Don Quijote – in Afrikaans
‘n Ou edelman lees so baie ridderboeke dat hy sy verstand verloor. Hy trek sy oupagrootjie se verroeste wapenrusting aan, klim op sy maer knol Rocinante en ry die wêreld in om onreg reg te stel, met die eenvoudige boer Sancho Panza op ‘n donkie langs hom. Windmeulens word reuse, herberge word kastele, en ‘n gewone boeremeisie word die mooiste prinses op aarde. Cervantes se meesterstuk uit 1605, die boek wat baie mense die eerste moderne roman noem, nou vir die eerste keer volledig en gratis in Afrikaans. Ons publiseer dit hoofstuk vir hoofstuk.
Hoofstuk 1
Oor hierdie boek
'n Ou edelman lees so baie ridderboeke dat hy sy verstand verloor. Hy trek 'n verroeste wapenrusting aan, klim op 'n maer knol en ry die wêreld in om onreg reg te stel. Windmeulens word reuse, herberge word kastele, en 'n gewone boeremeisie word die mooiste prinses op aarde. Langs hom ry 'n dik, eenvoudige boer op 'n donkie, wat eintlik net 'n eiland wil hê om oor te regeer.
Dit is Don Quijote, en meer as vierhonderd jaar later lag mense nog steeds vir hom, en huil hulle nog steeds saam met hom.
Wie was Cervantes?
Miguel de Cervantes Saavedra is in 1547 in Spanje gebore. Sy eie lewe was amper so avontuurlik soos sy boek. As jong soldaat het hy in 1571 in die seeslag by Lepanto geveg en is hy so gewond dat hy sy linkerhand nie weer kon gebruik nie. Op pad terug Spanje toe is sy skip deur seerowers gekaap, en hy was vyf jaar lank 'n gevangene in Algiers, waar hy vier keer probeer ontsnap het. Later het hy as belastinggaarder gewerk en het hy meer as een keer in die tronk beland. Hy skryf self in sy voorwoord dat hierdie boek "in 'n tronk gebore" is.
Die eerste deel van Don Quijote het in 1605 verskyn en was dadelik gewild. Toe 'n ander skrywer in 1614 'n vals vervolg uitgee, het Cervantes sy eie tweede deel klaargemaak, wat in 1615 verskyn het. Hy is die volgende jaar, in 1616, oorlede.
Waaroor gaan dit?
Op die oog af is dit 'n grap oor die ridderverhale wat in Cervantes se tyd so gewild was, soos mense vandag aanhoudend dieselfde soort aksiefilms kyk. Maar hoe verder jy lees, hoe meer word dit iets anders: 'n boek oor die verskil tussen hoe die wêreld is en hoe ons wens dit moet wees, oor vriendskap, oor eer, en oor wat dit beteken om in iets te glo wat almal rondom jou belaglik vind.
Die hart van die boek is die gesprekke tussen Don Quijote en sy skildknaap, Sancho Panza. Don Quijote praat hoogdrawend en droom groot; Sancho is nugter, slim op sy eie manier, en het vir alles 'n spreekwoord. Hoe langer hulle saam ry, hoe meer begin hulle op mekaar te lyk.
Baie mense noem Don Quijote die eerste moderne roman. Dit het skrywers oor die hele wêreld beïnvloed, en die woord "quijoties" (iemand wat met groot idealisme na onmoontlike drome streef) het in baie tale beland.
Oor hierdie vertaling
Hierdie Afrikaanse vertaling is gemaak uit die Engelse vertaling van John Ormsby (1885), een van die mees getroue vertalings van Cervantes. Ons het die hele teks vertaal, sonder om te verkort, in gewone, lewendige Afrikaans. Don Quijote praat soos 'n ridder uit 'n ou boek; Sancho praat soos 'n boer. Waar Sancho 'n spreekwoord gebruik, het ons waar moontlik 'n Afrikaanse spreekwoord gekies wat dieselfde sê.
Die Spaanse name bly Spaans: Don Quijote van La Mancha, Sancho Panza, sy perd Rocinante en sy dame, Dulcinea del Toboso. Die kort verduidelikings onder sommige hoofstukke is van ons.
Die boek bestaan uit twee dele. Deel 1 (1605) met sy twee-en-vyftig hoofstukke is hier volledig. Deel 2 (1615) volg. Lekker lees, en hou jou lans gereed.