Henog
Engele wat uit die hemel neerdaal, reuse wat die aarde verwoes, en ‘n man wat voor die troon van God staan. Die Boek van Henog is meer as 2 000 jaar oud, word in die Nuwe Testament aangehaal en is net in die Etiopiese Bybel volledig bewaar. Nou vir die eerste keer gratis in eenvoudige Afrikaans. Deel 1: Die Boek van die Wagters.
Hoofstuk 1
Oorsig – lees dit eerste
Engele wat uit die hemel neerdaal en met mense trou. Reuse wat die aarde verwoes. 'n Man wat deur die hemel reis, voor die troon van God staan en die eindes van die aarde sien. Die Boek van Henog is een van die vreemdste en oudste boeke wat ons ken, en vir die meeste Afrikaanse lesers is dit die eerste keer dat hulle dit in hulle eie taal kan lees.
Wie het dit geskryf, en wanneer?
Henog is die man van wie Genesis net sê dat hy met God gewandel het, en dat God hom weggeneem het. Hy het nie gesterf nie. Eeue later het Joodse skrywers boeke in sy naam geskryf, oor wat hy sou gesien het toe hy by God was. Dit was in daardie tyd 'n gewone manier van skryf: 'n mens het jou boodskap in die mond van 'n groot figuur uit die verlede gelê.
Die boek het oor 'n paar honderd jaar heen gegroei, waarskynlik van ongeveer 300 v.C. tot omtrent die tyd van Jesus. Dit was so bekend dat die brief van Judas in die Nuwe Testament dit aanhaal, en stukke daarvan in Aramees is tussen die Dooie See-rolle gevind. Later het die boek in die meeste kerke verlore gegaan. Net die Ortodokse kerk van Ethiopië het dit volledig bewaar, in die ou kerktaal Ge'ez, en daar is dit vandag nog deel van die Bybel.
Waaroor gaan dit?
Die groot vraag van die boek is: waar kom die kwaad in die wêreld vandaan, en wat gaan God daaraan doen? Die antwoord begin by die Wagters, engele wat die mense moes oppas. Hulle het die hemel verlaat, met vroue getrou en aan die mense geheime kennis gegee: hoe om wapens te maak, hoe om te toor, hoe om die sterre te lees. Hulle kinders, die reuse, het die aarde verwoes. God stuur die vloed, maar die geeste van die reuse bly agter as bose geeste.
Daarteenoor staan die belofte: eendag kom God self, die regverdiges kry vrede en die aarde word nuut gemaak.
Die boek deel vir deel
Die Boek van Henog bestaan uit vyf dele, wat ons vir maklike lees in 21 kort stukke verdeel het.
1. Die Boek van die Wagters (hoofstukke 1–36)
Die regverdiges en die goddeloses (hoofstukke 1–5). Henog kondig aan dat God op die berg Sinai sal neerdaal om te oordeel. Hy wys na die natuur: die son, die seisoene en die bome volg almal getrou God se orde. Net die mens wyk af.
Die val van die Wagters (hoofstukke 6–11). Tweehonderd engele onder leiding van Semjasa sweer op die berg Hermon om vroue te neem. Asasel leer die mense om wapens en sieraad te maak. Die aarde roep om hulp, en vier aartsengele bring die klag voor God. God stuur Uriël om Noag te waarsku, en die ander engele om die Wagters te bind en die reuse te straf.
Henog en die Wagters (hoofstukke 12–16). Die gevalle engele vra vir Henog om vir hulle by God te pleit. In 'n droom word hy na die hemel opgeneem, deur 'n huis van kristal en vuur, tot voor die troon van die Groot Heerlikheid. God se antwoord is kort: die Wagters moes vir die mense gepleit het, nie die mense vir hulle nie.
Die eerste reis (hoofstukke 17–19). Engele neem Henog na die eindes van die aarde: die skatkamers van die winde, die hoeksteen van die aarde, en 'n woeste plek waar sterre wat ongehoorsaam was, gevange gehou word.
Die sewe aartsengele (hoofstuk 20). 'n Kort lys van die engele en hulle take, onder andere Uriël, Rafael, Michael en Gabriël.
Die tronk van die engele en die doderyk (hoofstukke 21–22). Henog sien die gevangenis van die engele, en 'n berg met holtes waar die siele van die dooies wag tot die oordeel. Hy hoor ook Abel se stem, wat nog steeds teen Kain pleit.
Die boom van die lewe (hoofstukke 23–27). Sewe berge, met in die middel die troon van God en 'n boom met 'n geur bo alle geure. Sy vrugte sal eendag aan die regverdiges gegee word. Daarna sien Henog 'n heilige berg en 'n vervloekte vallei: 'n beskrywing van Jerusalem.
Na die eindes van die aarde (hoofstukke 28–36). 'n Reis deur woestyne vol wierook, mirre en kaneel, na die Tuin van die Geregtigheid, waar die boom van wysheid staan waarvan Adam en Eva geëet het. Laastens die poorte van die hemel in die noorde, weste, suide en ooste, waaruit die winde en die sterre kom.
2. Die Gelykenisse (hoofstukke 37–71)
Die eerste gelykenis (37–44). Henog sien die woonplekke van die regverdiges onder die vlerke van die Here van die geeste, en vir die eerste keer "die Uitverkorene". Hy leer die name van vier aartsengele ken, en die geheime van die weerlig en die sterre.
Die tweede gelykenis (45–57). Die bekendste deel van die boek: Henog sien die Oue van dae, en by Hom een met 'n gesig soos 'n mens, die Seun van die mens. Hy is van voor die skepping af verborge, en hy sal die konings en die magtiges van hulle trone afstoot.
Die derde gelykenis (58–64). Die geluk van die regverdiges, die geheime van die donderweer en die weerlig, die monsters Leviatan en Behemot, en die groot oordeel waar die konings te laat om genade smeek.
Noag, die vloed en Henog se hemelvaart (65–71). Noag hoor van Henog dat die vloed kom en dat hy gered sal word. Die name van die gevalle engele en wat hulle die mense geleer het. Aan die einde word Henog lewend na die hemel opgeneem.
3. Die Boek van die Hemelligte (hoofstukke 72–82)
Die son, die maan en die winde (72–76). Die engel Uriël wys vir Henog hoe die son deur ses poorte in die ooste opkom, hoe die dae langer en korter word, hoe die maan groei en kwyn, en waar die twaalf winde vandaan kom.
Die sterre en die hemelse tafels (77–82). Die vier windstreke, die sewe berge en riviere, en die hemelse tafels waarop alles geskryf staan wat gaan gebeur. Henog moet dit alles aan sy seun Metusalag oorgee. Die kern is 'n jaar van 364 dae, wat nooit van sy orde afwyk nie.
4. Die Droomvisioene (hoofstukke 83–90)
Twee drome (83–88). As jong man droom Henog dat die aarde in 'n afgrond verswelg word, en hy bid dat daar 'n oorblyfsel mag bly. In 'n tweede droom begin die hele geskiedenis as 'n verhaal oor diere: Adam is 'n wit bul, en die Wagters is sterre wat uit die hemel val.
Die geskiedenis van Israel as 'n droom (89). Van Noag se ark tot by die uittog, die woestyn, die konings, die tempel en die ballingskap. Israel is skape, hulle vyande is wolwe, leeus en ander wilde diere, en God is die Here van die skape.
Die herders, die oordeel en die nuwe huis (90). Sewentig herders laat die skape te sleg behandel. Dan kom die oordeel, 'n nuwe huis word gebou, en 'n wit bul word gebore by wie almal uiteindelik vrede vind.
5. Die Brief van Henog (hoofstukke 91–108)
Henog se raad aan sy kinders en die tien weke (91–93). Henog roep sy kinders bymekaar en vra hulle om die pad van die geregtigheid te loop. Dan vertel hy die hele geskiedenis van die wêreld in tien "weke", van sy eie tyd tot by 'n nuwe hemel.
Wee die sondaars (94–99). 'n Reeks harde waarskuwings teen die rykes wat die armes onderdruk, teen leuenaars en teen afgodediens, telkens met die woorde "Wee julle".
Die dag van die oordeel en die hoop van die regverdiges (100–105). Die hele skepping getuig teen die sondaars, maar die regverdiges hoef nie bang te wees nie: hulle name is in die hemel geskryf, en hulle sal soos die ligte van die hemel skyn.
Die geboorte van Noag en Henog se laaste woord (106–108). Lameg se seun word gebore met 'n liggaam wit soos sneeu en oë wat die huis verlig. Lameg is bang, en Henog verklaar dat dit Noag is, deur wie die mensdom gered sal word. 'n Kort slotwoord sluit die boek af.
'n Paar reëls om te proe
En kyk! Hy kom met tienduisende van sy heiliges om oor almal oordeel te hou. (Hoofstuk 1)
Dit was warm soos vuur en koud soos ys. (Hoofstuk 14)
Julle moet vir die mense pleit, nie die mense vir julle nie! (Hoofstuk 15)
Ek wil alles weet, maar veral van hierdie boom. (Hoofstuk 25)
Waarom dit vandag lees?
Baie dinge wat ons uit die Nuwe Testament ken, soos gevalle engele, bose geeste, die laaste oordeel en die Seun van die mens, word in Henog breedvoerig beskryf. Wie Henog lees, verstaan beter hoe mense in Jesus se tyd gedink en geglo het. Of jy die boek as heilige teks lees, soos die Ethiopiërs, of as 'n venster op die ou wêreld, dit is 'n stuk geskiedenis wat lank vir die meeste van ons toe was.
Hoe om dit te lees
Begin by die inleiding, Oor hierdie boek. Lees dan een deel op 'n slag. Die Wagters (1–16) en die Droomvisioene (83–90) lees soos verhale, en is 'n goeie begin. Die Gelykenisse is die hart van die boek. Die Boek van die Hemelligte is taai en vol getalle: blaai gerus daardeur as dit jou nie boei nie. By die reise en visioene: laat die beelde maar oor jou spoel, en moenie te veel probeer om alles te verklaar nie.