Uit die verhaal van die bedelmonnike

"Mevrou," het die jong man gesê terwyl hy hom tot Zobeida wend, "as u wil weet hoe ek my regteroog verloor het, sal ek u die verhaal van my hele lewe moet vertel."

Ek was skaars meer as 'n baba toe die koning, my vader, agterkom dat ek buitengewoon vlug en slim vir my ouderdom is, en hy het sy gedagtes op my opvoeding toegespits. Eers het ek leer lees en skryf, en daarna moes ek die Koran leer, wat die grondslag van ons heilige geloof is. Om dit beter te verstaan, het ek saam met my onderwysers die bekwaamste verklaarders van die leer gelees, en ek het al die oorleweringe oor die Profeet, wat uit die mond van sy vriende versamel is, uit my kop geleer. Ek het ook geskiedenis geleer en is onderrig in digkuns, versbou, aardrykskunde, tydrekenkunde en in al die buiteoefeninge waarin elke prins moet uitblink. Maar wat ek die heel liefste gedoen het, was om Arabiese letters te skryf, en hierin het ek gou my meesters oortref en 'n naam in hierdie vak gekry wat tot in Indië self versprei het.

Die sultan van Indië was nuuskierig om 'n jong prins met sulke vreemde voorliefdes te sien, en hy het 'n gesant na my vader gestuur, gelaai met ryk geskenke en 'n hartlike uitnodiging om sy hof te besoek. My vader was baie gretig om die vriendskap van so 'n magtige vors te verseker, en hy was boonop van mening dat 'n bietjie reis my maniere baie sou verbeter en my gees sou verruim. Hy het dus graag aanvaar, en binne kort het ek saam met die gesant na Indië vertrek, met net 'n klein gevolg weens die lengte van die reis en die slegte paaie. Soos my plig was, het ek egter tien kamele saamgeneem, gelaai met ryk geskenke vir die sultan.

Ons was omtrent 'n maand lank op pad toe ons eendag 'n stofwolk vinnig op ons sien afkom; en sodra dit naby kom, het ons gesien dat die stof 'n bende van vyftig rowers wegsteek. Ons manne was skaars die helfte soveel, en omdat die kamele ons ook gehinder het, was dit nutteloos om te veg. Ons het dus probeer om hulle bang te maak deur hulle te vertel wie ons is en waarheen ons op pad is. Die rowers het egter net gelag en gesê dit is nie hulle saak nie, en sonder verdere woorde het hulle ons wreed aangeval. Ek het my tot die laaste verdedig, al was ek gewond, maar toe ek uiteindelik sien dat weerstand hopeloos is en dat die gesant en al ons volgelinge gevange geneem is, het ek my perd die spore gegee en so vinnig as wat ek kon weggejaag, totdat die arme dier dood neergeval het van 'n wond in sy sy. Ek het daarin geslaag om sonder enige besering af te spring, en ek het rondgekyk om te sien of ek agtervolg word. Maar vir die oomblik was ek veilig, want, so het ek gedink, die rowers was almal besig om oor hulle buit te stry.

Ek was in 'n land wat heeltemal nuut vir my was, en ek het nie gewaag om na die hoofpad terug te keer nie, uit vrees dat ek weer in die hande van die rowers sou val. Gelukkig was my wond net lig, en nadat ek dit so goed moontlik verbind het, het ek die res van die dag verder geloop, tot ek by 'n grot aan die voet van 'n berg gekom het. Daar het ek die nag in vrede deurgebring en aandete gemaak van 'n paar vrugte wat ek langs die pad gepluk het.

'n Hele maand lank het ek rondgeswerf sonder om te weet waarheen ek gaan, totdat ek my uiteindelik aan die buitewyke van 'n pragtige stad bevind het, wat deur kronkelende strome natgelei is en 'n ewige lente geniet het. My vreugde oor die vooruitsig om weer onder mense te wees, is ietwat gedemp deur die gedagte aan hoe ellendig ek moes lyk. My gesig en hande was amper swart gebrand, my klere was flenters, en my skoene was in so 'n toestand dat ek dit heeltemal moes weggooi.

Ek het die stad binnegegaan en by 'n kleremaker se winkel stilgehou om te vra waar ek is. Die man het gesien dat ek meer was as wat my toestand laat vermoed het, en hy het my gevra om te gaan sit. In ruil daarvoor het ek hom my hele verhaal vertel. Die kleremaker het aandagtig geluister, maar sy antwoord het my, in plaas van troos, net nog meer bekommernis gegee.

"Pas op," het hy gesê, "dat jy niemand vertel wat jy my vertel het nie, want die prins wat hierdie koninkryk regeer, is jou vader se grootste vyand, en hy sal hom verheug as hy jou in sy mag kry."

Ek het die kleremaker vir sy raad bedank en gesê ek sal doen wat hy aanbeveel. Omdat ek baie honger was, het ek toe graag van die kos geëet wat hy voor my neergesit het, en sy aanbod van 'n slaapplek in sy huis aanvaar.

Binne 'n paar dae het ek heeltemal herstel van die swaarkry wat ek deurgemaak het. Die kleremaker het geweet dit is die gewoonte dat die prinse van ons geloof 'n ambag of beroep leer, sodat hulle in tye van teëspoed vir hulself kan sorg, en hy het gevra of daar iets is waarmee ek my brood kan verdien. Ek het geantwoord dat ek as taalkundige en digter opgelei is, maar dat my groot gawe skryf is.

"Dit alles is hier van geen nut nie," het die kleremaker gesê. "Volg my raad: trek 'n kort baadjie aan, en omdat jy taai en sterk lyk, gaan die bos in en kap brandhout, wat jy in die strate kan verkoop. So sal jy jou brood verdien en kan jy wag tot beter tye aanbreek. Die byl en die tou sal my geskenk aan jou wees."

Hierdie raad het my glad nie aangestaan nie, maar ek het gedink ek kan nie anders as om dit te volg nie. Die volgende oggend het ek dus vertrek saam met 'n groep arm houtkappers aan wie die kleremaker my voorgestel het. Selfs op die eerste dag het ek genoeg hout gekap om vir 'n redelike som te verkoop, en baie gou het ek handiger geword en genoeg geld gemaak om die kleremaker alles terug te betaal wat hy my geleen het.

Ek was al meer as 'n jaar lank houtkapper toe ek eendag dieper die bos in dwaal as ooit tevore en by 'n heerlike groen oopte uitkom, waar ek hout begin kap het. Ek was besig om aan die wortel van 'n boom te kap toe ek 'n ysterring sien wat aan 'n valdeur van dieselfde metaal vas is. Ek het gou die grond weggevee, die deur opgetrek en 'n trap gevind. Ek het haastig besluit om af te gaan en my byl ter beskerming saamgeneem. Toe ek onder kom, het ek ontdek dat ek in 'n reusagtige paleis is, so helder verlig soos enige paleis bo die grond wat ek nog ooit gesien het, met 'n lang galery wat gedra word deur pilare van jaspis met kapitele van goud. Met hierdie galery langs het 'n dame my tegemoet gekom, van so 'n skoonheid dat ek alles anders vergeet en net aan haar gedink het.

Om haar soveel moeite as moontlik te spaar, het ek na haar toe gehaas en diep gebuig.

"Wie is jy? Wie is jy?" het sy gevra. "'n Mens of 'n djin?"

"'n Mens, mevrou," het ek geantwoord. "Ek het niks met djinne te doen nie."

"Deur watter toeval het jy hier beland?" het sy weer met 'n sug gevra. "Ek is nou al vyf-en-twintig jaar op hierdie plek, en jy is die eerste man wat my kom besoek het."

Aangemoedig deur haar skoonheid en sagmoedigheid, het ek dit gewaag om te antwoord: "Voordat ek u vraag beantwoord, mevrou, laat my toe om te sê hoe dankbaar ek is vir hierdie ontmoeting, wat nie net 'n troos is in my eie swaar smart nie, maar my dalk ook in staat sal stel om u lot gelukkiger te maak." En toe het ek haar vertel wie ek is en hoe ek daar gekom het.

"Ag, prins," het sy gesê, met 'n nog dieper sug as tevore, "jy het reg geraai toe jy vermoed het dat ek teen my sin 'n gevangene in hierdie pragtige plek is. Ek is die dogter van die koning van die Ebbehouteiland, van wie se roem jy sekerlik al gehoor het. Op my vader se wens is ek getroud met 'n prins wat my eie neef was; maar op my troudag self is ek deur 'n djin weggeraap en in 'n floute hierheen gebring. 'n Lang ruk lank het ek niks anders gedoen as huil nie, en ek wou die djin nie naby my toelaat nie; maar die tyd leer ons om ons te onderwerp, en nou het ek gewoond geraak aan sy teenwoordigheid. As klere en juwele my tevrede kon stel, het ek dit in oorvloed. Elke tiende dag, vyf-en-twintig jaar lank al, kom hy my besoek, maar as ek sy hulp op enige ander tyd nodig het, hoef ek net 'n talisman aan te raak wat by die ingang van my kamer staan. Dit is nog vyf dae voor sy volgende besoek, en ek hoop jy sal my die eer aandoen om gedurende daardie tyd my gas te wees."

Ek was te verblind deur haar skoonheid om daaraan te dink om haar aanbod te weier, en die prinses het my toe na die bad laat bring, en 'n ryk gewaad wat by my rang pas, is vir my gegee. Daarna is 'n fees van die fynste geregte opgedis in 'n kamer behang met geborduurde Indiese stowwe.

Die volgende dag, toe ons aan tafel was, kon ek my geduld nie langer bewaar nie, en ek het die prinses gesmeek om haar boeie te breek en saam met my terug te keer na die wêreld wat deur die son verlig word.

"Wat jy vra, is onmoontlik," het sy geantwoord, "maar bly eerder hier by my, dan kan ons gelukkig wees. Al wat jy hoef te doen, is om elke tiende dag na die bos te gaan, wanneer ek my meester, die djin, verwag. Hy is baie jaloers, soos jy weet, en sal geen man naby my duld nie."

"Prinses," het ek geantwoord, "ek sien dat dit net vrees vir die djin is wat jou so laat optree. Wat my betref, ek vrees hom so min dat ek van plan is om sy talisman stukkend te breek! Hoe vreeslik jy hom ook al ag, hy sal die gewig van my arm voel, en hiermee lê ek 'n plegtige gelofte af om die hele geslag uit te roei."

Die prinses het besef wat die gevolge van so 'n vermetelheid sou wees, en sy het my gesmeek om nie aan die talisman te raak nie. "As jy dit doen, sal dit ons albei se ondergang wees," het sy gesê. "Ek ken djinne baie beter as jy." Maar die wyn wat ek gedrink het, het my brein benewel; ek het die talisman een skop gegee, en dit het in duisend stukke geval.

Skaars het my voet die talisman geraak, of die lug het so donker soos die nag geword, 'n vreeslike geraas is gehoor, en die paleis het tot in sy fondamente geskud. In 'n oomblik was ek nugter en het ek verstaan wat ek gedoen het. "Prinses!" het ek uitgeroep, "wat gebeur hier?"

"Ag!" het sy uitgeroep, en in haar angs oor my het sy al haar eie vrees vergeet, "vlug, of jy is verlore."

Ek het haar raad gevolg en met die trap opgestorm, en my byl agtergelaat. Maar ek was te laat. Die paleis het oopgegaan en die djin het verskyn. Hy het hom kwaad na die prinses gedraai en verontwaardig gevra:

"Wat makeer, dat jy my so laat roep?"

"'n Pyn in my hart," het sy haastig geantwoord, "het my na hierdie botteltjie laat gryp. Ek het flou gevoel, gegly en teen die talisman geval, en dit het gebreek. Dit is regtig al."

"Jy is 'n onbeskaamde leuenaar!" het die djin uitgeroep. "Hoe het hierdie byl en daardie skoene hier gekom?"

"Ek het hulle nog nooit vantevore gesien nie," het sy geantwoord, "en u het in so 'n haas gekom dat u hulle dalk langs die pad opgetel het sonder om dit te weet." Hierop het die djin net met beledigings en houe geantwoord. Ek kon die gille en gekreun van die prinses hoor. Teen dié tyd het ek my ryk klere uitgetrek en dié aangetrek waarin ek die vorige dag aangekom het. Ek het die valdeur opgelig, my weer in die bos bevind en na my vriend, die kleremaker, teruggekeer met 'n ligte vrag hout en 'n hart vol skaamte en hartseer.

Die kleremaker, wat onrustig was oor my lang afwesigheid, was verheug om my te sien; maar ek het oor my avontuur geswyg en so gou moontlik na my kamer gegaan om in die geheim oor my dwaasheid te treur. Terwyl ek so aan my hartseer toegee, het my gasheer ingekom en gesê: "Daar is 'n ou man onder wat jou byl en pantoffels gebring het. Hy het dit langs die pad opgetel en gee dit nou aan jou terug, want hy het by een van jou makkers uitgevind waar jy woon. Jy moet liewer self afkom en met hom praat." Toe hy dit sê, het ek van kleur verander en my bene het onder my gebewe. Die kleremaker het my verwarring opgemerk en wou net vra wat die rede is, toe die kamerdeur oopgaan en die ou man verskyn, met my byl en skoene by hom.

"Ek is 'n djin," het hy gesê, "die seun van die dogter van Eblis, die vors van die djinne. Is hierdie byl nie joune nie, en hierdie skoene?" Sonder om vir 'n antwoord te wag – wat ek in elk geval skaars sou kon gee, so groot was my skrik – het hy my gegryp en met die snelheid van weerlig die lug in geskiet, en toe ewe vinnig na die aarde toe teruggesak. Toe hy die grond raak, het hy met sy voet daarop getik; dit het oopgegaan, en ons was in die betowerde paleis, voor die mooi prinses van die Ebbehouteiland. Maar hoe anders het sy gelyk as toe ek haar laas gesien het, want sy het uitgestrek op die grond gelê, oortrek van bloed, en bitterlik gehuil.

"Verraaier!" het die djin uitgeroep, "is hierdie man nie jou minnaar nie?"

Sy het stadig haar oë opgeslaan en treurig na my gekyk. "Ek het hom nog nooit vantevore gesien nie," het sy stadig geantwoord. "Ek weet nie wie hy is nie."

"Wat!" het die djin uitgeroep, "jy het al jou lyding aan hom te danke, en tog durf jy sê hy is vir jou 'n vreemdeling!"

"Maar as hy regtig 'n vreemdeling vir my is," het sy geantwoord, "waarom sou ek 'n leuen vertel en sy dood veroorsaak?"

"Nou goed," het die djin gesê en sy swaard getrek, "vat dit en kap sy kop af."

"Ag," het die prinses geantwoord, "ek is te swak om selfs die sabel vas te hou. En al het ek die krag gehad, waarom sou ek 'n onskuldige man doodmaak?"

"Jy veroordeel jouself deur jou weiering," het die djin gesê; en toe het hy hom na my gedraai en bygevoeg: "En jy, ken jy haar nie?"

"Hoe sou ek?" het ek geantwoord, vasbeslote om die prinses in haar getrouheid na te volg. "Hoe sou ek, as ek haar nog nooit vantevore gesien het nie?"

"Kap dan haar kop af, as sy vir jou 'n vreemdeling is, dan sal ek glo dat jy die waarheid praat, en ek sal jou vrylaat."

"Seker," het ek geantwoord en die sabel in my hande geneem, en ek het vir die prinses 'n teken gemaak dat sy niks hoef te vrees nie, want dit was my eie lewe wat ek op die punt was om op te offer, en nie hare nie. Maar die blik van dankbaarheid wat sy my gegee het, het my moed geskud, en ek het die sabel op die grond gegooi.

"Ek sou nie verdien om te lewe nie," het ek vir die djin gesê, "as ek so 'n lafaard was om 'n dame dood te maak wat nie net vir my onbekend is nie, maar wat op hierdie oomblik self half dood is. Doen met my wat u wil – ek is in u mag – maar ek weier om u wrede bevel te gehoorsaam."

"Ek sien," het die djin gesê, "dat julle albei besluit het om my te trotseer, maar ek sal julle 'n voorsmakie gee van wat julle kan verwag." Met dié woorde het hy met een swaai van sy sabel 'n hand van die prinses afgekap, en sy kon net-net die ander een oplig om vir my 'n ewige vaarwel te wuif. Toe het ek vir 'n paar minute my bewussyn verloor.

Toe ek bykom, het ek die djin gesmeek om my nie langer in hierdie onsekerheid te hou nie, maar om sonder versuim 'n einde aan my lyding te maak. Die djin het egter geen aandag aan my smekinge gegee nie, maar streng gesê: "Dit is hoe 'n djin die vrou behandel wat hom verraai het. As ek wou, kon ek jou ook doodmaak; maar ek sal genadig wees en my daarmee tevrede stel om jou in 'n hond, 'n donkie, 'n leeu of 'n voël te verander – watter een jy ook al verkies."

Ek het gretig na hierdie woorde gegryp, want dit het my 'n flou hoop gegee om sy toorn te versag. "O djin!" het ek uitgeroep, "aangesien u my lewe wil spaar, wees grootmoedig en spaar dit heeltemal. Verhoor my gebed en vergewe my misdaad, soos die beste man in die hele wêreld sy buurman vergewe het wat deur afguns teenoor hom verteer is." Teen my verwagting in het die djin belangstelling in my woorde getoon, en gesê hy wil graag die verhaal van die twee bure hoor. En omdat ek dink, mevrou, dat dit u ook sal behaag, sal ek dit vir u ook vertel.

In 'n middelslag dorp het twee mans in buurhuise gewoon; maar hulle was nog nie lank daar nie, toe die een man so 'n haat vir die ander opgevat en hom so bitterlik beny het, dat die arme man besluit het om 'n ander huis te soek, in die hoop dat sy vyand hom heeltemal sou vergeet wanneer hulle mekaar nie meer elke dag sien nie. Hy het dus sy huis en die bietjie meubels daarin verkoop en na die hoofstad van die land getrek, wat gelukkig nie baie ver was nie. Omtrent 'n halwe myl van dié stad af het hy 'n mooi plekkie gekoop, met 'n groot tuin en 'n taamlike groot binnehof, in die middel waarvan 'n ou put gestaan het.

Om 'n stiller lewe te lei, het die goeie man die kleed van 'n derwisj aangetrek en sy huis in 'n klomp klein selle verdeel, waar hy gou 'n aantal ander derwisje gevestig het. Die roem van sy deugsaamheid het geleidelik versprei, en baie mense, onder wie verskeie van die hoogste stand, het hom kom besoek en hom om sy gebede gevra.

Natuurlik het dit nie lank geduur voordat sy goeie naam die ore bereik het van die man wat hom beny het nie, en hierdie goddelose skurk het besluit om nooit te rus voordat hy die derwisj wat hy haat op een of ander manier kwaad aangedoen het nie. Hy het dus sy huis en sy besigheid aan hul lot oorgelaat en na die nuwe derwisjklooster gegaan, waar die stigter hom met al die hartlikheid denkbaar verwelkom het. Die verskoning wat hy vir sy koms gegee het, was dat hy die hoof van die derwisje oor 'n private saak van groot belang wou raadpleeg. "Wat ek te sê het, mag niemand hoor nie," het hy gefluister. "Beveel asseblief jou derwisje om na hulle selle te gaan, want die nag is op hande, en kom ontmoet my in die binnehof."

Die derwisj het sonder versuim gedoen wat hy gevra is, en sodra hulle alleen was, het die afgunstige man 'n lang storie begin vertel. Terwyl hulle op en af stap, het hy al hoe nader aan die put beweeg, en toe hulle reg langsaan was, het hy die derwisj gegryp en in die put laat val. Toe het hy triomfantelik weggehardloop, sonder dat iemand hom gesien het, en homself gelukgewens dat die voorwerp van sy haat dood is en hom nie meer sou pla nie.

Maar hierin het hy hom misgis! Die ou put was al lank bewoon (sonder dat gewone mense dit geweet het) deur 'n klomp feë en djinne, wat die derwisj gevang het terwyl hy val, sodat hy geen letsel opgedoen het nie. Die derwisj self kon niks sien nie, maar hy het aangeneem dat iets vreemds gebeur het, want anders sou hy beslis teen die kant van die put vasgeslaan en doodgegaan het. Hy het doodstil gelê, en die volgende oomblik het hy 'n stem hoor sê: "Kan julle raai wie hierdie man is wat ons van die dood gered het?"

"Nee," het verskeie ander stemme geantwoord.

En die eerste spreker het geantwoord: "Ek sal julle vertel. Hierdie man het uit pure goedhartigheid die dorp waar hy gewoon het, verlaat en hier kom woon, in die hoop om een van sy bure te genees van die afguns wat dié teenoor hom gevoel het. Maar sy karakter het hom gou almal se agting besorg, en die afgunstige man se haat het gegroei, totdat hy hierheen gekom het met die doelbewuste opset om sy dood te veroorsaak. En dit sou hy sonder ons hulp ook reggekry het, net die dag voordat die sultan gereël het om hierdie heilige derwisj te besoek en hom te smeek om vir die prinses, sy dogter, te bid."

"Maar wat makeer die prinses dat sy die derwisj se gebede nodig het?" het 'n ander stem gevra.

"Sy het in die mag geval van die djin Maimoum, die seun van Dimdim," het die eerste stem geantwoord. "Maar dit sou heel eenvoudig wees vir hierdie heilige hoof van die derwisje om haar te genees, as hy maar net geweet het! In sy klooster is daar 'n swart kat met 'n piepklein wit puntjie aan sy stert. Om die prinses te genees, moet die derwisj sewe van hierdie wit hare uittrek, drie daarvan verbrand en met hulle rook die prinses se kop bewierook. Dit sal haar so volkome verlos dat Maimoum, die seun van Dimdim, nooit weer naby haar sal durf kom nie."

Die feë en djinne het opgehou praat, maar die derwisj het nie een woord vergeet van alles wat hulle gesê het nie; en toe die oggend aanbreek, het hy 'n plek in die kant van die put gesien wat gebreek was en waar hy maklik kon uitklim.

Die derwisje, wat nie kon begryp wat van hom geword het nie, was in die wolke toe hy weer verskyn. Hy het hulle vertel van die aanslag op sy lewe deur sy gas van die vorige dag, en toe na sy sel gegaan. Daar het die swart kat waarvan die stem gepraat het, gou by hom aangesluit, want hy het soos gewoonlik kom goeiemôre sê vir sy baas. Die derwisj het hom op sy skoot geneem en die geleentheid aangegryp om sewe wit hare uit sy stert te trek, en dit eenkant gesit tot hy dit nodig sou kry.

Die son was nog nie lank op nie, of die sultan, wat niks ongedaan wou laat wat die prinses kon verlos nie, het met 'n groot gevolg by die poort van die klooster aangekom en is deur die derwisje met diep eerbied ontvang. Die sultan het geen tyd verloor om die doel van sy besoek bekend te maak nie, en hy het die hoof van die derwisje eenkant toe geneem en vir hom gesê: "Edele sjeik, jy het miskien al geraai wat ek jou kom vra?"

"Ja, U Majesteit," het die derwisj geantwoord. "As ek my nie misgis nie, is dit die siekte van die prinses wat my hierdie eer besorg het."

"Jy is reg," het die sultan geantwoord, "en jy sal my nuwe lewe gee as jy deur jou gebede my dogter kan verlos van die vreemde kwaal wat van haar besit geneem het."

"Laat U Majesteit haar beveel om hierheen te kom, dan sal ek sien wat ek kan doen."

Die sultan, vol hoop, het dadelik bevel gestuur dat die prinses so gou moontlik moet vertrek, vergesel van haar gewone gevolg van bediendes. Toe sy aankom, was sy so dig gesluier dat die derwisj nie haar gesig kon sien nie, maar hy het gevra dat 'n konfoor bo haar kop gehou word, en hy het die sewe hare op die gloeiende kole gelê. Die oomblik toe hulle verteer is, is verskriklike gille gehoor, maar niemand kon sê van wie dit kom nie. Net die derwisj het geraai dat dit Maimoum, die seun van Dimdim, was wat gil, want hy het gevoel hoe die prinses uit sy greep ontsnap.

Al die tyd het sy gelyk asof sy nie bewus was van wat sy doen nie, maar nou het sy haar hand na haar sluier gelig en haar gesig ontbloot. "Waar is ek?" het sy verbysterd gevra. "En hoe het ek hier gekom?"

Die sultan was so verheug om hierdie woorde te hoor dat hy nie net sy dogter omhels het nie, maar ook die derwisj se hand gesoen het. Toe het hy hom na sy dienaars gedraai wat rondom gestaan het, en vir hulle gesê: "Watter beloning moet ek gee aan die man wat my dogter aan my teruggegee het?"

Hulle het almal eenstemmig geantwoord dat hy die hand van die prinses verdien.

"Dit is ook my mening," het hy gesê, "en van hierdie oomblik af verklaar ek hom tot my skoonseun."

Kort ná hierdie gebeure is die grootvisier dood, en sy amp is aan die derwisj gegee. Maar hy het dit nie lank beklee nie, want die sultan het aan 'n aanval van siekte beswyk, en omdat hy geen seuns gehad het nie, het die soldate en die priesters die derwisj tot troonopvolger verklaar, tot groot vreugde van die hele volk.

Op 'n dag, toe die derwisj, wat nou sultan geword het, met sy hof 'n koninklike optog gehou het, het hy die afgunstige man in die skare sien staan. Hy het een van sy visiere 'n teken gegee en in sy oor gefluister: "Gaan haal daardie man wat daar staan, maar pas mooi op dat jy hom nie bang maak nie." Die visier het gehoorsaam, en toe die afgunstige man voor die sultan gebring is, het die vors vir hom gesê: "My vriend, ek is baie bly om jou weer te sien." Toe het hy hom na 'n offisier gedraai en bygevoeg: "Gee hom duisend goudstukke uit my skatkis en twintig waens vol handelsware uit my private voorrade, en laat 'n begeleiding van soldate hom huis toe vergesel." Toe het hy van die afgunstige man afskeid geneem en sy pad voortgesit.

Toe ek my verhaal klaar vertel het, het ek die djin probeer wys hoe hy dit op homself kan toepas. "O djin," het ek gesê, "u sien dat hierdie sultan nie net tevrede was om die afgunstige man te vergewe vir die aanslag op sy lewe nie; hy het hom met belonings en rykdom oorlaai."

Maar die djin het sy besluit geneem en kon nie versag word nie. "Moenie dink jy gaan so maklik ontsnap nie," het hy gesê. "Al wat ek kan doen, is om jou net jou lewe te laat; jy sal moet leer wat gebeur met mense wat met my inmeng."

Terwyl hy praat, het hy my hardhandig aan die arm gegryp; die dak van die paleis het oopgegaan om vir ons plek te maak, en ons het so hoog die lug in gestyg dat die aarde soos 'n wolkie gelyk het. Toe het hy, soos tevore, met die snelheid van weerlig afgedaal, en ons het op die top van 'n berg die grond geraak.

Toe het hy gebuk en 'n handvol grond opgeraap, 'n paar woorde daaroor gemompel en die grond in my gesig gegooi, en terwyl hy dit doen, gesê: "Verlaat die gedaante van 'n mens en neem dié van 'n aap aan." Toe dit gedoen is, het hy verdwyn, en daar was ek in die gedaante van 'n aap, in 'n land wat ek nog nooit vantevore gesien het nie.

Dit het egter geen sin gehad om te bly waar ek was nie, en ek het van die berg afgekom en my op 'n plat vlakte bevind wat deur die see begrens is. Ek het daarheen gereis en was bly om 'n skip te sien wat omtrent 'n halwe myl van die strand af geanker lê. Daar was geen golwe nie, en ek het die tak van 'n boom afgebreek, dit na die waterkant gesleep en daarop gaan sit, en met twee stokke as roeispane het ek na die skip toe geroei.

Die dek was vol mense wat my vordering met belangstelling dopgehou het, maar toe ek 'n tou gryp en my aan boord swaai, het ek gevind dat ek net die dood aan die hand van die djin ontsnap het om aan dié van die matrose te sterf, uit vrees dat ek ongeluk vir die skip en die handelaars sou bring. "Gooi hom in die see!" het een geskree. "Slaan hom met 'n hamer op die kop," het 'n ander uitgeroep. "Laat ek hom met 'n pyl skiet," het 'n derde gesê; en iemand sou beslis sy sin gekry het as ek my nie aan die kaptein se voete neergewerp en sy klere styf vasgegryp het nie. Hy het geroer gelyk deur wat ek gedoen het, my op die kop geklop en verklaar dat hy my onder sy beskerming neem en dat niemand my enige kwaad sal aandoen nie.

Ná omtrent vyftig dae het ons voor 'n groot stad geanker, en die skip is dadelik omring deur 'n menigte bootjies vol mense wat gekom het om hulle vriende te ontmoet of bloot uit nuuskierigheid. Onder andere was daar een boot met verskeie amptenare, wat gevra het om die handelaars aan boord te sien. Hulle het vir hulle gesê dat die sultan hulle as teken van welkom gestuur het, en ook om elkeen te vra om 'n paar reëls op 'n rol papier te skryf. "Om hierdie vreemde versoek te verduidelik," het die amptenare voortgegaan, "moet julle weet dat die grootvisier, wat onlangs oorlede is, bekend was vir sy pragtige handskrif, en die sultan is gretig om 'n soortgelyke talent in sy opvolger te vind. Tot dusver was die soektog vrugteloos, maar Sy Majesteit het nog nie moed opgegee nie."

Een ná die ander het die handelaars 'n paar reëls op die rol geskryf, en toe hulle almal klaar was, het ek vorentoe gekom en die papier uit die hand gegryp van die man wat dit vasgehou het. Eers het hulle almal gedink ek gaan dit in die see gooi, maar hulle het bedaar toe hulle sien dat ek dit baie versigtig vashou, en groot was hulle verbasing toe ek tekens maak dat ek ook iets wil skryf.

"Laat hom dit doen as hy wil," het die kaptein gesê. "As hy net die papier bemors, kan julle seker wees ek sal hom daarvoor straf. Maar as hy, soos ek hoop, regtig kan skryf, want hy is die slimste aap wat ek nog ooit gesien het, sal ek hom as my seun aanneem. Die een wat ek verloor het, het nie naastenby so baie verstand gehad nie!"

Daar is niks meer gesê nie, en ek het die pen geneem en die ses soorte skrif geskryf wat onder die Arabiere gebruik word, en elke soort het 'n oorspronklike vers of koeplet tot lof van die sultan bevat. My handskrif het nie net dié van die handelaars heeltemal in die skadu gestel nie, maar dit is skaars oordrewe om te sê dat niemand nog ooit in daardie land so iets moois gesien het nie. Toe ek klaar was, het die amptenare die rol geneem en na die sultan teruggekeer.

Sodra die vors my skrif sien, het hy nie eens na die proewe van die handelaars gekyk nie, maar sy amptenare beveel om die mooiste en rykste getooide perd in sy stalle te neem, saam met die pragtigste gewaad wat hulle in die hande kon kry, die persoon wat daardie reëls geskryf het daarin aan te trek, en hom na die hof te bring.

Die amptenare het begin lag toe hulle die sultan se bevel hoor, maar sodra hulle kon praat, het hulle gesê: "Verskoon tog ons vrolikheid, U Majesteit, maar daardie reëls is nie deur 'n mens geskryf nie, maar deur 'n aap."

"'n Aap!" het die sultan uitgeroep.

"Ja, U Majesteit," het die amptenare geantwoord. "Dit is in ons teenwoordigheid deur 'n aap geskryf."

"Bring dan die aap vir my," het hy geantwoord, "so vinnig as wat julle kan."

Die sultan se amptenare het na die skip teruggekeer en die koninklike bevel aan die kaptein gewys.

"Hy is die baas," het die goeie man gesê, en gevra dat ek gehaal moet word.

Toe het hulle die pragtige gewaad aan my aangetrek en my land toe geroei, waar ek op die perd gesit en na die paleis gelei is. Daar het die sultan my in groot staatsie, omring deur sy hof, ingewag.

Al met die strate langs was ek die voorwerp van nuuskierigheid vir 'n groot skare, wat elke deur en elke venster gevul het, en dit was te midde van hulle gejuig en gejubel dat ek voor die sultan gebring is.

Ek het die troon waarop hy gesit het, genader, drie keer diep voor hom gebuig en my toe voor sy voete neergewerp, tot almal se verbasing, want hulle kon nie verstaan hoe dit moontlik is dat 'n aap 'n sultan van ander mense kan onderskei en hom die eerbied kan betoon wat sy rang toekom nie. Behalwe die gewone toespraak het ek egter nie een van die gebruiklike plegtighede van 'n koninklike oudiënsie weggelaat nie.

Toe dit verby was, het die sultan die hele hof weggestuur en net die hoof van die hofdienaars en 'n klein slaaf by hom gehou. Toe het hy na 'n ander kamer gegaan en beveel dat kos gebring word, en vir my tekens gemaak om saam met hom aan tafel te sit en te eet. Ek het van my plek opgestaan, die grond gesoen en my plek aan tafel ingeneem, en, soos u kan dink, versigtig en matig geëet.

Voordat die skottels weggeneem is, het ek tekens gemaak dat die skryfgoed, wat in 'n hoek van die kamer gestaan het, voor my neergesit moet word. Toe het ek 'n perske geneem en 'n paar verse tot lof van die sultan daarop geskryf, en hy was sprakeloos van verbasing; maar toe ek dieselfde doen op 'n glas waaruit ek gedrink het, het hy by homself gemompel: "Maar 'n mens wat soveel kan doen, sou slimmer wees as enige ander mens, en dit is net 'n aap!"

Ná die aandete is skaakstukke gebring, en die sultan het vir my 'n teken gemaak om te vra of ek met hom wil speel. Ek het die grond gesoen en my hand op my kop gelê om te wys dat ek gereed is om my hierdie eer waardig te betoon. Hy het my die eerste spel geklop, maar ek het die tweede en derde gewen, en toe ek sien dat dit hom nie heeltemal aanstaan nie, het ek gou 'n vers as troos neergepen.

Die sultan was so betower deur al die talente waarvan ek bewys gelewer het, dat hy wou hê ek moet van hulle aan ander mense wys. Hy het hom dus na die hoof van die hofdienaars gedraai en gesê: "Gaan vra my dogter, Koningin van Skoonheid, om hierheen te kom. Ek wil haar iets wys wat sy nog nooit gesien het nie."

Die hoof van die hofdienaars het gebuig en die kamer verlaat, en 'n paar oomblikke later het hy die prinses, Koningin van Skoonheid, binnegelei. Haar gesig was onbedek, maar die oomblik toe sy haar voet in die kamer sit, het sy haar sluier oor haar kop gegooi. "U Majesteit," het sy vir haar vader gesê, "waaraan dink u tog om my so in die teenwoordigheid van 'n man te ontbied?"

"Ek verstaan jou nie," het die sultan geantwoord. "Hier is niemand nie behalwe die hofdienaar, wat jou eie dienaar is, die klein slaaf en ek, en tog bedek jy jou met jou sluier en verwyt jy my dat ek jou laat roep het, asof ek 'n misdaad gepleeg het."

"U Majesteit," het die prinses geantwoord, "ek is reg en u is verkeerd. Hierdie aap is glad nie 'n aap nie, maar 'n jong prins wat deur die bose towerspreuke van 'n djin, die seun van die dogter van Eblis, in 'n aap verander is."

Soos 'n mens kan dink, het hierdie woorde die sultan verras, en hy het na my gekyk om te sien hoe ek die prinses se bewering opneem. Omdat ek nie kon praat nie, het ek my hand op my kop gesit om te wys dat dit waar is.

"Maar hoe weet jy dit, my dogter?" het hy gevra.

"U Majesteit," het Koningin van Skoonheid geantwoord, "die ou dame wat in my kinderjare na my gekyk het, was 'n bedrewe towenares, en sy het my sewentig reëls van haar kuns geleer, waarmee ek in 'n oogwink u hoofstad tot in die middel van die oseaan kan verplaas. Haar kuns leer my ook om op die eerste gesig almal te herken wat betower is, en vertel my deur wie die towerspreuk gewerk is."

"My dogter," het die sultan gesê, "ek het regtig geen idee gehad dat jy so slim is nie."

"U Majesteit," het die prinses geantwoord, "daar is baie ongewone dinge wat 'n mens maar goed kan weet, maar 'n mens moet nooit daaroor spog nie."

"Wel," het die sultan gevra, "kan jy my sê wat gedoen moet word om die jong prins te ontower?"

"Beslis; en ek kan dit doen."

"Gee hom dan sy vorige gedaante terug," het die sultan uitgeroep. "Jy kan my geen groter plesier gee nie, want ek wil hom my grootvisier maak en hom aan jou as man gee."

"Soos U Majesteit wil," het die prinses geantwoord.

Koningin van Skoonheid het opgestaan en na haar kamer gegaan, en van daar 'n mes gaan haal met 'n paar Hebreeuse woorde in die lem gegraveer. Toe het sy die sultan, die hoof van die hofdienaars, die klein slaaf en my gevra om af te gaan na 'n geheime binnehof van die paleis, en ons onder 'n galery geplaas wat rondom geloop het, terwyl sy self in die middel van die binnehof gestaan het. Daar het sy 'n groot kring getrek en verskeie woorde in Arabiese letters daarin geskryf.

Toe die kring en die skrif klaar was, het sy in die middel daarvan gaan staan en 'n paar verse uit die Koran opgesê. Stadig het die lug donker geword, en ons het gevoel asof die aarde op die punt was om weg te krummel, en ons skrik was geensins minder toe ons die djin, die seun van die dogter van Eblis, skielik in die gedaante van 'n reusagtige leeu sien verskyn.

"Hond," het die prinses uitgeroep toe sy hom die eerste keer gewaar, "jy dink jy kan my met skrik vervul deur dit te waag om in hierdie afskuwelike gedaante voor my te verskyn."

"En jy," het die leeu teruggekap, "was nie bang om ons verdrag te verbreek nie, waarin ons plegtig onderneem het om ons nooit met mekaar te bemoei nie."

"Vervloekte djin!" het die prinses uitgeroep, "dit is jy wat daardie verdrag eerste verbreek het."

"Ek sal jou leer om my soveel moeilikheid te gee," het die leeu gesê, en hy het sy groot bek oopgemaak en vorentoe gekom om haar in te sluk. Maar die prinses het so iets verwag en was op haar hoede. Sy het eenkant toe gespring, een haar uit sy maanhare gegryp en twee of drie woorde daaroor opgesê. In 'n oomblik het dit 'n swaard geword, en met een skerp hou het sy die leeu se lyf in twee stukke gekap. Hierdie stukke het verdwyn, niemand weet waarheen nie, en net die leeu se kop het oorgebly, wat dadelik in 'n skerpioen verander het. So vinnig soos 'n gedagte het die prinses die gedaante van 'n slang aangeneem en die skerpioen aangeval, en toe hy agterkom dat hy aan die kortste ent trek, het hy homself in 'n arend verander en weggevlieg. Maar in 'n oomblik het die slang 'n nog sterker arend geword, wat die lug in en agter hom aan gesweef het, en toe het ons hulle albei uit die oog verloor.

Ons het almal bly staan waar ons was, bewend van angs, toe die grond voor ons oopgaan en 'n swart-en-wit kat uitspring, met sy hare penorent, en het vreeslik gemiaau. Op sy hakke was 'n wolf, wat hom amper gegryp het, toe die kat homself in 'n wurm verander en deur die skil van 'n granaat boor wat van 'n boom afgeval het, en hom in die vrug wegsteek. Die granaat het opgeswel tot hy so groot soos 'n pampoen was, en homself tot op die dak van die galery gelig, waarvandaan hy in die binnehof geval en in stukke gebreek het. Terwyl dit gebeur, het die wolf, wat homself in 'n haan verander het, die granaatpitte so vinnig as wat hy kon begin insluk. Toe hulle almal op was, het hy na ons toe gevlieg en met sy vlerke geklap asof hy wil vra of ons nog meer sien, toe sy oog skielik op een val wat op die wal van die kanaaltjie lê wat deur die binnehof geloop het. Hy het daarheen gehaas, maar voordat hy dit kon aanraak, het die pit in die kanaal gerol en 'n vis geword. Die haan het hom agter die vis aan ingegooi en die gedaante van 'n snoek aangeneem, en twee uur lank het hulle mekaar onder die water op en af gejaag en aaklige krete uitgestoot, maar ons kon niks sien nie. Uiteindelik het hulle in hul eie gedaantes uit die water opgerys, maar hulle het sulke vlamme uit hulle monde geskiet dat ons gevrees het die paleis sou aan die brand slaan. Maar gou het ons nog baie groter rede gehad om bang te wees, want die djin het van die prinses losgekom en na ons toe gevlieg. Ons lot sou beseël gewees het as die prinses, toe sy ons gevaar sien, nie die djin se aandag na haarself getrek het nie. Soos dit was, is die sultan se baard geskroei en sy gesig verbrand, die hoof van die hofdienaars is tot 'n hopie as verbrand, en 'n vonk het my die sig van een oog ontneem. Ek en die sultan het al alle hoop op redding opgegee, toe die prinses uitroep: "Oorwinning, oorwinning!" en die djin as 'n groot hoop as voor haar voete lê.

Hoe uitgeput sy ook al was, het die prinses dadelik die klein slaaf, die enigste wat ongedeerd was, beveel om vir haar 'n beker water te bring, wat sy in haar hand geneem het. Eers het sy 'n paar towerwoorde daaroor opgesê, en toe het sy dit in my gesig gegooi en gesê: "As jy net deur betowering 'n aap is, neem weer die gedaante aan van die mens wat jy vroeër was." In 'n oomblik het ek voor haar gestaan, dieselfde man wat ek vroeër was, al het ek die sig van een oog verloor.

Ek wou op my knieë val en die prinses bedank, maar sy het my nie tyd gegee nie. Sy het haar na die sultan, haar vader, gedraai en gesê: "U Majesteit, ek het die geveg gewen, maar dit het my duur te staan gekom. Die vuur het tot in my hart deurgedring, en ek het net 'n paar oomblikke oor om te lewe. Dit sou nie gebeur het as ek net die laaste granaatpit opgemerk en dit soos die ander opgeëet het nie. Dit was die djin se laaste stryd, en tot op daardie oomblik was ek heeltemal veilig. Maar omdat ek hierdie kans laat verbygaan het, moes ek vuur gebruik, en ten spyte van al sy ervaring het ek die djin gewys dat ek meer weet as hy. Hy is dood en tot as verbrand, maar my eie dood kom vinnig nader." "My dogter," het die sultan uitgeroep, "hoe treurig is my toestand! Ek is net verbaas dat ek nog leef! Die hofdienaar is deur die vlamme verteer, en die prins wat jy verlos het, het die sig van een oog verloor." Hy kon niks meer sê nie, want snikke het sy stem verstik, en ons het almal saam gehuil.

Skielik het die prinses gegil: "Ek brand, ek brand!" en die dood het gekom om haar van haar pyniging te verlos.

Ek het geen woorde nie, mevrou, om u te vertel hoe ek gevoel het by hierdie verskriklike gesig. Ek sou eerder my hele lewe lank 'n aap gebly het as om my weldoenster op so 'n aaklige manier te laat omkom. Wat die sultan betref, hy was heeltemal ontroosbaar, en sy onderdane, wat die prinses innig liefgehad het, het sy smart gedeel. Sewe dae lank het die hele volk gerou, en toe is die as van die prinses met groot praal begrawe en 'n pragtige graftombe oor haar opgerig.

Sodra die sultan herstel het van die ernstige siekte wat hom ná die dood van die prinses getref het, het hy my laat roep en my reguit, hoewel beleefd, meegedeel dat my teenwoordigheid hom altyd aan sy verlies sou herinner. Hy het my gevra om sy koninkryk onmiddellik te verlaat en nooit weer terug te keer nie, op straf van die dood. Natuurlik moes ek gehoorsaam, en omdat ek nie geweet het wat van my sou word nie, het ek my baard en wenkbroue afgeskeer en die klere van 'n bedelmonnik aangetrek. Nadat ek doelloos deur verskeie lande geswerf het, het ek besluit om na Bagdad te kom en 'n oudiënsie by die Bevelhebber van die Gelowiges te vra.

En dit, mevrou, is my verhaal.

Toe het die ander bedelmonnik sy verhaal vertel.

'n Derwisj was 'n Moslem-monnik wat in armoede geleef het, dikwels saam met ander in 'n klooster; 'n sjeik is 'n eretitel vir 'n geestelike leier of ouderling. Eblis (Iblis) is in die Moslem-oorlewering die hoof van die bose geeste. Die Koran is die heilige boek van Islam.