Drie-uur. Negentien kort tonele van mense regoor Dublin op dieselfde oomblik – 'n priester, Stephen se susters, Boylan wat vrugte vir Molly koop, Bloom by 'n boekstalletjie – wat kruis en weer kruis terwyl die koning se verteenwoordiger in 'n optog deur die stad ry. – By Homeros: die Swerwende Rotse, wat bots en skepe verbrysel.

Die owerste, die hoogeerwaarde John Conmee S. J., het sy gladde horlosie in sy binnesak reggestel terwyl hy die pastoriestoep afkom. Vyf voor drie. Net mooi tyd om na Artane te stap. Wat was daai seun se naam nou weer? Dignam. Ja. Vere dignum et iustum est. Broeder Swan was die persoon om te sien. Mnr. Cunningham se brief. Ja. Hom tegemoetkom, indien moontlik. Goeie praktiese katoliek: nuttig in missietyd.

'n Eenbenige matroos, wat homself met lui rukke van sy krukke vorentoe swaai, het 'n paar note gegrom. Hy het kort voor die klooster van die susters van liefdadigheid stilgeruk en 'n pet met 'n klep vir aalmoese uitgehou na die hoogeerwaarde John Conmee S. J. Vader Conmee het hom in die son geseën, want sy beursie het, het hy geweet, een silwer kroon bevat.

Vader Conmee het oorgesteek na Mountjoy square. Hy het gedink, maar nie lank nie, aan soldate en matrose wie se bene deur kanonkoeëls afgeskiet is, wat hul dae in een of ander armesaal eindig, en aan kardinaal Wolsey se woorde: As ek my God gedien het soos ek my koning gedien het, sou Hy my nie op my oudag verlaat het nie. Hy het geloop deur die boomskaduwee van sonknipogende blare: en na hom toe het die vrou van mnr. David Sheehy L.P. gekom.

—Baie goed, dankie, Vader. En u, Vader?

Vader Conmee was inderdaad wonderlik goed. Hy sou waarskynlik na Buxton gaan vir die waters. En haar seuns, het hulle goed gevorder op Belvedere? Was dit so? Vader Conmee was inderdaad baie bly om dit te hoor. En mnr. Sheehy self? Nog in Londen. Die Huis het nog gesit, natuurlik. Pragtige weer was dit, inderdaad heerlik. Ja, dit was baie waarskynlik dat Vader Bernard Vaughan weer sou kom preek. O, ja: 'n baie groot sukses. Regtig 'n wonderlike man.

Vader Conmee was baie bly om die vrou van mnr. David Sheehy L.P. so goed te sien lyk en hy het gevra dat sy hom by mnr. David Sheehy L.P. moes aanbeveel. Ja, hy sou beslis kom kuier.

—Goeiemiddag, mev. Sheehy.

Vader Conmee het sy sy-hoed afgehaal en geglimlag, terwyl hy afskeid neem, na die gitkrale van haar mantilla wat inkglansend in die son blink. En weer geglimlag, in die weggaan. Hy het sy tande, het hy geweet, met areka-neutpasta skoongemaak.

Vader Conmee het geloop en, lopend, geglimlag, want hy het gedink aan Vader Bernard Vaughan se snaakse oë en cockneystem.

—Pilatus! Wa'om 'ou jy nie daai 'uilende gespuis terug nie?

'n Ywerige man, nietemin. Regtig was hy. En het regtig groot goed gedoen op sy manier. Sonder twyfel. Hy het Ierland liefgehad, het hy gesê, en hy het die Iere liefgehad. Ook van goeie familie, sou 'n mens dit dink? Wallisers, was hulle nie?

O, sodat hy nie vergeet nie. Daardie brief aan vader provinsiaal.

Vader Conmee het drie klein skoolseuntjies op die hoek van Mountjoy square voorgekeer. Ja: hulle was van Belvedere. Die klein huis. Aha. En was hulle soet seuntjies op skool? O. Dis nou baie goed. En wat was sy naam? Jack Sohan. En sy naam? Ger. Gallaher. En die ander mannetjie? Sy naam was Brunny Lynam. O, dit was 'n baie mooi naam om te hê.

Vader Conmee het 'n brief uit sy bors gehaal en aan jongeheer Brunny Lynam gegee en gewys na die rooi pilaarbus op die hoek van Fitzgibbon street.

—Maar pas op dat jy nie jouself in die bus pos nie, mannetjie, het hy gesê.

Die seuns het Vader Conmee sesogig aangekyk en gelag:

—O, meneer.

—Wel, laat ek sien of jy 'n brief kan pos, het Vader Conmee gesê.

Jongeheer Brunny Lynam het oor die pad gehardloop en Vader Conmee se brief aan vader provinsiaal in die bek van die helderrooi briewebus gesit. Vader Conmee het geglimlag en geknik en geglimlag en verder langs Mountjoy square oos geloop.

Mnr. Denis J Maginni, professor in dans ens., in sy-hoed, leiklip-manelpak met syomslae, wit doekdas, nou laventelbroek, kanariegeel handskoene en spits lakskoene, wat met ernstige houding loop, het hoogs eerbiedig die randsteen geneem toe hy lady Maxwell op die hoek van Dignam's court verbygaan.

Was dit nie mev. M'Guinness nie?

Mev. M'Guinness, statig, silwerhare, het vir Vader Conmee gebuig van die oorkantste sypaadjie waarlangs sy gevaar het. En Vader Conmee het geglimlag en gegroet. Hoe gaan dit met haar?

'n Fyn houding het sy gehad. Soos Maria, koningin van Skotte, iets. En om te dink dat sy 'n pandjiesbaas was! Nou ja! So 'n... wat sou hy sê?... so 'n koninklike voorkoms.

Vader Conmee het in Great Charles street afgeloop en na die toegeslote vrye kerk aan sy linkerkant gekyk. Die eerwaarde T. R. Greene B.A. sal (D.V.) spreek. Die ampsbekleër het hulle hom genoem. Hy het dit sy ampsplig geag om 'n paar woorde te sê. Maar 'n mens moet liefdadig wees. Onoorkomelike onkunde. Hulle het volgens hul lig gehandel.

Vader Conmee het om die hoek gedraai en langs die North Circular road geloop. Dit was 'n wonder dat daar nie 'n tremlyn in so 'n belangrike deurpad was nie. Sekerlik behoort daar een te wees.

'n Bende skoolseuns met skooltasse het van Richmond street af oorgesteek. Almal het slordige pette gelig. Vader Conmee het hulle meer as een keer goedgunstig gegroet. Christelike broeders se seuns.

Vader Conmee het wierook aan sy regterhand geruik terwyl hy loop. Sint Josef se kerk, Portland row. Vir bejaarde en deugsame vroumense. Vader Conmee het sy hoed gelig vir die Allerheiligste Sakrament. Deugsaam: maar soms was hulle ook kwaai van humeur.

Naby Aldborough house het Vader Conmee gedink aan daardie verkwistende edelman. En nou was dit 'n kantoor of iets.

Vader Conmee het langs die North Strand road begin loop en is gegroet deur mnr. William Gallagher wat in die deur van sy winkel gestaan het. Vader Conmee het mnr. William Gallagher gegroet en die reuke bespeur wat van spekflitse en ruim koelvate botter kom. Hy het verby Grogan's the Tobacconist gegaan waarteen nuusborde geleun en vertel het van 'n verskriklike ramp in New York. In Amerika het daardie dinge aanhoudend gebeur. Ongelukkige mense om so te sterf, onvoorbereid. Tog, 'n daad van volmaakte berou.

Vader Conmee het verby Daniel Bergin se kroeg gegaan teen die venster waarvan twee onwerksame mans rondgehang het. Hulle het hom gegroet en is gegroet.

Vader Conmee het verby H. J. O'Neill se begrafnisonderneming gegaan waar Corny Kelleher syfers in die dagboek opgetel het terwyl hy aan 'n grashalm kou. 'n Konstabel op sy rondte het Vader Conmee gegroet en Vader Conmee het die konstabel gegroet. In Youkstetter's, die varkslagter, het Vader Conmee varkwors, wit en swart en rooi, netjies opgekrul in buise sien lê.

Vasgemeer onder die bome van Charleville Mall het Vader Conmee 'n turfskuit gesien, 'n trekperd met hangende kop, 'n skuitman met 'n hoed van vuil strooi wat in die middel van die skuit sit, rook en staar na 'n tak populier bo hom. Dit was idillies: en Vader Conmee het nagedink oor die voorsienigheid van die Skepper wat turf in die vleie geplaas het waaruit mense dit kon uitgrawe en na stad en gehuggie bring om vure te maak in die huise van arm mense.

Op Newcomen bridge het die hoogeerwaarde John Conmee S. J. van sint Franciscus Xaverius se kerk, upper Gardiner street, op 'n uitwaartse trem geklim.

Van 'n inwaartse trem het die eerwaarde Nicholas Dudley C. C. van sint Agatha se kerk, north William street, op Newcomen bridge afgeklim.

By Newcomen bridge het Vader Conmee in 'n uitwaartse trem geklim want hy het nie daarvan gehou om te voet die vaal pad verby Mud Island te deurkruis nie.

Vader Conmee het in 'n hoek van die tremwa gesit, 'n blou kaartjie met sorg in die oog van een mollige bokvelhandskoen ingesteek, terwyl vier sjielings, 'n sikspens en vyf pennies van sy ander mollige handskoenpalm in sy beursie gegly het. Toe hy verby die klimopkerk gaan, het hy nagedink dat die kaartjie-inspekteur gewoonlik sy besoek bring wanneer 'n mens die kaartjie agteloos weggegooi het. Die plegtigheid van die insittendes van die wa het Vader Conmee buitensporig gelyk vir 'n reis so kort en goedkoop. Vader Conmee het van opgewekte welvoeglikheid gehou.

Dit was 'n vredige dag. Die heer met die bril oorkant Vader Conmee het klaar verduidelik en afgekyk. Sy vrou, het Vader Conmee veronderstel. 'n Piepklein gaap het die mond van die vrou van die heer met die bril oopgemaak. Sy het haar klein gehandskoende vuis gelig, ag so saggies gegaap, tiktikkend met haar klein gehandskoende vuis op haar oopgaande mond, en piepklein, liefies geglimlag.

Vader Conmee het haar parfuum in die wa bespeur. Hy het ook bespeur dat die lomp man aan haar ander kant op die rand van die sitplek sit.

Vader Conmee by die altaarreling het die hostie met moeite in die mond van die lomp ou man met die bewerige kop gesit.

By Annesley bridge het die trem stilgehou en, toe dit op die punt was om te ry, het 'n ou vrou skielik van haar plek opgestaan om af te klim. Die kondukteur het aan die klokriem getrek om die wa vir haar te laat wag. Sy het uitgegaan met haar mandjie en 'n marknet: en Vader Conmee het gesien hoe die kondukteur haar en net en mandjie afhelp: en Vader Conmee het gedink dat, aangesien sy amper die end van die pennietarief verbygery het, sy een van daardie goeie siele was wat altyd twee keer vertel moes word God seën jou, my kind, dat hulle vrygespreek is, bid vir my. Maar hulle het so baie bekommernisse in die lewe gehad, so baie sorge, arme skepsels.

Van die advertensieborde af het mnr. Eugene Stratton met dik nigger-lippe vir Vader Conmee gegrimas.

Vader Conmee het gedink aan die siele van swart en bruin en geel mense en aan sy preek oor sint Petrus Claver S. J. en die Afrikaanse sending en aan die voortplanting van die geloof en aan die miljoene swart en bruin en geel siele wat nie die doop van water ontvang het toe hul laaste uur soos 'n dief in die nag gekom het nie. Daardie boek van die Belgiese jesuïet, Le Nombre des Élus, het vir Vader Conmee 'n redelike pleidooi gelyk. Dit was miljoene menslike siele deur God geskep na Sy Eie beeld aan wie die geloof nie (D.V.) gebring is nie. Maar hulle was God se siele, deur God geskep. Dit het Vader Conmee jammer gelyk dat hulle almal verlore sou gaan, 'n vermorsing, as 'n mens so mag sê.

By die Howth road-halte het Vader Conmee afgeklim, is deur die kondukteur gegroet en het op sy beurt gegroet.

Die Malahide road was stil. Dit het Vader Conmee behaag, pad en naam. Die vreugdeklokke het gelui in vrolike Malahide. Lord Talbot de Malahide, onmiddellike erflike lord-admiraal van Malahide en die aangrensende seë. Toe het die oproep tot die wapen gekom en sy was maagd, vrou en weduwee op een dag. Dit was ouwêreldse dae, lojale tye in blye dorpslande, ou tye in die baronie.

Vader Conmee, lopend, het gedink aan sy boekie Old Times in the Barony en aan die boek wat geskryf kon word oor jesuïetehuise en aan Mary Rochfort, dogter van lord Molesworth, eerste gravin van Belvedere.

'n Lustelose dame, nie meer jonk nie, het alleen langs die oewer van lough Ennel geloop, Mary, eerste gravin van Belvedere, lusteloos lopend in die aand, nie geskrik toe 'n otter induik nie. Wie kon die waarheid weet? Nie die jaloerse lord Belvedere nie en nie haar biegvader nie as sy nie volledig owerspel gepleeg het nie, eiaculatio seminis inter vas naturale mulieris, met haar man se broer? Sy sou half bieg as sy nie heeltemal gesondig het nie soos vroue gedoen het. Net God het geweet en sy en hy, haar man se broer.

Vader Conmee het gedink aan daardie tirannieke onmatigheid, tog nodig vir die mens se geslag op aarde, en aan die weë van God wat nie ons weë was nie.

Don John Conmee het geloop en beweeg in tye van weleer. Hy was menslik en geëer daar. Hy het geheime wat gebieg is in gedagte gehou en hy het geglimlag vir glimlaggende edel gesigte in 'n byewas-gepoleerde salon, met 'n plafon vol volle vrugtetrosse. En die hande van 'n bruid en van 'n bruidegom, edel aan edel, is deur Don John Conmee in mekaar gelê.

Dit was 'n bekoorlike dag.

Die lykhek van 'n veld het Vader Conmee wye breedtes kool gewys, wat met ruim onderblare vir hom kniebuig. Die lug het hom 'n trop klein wit wolkies gewys wat stadig met die wind afgaan. Moutonner, sê die Franse. 'n Regverdige en huislike woord.

Vader Conmee, wat sy getye lees, het 'n trop skaapwollende wolke oor Rathcoffey dopgehou. Sy dunsokkige enkels is deur die stoppels van die Clongowes-veld gekielie. Hy het daar geloop, lesend in die aand, en die geroep van die seuns se rye by hul spel gehoor, jong geroep in die stil aand. Hy was hulle rektor: sy bewind was sag.

Vader Conmee het sy handskoene uitgetrek en sy rooigerande brevier uitgehaal. 'n Ivoor-boekmerk het hom die bladsy gesê.

Nones. Hy moes dit voor middagete gelees het. Maar lady Maxwell het gekom.

Vader Conmee het in die geheim Pater en Ave gelees en sy bors gekruis. Deus in adiutorium.

Hy het kalm geloop en stil die nones gelees, lopend en lesend totdat hy kom by Res in Beati immaculati: Principium verborum tuorum veritas: in eternum omnia iudicia iustitiæ tuæ.

'n Blosende jongman het uit 'n gat in 'n heining gekom en agter hom het 'n jong vrou gekom met wilde knikkende madeliefies in haar hand. Die jongman het sy pet skielik gelig: die jong vrou het skielik gebuk en met stadige sorg 'n vasklouende takkie van haar ligte romp losgemaak.

Vader Conmee het albei ernstig geseën en 'n dun bladsy van sy brevier omgeblaai. Sin: Principes persecuti sunt me gratis: et a verbis tuis formidavit cor meum.

* * *

Corny Kelleher het sy lang dagboek toegemaak en met sy hangoog na 'n deksel van 'n dennehoutkis gekyk wat soos 'n skildwag in 'n hoek staan. Hy het homself regop getrek, daarheen gegaan en, terwyl hy dit op sy as draai, sy vorm en koperbeslag bekyk. Kouend aan sy grashalm het hy die kisdeksel neergesit en na die deuropening gekom. Daar het hy sy hoedrand gekantel om skaduwee vir sy oë te gee en teen die deurkosyn geleun, ledig uitkykend.

Vader John Conmee het op Newcomen bridge in die Dollymount-trem geklim.

Corny Kelleher het sy grootvoetstewels gekruis en gestaar, sy hoed afgekantel, kouend aan sy grashalm.

Konstabel 57C, op sy rondte, het stilgestaan om 'n bietjie te gesels.

—Mooi dag, mnr. Kelleher.

—Ja, het Corny Kelleher gesê.

—Dis baie bedompig, het die konstabel gesê.

Corny Kelleher het 'n stil straal hooisap in 'n boog uit sy mond geskiet terwyl 'n gul wit arm uit 'n venster in Eccles street 'n muntstuk uitgegooi het.

—Wat's die beste nuus? het hy gevra.

—Ek het daai sekere party gisteraand gesien, het die konstabel met ingehoue asem gesê.

* * *

'n Eenbenige matroos het homself op krukke om MacConnell se hoek gestut, Rabaiotti se roomyskar omseil, en homself in Eccles street opgeruk. Na Larry O'Rourke toe, in hempsmoue in sy deur, het hy onvriendelik gegrom:

—Vir Engeland...

Hy het homself heftig vorentoe geswaai verby Katey en Boody Dedalus, stilgehou en gegrom:

—huis en skoonheid.

J. J. O'Molloy se wit, afgetobde gesig is vertel dat mnr. Lambert in die pakhuis was met 'n besoeker.

'n Stewige dame het stilgestaan, 'n koperstuk uit haar beursie gehaal en dit in die pet laat val wat na haar uitgehou word. Die matroos het dankie gebrom, suur na die onoplettende vensters gekyk, sy kop laat sak en homself vier treë vorentoe geswaai.

Hy het stilgehou en kwaai gegrom:

—Vir Engeland...

Twee kaalvoet straatkinders, wat aan lang drop-veters suig, het naby hom stilgehou en met hul geelbekwyl-monde na sy stomp gegaap.

Hy het homself in kragtige rukke vorentoe geswaai, stilgehou, sy kop na 'n venster gelig en diep geblaf:

—huis en skoonheid.

Die vrolike soet tjirpende fluitery binne het nog 'n maat of twee aangehou, opgehou. Die blinding van die venster is opsy getrek. 'n Kaartjie Ongemeubileerde Kamers het van die skuifraam afgegly en geval. 'n Mollige kaal gul arm het geblink, is gesien, uitgehou uit 'n wit onderrok-lyfie en strak hempbandjies. 'n Vrou se hand het 'n muntstuk oor die kelderreling uitgegooi. Dit het op die sypaadjie geval.

Een van die straatkinders het daarheen gehardloop, dit opgetel en dit in die minstreel se pet laat val, en gesê:

—Daar, meneer.

* * *

Katey en Boody Dedalus het die deur van die toegestoomde kombuis oopgedruk.

—Het jy die boeke ingesit? het Boody gevra.

Maggy by die stoof het 'n grys massa onder borrelende seepskuim twee keer met haar potstok afgestamp en haar voorkop afgevee.

—Hulle wou niks daarop gee nie, het sy gesê.

Vader Conmee het deur Clongowes se velde geloop, sy dunsokkige enkels deur stoppels gekielie.

—Waar het jy probeer? het Boody gevra.

—M'Guinness's.

Boody het haar voet gestamp en haar skooltas op die tafel gegooi.

—Mag die pes haar groot gesig vat! het sy geskree.

Katey het na die stoof gegaan en met skeel oë geloer.

—Wat's in die pot? het sy gevra.

—Hemde, het Maggy gesê.

Boody het kwaai geskree:

—Jirre, is daar niks vir ons om te eet nie?

Katey, wat die keteldeksel in 'n vou van haar gevlekte romp oplig, het gevra:

—En wat's hierin?

'n Swaar damp het in antwoord uitgegulp.

—Ertjiesop, het Maggy gesê.

—Waar het jy dit gekry? het Katey gevra.

—Suster Mary Patrick, het Maggy gesê.

Die lakei het sy klok gelui.

—Barang!

Boody het by die tafel gaan sit en hongerig gesê:

—Gee dit hier vir ons.

Maggy het geel dik sop uit die ketel in 'n bak geskink. Katey, wat oorkant Boody sit, het stil gesê terwyl haar vingerpunt los krummels na haar mond lig:

—Gelukkig het ons darem soveel. Waar's Dilly?

—Pa gaan kry, het Maggy gesê.

Boody, wat groot stukke brood in die geel sop breek, het bygevoeg:

—Onse Vader wat nie in die hemele is nie.

Maggy, wat geel sop in Katey se bak skink, het uitgeroep:

—Boody! Skaam jou!

'n Bootjie, 'n verfrommelde strooibiljet, Elia kom, het liggies die Liffey afgery, onder Loopline bridge, deur die stroomversnellings geskiet waar water om die brugpilare skuur, ooswaarts gevaar verby rompe en ankerkettings, tussen die ou dok van die Customhouse en George's quay.

* * *

Die blonde meisie in Thornton's het die rietmandjie met ritselende vesel uitgevoer. Blazes Boylan het haar die bottel gegee, toegedraai in pienk sneespapier, en 'n klein flessie.

—Sit hierdie eerste in, sal jy? het hy gesê.

—Ja, meneer, het die blonde meisie gesê. En die vrugte bo-op.

—Dis genoeg so, piekfyn, het Blazes Boylan gesê.

Sy het vet pere netjies gepak, kop by stert, en tussen hulle ryp skaamkleurige perskes.

Blazes Boylan het hier en daar in nuwe bruin skoene deur die vrugteruikende winkel geloop, vrugte opgetel, jong sappige gekreukelde en mollige rooi tamaties, reuke gesnuif.

H. E. L. Y.'S het voor hom verby gemarsjeer, langwithoedig, verby Tangier lane, swoegend na hul doel.

Hy het skielik van 'n mandjie aarbeie weggedraai, 'n goue horlosie uit sy horlosiesakkie getrek en dit op sy ketting se lengte uitgehou.

—Kan julle dit per trem stuur? Nou?

'n Donkerrugfiguur onder Merchants' arch het boeke op die smous se kar deurgekyk.

—Seker, meneer. Is dit in die stad?

—O, ja, het Blazes Boylan gesê. Tien minute.

Die blonde meisie het hom 'n strokie en potlood gegee.

—Sal u die adres skryf, meneer?

Blazes Boylan by die toonbank het geskryf en die strokie na haar toe gestoot.

—Stuur dit dadelik, sal jy? het hy gesê. Dis vir 'n invalide.

—Ja, meneer. Ek sal, meneer.

Blazes Boylan het vrolike geld in sy broeksak laat rammel.

—Wat's die skade? het hy gevra.

Die blonde meisie se slanke vingers het die vrugte opgetel.

Blazes Boylan het in die uitsnit van haar bloes gekyk. 'n Jong hennetjie. Hy het 'n rooi angelier uit die hoë steelglas geneem.

—Is dié vir my? het hy galant gevra.

Die blonde meisie het skeef na hom gekyk, ongeërg opgestaan, met sy das effens skeef, blosend.

—Ja, meneer, het sy gesê.

Skalks gebukkend het sy weer vet pere en blosende perskes getel.

Blazes Boylan het met meer welgevalle in haar bloes gekyk, die steel van die rooi blom tussen sy glimlaggende tande.

—Mag ek 'n woordjie met jou telefoon praat, juffie? het hy skelm gevra.

* * *

—Ma! het Almidano Artifoni gesê.

Hy het oor Stephen se skouer na Goldsmith se knobbelrige knop gestaar.

Twee waens vol toeriste het stadig verbygery, hul vroue voor, wat die handrelings vasklou. Bleekgesigte. Mans se arms openlik om hul kortgegroeide lywe. Hulle het van Trinity gekyk na die blinde kolomportaal van die bank van Ierland waar duiwe roekoekoer het.

—Anch'io ho avuto di queste idee, het Almidano Artifoni gesê, quand' ero giovine come Lei. Eppoi mi sono convinto che il mondo è una bestia. È peccato. Perchè la sua voce... sarebbe un cespite di rendita, via. Invece, Lei si sacrifica.

—Sacrifizio incruento, het Stephen glimlaggend gesê, terwyl hy sy esstok in stadige swaaiswaai van sy middelpunt af swaai, liggies.

—Speriamo, het die ronde snorgesig vriendelik gesê. Ma, dia retta a me. Ci rifletta.

By die streng klipwyshand van Grattan, wat beveel om te stop, het 'n Inchicore-trem uitmekaargerafelde Hooglandse soldate van 'n orkes afgelaai.

—Ci rifletterò, het Stephen gesê, terwyl hy af kyk langs die stewige broekspyp.

—Ma, sul serio, eh? het Almidano Artifoni gesê.

Sy swaar hand het Stephen s'n ferm gevat. Menslike oë. Hulle het 'n oomblik nuuskierig gestaar en vinnig na 'n Dalkey-trem gedraai.

—Eccolo, het Almidano Artifoni in vriendelike haas gesê. Venga a trovarmi e ci pensi. Addio, caro.

—Arrivederla, maestro, het Stephen gesê en sy hoed gelig toe sy hand vrygelaat is. E grazie.

—Di che? het Almidano Artifoni gesê. Scusi, eh? Tante belle cose!

Almidano Artifoni, wat 'n stafie opgerolde musiek as 'n sein ophou, het op stewige broek agter die Dalkey-trem aangedraf. Tevergeefs het hy gedraf, tevergeefs sein gee tussen die gespuis kaalknie-Hooglanders wat musiekgereedskap deur die hekke van Trinity smokkel.

* * *

Mej. Dunne het die Capel street-biblioteek se eksemplaar van The Woman in White ver agter in haar laai weggesteek en 'n vel opsigtige skryfpapier in haar tikmasjien gerol.

Te veel geheimsinnighede in. Is hy verlief op daai een, Marion? Ruil dit om en kry 'n ander een deur Mary Cecil Haye.

Die skyf het in die groef afgeskiet, 'n rukkie gewiebel, gaan stilstaan en vir hulle oog gemaak: ses.

Mej. Dunne het op die toetsbord geklik:

—16 Junie 1904.

Vyf langwithoedige toebroodjiemanne tussen Monypeny se hoek en die blad waar Wolfe Tone se standbeeld nie was nie, het hulself soos palings omgedraai, H. E. L. Y.'S, en teruggeswoeg soos hulle gekom het.

Toe het sy gestaar na die groot plakkaat van Marie Kendall, bekoorlike soubrette, en, lusteloos lê-leunend, sestiens en hoofletter-esse op die kladblok gekrabbel. Mosterdhare en gesmeerde wange. Sy's nie mooi nie, nè? Soos sy daai stukkie romp van haar ophou. Wonder of daai ou vanaand by die orkes sal wees. As ek net daai naaister kon kry om vir my 'n konsertinaromp te maak soos Susy Nagle s'n. Hulle skop pragtig uit. Shannon en al die bootklub-windmakers het nie hul oë van haar af gehaal nie. Hoop by my siel hy hou my nie hier tot sewe nie.

Die telefoon het onbeskof by haar oor gelui.

—Hallo. Ja, meneer. Nee, meneer. Ja, meneer. Ek sal hulle ná vyf bel. Net daai twee, meneer, vir Belfast en Liverpool. Goed, meneer. Dan kan ek ná sesuur gaan as u nie terug is nie. Kwart oor. Ja, meneer. Seweentwintig en ses. Ek sal hom sê. Ja: een, sewe, ses.

Sy het drie syfers op 'n koevert gekrabbel.

—Mnr. Boylan! Hallo! Daai heer van Sport was hier op soek na u. Mnr. Lenehan, ja. Hy het gesê hy sal om vier in die Ormond wees. Nee, meneer. Ja, meneer. Ek sal hulle ná vyf bel.

* * *

Twee pienk gesigte het in die flikker van die klein flitsie gedraai.

—Wie's dit? het Ned Lambert gevra. Is dit Crotty?

—Ringabella en Crosshaven, het 'n stem geantwoord wat na voetvastigheid tas.

—Hallo, Jack, is dit jy self? het Ned Lambert gesê en sy buigsame lat ter groet opgelig tussen die flikkerende boë. Kom aan. Pas op waar jy trap daar.

Die vuurhoutjie in die geestelike se opgehefte hand het homself in 'n lang sagte vlam verteer en is laat val. By hul voete het die rooi spikkel daarvan gesterf: en muwwe lug het om hulle toegesluit.

—Hoe interessant! het 'n verfynde aksent in die skemer gesê.

—Ja, meneer, het Ned Lambert hartlik gesê. Ons staan in die historiese raadsaal van sint Mary's abbey waar Silken Thomas homself in 1534 tot rebel verklaar het. Dit is die mees historiese plek in die hele Dublin. O'Madden Burke gaan een van die dae iets daaroor skryf. Die ou bank van Ierland was oorkant tot met die tyd van die unie en die oorspronklike jodetempel was ook hier voordat hulle hul sinagoge daar oorkant in Adelaide road gebou het. Jy was nog nooit hier nie, Jack, of hoe?

—Nee, Ned.

—Hy het met Dame walk af gery, het die verfynde aksent gesê, as my geheue my nie bedrieg nie. Die herehuis van die Kildares was in Thomas court.

—Dis reg, het Ned Lambert gesê. Dis heeltemal reg, meneer.

—As u dan so vriendelik sal wees, het die geestelike gesê, om my volgende keer miskien toe te laat...

—Seker, het Ned Lambert gesê. Bring die kamera wanneer u wil. Ek sal daai sakke van die vensters af laat wegruim. U kan dit van hier af neem of van hier af.

In die nog dowwe lig het hy rondbeweeg en met sy lat getik op die opgestapelde saadsakke en uitkykpunte op die vloer.

Van 'n lang gesig het 'n baard en 'n staar oor 'n skaakbord gehang.

—Ek is u diep verplig, mnr. Lambert, het die geestelike gesê. Ek sal nie op u kosbare tyd inbreuk maak nie...

—Plesier, meneer, het Ned Lambert gesê. Loer in wanneer u wil. Volgende week, sê maar. Kan u sien?

—Ja, ja. Goeiemiddag, mnr. Lambert. Baie bly om u te ontmoet.

—Die plesier is myne, meneer, het Ned Lambert geantwoord.

Hy het sy gas tot by die uitgang gevolg en toe sy lat tussen die pilare weggeswaai. Saam met J. J. O'Molloy het hy stadig uitgekom in Mary's abbey waar karweiers platwaens met sakke karob- en palmneutmeel gelaai het, O'Connor, Wexford.

Hy het stilgestaan om die kaartjie in sy hand te lees.

—Die eerwaarde Hugh C. Love, Rathcoffey. Huidige adres: Saint Michael's, Sallins. Gawe jong kêrel is hy. Hy skryf 'n boek oor die Fitzgeralds, het hy my vertel. Hy's goed onderlê in geskiedenis, sowaar.

Die jong vrou het met stadige sorg 'n vasklouende takkie van haar ligte romp losgemaak.

—Ek het gedink jy's besig met 'n nuwe buskruitkomplot, het J. J. O'Molloy gesê.

Ned Lambert het sy vingers in die lug laat klap.

—God! het hy uitgeroep. Ek het vergeet om hom daai een te vertel van die graaf van Kildare nadat hy die katedraal van Cashel aan die brand gesteek het. Ken jy daai een? Ek is verdomp jammer ek het dit gedoen, sê hy, maar ek sweer voor God ek het gedink die aartsbiskop was binne. Hy sal miskien nie daarvan hou nie, nè. Wat? God, ek sal hom in elk geval vertel. Dit was die groot graaf, die Fitzgerald Mor. Heethoofde was hulle almal, die Geraldines.

Die perde wat hy verbygaan, het senuweeagtig onder hul slap tuie geskrik. Hy het 'n bontperd se boud wat naby hom bewe, geklap en geroep:

—Hokaai, seuntjie!

Hy het hom na J. J. O'Molloy gedraai en gevra:

—Wel, Jack. Wat is dit? Wat's die moeilikheid? Wag 'n bietjie. Hou vas.

Met gapende mond en kop ver agteroor het hy stilgestaan en, ná 'n oomblik, hard genies.

—Tjoe! het hy gesê. Vervlaks!

—Die stof van daai sakke, het J. J. O'Molloy beleefd gesê.

—Nee, het Ned Lambert gehyg, ek het 'n... koue aand voor... vervloek jou siel... eergisteraand... en daar was 'n helse spul trek...

Hy het sy sakdoek gereed gehou vir die komende...

—Ek was... Glasnevin vanoggend... arme klein... hoe noem jy hom... Tjoe!... Moeder van Moses!

* * *

Tom Rochford het die boonste skyf van die stapel geneem wat hy teen sy klaretrooi onderbaadjie vasklem.

—Sien? het hy gesê. Sê dis nommer ses se beurt. Hier in, sien. Beurt Nou Aan.

Hy het dit vir hulle in die linkergleuf geskuif. Dit het in die groef afgeskiet, 'n rukkie gewiebel, gaan stilstaan, vir hulle oog gemaak: ses.

Prokureurs van die verlede, hooghartig, pleitend, het sien verbygaan van die gekonsolideerde taksasiekantoor na die Nisi Prius-hof Richie Goulding wat die kostesak van Goulding, Collis and Ward dra, en het gehoor hoe van die admiraliteitsafdeling van die King's Bench na die appèlhof 'n bejaarde vroumens ritsel met vals tande wat ongelowig glimlag en 'n swart syromp van groot omvang.

—Sien? het hy gesê. Sien nou, die laaste een wat ek ingesit het, is hier oor: Beurte Verby. Die impak. Hefboomwerking, sien?

Hy het hulle die stygende kolom skywe aan die regterkant gewys.

—Slim idee, het Nosey Flynn gesê, snuffelend. Dan kan 'n ou wat laat inkom, sien watse beurt aan is en watse beurte verby is.

—Sien? het Tom Rochford gesê.

Hy het 'n skyf vir homself ingeskuif: en gekyk hoe dit skiet, wiebel, oog maak, stop: vier. Beurt Nou Aan.

—Ek sal hom nou in die Ormond sien, het Lenehan gesê, en hom pols. Een goeie beurt verdien 'n ander.

—Doen dit, het Tom Rochford gesê. Sê vir hom ek Boylan oor van ongeduld.

—Goeienag, het M'Coy kortaf gesê. As julle twee begin...

Nosey Flynn het na die hefboom toe gebuk en daaraan gesnuffel.

—Maar hoe werk dit hier, Tommy? het hy gevra.

—Toedeloe, het Lenehan gesê. Sien jou later.

Hy het M'Coy gevolg, uit oor die klein pleintjie van Crampton court.

—Hy's 'n held, het hy eenvoudig gesê.

—Ek weet, het M'Coy gesê. Die riool, bedoel jy.

—Riool? het Lenehan gesê. Dit was in 'n mangat af.

Hulle het verby Dan Lowry se musieksaal gegaan waar Marie Kendall, bekoorlike soubrette, van 'n plakkaat af vir hulle 'n gesmeerde glimlag geglimlag het.

Toe hulle met die sypaadjie van Sycamore street afloop langs die Empire-musieksaal, het Lenehan vir M'Coy gewys hoe die hele ding was. Een van daai mangate soos 'n bleddie gaspyp en daar was die arme duiwel vas daar onder, half verstik van riolgas. Af is Tom Rochford in elk geval, bookie-onderbaadjie en al, met die tou om hom. En ek wil verdoem wees maar hy het die tou om die arme duiwel gekry en die twee is opgehys.

—Die daad van 'n held, het hy gesê.

By die Dolphin het hulle stilgehou om die ambulanswa verby hulle te laat galop na Jervis street.

—Hierlangs, het hy gesê, en na regs geloop. Ek wil gou by Lynam's inwip om Sceptre se beginprys te sien. Hoe laat is dit op jou goue horlosie en ketting?

M'Coy het in Marcus Tertius Moses se somber kantoor geloer, toe na O'Neill se klok.

—Ná drie, het hy gesê. Wie ry haar?

—O. Madden, het Lenehan gesê. En 'n vurige vulletjie is sy.

Terwyl hy in Temple bar wag, het M'Coy 'n piesangskil met sagte stootjies van sy toon van die sypaadjie na die geut gewerk. 'n Ou kan verdomp maklik 'n lelike val daar kry as hy dronk in die donker aankom.

Die hekke van die oprylaan het wyd oopgegaan om die onderkoninklike stoet uitgang te gee.

—Gelyk-gelyk, het Lenehan gesê toe hy terugkom. Ek het in Bantam Lyons vasgeloop daar binne wat op 'n bleddie perd wou wed wat iemand hom gegee het wat nie 'n kat se kans het nie. Hierdeur.

Hulle het die trappe op en onder Merchants' arch deur gegaan. 'n Donkerrugfiguur het boeke op die smous se kar deurgekyk.

—Daar's hy, het Lenehan gesê.

—Wonder wat hy koop, het M'Coy gesê en agtertoe gekyk.

—Leopoldo or the Bloom is on the Rye, het Lenehan gesê.

—Hy's dol oor uitverkopings, het M'Coy gesê. Ek was eendag by hom en hy het 'n boek by 'n ou vrou in Liffey street vir twee bob gekoop. Daar was mooi plate in wat dubbel die geld werd was, die sterre en die maan en komete met lang sterte. Sterrekunde was dit oor.

Lenehan het gelag.

—Ek sal jou 'n verdomp goeie een vertel oor komete se sterte, het hy gesê. Kom oor in die son.

Hulle het oorgesteek na die metaalbrug en langs Wellington quay by die riviermuur geloop.

Jongeheer Patrick Aloysius Dignam het uit Mangan's, voorheen Fehrenbach's, gekom met 'n pond en 'n half varktjops.

—Daar was 'n groot onthaal by die Glencree-verbeteringskool, het Lenehan gretig gesê. Die jaarlikse dinee, weet jy. Styfhemp-affêre. Die burgemeester was daar, Val Dillon was dit, en sir Charles Cameron en Dan Dawson het gepraat en daar was musiek. Bartell d'Arcy het gesing en Benjamin Dollard...

—Ek weet, het M'Coy ingeval. My vrou het een keer daar gesing.

—Het sy? het Lenehan gesê.

'n Kaartjie Ongemeubileerde Kamers het weer op die skuifraam van nommer 7 Eccles street verskyn.

Hy het sy storie 'n oomblik gestuit maar uitgebars in 'n hygende lag.

—Maar wag tot ek jou vertel, het hy gesê. Delahunt van Camden street het die spyseniering gehad en ondergetekende was hoofbottelwasser. Bloom en die vrou was daar. Hope goed het ons opgedis: portwyn en sjerrie en curaçao waaraan ons ruim reg laat geskied het. Vinnig en woes was dit. Ná die vloeistowwe het die vaste stowwe gekom. Koue vleis volop en vleispasteitjies...

—Ek weet, het M'Coy gesê. Die jaar toe my vrou daar was...

Lenehan het warm by hom ingehaak.

—Maar wag tot ek jou vertel, het hy gesê. Ons het ook 'n middernagete gehad ná al die joligheid en toe ons uittrek, was dit blouuur die oggend ná die aand van tevore. Op pad huis toe was dit 'n pragtige winternag op die Featherbed Mountain. Bloom en Chris Callinan was aan die een kant van die kar en ek was by die vrou aan die ander kant. Ons het begin om liedere en duette te sing: Lo, the early beam of morning. Sy was goed gesmeer met 'n goeie vrag van Delahunt se port onder haar buikband. Elke stamp wat die bleddie kar gegee het, het ek haar teen my laat aanbons. Hel se lekkerte! Sy het 'n mooi paar, God seën haar. So.

Hy het sy holgemaakte hande 'n el van hom af gehou, fronsend:

—Ek was heeltyd besig om die kombers onder haar in te stop en haar boa reg te skik. Weet jy wat ek bedoel?

Sy hande het ruim kurwes van lug geboetseer. Hy het sy oë styf toegeknyp van genot, sy lyf krimpend, en 'n soet tjirp van sy lippe geblaas.

—Die outjie het in elk geval op aandag gestaan, het hy met 'n sug gesê. Sy's 'n lewendige merrie, geen twyfel nie. Bloom het al die sterre en die komete in die hemel uitgewys vir Chris Callinan en die huurkoetsier: die groot beer en Herkules en die draak, en die hele spul en span. Maar, by God, ek was verlore, so te sê, in die melkweg. Hy ken hulle almal, sowaar. Op die ou end het sy 'n piepklein piepietjie myle ver raakgesien. En watse ster is daai, Poldy? sê sy. By God, sy het Bloom vasgekeer. Daai een, is dit? sê Chris Callinan, ag, dis maar net wat jy 'n speldeprikkie sou noem. By God, hy was nie ver van die kol nie.

Lenehan het stilgestaan en teen die riviermuur geleun, hygend van sagte lag.

—Ek is pap, het hy gehyg.

M'Coy se wit gesig het af en toe daaroor geglimlag en ernstig geword. Lenehan het weer aangestap. Hy het sy seilpet gelig en sy agterkop vinnig gekrap. Hy het skeef in die sonlig na M'Coy gekyk.

—Hy's 'n gekultiveerde alleskenner, Bloom, het hy ernstig gesê. Hy's nie een van jou gewone alledaagse... jy weet... Daar's 'n tikkie van die kunstenaar aan ou Bloom.

* * *

Mnr. Bloom het ledig bladsye omgeblaai van The Awful Disclosures of Maria Monk, toe van Aristoteles se Masterpiece. Skewe verbroude druk. Plate: babas in 'n bol opgekrul in bloedrooi baarmoeders soos lewers van geslagte koeie. Hope van hulle so op hierdie oomblik oor die hele wêreld. Almal wat met hul skedels stamp om daaruit te kom. Elke minuut word êrens 'n kind gebore. Mev. Purefoy.

Hy het albei boeke opsy gesit en na die derde gekyk: Tales of the Ghetto deur Leopold von Sacher Masoch.

—Dié het ek gehad, het hy gesê en dit weggeskuif.

Die winkelman het twee boekdele op die toonbank laat val.

—Daai's twee goeies, het hy gesê.

Uie van sy asem het oor die toonbank gekom uit sy verrinneweerde mond. Hy het gebuk om 'n bondel van die ander boeke te maak, hulle teen sy oopgeknoopte onderbaadjie vasgedruk en agter die vuil gordyn weggedra.

Op O'Connell bridge het baie mense die ernstige houding en vrolike drag van mnr. Denis J Maginni, professor in dans ens., opgemerk.

Mnr. Bloom, alleen, het na die titels gekyk. Fair Tyrants deur James Lovebirch. Ken die soort wat dit is. Gehad? Ja.

Hy het dit oopgemaak. Het so gedink.

'n Vrou se stem agter die vuil gordyn. Luister: die man.

Nee: sy sal nie baie daarvan hou nie. Het een keer vir haar gekry.

Hy het die ander titel gelees: Sweets of Sin. Meer in haar lyn. Kom ons kyk.

Hy het gelees waar sy vinger oopmaak.

Ja. Dit. Hier. Probeer.

—Haar mond het op syne vasgeplak in 'n welige wellustige soen terwyl sy hande voel na die weelderige rondings binne haar déshabillé.

Ja. Vat dié. Die einde.

—Jy is laat, het hy hees gepraat, terwyl hy haar met 'n agterdogtige kyk aanstaar.

Die pragtige vrou het haar sabelbont-omboorde mantel afgegooi en haar koninklike skouers en deinende embonpoint ten toon gestel. 'n Onmerkbare glimlag het om haar volmaakte lippe gespeel toe sy kalm na hom draai.

Mnr. Bloom het weer gelees: Die pragtige vrou.

Warmte het saggies oor hom gestort, sy vlees laat ineenkrimp. Vlees het ruim meegegee tussen verfrommelde klere: die wit van oë wat opswymel. Sy neusgate het hulself vir prooi gewelf. Smeltende borssalwe (vir hom! Vir Raoul!). Oksels se uiagtige sweet. Visgomslym (haar deinende embonpoint!). Voel! Druk! Gekrisj! Swawelmis van leeus!

Jonk! Jonk!

'n Bejaarde vroumens, nie meer jonk nie, het die gebou van die howe van kanselary, King's Bench, skatkis en common pleas verlaat, nadat sy in die lord-kanselier se hof die saak in kranksinnigheid van Potterton gehoor het, in die admiraliteitsafdeling die dagvaarding, ex parte-aansoek, van die eienaars van die Lady Cairns teen die eienaars van die bark Mona, in die appèlhof voorbehoud van uitspraak in die saak van Harvey teen die Ocean Accident and Guarantee Corporation.

Slymerige hoese het die lug van die boekwinkel geskud en die vuil gordyne laat uitbol. Die winkelman se ongekamde grys kop het uitgekom en sy ongeskeerde rooigeworde gesig, hoesend. Hy het sy keel grof skoongeskraap, slym op die vloer uitgekots. Hy het sy stewel gesit op wat hy gespoeg het, sy sool daarlangs gevee, en gebuk, en 'n rouvellige kroon gewys, yl behaar.

Mnr. Bloom het dit aanskou.

Terwyl hy sy ontstelde asem bemeester, het hy gesê:

—Ek sal dié een vat.

Die winkelman het oë opgelig wat troebel was van ou slym.

—Sweets of Sin, het hy gesê en daarop getik. Dis 'n goeie een.

* * *

Die lakei by die deur van Dillon se vendusiekamers het sy handklok weer twee keer geskud en homself in die gekrytte spieël van die kabinet bekyk.

Dilly Dedalus, wat by die randsteen rondtalm, het die slae van die klok gehoor, die geroep van die afslaer binne. Vier en nege. Daai pragtige gordyne. Vyf sjielings. Gesellige gordyne. Verkoop nuut teen twee ghienies. Enige bod bo vyf sjielings? Gaan vir vyf sjielings.

Die lakei het sy handklok gelig en dit geskud:

—Barang!

Die slag van die laasteronde-klok het die halfmyl-fietsryers tot hul naelloop aangespoor. J. A. Jackson, W. E. Wylie, A. Munro en H. T. Gahan, hul gestrekte nekke wiegend, het die draai by die College-biblioteek geneem.

Mnr. Dedalus, wat aan 'n lang snor trek, het om die hoek van Williams's row gekom. Hy het naby sy dogter stilgehou.

—Dis tyd vir jou, het sy gesê.

—Staan regop, in die naam van die Here Jesus, het mnr. Dedalus gesê. Probeer jy jou oom John, die kornetspeler, naboots, kop op die skouer? Melankoliese God!

Dilly het haar skouers opgetrek. Mnr. Dedalus het sy hande daarop gesit en hulle teruggetrek.

—Staan regop, meisiekind, het hy gesê. Jy gaan 'n krom ruggraat kry. Weet jy hoe jy lyk?

Hy het sy kop skielik laat sak en vorentoe gesteek, sy skouers opgetrek en sy onderkaak laat hang.

—Hou op, pa, het Dilly gesê. Al die mense kyk na jou.

Mnr. Dedalus het hom regop getrek en weer aan sy snor gepluk.

—Het jy geld gekry? het Dilly gevra.

—Waar sou ek geld kry? het mnr. Dedalus gesê. Daar's niemand in Dublin wat my vier pennies sal leen nie.

—Jy het van gekry, het Dilly gesê en hom in die oë gekyk.

—Hoe weet jy dit? het mnr. Dedalus gevra, met sy tong in sy kies.

Mnr. Kernan, tevrede met die bestelling wat hy ingeskryf het, het vrypostig langs James's street gestap.

—Ek weet jy het, het Dilly geantwoord. Was jy nou in die Scotch house?

—Ek was nie, nè, het mnr. Dedalus gesê en geglimlag. Was dit die nonnetjies wat jou so parmantig geleer het? Hier.

Hy het haar 'n sjieling gegee.

—Kyk of jy iets daarmee kan doen, het hy gesê.

—Ek neem aan jy het vyf gekry, het Dilly gesê. Gee my meer as dit.

—Wag 'n bietjie, het mnr. Dedalus dreigend gesê. Jy's soos die res van hulle, nè? 'n Onbeskofte trop klein tewe vandat julle arme ma dood is. Maar wag 'n bietjie. Julle sal almal kort proses en 'n lang dag van my kry. Laag-by-die-grondse skurkery! Ek gaan van julle ontslae raak. Sal nie omgee as ek styf uitgestrek lê nie. Hy's dood. Die man bo is dood.

Hy het haar gelos en aangeloop. Dilly het vinnig gevolg en aan sy baadjie getrek.

—Nou, wat is dit? het hy gesê en gaan staan.

Die lakei het sy klok agter hulle rûe gelui.

—Barang!

—Vervloek jou bleddie lawaaierige siel, het mnr. Dedalus uitgeroep en op hom afgedraai.

Die lakei, bewus van kommentaar, het die slap hangende klepel van sy klok geskud, maar flou:

—Bang!

Mnr. Dedalus het hom aangestaar.

—Kyk na hom, het hy gesê. Dis leersaam. Ek wonder of hy ons sal toelaat om te praat.

—Jy het meer as dit gekry, pa, het Dilly gesê.

—Ek gaan vir jou 'n klein toertjie wys, het mnr. Dedalus gesê. Ek los julle almal waar Jesus die Jode gelos het. Kyk, daar's al wat ek het. Ek het twee sjielings by Jack Power gekry en ek het twee pennies uitgegee vir 'n skeer vir die begrafnis.

Hy het 'n handvol koperstukke uitgehaal, senuweeagtig.

—Kan jy nie iewers vir geld soek nie? het Dilly gesê.

Mnr. Dedalus het gedink en geknik.

—Ek sal, het hy ernstig gesê. Ek het die hele geut in O'Connell street deurgesoek. Ek sal hierdie een nou probeer.

—Jy's baie snaaks, het Dilly gesê en gegrinnik.

—Hier, het mnr. Dedalus gesê en haar twee pennies gegee. Kry vir jou 'n glas melk en 'n bolletjie of 'n iets. Ek sal nou-nou by die huis wees.

Hy het die ander munte in sy sak gesteek en begin aanloop.

Die onderkoninklike kavalkade het, gegroet deur kruiperige polisiemanne, by Parkgate uitgery.

—Ek is seker jy het nog 'n sjieling, het Dilly gesê.

Die lakei het hard gebang.

Mnr. Dedalus het te midde van die lawaai weggestap en saggies by homself gemompel met 'n getuite, aanstellerige mond:

—Die nonnetjies! Oulike klein dingetjies! O, hulle sal mos niks doen nie! O, hulle sal mos regtig nie! Is dit nou klein suster Monica!

* * *

Van die sonwyser af na James's gate het mnr. Kernan gestap, tevrede met die bestelling wat hy vir Pulbrook Robertson ingeskryf het, vrypostig langs James's street, verby Shackleton se kantore. Hom mooi omgepraat. Hoe gaan dit, mnr. Crimmins? Eersteklas, meneer. Ek was bang u's dalk bo in u ander saak in Pimlico. Hoe gaan dinge? Hou maar net die kop bo water. Pragtige weer wat ons het. Ja, inderdaad. Goed vir die platteland. Daai boere kla altyd. Ek sal sommer 'n vingerhoedjie van u beste jenewer neem, mnr. Crimmins. 'n Klein jenewer, meneer. Ja, meneer. Verskriklike affêre daai General Slocum-ontploffing. Verskriklik, verskriklik! Duisend ongevalle. En hartverskeurende tonele. Mans wat vroue en kinders vertrap. Uiters wrede ding. Wat sê hulle was die oorsaak? Selfontbranding. Uiters skandalige onthulling. Nie 'n enkele reddingsboot wou dryf nie en die brandslange het almal gebars. Wat ek nie kan verstaan nie, is hoe die inspekteurs ooit 'n boot soos daai toegelaat het... Nou praat u reguit, mnr. Crimmins. Weet u hoekom? Smeergeld. Is dit 'n feit? Sonder twyfel. Nou kyk net daar. En Amerika, sê hulle, is die land van die vryes. Ek het gedink ons is hier sleg.

Ek het vir hom geglimlag. Amerika, het ek saggies gesê, net so. Wat is dit? Die uitveegsels van elke land, ons eie ingesluit. Is dit nie waar nie? Dis 'n feit.

Omkopery, my liewe meneer. Wel, natuurlik, waar daar geld rondgaan, is daar altyd iemand om dit op te tel.

Gesien hoe hy na my manel kyk. Klere maak die man. Niks soos 'n deftige voorkoms nie. Slaan hulle plat.

—Hallo, Simon, het Vader Cowley gesê. Hoe gaan dinge?

—Hallo, Bob, ou maat, het mnr. Dedalus geantwoord en gaan staan.

Mnr. Kernan het stilgehou en hom voor die skuins spieël van Peter Kennedy, haarkapper, opgetooi. Stylvolle baadjie, sonder twyfel. Scott van Dawson street. Die halwe soewerein wat ek vir Neary daarvoor gegee het, deeglik werd. Nooit onder drie ghienies gemaak nie. Pas my tot op die grond. Een of ander Kildare street-klub-windmaker het dit seker gehad. John Mulligan, die bestuurder van die Hibernian-bank, het my gister op Carlisle bridge baie skerp aangekyk asof hy my onthou.

Ahem! Moet die karakter aantrek vir daardie kêrels. Ridder van die pad. Heer. En nou, mnr. Crimmins, mag ons weer die eer van u klandisie hê, meneer. Die beker wat verkwik maar nie beskonke maak nie, soos die ou gesegde lui.

North wall en sir John Rogerson's quay, met rompe en ankerkettings, wat weswaarts seil, geseil deur 'n skuitjie, 'n verfrommelde strooibiljet, gewieg op die veerbootgolwing: Elia kom.

Mnr. Kernan het ter afskeid na sy beeld gekyk. Hoë kleur, natuurlik. Grys gespikkelde snor. Teruggekeerde Indiese offisier. Dapper het hy sy stomperige lyf vorentoe gedra op slobkousvoete, die skouers reggetrek. Is dit Ned Lambert se broer daar oorkant, Sam? Wat? Ja. Hy lyk dêm na hom. Nee. Die windskerm van daai motorkar daar in die son. Net 'n flits so. Lyk dêm na hom.

Ahem! Warm jenewerbessiesap het sy ingewande en sy asem verwarm. Goeie sopie jenewer was dit. Sy manelpante het in die helder sonskyn geknipoog na sy vet stappery.

Daar onder is Emmet gehang, getrek en gevierendeel. Vetterige swart tou. Honde wat die bloed van die straat aflek toe die lord-luitenant se vrou in haar karretjie verbyry.

Slegte tye was dit. Wel, wel. Verby en klaar. Groot suipers ook. Vierbottelmanne.

Laat ek sien. Is hy in Saint Michan's begrawe? Of nee, daar was 'n middernagtelike begrafnis in Glasnevin. Lyk deur 'n geheime deur in die muur ingebring. Dignam is nou daar. Uitgegaan soos 'n kers. Wel, wel. Beter hier afdraai. 'n Ompad maak.

Mnr. Kernan het gedraai en met die helling van Watling street afgestap by die hoek van Guinness se besoekerswagkamer. Buite die pakhuise van die Dublin Distillers Company het 'n buitekar sonder passasier of koetsier gestaan, die leisels aan die wiel vasgeknoop. Dêm gevaarlike ding. Een of ander Tipperary-pampoen wat die lewens van die burgers in gevaar stel. Weghol-perd.

Denis Breen met sy lywige boeke, moeg daarvan om 'n uur lank in John Henry Menton se kantoor gewag te het, het sy vrou oor O'Connell bridge gelei, op pad na die kantoor van mnre. Collis en Ward.

Mnr. Kernan het Island street genader.

Tye van die onluste. Moet Ned Lambert vra om my daardie herinneringe van sir Jonah Barrington te leen. As jy nou terugkyk op dit alles in 'n soort terugskouende rangskikking. Dobbel by Daly's. Geen kaartknoeiery toe nie. Een van daardie kêrels se hand is met 'n dolk aan die tafel vasgespyker. Iewers hier het lord Edward Fitzgerald van majoor Sirr ontsnap. Stalle agter Moira house.

Dêm goeie jenewer was dit.

Fyn, swierige jong edelman. Goeie stam, natuurlik. Daai skurk, daai skyn-landjonker, met sy violet handskoene het hom verraai. Natuurlik was hulle aan die verkeerde kant. Hulle het opgestaan in donker en bose dae. Mooi gedig is dit: Ingram. Hulle was here. Ben Dollard sing daai ballade aandoenlik. Meesterlike vertolking.

'n Kavalkade in gemaklike draf langs Pembroke quay het verbygegaan, voorryers wat spring, spring in hul, in hul saals. Manelle. Room-sonsambreeltjies.

Mnr. Kernan het vorentoe gehaas, kortasem blasend.

Sy Eksellensie! Te jammer! Net-net met 'n haar gemis. Dêmmit! Wat 'n jammerte!

* * *

Stephen Dedalus het deur die spinnerakvenster na die juwelier se vingers gekyk wat 'n tyddowwe ketting toets. Stof het die venster en die vertoonbakke toegespin. Stof het die swoegende vingers met hul aasvoëlnaels verdonker. Stof het geslaap op dowwe rolle brons en silwer, ruitjies sinnaber, op robyne, melaatse en wyndonker stene.

Almal gebore in die donker wurmerige aarde, koue spikkels vuur, boos, ligte wat skyn in die duisternis. Waar gevalle aartsengele die sterre van hul voorkoppe gesmyt het. Modderige varksnoete, hande, wroet en wroet, gryp en wring hulle uit.

Sy dans in 'n vuil skemer waar gom brand met knoffel. 'n Matroos, roesbaard, slurp rum uit 'n beker en bekyk haar. 'n Lang en seegevoede stil bronstigheid. Sy dans, bokspring, swaai haar sogagtige boude en haar heupe, op haar growwe pens fladder 'n robyn-eier.

Ou Russell het met 'n besmeerde seemlap sy edelsteen weer gepoleer, dit gedraai en aan die punt van sy Moses-baard gehou. Grootvader-aap wat oor 'n gesteelde skat verlekker.

En jy wat ou beelde uit die begrafenisaarde wring? Die breinsiek woorde van sofiste: Antisthenes. 'n Kennis van gifte. Oosterse en onsterflike koring wat staan van ewigheid tot ewigheid.

Twee ou vroue, vars van hul snuif van die soutwater, het deur Irishtown langs London bridge road gesukkel, een met 'n besande moeë sambreel, een met 'n vroedvrou se sak waarin elf kokkels rol.

Die gegons van flappende leerbande en die gebrom van dinamo's uit die kragstasie het Stephen aangespoor om aan te gaan. Synlose synde. Stop! Klop altyd buite jou en die klop altyd binne. Jou hart waarvan jy sing. Ek tussen hulle. Waar? Tussen twee brullende wêrelde waar hulle kolk, ek. Verbrysel hulle, een en albei. Maar verdoof myself ook in die slag. Verbrysel my, jy wat kan. Hoer en slagter was die woorde. Ek sê! Nog nie nou nie. 'n Kykie rond.

Ja, heeltemal waar. Baie groot en wonderlik en hou beroemde tyd. U sê reg, meneer. 'n Maandagoggend, so was dit, inderdaad.

Stephen het Bedford row afgestap, die handvatsel van die esstok wat teen sy skouerblad klap. In Clohissey se venster het 'n verbleikte afdruk van 1860 van Heenan wat teen Sayers boks sy oog vasgehou. Starende wedders met vierkantige hoede het rondom die tougespande kryt gestaan. Die swaargewigte in stywe lendedoeke het elkeen sagkens aan die ander sy knolagtige vuiste aangebied. En hulle klop: helde se harte.

Hy het gedraai en by die skuins boekekar stilgehou.

—Twee pennies elk, het die smous gesê. Vier vir 'n sikspens.

Verflenterde bladsye. The Irish Beekeeper. Life and Miracles of the Curé of Ars. Pocket Guide to Killarney.

Ek kry dalk hier een van my verpande skoolpryse. Stephano Dedalo, alumno optimo, palmam ferenti.

Vader Conmee, nadat hy sy klein getye gelees het, het deur die gehuggie Donnycarney gestap en die vespers gemompel.

Binding waarskynlik te goed. Wat is dit? Agtste en negende boek van Moses. Geheim van alle geheime. Seël van Koning Dawid. Beduimelde bladsye: gelees en gelees. Wie het hier voor my verbygekom? Hoe om gebarste hande sag te maak. Resep vir witwynasyn. Hoe om 'n vrou se liefde te wen. Vir my dié. Sê die volgende talisman drie keer met gevoude hande:

—Se el yilo nebrakada femininum! Amor me solo! Sanktus! Amen.

Wie het dit geskryf? Towerspreuke en besweringe van die mees geseënde abt Peter Salanka aan alle ware gelowiges openbaar gemaak. Net so goed soos enige ander abt se towerspreuke, soos mompelende Joachim s'n. Af, kaalkop, of ons skeer jou wol.

—Wat maak jy hier, Stephen?

Dilly se hoë skouers en armoedige rok.

Maak die boek vinnig toe. Moenie laat sien nie.

—Wat maak jy? het Stephen gesê.

'n Stuart-gesig van weergalose Karel, slap lokke wat aan die kante afhang. Dit het gegloei toe sy hurk en die vuur met stukkende stewels voer. Ek het haar van Parys vertel. Laat lêer-in-die-bed onder 'n kwilt van ou oorjasse, wat 'n armband van klatergoud bevoel, Dan Kelly se aandenking. Nebrakada femininum.

—Wat het jy daar? het Stephen gevra.

—Ek het dit by die ander kar vir 'n pennie gekoop, het Dilly gesê en senuweeagtig gelag. Is dit enigsins goed?

My oë, sê hulle, het sy. Sien ander my so? Vinnig, ver en waaghalsig. Skaduwee van my gees.

Hy het die boek sonder omslag uit haar hand geneem. Chardenal se Franse eerste leesboek.

—Waarvoor het jy dit gekoop? het hy gevra. Om Frans te leer?

Sy het geknik, bloosend en met haar lippe styf toegeknyp.

Wys geen verbasing nie. Heeltemal natuurlik.

—Hier, het Stephen gesê. Dis in orde. Pas op dat Maggy dit nie onder jou uit verpand nie. Ek neem aan al my boeke is weg.

—Party, het Dilly gesê. Ons moes.

Sy verdrink. Wederbeet. Red haar. Wederbeet. Alles teen ons. Sy sal my saam met haar verdrink, oë en hare. Slap rolle seewierhare om my, my hart, my siel. Soutgroen dood.

Ons.

Wederbeet van inwete. Inwete se wederbeet.

Ellende! Ellende!

* * *

—Hallo, Simon, het Vader Cowley gesê. Hoe gaan dinge?

—Hallo, Bob, ou maat, het mnr. Dedalus geantwoord en gaan staan.

Hulle het luidrugtig hande geklap buite Reddy and Daughter's. Vader Cowley het sy snor dikwels afwaarts gevee met 'n skeppende hand.

—Wat is die beste nuus? het mnr. Dedalus gesê.

—Nou ja, nie veel nie, het Vader Cowley gesê. Ek is verskans, Simon, met twee mans wat om die huis rondsluip en probeer om toegang te bewerkstellig.

—Lekker, het mnr. Dedalus gesê. Wie is dit?

—O, het Vader Cowley gesê. 'n Sekere woekeraar van ons kennis.

—Met 'n gebreekte rug, nè? het mnr. Dedalus gevra.

—Dieselfde, Simon, het Vader Cowley geantwoord. Reuben van daardie stam. Ek wag net vir Ben Dollard. Hy gaan 'n woordjie met lang John praat sodat hy daardie twee mans weghaal. Al wat ek wil hê, is 'n bietjie tyd.

Hy het met vae hoop op en af langs die kaai gekyk, 'n groot appel wat in sy nek uitbult.

—Ek weet, het mnr. Dedalus gesê en geknik. Arme ou kromme Ben! Hy doen altyd iemand 'n goeie diens. Hou vas!

Hy het sy bril opgesit en 'n oomblik na die metaalbrug gestaar.

—Daar's hy, by God, het hy gesê, gat en sakke.

Ben Dollard se los blou swaelstertbaadjie en vierkantige hoed bo 'n wye slobbroek het die kaai in volle vaart van die metaalbrug af oorgesteek. Hy het op 'n slentergang na hulle toe gekom en ywerig agter sy baadjiepante gekrap.

Toe hy naby kom, het mnr. Dedalus gegroet:

—Vang daai kêrel met die slegte broek.

—Vang hom nou, het Ben Dollard gesê.

Mnr. Dedalus het met koue dwalende minagting verskeie punte van Ben Dollard se figuur bekyk. Toe het hy hom met 'n knik na Vader Cowley gedraai en smalend gemompel:

—Dis 'n mooi kledingstuk, nè, vir 'n somersdag?

—Wel, mag God jou siel ewig vervloek, het Ben Dollard woedend gegrom, ek het in my tyd meer klere weggegooi as wat jy ooit gesien het.

Hy het langs hulle gestaan en straal, eers op hulle en toe op sy ruim klere, van punte waarvan mnr. Dedalus pluisies afgeskiet het en gesê:

—Hulle is in elk geval vir 'n man in sy gesondheid gemaak, Ben.

—Teenspoed vir die jodeman wat hulle gemaak het, het Ben Dollard gesê. God sy dank hy's nog nie betaal nie.

—En hoe gaan dit met daardie basso profondo, Benjamin? het Vader Cowley gevra.

Cashel Boyle O'Connor Fitzmaurice Tisdall Farrell het, mompelend, glasogig, verby die Kildare street-klub gestap.

Ben Dollard het gefrons en, met 'n skielike voorsangersmond, 'n diep noot voortgebring.

—Aw! het hy gesê.

—Dis die styl, het mnr. Dedalus gesê en na die gedreun geknik.

—Wat van daai? het Ben Dollard gesê. Nie te sleg nie? Wat?

Hy het na albei gedraai.

—Dit sal deug, het Vader Cowley gesê en ook geknik.

Die eerwaarde Hugh C. Love het van die ou kapittelhuis van Saint Mary's abbey af gestap, verby James en Charles Kennedy, distilleerders, vergesel deur Geraldines, lank en aansienlik, na die Tholsel anderkant die drif van hekke.

Ben Dollard, met 'n swaar oorhelling na die winkelfronte, het hulle vorentoe gelei, sy blymoedige vingers in die lug.

—Kom saam met my na die onderbalju se kantoor, het hy gesê. Ek wil julle die nuwe pragstuk wys wat Rock as geregsbode het. Hy's 'n kruising tussen Lobengula en Lynchehaun. Hy's die moeite werd om te sien, let wel. Kom saam. Ek het John Henry Menton netnou toevallig in die Bodega gesien en dit sal my 'n val kos as ek nie... Wag 'n bietjie... Ons is op die regte spoor, Bob, glo my.

—Vir 'n paar dae, sê vir hom, het Vader Cowley angstig gesê.

Ben Dollard het stilgehou en gestaar, sy groot opening oop, 'n hangende knoop van sy baadjie wat blinkrug aan sy draad swaai terwyl hy die swaar slym wegvee wat sy oë verstop, om reg te hoor.

—Watter paar dae? het hy gedreun. Het jou huisbaas nie vir huur beslag gelê nie?

—Hy het, het Vader Cowley gesê.

—Dan is ons vriend se lasbrief nie die papier werd waarop dit gedruk is nie, het Ben Dollard gesê. Die huisbaas het die voorrangseis. Ek het hom al die besonderhede gegee. Windsor avenue 29. Love is die naam?

—Dis reg, het Vader Cowley gesê. Die eerwaarde mnr. Love. Hy's 'n predikant iewers op die platteland. Maar is jy seker daarvan?

—Jy kan vir Barabbas van my sê, het Ben Dollard gesê, dat hy daai lasbrief kan druk waar Jacko die neute gedruk het.

Hy het Vader Cowley moedig vorentoe gelei, aan sy massa vasgehaak.

—Haselneute, glo ek, was dit, het mnr. Dedalus gesê terwyl hy sy bril op sy baadjiefront laat val en hulle volg.

* * *

—Die snuiter sal regkom, het Martin Cunningham gesê toe hulle by die Castleyard-hek uitgaan.

Die polisieman het aan sy voorkop geraak.

—God seën jou, het Martin Cunningham opgeruimd gesê.

Hy het vir die wagtende koetsier gewink, wat aan die leisels geruk en na Lord Edward street vertrek het.

Brons by goud, mej. Kennedy se kop by mej. Douce se kop, het bo die kruisblinding van die Ormond hotel verskyn.

—Ja, het Martin Cunningham gesê en aan sy baard gevoel. Ek het aan Vader Conmee geskryf en die hele saak aan hom voorgelê.

—Jy kan ons vriend probeer, het mnr. Power agtertoe voorgestel.

—Boyd? het Martin Cunningham kortaf gesê. Raak my nie aan nie.

John Wyse Nolan, wat agter geraak het en die lys lees, het hulle vinnig teen Cork hill af agternagekom.

Op die trappe van die City hall het raadslid Nannetti, op pad af, vir raadsheer Cowley en raadslid Abraham Lyon, op pad op, gegroet.

Die kasteelkar het leeg Upper Exchange street ingeswaai.

—Kyk hier, Martin, het John Wyse Nolan gesê toe hy hulle by die Mail-kantoor inhaal. Ek sien Bloom het sy naam vir vyf sjielings neergeskryf.

—Heeltemal reg, het Martin Cunningham gesê en die lys geneem. En die vyf sjielings ook neergesit.

—Sonder 'n tweede woord ook, het mnr. Power gesê.

—Vreemd maar waar, het Martin Cunningham bygevoeg.

John Wyse Nolan het sy oë wyd oopgemaak.

—Ek sal sê daar is baie goedheid in die Jood, het hy elegant aangehaal.

Hulle het Parliament street afgegaan.

—Daar's Jimmy Henry, het mnr. Power gesê, net op pad na Kavanagh's.

—Reg so, het Martin Cunningham gesê. Hier gaan ons.

Buite la Maison Claire het Blazes Boylan Jack Mooney se swaer voorgekeer, krom, getrek, op pad na die Liberties.

John Wyse Nolan het saam met mnr. Power agter geraak, terwyl Martin Cunningham die elmboog geneem het van 'n agtermekaar mannetjie in 'n haelreënpak, wat onseker met haastige treetjies verby Micky Anderson se horlosies loop.

—Die assistent-stadsklerk se liddorings gee hom 'n bietjie moeilikheid, het John Wyse Nolan vir mnr. Power gesê.

Hulle het om die hoek gevolg na James Kavanagh se wynkamers. Die leë kasteelkar het rustend by Essex gate voor hulle gestaan. Martin Cunningham, al pratende, het dikwels die lys gewys waarna Jimmy Henry nie gekyk het nie.

—En lang John Fanning is ook hier, het John Wyse Nolan gesê, so groot soos die lewe.

Die lang gestalte van lang John Fanning het die deur gevul waar hy staan.

—Goeiedag, meneer die onderbalju, het Martin Cunningham gesê, terwyl almal stilhou en groet.

Lang John Fanning het nie vir hulle padgegee nie. Hy het sy groot Henry Clay beslis verwyder en sy groot kwaai oë het intelligent oor al hul gesigte gefrons.

—Is die vroedvaders besig met hul vreedsame beraadslagings? het hy met ryk, bitsige uiting aan die assistent-stadsklerk gesê.

Die hel was los vir Christene, het Jimmy Henry nukkerig gesê, oor hul vervloekte Ierse taal. Waar was die marskalk, wou hy weet, om orde in die raadsaal te hou? En ou Barlow die stafdraer lê met asma, geen staf op die tafel nie, niks in orde nie, nie eens 'n kworum nie, en Hutchinson, die burgemeester, in Llandudno en klein Lorcan Sherlock wat locum tenens vir hom speel. Vervloekte Ierse taal, taal van ons voorvaders.

Lang John Fanning het 'n pluim rook van sy lippe geblaas.

Martin Cunningham het om die beurt, terwyl hy die punt van sy baard draai, met die assistent-stadsklerk en die onderbalju gepraat, terwyl John Wyse Nolan sy mond gehou het.

—Watter Dignam was dit? het lang John Fanning gevra.

Jimmy Henry het 'n grimas gemaak en sy linkervoet opgelig.

—O, my liddorings! het hy klaend gesê. Kom boontoe in hemelsnaam tot ek iewers sit. Oef! Oeee! Pas op!

Prikkelbaar het hy vir homself plek gemaak langs lang John Fanning se flank en in en die trap op gegaan.

—Kom op, het Martin Cunningham vir die onderbalju gesê. Ek dink nie jy het hom geken nie, of dalk het jy tog.

Saam met John Wyse Nolan het mnr. Power hulle ingevolg.

—Ordentlike siel was hy, het mnr. Power vir die stewige rug van lang John Fanning gesê, wat opklim na lang John Fanning in die spieël.

—Taamlik kort van postuur. Dignam van Menton se kantoor was dit, het Martin Cunningham gesê.

Lang John Fanning kon hom nie onthou nie.

Gekletter van perdehoewe het uit die lug geklink.

—Wat's dit? het Martin Cunningham gesê.

Almal het omgedraai waar hulle staan. John Wyse Nolan het weer afgekom. Uit die koel skaduwee van die deur het hy die perde Parliament street sien verbygaan, tuig en blink koote in sonlig glinsterend. Vrolik het hulle verbygegaan voor sy koel onvriendelike oë, nie vinnig nie. In die saals van die voorperde, springende voorperde, het voorryers gery.

—Wat was dit? het Martin Cunningham gevra terwyl hulle verder die trap opgaan.

—Die lord-luitenant-generaal en generaal-goewerneur van Ierland, het John Wyse Nolan van die voet van die trap geantwoord.

* * *

Terwyl hulle oor die dik mat trap, het Buck Mulligan agter sy panama vir Haines gefluister:

—Parnell se broer. Daar in die hoek.

Hulle het 'n klein tafeltjie naby die venster gekies, oorkant 'n langgesigman wie se baard en blik aandagtig oor 'n skaakbord hang.

—Is dit hy? het Haines gevra en in sy stoel omgedraai.

—Ja, het Mulligan gesê. Dis John Howard, sy broer, ons stadsmarskalk.

John Howard Parnell het rustig 'n wit loper verskuif en sy grys klou het weer opgegaan na sy voorkop, waar dit rus. 'n Oomblik later, onder die skerm daarvan, het sy oë vinnig, spookhelder, na sy teenstander gekyk en weer op 'n werkende hoek geval.

—Ek sal 'n mélange neem, het Haines vir die kelnerin gesê.

—Twee mélanges, het Buck Mulligan gesê. En bring vir ons skons en botter en 'n paar koeke ook.

Toe sy weg is, het hy laggend gesê:

—Ons noem dit D.B.C. omdat hulle dêm bedorwe koeke het. O, maar jy het Dedalus oor Hamlet gemis.

Haines het sy nuutgekoopte boek oopgemaak.

—Ek is jammer, het hy gesê. Shakespeare is die gelukkige jagveld van alle geeste wat hul ewewig verloor het.

Die eenbenige matroos het by die keldertrap van Nelson street 14 gegrom:

—England expects...

Buck Mulligan se primulageel onderbaadjie het vrolik geskud van sy lag.

—Jy moet hom sien, het hy gesê, wanneer sy lyf sy ewewig verloor. Dwalende Ængus noem ek hom.

—Ek is seker hy het 'n idée fixe, het Haines gesê en sy ken nadenkend met duim en wysvinger geknyp. Nou bespiegel ek oor wat dit waarskynlik sou wees. Sulke persone het altyd een.

Buck Mulligan het ernstig oor die tafel gebuig.

—Hulle het sy verstand op hol gejaag, het hy gesê, met visioene van die hel. Hy sal nooit die Attiese noot vasvang nie. Die noot van Swinburne, van alle digters, die wit dood en die rooi geboorte. Dis sy tragedie. Hy kan nooit 'n digter wees nie. Die vreugde van skepping...

—Ewige straf, het Haines gesê en kortaf geknik. Ek sien. Ek het hom vanoggend oor geloof aangevat. Daar was iets op sy gemoed, het ek gesien. Dis taamlik interessant, want professor Pokorny van Wene maak 'n interessante punt daaruit.

Buck Mulligan se waaksame oë het die kelnerin sien kom. Hy het haar gehelp om haar skinkbord af te laai.

—Hy kan geen spoor van die hel in antieke Ierse mites vind nie, het Haines te midde van die vrolike koppies gesê. Die morele idee skyn te ontbreek, die besef van noodlot, van vergelding. Taamlik vreemd dat hy juis daardie vaste idee moet hê. Skryf hy iets vir julle beweging?

Hy het twee klontjies suiker behendig oorlangs deur die geklopte room laat sink. Buck Mulligan het 'n stomende skon in twee gesny en botter oor die rokende binnegoed gepleister. Hy het honger 'n sagte stuk afgebyt.

—Tien jaar, het hy gesê, kouend en laggend. Hy gaan oor tien jaar iets skryf.

—Lyk ver weg, het Haines gesê en sy lepel nadenkend opgelig. Tog sal dit my nie verbaas as hy dit op die ou end wel doen nie.

Hy het 'n lepel geproe van die romerige keël van sy koppie.

—Dis seker regte Ierse room, het hy verdraagsaam gesê. Ek wil nie gekul word nie.

Elia, skuitjie, ligte verfrommelde strooibiljet, het ooswaarts geseil langs die flanke van skepe en treilers, te midde van 'n argipel van kurkproppe, anderkant New Wapping street verby Benson's ferry, en by die driemaskskoener Rosevean van Bridgwater met bakstene.

* * *

Almidano Artifoni het verby Holles street gestap, verby Sewell's yard. Agter hom het Cashel Boyle O'Connor Fitzmaurice Tisdall Farrell, met stoksambreelstofjas wat swaai, die lamppaal voor mnr. Law Smith se huis vermy en, oorsteek, langs Merrion square geloop. Ver agter hom het 'n blinde jongeling sy pad langs die muur van College park getik.

Cashel Boyle O'Connor Fitzmaurice Tisdall Farrell het tot by mnr. Lewis Werner se vrolike vensters gestap, toe omgedraai en met lang treë teruggestap langs Merrion square, sy stoksambreelstofjas wat swaai.

Op die hoek van Wilde se huis het hy stilgehou, gefrons vir Elia se naam wat op die Metropolitan hall aangekondig is, gefrons vir die verre lushof van die hertog se grasperk. Sy oogglas het fronsend in die son geflits. Met ratetande ontbloot het hy gemompel:

—Coactus volui.

Hy het aangestap na Clare street, terwyl hy sy kwaai woord maal.

Toe hy verby mnr. Bloom se tandheelkundige vensters stap, het die swaai van sy stofjas 'n skraal tikkende kierie onbeskof van sy hoek af gevee en verder gestryk, nadat dit 'n kraglose lyf gestamp het. Die blinde jongeling het sy sieklike gesig na die wegstappende gestalte gedraai.

—God se vloek op jou, het hy suur gesê, wie jy ook al is! Jy's blinder as ek, jou teef se baster!

* * *

Oorkant Ruggy O'Donohoe's het jongeheer Patrick Aloysius Dignam, wat die anderhalwe pond varktjops van Mangan's, voorheen Fehrenbach's, waarvoor hy gestuur is, bevoel, langs die warm Wicklow street geslenter. Dit was te bleddie vervelig om in die voorkamer te sit met mev. Stoer en mev. Quigley en mev. MacDowell en die blinding toe en almal aan die snuif en slukkies van die beste geelbruin sjerrie wat oom Barney van Tunney's gebring het. En hulle eet krummels van die tuisgebakte vrugtekoek, kekkel die hele bleddie tyd en sug.

Ná Wicklow lane het die venster van Madame Doyle, hofrok-modiste, hom gestuit. Hy het staan en inkyk na die twee vuisvegters wat tot op hul vel gestroop is en hul vuiste oplig. Uit die syspieëls het twee rouende jongehere Dignam stil gegaap. Myler Keogh, Dublin se troetellam, sal sersant-majoor Bennett, die Portobello-bakleier, aanpak vir 'n beurs van vyftig soewereine. Gits, dit sal 'n lekker vuisgeveg wees om te sien. Myler Keogh, dis die ou wat na hom uitslaan met die groen serp. Ingang twee sjielings, soldate halfprys. Ek kan maklik van ma af wegglip. Jongeheer Dignam aan sy linkerkant het gedraai toe hy draai. Dis ek in die rou. Wanneer is dit? Twee-en-twintigste Mei. Ag, die bleddie ding is mos klaar verby. Hy het na regs gedraai en aan sy regterkant het jongeheer Dignam gedraai, sy pet skeef, sy kraag wat orent staan. Terwyl hy dit vasknoop, sy ken opgelig, het hy die prent gesien van Marie Kendall, bekoorlike soubrette, langs die twee vuisvegters. Een van daai meide wat altyd in die pakkies sigarette is wat Stoer rook, waaroor sy ou toppie hom een keer die hel uit geslaan het toe hy uitvind.

Jongeheer Dignam het sy kraag afgekry en verder geslenter. Die beste vuisvegter op die oomblik vir krag was Fitzsimons. Een hou in die maag van daai ou sou jou tot in die middel van volgende week slaan, man. Maar die beste vuisvegter vir tegniek was Jem Corbet voor Fitzsimons die vulsel uit hom geslaan het, koes en al.

In Grafton street het jongeheer Dignam 'n rooi blom in 'n windmaker se mond gesien en 'n spoggerige paar skoene aan hom, en hy luister na wat die dronklap hom vertel en grinnik heeltyd.

Geen Sandymount-trem nie.

Jongeheer Dignam het langs Nassau street gestap, die varktjops na sy ander hand oorgeskuif. Sy kraag het weer opgespring en hy het dit afgeruk. Die bleddie knopie was te klein vir die knoopsgat van die hemp, bleddie gesukkel daarmee. Hy het skoolseuns met boeksakke teëgekom. Ek gaan môre ook nie, bly weg tot Maandag. Hy het ander skoolseuns teëgekom. Merk hulle ek is in die rou? Oom Barney het gesê hy sal dit vanaand in die koerant kry. Dan sal hulle almal dit in die koerant sien en my naam gedruk lees en pa se naam.

Sy gesig het heeltemal grys geword in plaas van rooi soos dit was en daar was 'n vlieg wat daaroor loop tot by sy oog. Die gekraak toe hulle die skroewe in die kis skroef: en die stampe toe hulle dit met die trap afbring.

Pa was binne-in en ma wat in die voorkamer huil en oom Barney wat vir die mans sê hoe om dit om die draai te kry. 'n Groot kis was dit, en hoog en swaar om te sien. Hoe was dit? Die laaste aand toe pa gesuip was, het hy daar op die oorloop gestaan en skreeu vir sy stewels om na Tunney's te gaan om nog te suip en hy het dik en kort gelyk in sy hemp. Sien hom nooit weer nie. Die dood, dis dit. Pa is dood. My vader is dood. Hy het vir my gesê om 'n goeie seun vir ma te wees. Ek kon nie die ander goed hoor wat hy gesê het nie, maar ek het sy tong en sy tande gesien wat probeer om dit beter te sê. Arme pa. Dit was mnr. Dignam, my vader. Ek hoop hy's nou in die vagevuur, want hy het Saterdagaand by Vader Conroy gaan bieg.

* * *

William Humble, graaf van Dudley, en lady Dudley, vergesel deur luitenant-kolonel Heseltine, het ná die middagete uit die onderkoninklike lodge uitgery. In die volgende rytuig was die agbare mev. Paget, mej. de Courcy en die agbare Gerald Ward A. D. C. in diens.

Die kavalkade het by die onderste hek van Phoenix park uitgery, gesalueer deur kruiperige polisiemanne, en verby Kingsbridge langs die noordelike kaaie voortgegaan. Die onderkoning is op sy weg deur die metropool uiters hartlik begroet. By Bloody bridge het mnr. Thomas Kernan anderkant die rivier hom vergeefs van ver af gegroet. Tussen Queen's en Whitworth bridges het lord Dudley se onderkoninklike rytuie verbygegaan en is hulle nie gesalueer nie deur mnr. Dudley White, B. L., M. A., wat op Arran quay buite mev. M. E. White, die pandjiesbaas, op die hoek van Arran street west gestaan en sy neus met sy wysvinger gestreel het, onseker of hy vinniger by Phibsborough sou aankom met 'n driedubbele tremoorstap of deur 'n kar te roep of te voet deur Smithfield, Constitution hill en Broadstone-terminus. In die portaal van Four Courts het Richie Goulding met die kostesak van Goulding, Collis en Ward hom met verbasing gesien. Verby Richmond bridge op die drumpel van die kantoor van Reuben J Dodd, prokureur, agent vir die Patriotic Insurance Company, het 'n bejaarde vrou wat op die punt was om in te gaan haar plan verander en, terwyl sy haar treë by King's se vensters terugloop, liggelowig na die verteenwoordiger van Sy Majesteit geglimlag. Uit sy sluis in die muur van Wood quay onder Tom Devan se kantoor het die Poddle-rivier in leenpligtige trou 'n tong van vloeibare riool uitgesteek. Bo die kruisblinding van die Ormond hotel, goud by brons, het mej. Kennedy se kop by mej. Douce se kop gekyk en bewonder. Op Ormond quay het mnr. Simon Dedalus, wat van die urinaal na die onderbalju se kantoor koers gekies het, middel in die straat stilgestaan en sy hoed laag gebring. Sy Eksellensie het mnr. Dedalus se groet genadiglik beantwoord. Van Cahill's corner af het die eerwaarde Hugh C. Love, M. A., ongemerk 'n buiging gemaak, indagtig aan lords-deputaat wie se weldadige hande in vroeër dae ryk kerklike begiftigings gehou het. Op Grattan bridge het Lenehan en M'Coy, terwyl hulle van mekaar afskeid neem, die rytuie sien verbygaan. Terwyl sy verby Roger Greene se kantoor en Dollard se groot rooi drukkery loop, het Gerty MacDowell, wat die Catesby-kurklinoleumbriewe dra vir haar vader wat siek in die bed lê, aan die styl geweet dat dit die lord en lady luitenant was, maar sy kon nie sien wat Haar Eksellensie aangehad het nie, want die trem en Spring's se groot geel meubelwa moes voor haar stilhou omdat dit die lord-luitenant was. Anderkant Lundy Foot's, uit die skaduryke deur van Kavanagh se wynkamers, het John Wyse Nolan met ongesiene koelheid na die lord-luitenant-generaal en generaal-goewerneur van Ierland geglimlag. Die Hoogedele William Humble, graaf van Dudley, G. C. V. O., het verbygegaan by Micky Anderson se altyd tikkende horlosies en Henry en James se wasfigure in slim pakke met vars wange, die heer Henry, dernier cri James. Teenoor Dame gate het Tom Rochford en Nosey Flynn die nadering van die kavalkade dopgehou. Tom Rochford, toe hy sien hoe lady Dudley se oë op hom gevestig is, het vinnig sy duime uit die sakke van sy klaretrooi onderbaadjie gehaal en sy pet vir haar afgehaal. 'n Bekoorlike soubrette, die groot Marie Kendall, met besmeerde wange en opgeligte romp, het besmeerd van haar plakkaat af geglimlag op William Humble, graaf van Dudley, en op luitenant-kolonel H. G. Heseltine, en ook op die agbare Gerald Ward A. D. C. Uit die venster van die D. B. C. het Buck Mulligan vrolik, en Haines ernstig, op die onderkoninklike stoet afgekyk oor die skouers van gretige gaste, wie se massa gestaltes die skaakbord verdonker het waarop John Howard Parnell aandagtig kyk. In Fownes's street het Dilly Dedalus, wat haar oë opwaarts inspan van Chardenal se eerste Franse leesboek af, sonsambreeltjies sien oopgespan en wielspeke sien draai in die skittering. John Henry Menton, wat die deur van Commercial Buildings vul, het gestaar uit wyngroot oesteroë, met 'n vet goue sakhorlosie waarna nie gekyk is nie in sy vet linkerhand, sonder om dit te voel. Waar die voorbeen van King Billy se perd die lug klou, het mev. Breen haar haastige man onder die hoewe van die voorryers uit teruggepluk. Sy het die tyding in sy oor geskree. Toe hy verstaan, het hy sy lywige boeke na sy linkerbors oorgeskuif en die tweede rytuig gesalueer. Die agbare Gerald Ward A. D. C., aangenaam verras, het hom gehaas om te antwoord. By Ponsonby's corner het 'n afgematte wit fles H. stilgehou en vier hoëhoed wit flesse het agter hom stilgehou, E.L.Y.'S, terwyl voorryers verbyspring en rytuie. Oorkant Pigott se musiekwinkel het mnr. Denis J Maginni, professor in dans ens., vrolik uitgedos, deftig gestap, verbygesteek deur 'n onderkoning en ongemerk. By die provoos se muur het Blazes Boylan swierig aangekom, terwyl hy in bruin skoene en sokkies met hemelblou klokpatrone stap op die refrein van My girl's a Yorkshire girl.

Blazes Boylan het aan die voorperde se hemelblou voorkopbande en hoë treë 'n hemelblou das, 'n breërand-strooihoed op 'n swierige hoek en 'n pak van indigo-serge voorgehou. Sy hande in sy baadjiesakke het vergeet om te salueer, maar hy het aan die drie dames die vrypostige bewondering van sy oë gebied en die rooi blom tussen sy lippe. Terwyl hulle langs Nassau street ry, het Sy Eksellensie sy buigende gade se aandag gevestig op die musiekprogram wat in College park voorgedra word. Ongesiene koperblasende Hooglandse knapies het agter die cortège aan gesketter en tromgeslaan:

Al is sy net 'n fabriekmeisie
En dra sy geen fyn klere nie.
Baraaboem.
Tog het ek 'n soort
Yorkshire-smaak vir haar,
My klein Yorkshire-roos.
Baraaboem.

Anderkant die muur het die kwartmyl-gelykbaan-voorgee-hardlopers, M. C. Green, H. Shrift, T. M. Patey, C. Scaife, J. B. Jeffs, G. N. Morphy, F. Stevenson, C. Adderly en W. C. Huggard, die agtervolging aangepak. Terwyl hy verby Finn's hotel stap, het Cashel Boyle O'Connor Fitzmaurice Tisdall Farrell deur 'n kwaai oogglas oor die rytuie heen gestaar na die kop van mnr. M. E. Solomons in die venster van die Oostenryks-Hongaarse visekonsulaat. Diep in Leinster street by Trinity se agterpoort het 'n lojale koningsgesinde, Hornblower, aan sy jagpet geraak. Terwyl die blink perde by Merrion square verbyspring, het jongeheer Patrick Aloysius Dignam, wagtend, gesien hoe saluute aan die meneer met die keil gegee word, en hy het ook sy nuwe swart pet gelig met vingers wat vetterig is van die varktjopspapier. Sy kraag het ook opgespring. Die onderkoning, op pad om die Mirus-basaar ten bate van fondse vir Mercer's hospital te open, het met sy gevolg na Lower Mount street gery. Hy het 'n blinde jongeling oorkant Broadbent's verbygegaan. In Lower Mount street het 'n voetganger in 'n bruin macintosh, wat droë brood eet, vinnig en ongedeerd oor die onderkoning se pad gegaan. By die Royal Canal-brug, van sy reklamebord af, het mnr. Eugene Stratton, sy dik lippe grynsend, alle aankomelinge welkom geheet in Pembroke township. Op die hoek van Haddington road het twee besande vroue hulle stilgehou, 'n sambreel en 'n sak waarin elf kokkels rol, om met verwondering na die burgemeester en burgemeestersvrou sonder sy goue ketting te kyk. Op Northumberland en Lansdowne roads het Sy Eksellensie stiptelik saluute erken van seldsame manlike voetgangers, die saluut van twee klein skoolseuntjies by die tuinhek van die huis wat glo deur die oorlede koningin bewonder is toe sy die Ierse hoofstad saam met haar man, die prins-gemaal, in 1849 besoek het, en die saluut van Almidano Artifoni se stewige broek wat deur 'n toegaande deur ingesluk is.

Die Swerwende Rotse: in Homeros se Odyssee (boek 12) waarsku Kirke vir Odusseus teen die botsende rotse (Planktai) wat net die Argo nog deurgevaar het; Odusseus vermy hulle. Joyce se hoofstuk volg negentien kort tonele dwarsdeur Dublin, met flitse uit ander tonele ingevleg.

Vere dignum et iustum est (Latyn): "Waarlik dit is waardig en reg" – uit die Mis; Conmee speel op die naam Dignam. Die Latynse psalmverse (Ps. 119) wat hy lees: "Die beginsel van u woorde is waarheid…" en "Vorste het my sonder oorsaak vervolg, en my hart het gebewe vir u woorde."

Le Nombre des Élus (Frans): "Die getal van die uitverkorenes". Eiaculatio seminis inter vas naturale mulieris (Latyn): kerklike omskrywing van volledige geslagsgemeenskap. Moutonner (Frans): skapies vorm (van wolke of golwe).

Artifoni (Italiaans): "Ek het ook sulke idees gehad toe ek jonk was soos u. Toe het ek oortuig geraak dat die wêreld 'n dier is. Dis jammer. Want u stem… sou 'n bron van inkomste wees. In plaas daarvan offer u uself op." Stephen: "'n Onbloedige offer." – "Kom ons hoop so. Maar luister na my. Dink daaroor." – "Ek sal daaroor dink." – "Maar ernstig, nè?" – "Daar is hy. Kom kuier en dink daaroor. Totsiens, liewe." – "Totsiens, meester. En dankie." – "Waarvoor? Verskoon my, nè? Alles van die beste!"

Eugene Stratton was 'n gewilde Amerikaanse sanger in die "blackface"-minstreltradisie. Silken Thomas (Thomas Fitzgerald) het in 1534 teen Hendrik VIII gerebelleer; die Geraldines is die Fitzgerald-familie, grawe van Kildare.

"Ek Boylan oor van ongeduld": Engels "I'm Boylan with impatience" – woordspel op "boiling" (kook); hier op "kook oor".

Vir Engeland… huis en skoonheid: uit die lied "The Death of Nelson". Leopoldo or the Bloom is on the Rye: Lenehan se grap op die liedtitel "When the Bloom is on the Rye".

"Wederbeet van inwete": Joyce se Agenbite of inwit is Middelengels vir "gewetenswroeging", die titel van 'n 14de-eeuse traktaat (sien hoofstuk 1).

Robert Emmet is in 1803 ná 'n mislukte opstand teen Engelse heerskappy in Thomas street, Dublin, tereggestel. Lord Edward Fitzgerald, 'n leier van die opstand van 1798, is deur majoor Sirr gevang en het aan sy wonde gesterf; "At the siege of Ross" is 'n lied oor 1798.

Stephano Dedalo, alumno optimo, palmam ferenti (Latyn): "Aan Stephen Dedalus, die beste leerling, wenner van die prys." Coactus volui (Latyn): "Ek het onder dwang gewil." Se el yilo nebrakada femininum… is 'n verbasterde towerspreuk; Amor me solo: "Liefde [vir] my alleen".

John Howard Parnell (1843–1923), broer van die Ierse nasionalisteleier Charles Stewart Parnell, was in 1904 stadsmarskalk van Dublin en 'n geesdriftige skaakspeler. D.B.C. is die Dublin Bread Company se teekamer.

"England expects [that every man will do his duty]" is Nelson se sein voor die Slag van Trafalgar (1805). Mélange: koffie met geklopte room (Weens). Idée fixe (Frans): obsessie. Dernier cri (Frans): die nuutste mode. Locum tenens (Latyn): plaasvervanger.

"Ek sal sê daar is baie goedheid in die Jood" haal Shakespeare se The Merchant of Venice aan ("there is much kindness in the Jew"). Die onderkoning was in 1904 William Humble Ward, graaf van Dudley, verteenwoordiger van die Britse kroon in Ierland.

"Elia kom" (Elijah is coming) is die opskrif op die strooibiljet wat Bloom in hoofstuk 8 in die Liffey gegooi het; dit dryf deur die hele hoofstuk see toe.