies oor. Oor ontelbare geslagte ontstaan so nuwe soorte. Hy het dit natuurlike seleksie genoem.
Dit is die volledige eerste uitgawe, getrou vertaal in helder, maklike Afrikaans. Al Darwin se voorbeelde en argumente is hier, maar sy lang Victoriaanse sinne is opgebreek sodat enige nuuskierige leser hom kan volg. Darwin se oorspronklike diagram is ook ingesluit.
“Daar is grootsheid in hierdie siening van die lewe.”
Dit is die volledige eerste uitgawe, getrou vertaal in helder, maklike Afrikaans. Al Darwin se voorbeelde en argumente is hier, maar sy lang Victoriaanse sinne is opgebreek sodat enige nuuskierige leser hom kan volg. Darwin se oorspronklike diagram is ook ingesluit.
“Daar is grootsheid in hierdie siening van die lewe.”
Hoofstuk 1
Oor hierdie boek
Oor die oorsprong van spesies deur middel van natuurlike seleksie, of die behoud van bevoordeelde rasse in die stryd om lewe. Deur Charles Darwin. Londen: John Murray, 1859.
Op 24 November 1859 het 'n boek in Londen verskyn met 'n lang en deftige titel: On the Origin of Species by Means of Natural Selection. Die eerste oplaag van 1 250 eksemplare was op die eerste dag uitverkoop. Min boeke het ooit so diep verander hoe mense na die lewe kyk.
Darwin se gedagte is eenvoudig, en juis daarom so kragtig. Geen twee diere of plante is presies eenders nie. Daar word altyd baie meer gebore as wat kan oorleef. Die wat net 'n bietjie beter by hulle omgewing pas, het 'n effens beter kans om te lewe en kleintjies te kry, en hulle gee hulle eienskappe aan daardie kleintjies oor. Oor genoeg tyd – oor duisende en miljoene geslagte – kan so 'n stil, stadige proses nuwe soorte laat ontstaan. Darwin het dit natuurlike seleksie genoem.
Dit is nie 'n maklike boek nie. Darwin het meer as twintig jaar lank bewyse versamel, en hy wou elke moontlike beswaar self eerste beantwoord. Daarom is die boek vol voorbeelde: duiwe en hoenders, bye en miere, eilande en ystye, fossiele en embrio's. Hy het sy boek self "een lang argument" genoem.
Hierdie Afrikaanse weergawe volg die eerste uitgawe van 1859, die boek soos die wêreld dit die eerste keer gelees het. Ons het probeer om Darwin getrou te bly: al sy voorbeelde, getalle en voorbehoude is hier. Maar sy lang Victoriaanse sinne het ons opgebreek in kort, eenvoudige Afrikaans, sodat enige nuuskierige leser hom kan volg.
Onthou wanneer jy lees dat Darwin in 1859 nog niks van gene of DNS geweet het nie. Hy kon nie verklaar hoe eienskappe presies oorgeërf word nie, en hy sê dit self eerlik. Die wetenskap van later – genetika, die fossiele wat sedertdien gevind is, en die DNS van lewende wesens – het sy hoofgedagte telkens bevestig, al het hy oor party besonderhede gefouteer.
Twee aanhalings voor in Darwin se boek
"Wat die stoflike wêreld betref, kan ons ten minste so ver gaan: ons kan sien dat dinge nie gebeur deur losstaande ingrepe van Goddelike krag wat elke keer afsonderlik plaasvind nie, maar deur die vasstelling van algemene wette." – W. Whewell, Bridgewater Treatise
"Laat geen mens dus, uit 'n swak soort beskeidenheid of 'n misplaaste gematigdheid, dink of beweer dat 'n mens te ver kan soek of te goed onderleg kan wees in die boek van God se woord, of in die boek van God se werke – godgeleerdheid of wysbegeerte nie. Laat mense eerder streef na 'n eindelose vordering en bekwaamheid in albei." – Francis Bacon, Advancement of Learning
Down, Bromley, Kent, 1 Oktober 1859.