Tema
Teksgrootte
18px
Hoofstuk 11

11. Die Sirenes

Vieruur. In die Ormond-hotel se kroeg flirt twee kroegmeisies, die mans sing ou liedere by die klavier, en Bloom eet lewer terwyl hy weet dat Boylan nou na Molly toe ry. Die hoofstuk is soos 'n musiekstuk geskryf: dit begin met 'n "ouverture" van flardes. – By Homeros: die Sirenes, wie se lied matrose na hul dood lok.
Brons by goud hoor die hoefysters, staalklinkend.
Astrnthnt thnthnthn.
Splinters, pluk splinters van rotsrowwe duimnael, splinters.
Aaklig! En goud bloos meer.
'n Hees fluitnoot blaas.
Blaas. Blou bloei die blom op die.
Goudgetorende hare.
'n Wippende roos op satynsagte bors van satyn, roos van Kastilië.
Triller, triller: Idolores.
Piekaboe! Wie's in die... piekvangoud?
Tink roep na brons in deernis.
En 'n roep, rein, lank en kloppend. Langinsterwende roep.
Lokfluit. Sagte woord. Maar kyk: die helder sterre verbleek. Note tjirpend antwoord.
O roos! Kastilië. Die môre breek aan.
Klingel klingel karretjie klingelend.
Munt klink. Klok klak.
Belydenis. Sonnez. Ek kon. Terugslag van kousband. Jou nie verlaat. Klap. La cloche! Dyklap. Belydenis. Warm. Liefling, vaarwel!
Klingel. Bloo.
Dreun dawerende akkoorde. Wanneer liefde verteer. Oorlog! Oorlog! Die timpaan.
'n Seil! 'n Sluier golwend op die golwe.
Verlore. Lyster fluit. Alles is nou verlore.
Horing. Hahoring.
Toe hy eers sien. Helaas!
Vol ram. Vol klop.
Kweelend. Ag, lok! Verlokkend.
Martha! Kom!
Klapklap. Kliepklap. Klappieklap.
Goeiegod hyhetn ooitin algehoor.
Dowe bles Pat bring blok mes neem op.
'n Maanlignagroep: ver, ver.
Ek voel so treurig. N.S. So eensaam bloeiend.
Luister!
Die gepunte en kronkelende koue seehoring. Het jy die? Elkeen, en vir die ander, plons en stil gebrul.
Pêrels: toe sy. Liszt se rapsodieë. Sissss.
Jy nie?
Het nie: nee, nee: geglo: Lidlyd. Met 'n kok met 'n karra.
Swart. Dieptonend. Toe, Ben, toe.
Wag terwyl jy wag. Hie hie. Wag terwyl jy hie.
Maar wag!
Laag in donker middelaarde. Ingebedde erts.
Naminedamine. Prediker is hy:
Almal weg. Almal geval.
Piepklein, haar bewende varingblare van venushaar.
Amen! Hy kners in woede.
Weer. Heen, weer. 'n Staf koel uitstekend.
Bronslydia by Minagoud.
By brons, by goud, in seegroen van skaduwee. Bloom. Ou Bloom.
Een klop, een tik, met 'n karra, met 'n kok.
Bid vir hom! Bid, goeie mense!
Sy jigvingers wat klepper.
Big Benaben. Big Benben.
Laaste roos Kastilië van somer verlaat bloom ek voel so treurig alleen.
Pwie! Klein windjie piep piepie.
Ware manne. Lid Ker Cow De en Doll. Ja, ja. Soos julle manne. Sal julle tsjink lig met tsjonk.
Fff! Oe!
Waar brons van naby? Waar goud van ver? Waar hoewe?
Rrrpr. Kraa. Kraandl.
Dan nie tot dan nie. My grafspprfskrif. Word pfgeskrrr.
Klaar.
Begin!
Brons by goud, mej. Douce se kop by mej. Kennedy se kop, hoor oor die halfgordyn van die Ormond-kroeg die onderkoninklike hoewe verbygaan, klinkende staal.
—Is dit sy? vra mej. Kennedy.
Mej. Douce sê ja, sittend met Sy Eks., pêrelgrys en eau de Nil.
—Voortreflike kontras, sê mej. Kennedy.
Toe sê mej. Douce opgewonde, gretig:
—Kyk die kêrel met die hoë sy.
—Wie? Waar? vra goud nog gretiger.
—In die tweede koets, sê mej. Douce se nat lippe, laggend in die son.
Hy kyk. Wag dat ek sien.
Sy skiet, brons, na die agterste hoek, druk haar gesig plat teen die ruit in 'n stralekrans van haastige asem.
Haar nat lippe giggel:
—Hy draai hom dood om terug te kyk.
Sy lag:
—O hede! Is mans nie verskriklike idiote nie?
Met droefheid.
Mej. Kennedy drentel treurig weg uit die helder lig, draai 'n los haar agter 'n oor in. Drentelend treurig, goud nie meer nie, draai, strengel sy 'n haar. Treurig strengel sy in drentelende goud 'n haar agter 'n krullende oor.
—Dis hulle wat die lekker tye het, sê sy toe treurig.
'n Man.
Bloowie gaan verby by Moulang se pype, met in sy bors die soetighede van sonde, by Wine se antiek, met in sy geheue soet sondige woorde, by Carroll se dowwe gedeukte silwerware, vir Raoul.
Die skoenseun na hulle, hulle in die kroeg, hulle kroegmeisies, kom hy. Vir hulle wat hom nie ag nie klap hy op die toonbank sy skinkbord kletterende porselein neer. En
—Daar's julle tee, sê hy.
Mej. Kennedy transponeer met maniere die teeskinkbord af na 'n omgekeerde litiawaterkrat, veilig van oë, laag.
—Wat is dit? vra luide skoenseun sonder maniere.
—Vind self uit, kap mej. Douce terug en verlaat haar spioenpos.
—Jou beau, is dit?
'n Hooghartige brons antwoord:
—Ek kla jou by mev. de Massey aan as ek nog iets hoor van jou astrante onbeskoftheid.
—Astrnthnt thnthnthn, snuif skoenseunsnoet onbeskof, terwyl hy terugtrek soos sy dreig soos hy gekom het.
Bloom.
Op haar blom fronsend sê mej. Douce:
—Hoogs ergerlik is daai jong snuiter. As hy hom nie gedra nie draai ek sy oor vir hom 'n jaart lank.
Damesagtig in voortreflike kontras.
—Steur jou nie aan hom nie, antwoord mej. Kennedy.
Sy skink in 'n teekoppie tee, dan terug in die teepot tee. Hulle hurk onder hul rif van toonbank, wagtend op voetbankies, kratte omgekeer, wagtend dat hul tee trek. Hulle vroetel aan hul bloese, albei van swart satyn, twee-en-nege die jaart, wagtend dat hul tee trek, en twee-en-sewe.
Ja, brons van naby, by goud van ver, hoor staal van naby, hoewe klink van ver, en hoor staalhoewe klinkhoef klinkstaal.
—Is ek vreeslik sonverbrand?
Mej. brons ontbloes haar nek.
—Nee, sê mej. Kennedy. Dit word bruin agterna. Het jy die boraks met die kersielourierwater probeer?
Mej. Douce staan half op om haar vel skuins te sien in die kroegspieël, vergulgeletter, waar rynwyn- en klaretglase glinster en in hul midde 'n skulp.
—En dit aan my hande oorlaat, sê sy.
—Probeer dit met die gliserien, raai mej. Kennedy.
Met 'n adieu aan haar nek en hande het mej. Douce
—Daai goed laat jou net uitslaan, geantwoord, weer gaan sit. Ek het daai ou fossiel by Boyd's gevra vir iets vir my vel.
Mej. Kennedy, wat nou 'n deurgetrekte tee skink, trek 'n gesig en smeek:
—O, moenie my aan hom herinner nie, in genadesnaam!
—Maar wag tot ek jou vertel, pleit mej. Douce.
Soet tee met melk geskink, druk mej. Kennedy albei twee ore toe met pinkies.
—Nee, moenie, roep sy.
—Ek luister nie, roep sy.
Maar Bloom?
Mej. Douce brom in snuiwerige fossiel se toon:
—Vir jou wát? sê hy.
Mej. Kennedy maak haar ore oop om te hoor, om te praat: maar sê, maar smeek weer:
—Moenie dat ek aan hom dink nie of ek gee die gees. Die afskuwelike ou ellendeling! Daai aand in die Antient Concert Rooms.
Sy slurp afkerig aan haar brousel, warm tee, 'n slurpie, geslurp, soet tee.
—Hier was hy, sê mej. Douce, haar bronskop driekwart skuins gekantel, haar neusvleuels geplooi. Hoefa! Hoefa!
'n Skel gil van lag spring uit mej. Kennedy se keel. Mej. Douce blaas en snork deur haar neusgate wat astrnthnt bewe soos 'n snoet op soek.
—O! gillend roep mej. Kennedy. Sal jy ooit sy uitpeuloog vergeet?
Mej. Douce lui in met diep brons gelag, skreeuend:
—En jou ander oog!
Bloowiese donker oog lees Aaron Figatner se naam. Hoekom dink ek altyd Figather? Vye vergader, dink ek. En Prosper Loré se hugenotenaam. By Bassi se geseënde maagde gaan Bloom se donker oë verby. Blougewaad, wit onder, kom na my. God glo hulle is sy: of godin. Daardies vandag. Ek kon nie sien nie. Daardie kêrel het gepraat. 'n Student. Later met Dedalus se seun. Hy kan Mulligan wees. Almal lieftallige maagde. Dit bring daai losbol-kêrels in: haar wit.
Verby gaan sy oë. Die soetighede van sonde. Soet is die soetighede.
Van sonde.
In 'n giggelende klokgelui meng jong goudbrons stemme, Douce met Kennedy jou ander oog. Hulle gooi jong koppe agteroor, brons giggelgoud, om hul lag vryvlieg te laat, skreeuend, jou ander, seine aan mekaar, hoë deurdringende note.
Ag, hygend, suggend, suggend, ag, afgemat, sterf hul uitgelatenheid weg.
Mej. Kennedy lip haar koppie weer, gelig, drink 'n slukkie en giggelgiggel. Mej. Douce, oor die teeskinkbord gebuk, plooi weer haar neus en rol koddige vetgemaakte oë. Weer Kennygiggels, gebukkend, haar blonde torings van hare, gebukkend, haar skilpadnekkam sigbaar, sputter uit haar mond haar tee, verstik in tee en lag, hoesend van verstikking, roepend:
—O vet oë! Stel jou voor getroud met so 'n man! roep sy. Met sy stukkie baard!
Douce gee vol uiting aan 'n pragtige gil, 'n vol gil van vol vrou, verrukking, vreugde, verontwaardiging.
—Getroud met die vet neus! gil sy.
Skel, met diep lag, agterna, goud na brons, spoor hulle mekaar mekaar aan tot klokslag op klokslag, lui wisselslae, bronsgoud, goudbrons, skeldiep, tot lag na lag. En lag toe nog meer. Vetoogneus. Uitgeput, uitasem, lê hulle geskudde koppe, gevleg en getoring met glanskam, teen die toonbankrand. Almal blosend (O!), hygend, swetend (O!), almal uitasem.
Getroud met Bloom, met vetabloom.
—O heilige hemel! sê mej. Douce, sug bo haar wippende roos. Ek wens ek het nie so baie gelag nie. Ek voel heeltemal nat.
—O, mej. Douce! protesteer mej. Kennedy. Jou aaklige ding!
En bloos nog meer (jou aaklige!), meer goudiger.
By Cantwell se kantore dwaal Vetabloom, by Ceppi se maagde, blink van hul olies. Nannetti se pa het daardie goed rondgesmous, flikflooiend by deure soos ek. Godsdiens betaal. Moet hom sien oor daai paragraaf. Eers eet. Ek wil. Nog nie. Om vier, het sy gesê. Tyd altyd verbygaande. Wysters wat draai. Aan. Waar eet? Die Clarence, Dolphin. Aan. Vir Raoul. Eet. As ek vyf ghienies netto met daai advertensies. Die violet syonderrokke. Nog nie. Die soetighede van sonde.
Bloos minder, nog minder, goudig verbleek.
In hul kroeg kuier mnr. Dedalus in. Splinters, pluk splinters van een van sy rotsrowwe duimnaels. Splinters. Hy kuier.
—O, welkom terug, mej. Douce.
Hy hou haar hand vas. Het sy haar vakansie geniet?
—Piekfyn.
Hy hoop sy het lekker weer in Rostrevor gehad.
—Manjifiek, sê sy. Kyk watter heilige vertoning is ek. Heeldag op die strand gelê.
Brons witheid.
—Dit was uiters stout van jou, sê mnr. Dedalus vir haar en druk toegeeflik haar hand. Om arme simpel mannetjies te versoek.
Mej. Douce van satyn dous haar arm weg.
—O gaan weg! sê sy. Jy's baie simpel, sowaar nie.
Hy was.
—Wel nou is ek, peins hy. Ek het so simpel gelyk in die wieg dat hulle my Simpel Simon gedoop het.
—Jy was seker 'n oulike dingetjie, gee mej. Douce antwoord. En wat het die dokter vandag voorgeskryf?
—Wel nou, peins hy, wat jy ook al self sê. Ek dink ek sal jou pla vir bietjie vars water en 'n halwe glas whisky.
Klingel.
—Met die grootste gretigheid, stem mej. Douce in.
Met grasie van gretigheid draai sy haar na die spieël verguld Cantrell and Cochrane's. Met grasie tap sy 'n maat goue whisky uit haar kristalvaatjie. Uit die pant van sy jas bring mnr. Dedalus sak en pyp te voorskyn. Gretig bedien sy. Hy blaas deur die steel twee hees fluitnote.
—Jis, peins hy, ek wou nog altyd die Mourne-berge sien. Moet 'n wonderlike tonikum in die lug daar onder wees. Maar 'n lang dreiging kom tog eindelik, sê hulle. Ja. Ja.
Ja. Hy vinger repies haar, haar venushaar, haar meermin s'n, in die kop. Splinters. Repies. Peinsend. Stom.
Niemand niks sê niks. Ja.
Vrolik poleer mej. Douce 'n beker, trillerend:
—O, Idolores, koningin van die oosterse see!
—Was mnr. Lidwell vandag hier?
In kom Lenehan. Rond loer Lenehan. Mnr. Bloom bereik Essex-brug. Ja, mnr. Bloom steek die brug van Jassex oor. Aan Martha moet ek skryf. Koop papier. Daly's. Meisie daar beleef. Bloom. Ou Bloom. Blou bloei die blom op die rog.
—Hy was hier met etenstyd, sê mej. Douce.
Lenehan kom nader.
—Het mnr. Boylan na my gesoek?
Hy vra. Sy antwoord:
—Mej. Kennedy, was mnr. Boylan hier terwyl ek bo was?
Sy vra. Mej. stem van Kennedy antwoord, 'n tweede teekoppie in die lug, haar blik op 'n bladsy:
—Nee. Hy was nie.
Mej. blik van Kennedy, gehoor, nie gesien nie, lees voort. Lenehan om die toebroodjiestolp draai sy ronde lyf rond om.
—Piekaboe! Wie's in die hoek?
Geen blik van Kennedy wat hom beloon nie, maak hy tog ouvertures. Om op haar punte te let. Om net die swartes te lees: ronde o en krom s.
Klingel karretjie klingel.
Meisiegoud lees sy en kyk nie op nie. Steur jou nie. Sy steur haar nie terwyl hy vir haar uit sy kop 'n solfa-fabel opsê, plat plapperend:
—'n Jakkals ontmoett 'n ooievaar. Sêê diee jakkals vir diee ooievaar: Sal jy jou snawel aff in my keell steek en 'n been uitt trekk?
Hy dreun verniet. Mej. Douce draai opsy na haar tee.
Hy sug opsy:
—Ag tog! O my!
Hy groet mnr. Dedalus en kry 'n knik.
—Groete van die beroemde seun van 'n beroemde vader.
—Wie mag hy wees? vra mnr. Dedalus.
Lenehan sprei uiters gemoedelike arms. Wie?
—Wie mag hy wees? vra hy. Kan jy vra? Stephen, die jeugdige bard.
Droog.
Mnr. Dedalus, beroemde vader, sit sy droë gestopte pyp neer.
—Ek sien, sê hy. Ek het hom nie dadelik herken nie. Ek hoor hy hou baie uitgelese geselskap. Het jy hom onlangs gesien?
Hy het.
—Ek het hierdie selfde dag die nektarbeker met hom geledig, sê Lenehan. In Mooney's en ville en in Mooney's sur mer. Hy het die malie ontvang vir die arbeid van sy muse.
Hy glimlag na brons se teebebaaide lippe, na luisterende lippe en oë:
—Die élite van Erin het aan sy lippe gehang. Die swaarwigtige skrifgeleerde, Hugh MacHugh, Dublin se briljantste pennevoerder en redakteur, en daardie minstreelseun van die wilde nat weste wat bekend staan onder die welluidende benaming van die O'Madden Burke.
Na 'n tussenpose lig mnr. Dedalus sy grog en
—Dit moes hoogs vermaaklik gewees het, sê hy. Ek sien.
Hy sien. Hy drink. Met verre rouende Mourneberg-oog. Sit sy glas neer.
Hy kyk na die salondeur.
—Ek sien julle het die klavier geskuif.
—Die stemmer was vandag hier, antwoord mej. Douce, om dit te stem vir die rookkonsert, en ek het nog nooit so 'n voortreflike speler gehoor nie.
—Is dit so?
—Was hy nie, mej. Kennedy? Die regte klassieke, weet jy. En blind ook, arme kêrel. Nie twintig nie, is ek seker, was hy.
—Is dit so? sê mnr. Dedalus.
Hy drink en dwaal weg.
—So treurig om na sy gesig te kyk, betuig mej. Douce haar deernis.
God se vloek op teef se baster.
Tink na haar deernis roep 'n eter se klokkie. Na die deur van die kroeg en eetsaal kom bles Pat, kom bedremmelde Pat, kom Pat, kelner van die Ormond. Lager vir eter. Lager sonder gretigheid bedien sy.
Met geduld wag Lenehan vir Boylan met ongeduld, vir klingelkarretjie Blazes-boet.
Met die deksel opgehou kyk hy (wie?) in die doodskis (doodskis?) na die skuins drievoudige (klavier!) snare. Hy druk (dieselfde wat toegeeflik haar hand gedruk het), met sagte pedaal, 'n drietal sleutels om die diktes vilt te sien vorentoe kom, om die gedempte hamerval in aksie te hoor.
Twee velle roomkleurige perkamentpapier een reserwe twee koeverte toe ek by Wisdom Hely's was koop wyse Bloom by Daly's Henry Flower. Is jy nie gelukkig in jou huis nie? Blom om my te troos en 'n speld sny lie. Beteken iets, taal van blo. Was dit 'n madeliefie? Onskuld is dit. Ordentlike meisie ontmoet na die mis. Baie dankie vreeslik. Wyse Bloom bekyk op die deur 'n plakkaat, 'n wiegende meermin wat rook tussen mooi golwe. Rook Meermin, koelste trek van almal. Hare wapperend: liefdesmart. Vir een of ander man. Vir Raoul. Hy kyk en sien ver op Essex-brug 'n swierige hoed wat ry op 'n karretjie. Dis hy. Weer. Derde keer. Toeval.
Klingelend op soepel rubbers karretjie dit van die brug na Ormond-kaai. Volg. Waag dit. Gaan gou. Om vier. Nou naby. Uit.
—Twee pennies, meneer, waag die winkelmeisie om te sê.
—Aha... Ek het vergeet... Ekskuus...
—En vier.
Om vier sy. Innemend glimlag sy op Bloohomwie. Bloo glim vin gaan. 'Middag. Dink jy jy's die enigste klippie op die strand? Doen dit aan almal.
Vir mans.
In lome stilte buig goud oor haar bladsy.
Uit die salon kom 'n roep, lank in sterwe. Dit was 'n stemvurk wat die stemmer gehad het wat hy vergeet het wat hy nou aanslaan. Weer 'n roep. Wat hy nou hou dat dit nou klop. Hoor jy? Dit klop, rein, reiner, sag en sagter, sy zoemende tande. Langer in sterwe roep.
Pat betaal vir eter se propgetrekte bottel: en oor beker, skinkbord en propgetrekte bottel fluister hy voor hy gaan, bles en bedremmeld, met mej. Douce.
—Die helder sterre verbleek...
'n Stemlose lied sing van binne, singend:
—... die môre breek aan.
'n Duodeen voëlnote tjirp helder diskantantwoord onder gevoelige hande. Helder roep die sleutels, almal flonkerend, geskakel, almal klavesimbelend, na 'n stem om die wysie te sing van doutjies-môre, van jeug, van liefde se afskeid, lewe se, liefde se môre.
—Die doudruppels pêrel...
Lenehan se lippe oor die toonbank lispel 'n lae lokfluit.
—Maar kyk hierheen, sê hy, roos van Kastilië.
Klingel karretjie langs die randsteen en stop.
Sy rys en sluit haar lees, roos van Kastilië: gekwel, verlore, dromerig rysende roos.
—Het sy geval of is sy gestoot? vra hy haar.
Sy antwoord, minagtend:
—Vra geen vrae nie, dan hoor jy geen leuens nie.
Soos dame, damesagtig.
Blazes Boylan se swierige bruin skoene kraak op die kroegvloer waar hy stap. Ja, goud van naby by brons van ver. Lenehan hoor en weet en groet hom:
—Kyk, die oorwinnende held kom.
Tussen die karretjie en die venster, behoedsaam stappend, gaan Bloom, onoorwonne held. Sien my kan hy. Die sitplek waarop hy gesit het: warm. Swart behoedsame kater stap na Richie Goulding se regstas, hoog gelig, salueer.
—En ek van jou...
—Ek het gehoor jy was hier rond, sê Blazes Boylan.
Hy raak vir blonde mej. Kennedy 'n rand van sy skuins strooihoed aan. Sy glimlag vir hom. Maar suster brons glimlag haar uit, en tooi vir hom haar ryker hare, 'n boesem en 'n roos.
Swierige Boylan bestel drankies.
—Wat's joune? Glas bitter? Glas bitter, asseblief, en 'n sleedoringjenewer vir my. Telegram al in?
Nog nie. Om vier sy. Wie het vier gesê?
Cowley se rooi flappe en uitpeul-adamsappel in die deur van die balju se kantoor.
Vermy. Goulding 'n kans. Wat maak hy in die Ormond? Karretjie wag. Wag.
Hallo. Waarheen? Iets te ete? Ek was ook net. Hier in. Wat, Ormond? Beste waarde in Dublin. Is dit so? Eetsaal. Sit vas daar. Sien, nie gesien word nie. Ek dink ek sluit by jou aan. Kom. Richie lei. Bloom volg tas. Ete vir 'n prins.
Mej. Douce reik hoog om 'n fles te vat, rek haar satynarm, haar bors, wat amper bars, so hoog.
—O! O! ruk Lenehan, snakkend by elke rek. O!
Maar maklik gryp sy haar prooi en lei dit laag in triomf.
—Hoekom groei jy nie? vra Blazes Boylan.
Sybrons, wat uit haar skuins kruik dik stroperige likeur vir sy lippe uitdeel, kyk soos dit vloei (blom in sy baadjie: wie het hom gegee?), en stroop met haar stem:
—Goeie goed kom in klein pakkies.
Dit wil sê sy. Netjies skink sy stadigstroperige sleedoring.
—Op die fortuin, sê Blazes.
Hy gooi 'n breë munt neer. Munt klink.
—Wag 'n bietjie, sê Lenehan, tot ek...
—Fortuin, wens hy, en lig sy borrelende bier.
—Sceptre wen op 'n drafstap, sê hy.
—Ek het 'n bietjie gewaag, sê Boylan, knipogend en drinkend. Nie op my eie nie, weet jy. Gril van 'n vriend van my.
Lenehan drink nog en grinnik na sy gekantelde bier en na mej. Douce se lippe wat amper neurie, nie toe nie, die seelied wat haar lippe getriller het. Idolores. Die oosterse see.
Klok snor. Mej. Kennedy kom by hulle verby (blom, wonder wie het gegee), en dra die teeskinkbord weg. Klok klak.
Mej. Douce vat Boylan se munt, slaan vrypostig die kasregister. Dit kletter. Klok klak. Skone van Egipte terg en sorteer in die laai en neurie en gee munte as kleingeld. Kyk na die weste. 'n Klak. Vir my.
—Hoe laat is dit? vra Blazes Boylan. Vier?
Uur.
Lenehan, klein ogies honger op haar neurie, bors neuriënd, trek aan Blazes Boylan se elmboogmou.
—Kom ons hoor die tyd, sê hy.
Die tas van Goulding, Collis, Ward lei Bloom by roggebloei-geblomde tafels. Doelloos kies hy met opgewonde doel, bles Pat bedienend, 'n tafel naby die deur. Wees naby. Om vier. Het hy vergeet? Miskien 'n truuk. Nie kom nie: aptyt skerp maak. Ek sou nie kon nie. Wag, wag. Pat, opwagter, wag op.
Vonkelende brons asuur bekyk Blasuur se hemelblou strikdas en oë.
—Toe nou, dring Lenehan aan. Daar's niemand. Hy het nooit gehoor nie.
—... na Flora se lippe gesnel.
Hoog, 'n hoë noot lui helder in die diskant.
Bronsdouce, in gesprek met haar roos wat sak en rys, soek Blazes Boylan se blom en oë.
—Asseblief, asseblief.
Hy pleit oor terugkerende frases van belydenis.
—Ek kon jou nie verlaat...
—Netnoutjies, belowe mej. Douce koketterig.
—Nee, nou, dring Lenehan aan. Sonnez la cloche! O toe! Daar's niemand.
Sy kyk. Gou. Mej. Kenn buite hoorafstand. Skielik gebuk. Twee gloeiende gesigte kyk hoe sy buk.
Bewerig dwaal die akkoorde van die wysie af, vind dit weer, verlore akkoord, en verloor en vind dit, haperend.
—Toe! Doen dit! Sonnez!
Gebuk knyp sy 'n punt romp bo haar knie. Talm. Terg hulle nog, buigend, opskortend, met eiewillige oë.
—Sonnez!
Klap. Sy laat skielik in terugslag haar geknypte rekkousband los klapwarm teen haar klapbare 'n vrou se warmgekouste dy.
—La cloche! roep uitgelate Lenehan. Afgerig deur eienaar. Geen saagsel daar nie.
Sy glimgrinnik neerbuigend (hede! is mans nie?), maar, ligwaarts glydend, glimlag sy sag op Boylan.
—Jy's die toppunt van platheid, sê sy al glydend.
Boylan kyk, kyk. Gooi na vet lippe sy kelk, drink sy kelk klein leeg, suig die laaste vet violet stroperige druppels. Sy betowerde oë gaan agterna, agterna haar glydende kop soos dit die kroeg af gaan by spieëls, vergulde boog vir gemmerbier, rynwyn- en klaretglase wat glinster, 'n stekelrige skulp, waar dit konserteer, weerkaats, brons met sonniger brons.
Ja, brons van nabyby.
—... Liefling, vaarwel!
—Ek is weg, sê Boylan ongeduldig.
Hy skuif sy kelk vinnig weg, gryp sy kleingeld.
—Wag 'n oomblikkie, smeek Lenehan, en drink vinnig. Ek wou jou vertel. Tom Rochford...
—Kom nou, o blitse, sê Blazes Boylan, al gaande.
Lenehan sluk om te gaan.
—Het jy 'n horing of wat? sê hy. Wag. Ek kom.
Hy volg die haastige krakende skoene maar staan vlug eenkant by die drumpel, groet gestaltes, 'n lywige met 'n skrale.
—Hoe gaan dit, mnr. Dollard?
—Hè? Hoe gaan? Hoe gaan? antwoord Ben Dollard se vae bas, wat 'n oomblik wegdraai van Vader Cowley se wee. Hy sal jou geen moeilikheid gee nie, Bob. Alf Bergan sal met die lange praat. Ons sal hierdie keer 'n garsstrooitjie in daai Judas Iskariot se oor steek.
Suggend kom mnr. Dedalus deur die salon, 'n vinger wat 'n ooglid sus.
—Hoho, dit sal ons, jodel Ben Dollard joviaal. Kom, Simon. Gee vir ons 'n deuntjie. Ons het die klavier gehoor.
Bles Pat, bedremmelde opwagter, wag op drankbestellings. Power vir Richie. En Bloom? Laat ek sien. Hom nie twee keer laat loop nie. Sy liddorings. Vier nou. Hoe warm is hierdie swart. Natuurlik senuwees 'n bietjie. Breek (is dit?) hitte. Laat ek sien. Sider. Ja, bottel sider.
—Wat's daai? sê mnr. Dedalus. Ek het net so 'n bietjie getokkel, man.
—Kom, kom, roep Ben Dollard. Weg met bekommernis. Kom, Bob.
Hy drentel Dollard, lywige slobbroek, voor hulle uit (vang daai kêrel met die: vang hom nou) die salon in. Hy plof hom Dollard op die stoeltjie. Sy jigpote plof akkoorde. Plof, stop skielik.
Bles Pat in die deur ontmoet teelose goud wat terugkom. Bedremmeld wou hy Power en sider hê. Brons by die venster, kyk, brons van ver.
Klingel 'n tingel karretjie.
Bloom hoor 'n kling, 'n klein geluidjie. Hy's weg. Ligte snik van asem sug Bloom op die stil blougetinte blomme. Klingelend. Hy's weg. Klingel. Hoor.
—Love and War, Ben, sê mnr. Dedalus. God wees met die ou dae.
Mej. Douce se dapper oë, onopgemerk, draai weg van die halfgordyn, getref deur sonlig. Weg. Peinsend (wie weet?), getref (die treffende lig), laat sy die rolgordyn sak met 'n glykoord. Sy trek peinsend af (hoekom het hy so gou gegaan toe ek?) om haar brons, oor die kroeg waar bles by suster goud staan, onvoortreflike kontras, kontras onvoortreflik nievoortreflik, stadige koel dowwe seegroen glydende diepte van skaduwee, eau de Nil.
—Arme ou Goodwin was die pianis daardie aand, herinner Vader Cowley hulle. Daar was 'n effense meningsverskil tussen hom en die Collard-vleuelklavier.
Daar was.
—'n Simposium heeltemal sy eie, sê mnr. Dedalus. Die duiwel sou hom nie keer nie. Hy was 'n nukkerige ou kêrel in die eerste stadium van drank.
—God, onthou jy? sê Ben lywige Dollard, en draai weg van die gestrafte klavierbord. En by Japers ek het geen bruilofskleed gehad nie.
Hulle lag al drie. Hy het geen bruil. Al trio lag. Geen bruilofskleed.
—Ons vriend Bloom het handig te pas gekom daardie aand, sê mnr. Dedalus. Waar's my pyp, terloops?
Hy dwaal terug na die kroeg na die verlore-akkoord-pyp. Bles Pat dra twee eters se drankies, Richie en Poldy. En Vader Cowley lag weer.
—Ek het die situasie gered, Ben, dink ek.
—Jy het, bevestig Ben Dollard. Ek onthou daardie nou broek ook. Dit was 'n briljante idee, Bob.
Vader Cowley bloos tot by sy briljante pers oorlelle. Hy het die situa gered. Nou broe. Briljante ide.
—Ek het geweet hy was op die rotse, sê hy. Die vrou het Saterdae klavier gespeel in die koffiepaleis vir 'n baie geringe vergoeding en wie was dit wat my die wenk gegee het dat sy die ander besigheid doen? Onthou jy? Ons moes die hele Holles Street deursoek om hulle te kry totdat die kêrel in Keogh's vir ons die nommer gegee het. Onthou?
Ben onthou, sy breë gelaat verwonderd.
—By God, sy het 'n paar weelderige operamantels en goed daar gehad.
Mnr. Dedalus dwaal terug, pyp in die hand.
—Merrion Square-styl. Baljurke, by God, en hofrokke. Hy wou ook geen geld vat nie. Wat? Enige God se hoeveelheid driekanthoede en bolero's en pofbroeke. Wat?
—Ja, ja, knik mnr. Dedalus. Mev. Marion Bloom het klere van alle beskrywings afgelê.
Klingel karretjie die kaaie af. Blazes uitgestrek op wippende bande.
Lewer en spek. Biefstuk-en-niertjiepastei. Reg, meneer. Reg, Pat.
Mev. Marion. Met hom pik hose. Reuk van brand. Van Paul de Kock. Mooi naam hy.
—Wat's dit nou weer haar naam? 'n Fris meisie. Marion...
—Tweedy.
—Ja. Leef sy nog?
—Springlewendig.
—Sy was 'n dogter van...
—Dogter van die regiment.
—Ja, by gad. Ek onthou die ou tamboer-majoor.
Mnr. Dedalus trek, sis, steek aan, pof smaaklike pof na
—Iers? Ek weet nie, my woord. Is sy, Simon?
Pof na stywe, 'n pof, sterk, smaaklik, knetterend.
—Buccinator-spier is... Wat?... Bietjie geroes... O, sy is... My Ierse Molly, O.
Hy pof 'n skerp pluimagtige blaas.
—Van die rots van Gibraltar... heelpad.
Hulle smag in diepte van seeskaduwee, goud by die biertap, brons by marasquino, peinsend al twee. Mina Kennedy, Lismore Terrace 4, Drumcondra met Idolores, 'n koningin, Dolores, stil.
Pat bedien, ontbloot skottels. Leopold sny lewerskywe. Soos tevore gesê eet hy met smaak die binnegoed, neutagtige maagies, gebraaide kabeljoukuit, terwyl Richie Goulding, Collis, Ward biefstuk en niertjie eet, biefstuk dan niertjie, hap vir hap pastei eet hy eet Bloom eet hulle.
Bloom met Goulding, getroud in stilte, eet. Etes vir prinse.
By Bachelor's Walk klingel drafkarretjie Blazes Boylan, vrygesel, in son in hitte, merrie se blink kruis op 'n draf, met 'n klap van die sweep, op wippende bande: uitgestrek, warmgesit, Boylan ongeduld, vurigvrypostig. Horing. Het jy die? Horing. Het jy die? Ha ha horing.
Oor hul stemme fagot Dollard 'n aanval, dreunend oor bombarderende akkoorde:
—Wanneer liefde my vurige siel verteer...
Rol van Bensielbenjamin rol tot by die bewerige liefdesrillerige dakruite.
—Oorlog! Oorlog! roep Vader Cowley. Jy's die krygsman.
—Dis ek, lag Ben Krygsman. Ek het aan jou huisbaas gedink. Liefde of geld.
Hy stop. Hy swaai groot baard, groot gesig oor sy flater groot.
—Sowaar, jy sou die timpaan van haar oor laat bars, man, sê mnr. Dedalus deur rookgeur, met 'n orgaan soos joune.
In bebaarde oorvloedige lag skud Dollard op die klavierbord. Sou hy.
—Om nie eens van 'n ander membraan te praat nie, voeg Vader Cowley by. Halftyd, Ben. Amoroso ma non troppo. Laat my daar.
Mej. Kennedy bedien twee here met bekers koel stout. Sy maak 'n opmerking. Dit was inderdaad, sê eerste heer, pragtige weer. Hulle drink koel stout. Het sy geweet waarheen die onderkoning gaan? En hoor staalhoewe klinkhoef klink. Nee, sy kon nie sê nie. Maar dit sou in die koerant wees. O, sy hoef haar nie te bemoei nie. Geen moeite. Sy swaai haar oopgespreide Independent rond, soekend, die onderkoning, haar torings van hare stadig bewegend, onderkon. Te veel moeite, sê eerste heer. O, glad nie. Soos hy daai kyk. Onderkoning. Goud by brons hoor yster staal.
—............ my vurige siel ek gee nie omom die môre.
In lewersous fynmaak Bloom fyngemaakte aartappels. Love and War is iemand. Ben Dollard se beroemde. Aand toe hy na ons toe gehol het om 'n aandpak te leen vir daai konsert. Broek styf soos 'n trom om hom. Musikale varke. Molly het gelag toe hy uitgaan. Haar agteroor oor die bed gegooi, skreeuend, skoppend. Met al sy besittings op vertoon. O heilige hemel, ek's sopnat! O, die vrouens in die voorste ry! O, ek het nog nooit so baie keer gelag nie! Wel, natuurlik is dit wat hom die laag-bas vaatbariton gee. Byvoorbeeld eunugs. Wonder wie speel. Mooi aanslag. Moet Cowley wees. Musikaal. Weet watter noot jy ook al speel. Slegte asem het hy, arme kêrel. Gestop.
Mej. Douce, innemend, Lydia Douce, buig vir gladde prokureur, George Lidwell, heer, wat binnekom. Goeiemiddag. Sy gee haar klam ('n dame s'n) hand aan sy ferm greep. Middag. Ja, sy was terug. Na die ou tingeltangel weer.
—Jou vriende is binne, mnr. Lidwell.
George Lidwell, glad, gesollisiteer, hou 'n lydiahand vas.
Bloom eet lew soos tevore gesê. Skoon hier ten minste. Daai kêrel in die Burton, taai van kraakbeen. Niemand hier nie: Goulding en ek. Skoon tafels, blomme, myters van servette. Pat heen en weer. Bles Pat. Niks om te doen nie. Beste waarde in Dub.
Klavier weer. Cowley is dit. Soos hy daarin sit, soos een saam, wedersydse begrip. Vervelige poseerders wat op viole krap, oog op die strykstokpunt, wat die tjello saag, laat jou aan tandpyn dink. Haar hoë lang snork. Aand toe ons in die losie was. Tromboon onder wat blaas soos 'n bruinvis, tussen die bedrywe, ander koperkêrel wat losskroef, spoeg uitgooi. Dirigent se bene ook, sakbroek, wiegelie wiegelie. Doen reg om hulle weg te steek.
Wiegelie klingel karretjie karretjie.
Net die harp. Pragtig. Goud gloeiende lig. Meisie het dit aangeraak. Agterdek van 'n pragtige. Sous is nogal goed geskik vir 'n. Goue skip. Erin. Die harp wat eens of twee keer. Koel hande. Ben Howth, die rododendrons. Ons is hul harpe. Ek. Hy. Oud. Jonk.
—Ag, ek kan nie, man, sê mnr. Dedalus, skaam, lusteloos.
Kragtig.
—Toe nou, vervlaks! grom Ben Dollard. Kry dit stukkie vir stukkie uit.
—M'appari, Simon, sê Vader Cowley.
Na die voorverhoog stap hy 'n paar treë, ernstig, lank in beproewing, sy lang arms uitgestrek. Hees heeshees sy adamsappel sag. Sag sing hy na 'n stowwerige seetoneel daar: A Last Farewell. 'n Kaap, 'n skip, 'n seil op die bare. Vaarwel. 'n Lieflike meisie, haar sluier golwend op die wind op die kaap, wind om haar.
Cowley sing:
—M'appari tutt'amor: Il mio sguardo l'incontr...
Sy wuif, sonder om Cowley te hoor, haar sluier, na een wat vertrek, dierbare, na wind, liefde, snellende seil, keer terug.
—Toe, Simon.
—Ag, my dansdae is mos verby, Ben... Wel...
Mnr. Dedalus lê sy pyp ter ruste langs die stemvurk en, sittend, raak die gehoorsame sleutels aan.
—Nee, Simon, draai Vader Cowley om. Speel dit in die oorspronklike. Een mol.
Die sleutels, gehoorsaam, styg hoër, vertel, haper, bely, verwar.
Na die agterverhoog stap Vader Cowley.
—Hier, Simon, ek sal jou begelei, sê hy. Staan op.
By Graham Lemon se pynappellekkers, by Elvery's Elephant draf klingelend.
Biefstuk, niertjie, lewer, fyngemaak, aan 'n maal vir prinse sit prinse Bloom en Goulding. Prinse aan tafel lig hulle en drink, Power en sider.
Mooiste tenoraria ooit geskryf, sê Richie: Sonnambula. Hy het Joe Maas dit een aand hoor sing. Ag, wat 'n M'Guckin! Ja. Op sy manier. Koorseunstyl. Maas was die ou. Misseun. 'n Liriese tenoor as jy wil. Vergeet dit nooit. Nooit.
Teer sien Bloom oor lewerlose spek die gespanne trekke span. Rugpyn hy. Bright se helder oog. Volgende item op die program. Die fluitspeler betaal. Pille, fyngestampte brood, 'n ghienie die doos werd. Hou dit 'n rukkie af. Sing ook: Down among the dead men. Gepas. Niertjiepastei. Soetes vir die. Maak nie veel daarvan nie. Beste waarde in. Kenmerkend van hom. Power. Puntenerig oor sy drank. Fout in die glas, vars Vartry-water. Gaps vuurhoutjies van toonbanke om te spaar. Dan 'n sovereign verkwis in stukkies en brokkies. En wanneer dit nodig is nie 'n duit nie. Gesuip en weier om sy rit te betaal. Eienaardige tipes.
Nooit sou Richie daardie aand vergeet nie. So lank as hy leef: nooit. In die engelebak van die ou Royal met klein Peake. En toe die eerste noot.
Spraak talm op Richie se lippe.
Kom nou uit met 'n yslike kluitjie. Rapsodieë oor bokkerol. Glo sy eie leuens. Regtig. Wonderlike leuenaar. Maar het 'n goeie geheue nodig.
—Watter aria is dit? vra Leopold Bloom.
—Alles is nou verlore.
Richie tuit sy lippe. 'n Lae beginnende noot murmureer soet banshee: alles. 'n Lyster. 'n Sanglyster. Sy asem, voëlsoet, goeie tande waarop hy trots is, fluit met klaende wee. Is verlore. Ryk klank. Twee note in een daar. Merel wat ek in die haagdoringvallei gehoor het. Hy neem my motiewe en strengel en draai hulle. Al les nou ver roep is verlore in al. Eggo. Hoe soet die antwoord. Hoe word dit gedoen? Alles nou verlore. Treurig fluit hy. Val, oorgee, verlore.
Bloom buig leopold-oor, vou 'n rand van die kantlappie af onder die vaas. Orde. Ja, ek onthou. Pragtige aria. In haar slaap het sy na hom gegaan. Onskuld in die maan. Dapper. Ken nie hul gevaar nie. Hou haar nog terug. Roep naam. Raak water. Klingel karretjie. Te laat. Sy het verlang om te gaan. Dis hoekom. Vrou. Net so maklik die see stop. Ja: alles is verlore.
—'n Pragtige aria, sê Bloom verlore Leopold. Ek ken dit goed.
Nooit in sy hele lewe het Richie Goulding.
Hy ken dit ook goed. Of hy voel. Harp nog op sy dogter. Wyse kind wat haar vader ken, het Dedalus gesê. Ek?
Bloom skuins oor lewerloos sien. Gesig van die alles is verlore. Uitbundige Richie eens. Grappe oud oudbakke nou. Wikkel sy oor. Servetring in sy oog. Nou smeekbriewe stuur hy sy seun mee. Skeel Walter meneer ek het meneer. Sou nie pla nie maar ek het geld verwag. Verskoning.
Klavier weer. Klink beter as laas toe ek gehoor het. Gestem seker. Weer gestop.
Dollard en Cowley spoor die talmende sanger nog aan, uit daarmee.
—Daarmee, Simon.
—Mee, Simon.
—Dames en here, ek is uiters diep verplig deur julle vriendelike aandrang.
—Mee, Simon.
—Ek het geen geld nie, maar as julle my julle aandag wil leen, sal ek poog om vir julle te sing van 'n hart wat neergebuig is.
By die toebroodjiestolp in beskuttende skaduwee gee Lydia, haar brons en roos, 'n dame se grasie, en hou terug: soos in koel blougroen eau de Nil Mina aan bekers twee haar torings van goud.
Die harpende akkoorde van die voorspel sluit. 'n Akkoord, langgerek, verwagtend, trek 'n stem weg.
—Toe ek eers daardie lieflike gestalte sien...
Richie draai om.
—Si Dedalus se stem, sê hy.
Breinaangeraak, wang deur vlam aangeraak, luister hulle en voel daardie vloei lieflik vloei oor vel ledemate menslike hart siel ruggraat. Bloom wys vir Pat, bles Pat is 'n opwagter wat hardhorend is, om die deur van die kroeg op 'n skrefie oop te maak. Die deur van die kroeg. So. Dit sal doen. Pat, opwagter, wag op, wagtend om te hoor, want hy was hardhoor by die deur.
—Smart het skynbaar van my gewyk.
Deur die stilte van lug sing 'n stem vir hulle, laag, nie reën nie, nie blare in gemurmel nie, soos geen stem van snare of riete of hoeheetditdinges hakkebords nie, wat hul stil ore met woorde aanraak, stil harte van hul elk sy onthoude lewens. Goed, goed om te hoor: smart van hulle elk skynbaar van albei te wyk toe hulle eers hoor. Toe hulle eers sien, verlore Richie Poldy, genade van skoonheid, gehoor van 'n persoon van wie jy dit glad nie sou verwag nie, haar eerste genadige liefsagte dikwelsgeliefde woord.
Liefde wat sing: liefde se ou soet lied. Bloom draai stadig die rekkie van sy pakkie af. Liefde se ou soet sonnez la goud. Bloom draai 'n string om vier vurkvingers, rek dit, laat skiet, en draai dit om sy gekwelde dubbel, viervoud, in oktaaf, boei hulle vas.
—Vol van hoop en heel verruk...
Tenore kry vroue by die partituur vol. Vermeerder hul vloei. Gooi blom voor sy voete. Wanneer sal ons ontmoet? My kop dit eenvoudig. Klingel heel verruk. Hy kan nie sing vir hoë hoede nie. Jou kop dit eenvoudig dwarrrel. Geparfumeer vir hom. Watter parfuum jou vrou? Ek wil weet. Kling. Stop. Klop. Laaste kyk in die spieël altyd voor sy die deur oopmaak. Die portaal. Daar? Hoe gaan dit? Dit gaan goed. Daar? Wat? Of? Flessie kasjoe, soenlekkers, in haar handsak. Ja? Hande voel na die weelderige.
Helaas styg die stem, suggend, verander: luid, vol, blink, trots.
—Maar helaas, 't was ydel drome...
Glorieryke toon het hy nog. Cork-lug sagter ook hul tongval. Simpel man! Kon oseane geld gemaak het. Sing verkeerde woorde. Sy vrou uitgeput: nou sing hy. Maar moeilik om te sê. Net die twee self. As hy nie ineenstort nie. Hou 'n draf vir die laan. Sy hande en voete sing ook. Drank. Senuwees oorspan. Moet matig wees om te sing. Jenny Lind-sop: aftreksel, salie, rou eiers, halwe pint room. Vir romerig dromerig.
Teerheid wel dit op: stadig, swellend, vol klop dit. Dis die ding. Ha, gee! Neem! Klop, 'n klop, 'n polsende trotse regop.
Woorde? Musiek? Nee: dis wat agter is.
Bloom lus, ontlus, knoop, ontknoop.
Bloom. Vloed van warm konfytkonfyt lekopgeheimheid vloei om te vloei in musiek uit, in begeerte, donker om te lek vloei invallend. Tippend haar teppend haar tappend haar toppend haar. Ram. Porieë om te sper sperrend. Ram. Die vreugde die voel die warm die. Ram. Om uit te stort oor sluise stortend gutse. Vloed, guts, vloei, vreugdeguts, ramklop. Nou! Taal van liefde.
—... straal van hoop is...
Stralend. Lydia vir Lidwell piep skaars hoorbaar so damesagtig die muse ontpiep 'n straal van hoopk.
Martha is dit. Toeval. Net op die punt om te skryf. Lionel se lied. Pragtige naam het jy. Kan nie skryf nie. Aanvaar my klein pres. Speel op haar hartsnare beursnare ook. Sy's 'n. Ek het jou stout seun genoem. Tog die naam: Martha. Hoe vreemd! Vandag.
Die stem van Lionel keer terug, swakker maar onvermoeid. Dit sing weer vir Richie Poldy Lydia Lidwell sing ook vir Pat oop mond oor wagtend om te wag. Hoe hy eers daardie lieflike gestalte sien, hoe smart skynbaar wyk, hoe blik, gestalte, woord hom betower Gould Lidwell, Pat Bloom se hart wen.
Wens ek kon tog sy gesig sien. Verduidelik beter. Hoekom die barbier by Drago's altyd na my gesig gekyk het as ek gepraat het sy gesig in die spieël. Tog hoor dit beter hier as in die kroeg al is dit verder.
—Elke sierlike blik...
Eerste aand toe ek haar eerste gesien het by Mat Dillon's in Terenure. Geel, swart kant het sy gedra. Musiekstoele. Ons twee die laaste. Noodlot. Agter haar aan. Noodlot. Rond en rond stadig. Vinnig rond. Ons twee. Almal het gekyk. Halt. Neer het sy gesit. Al die uitgestotenes het gekyk. Lippe laggend. Geel knieë.
—Het my oog betower...
Sing. Waiting het sy gesing. Ek het haar musiekblaaie omgeblaai. Vol stem van parfuum van watter parfuum gebruik jou seringbome. Boesem het ek gesien, albei vol, keel wat kweel. Eerste het ek gesien. Sy het my bedank. Hoekom het sy my? Noodlot. Spaansagtige oë. Onder 'n peerboom alleen patio hierdie uur in ou Madrid een kant in die skadu Dolores sydolores. Na my. Lokkend. Ag, verlokkend.
—Martha! Ag, Martha!
Alle kwyning laat vaar roep Lionel in smart, in 'n kreet van hartstog oorheersend tot liefde om terug te keer met verdiepende maar stygende akkoorde van harmonie. In 'n kreet van lionel-alleenheid dat sy moet weet, martha moet voel. Want net vir haar wag hy. Waar? Hier daar soek daar hier almal soek waar. Iewers.
—Ko-om, verlore een!
Ko-om, my dierbare!
Alleen. Een liefde. Een hoop. Een troos vir my. Martha, borsnoot, keer terug!
—Kom!
Dit sweef op, 'n voël, dit hou sy vlug, 'n vinnige rein kreet, sweef silwer bol dit spring kalm op, jaend, volgehou, om te kom, moenie dit te lank uitrek nie lang asem hy asem lang lewe, swewend hoog, hoog skitterend, aan die brand, gekroon, hoog in die glans simbolisties, hoog, van die eteriese boesem, hoog, van die hoë wye bestraling oral alles swewend alles rondom om die al, die eindeloosheidheidheid...
—Na my!
Siopold!
Verteer.
Kom. Mooi gesing. Almal klap. Sy behoort te. Kom. Na my, na hom, na haar, jy ook, ek, ons.
—Bravo! Klapklap. Goeie ou, Simon. Klappieklapklap. Encore! Klapkliepklap klap. Klokhelder. Bravo, Simon! Klapklopklap. Encore, enklap, sê, roep, klap almal, Ben Dollard, Lydia Douce, George Lidwell, Pat, Mina Kennedy, twee here met twee bierbekers, Cowley, eerste heer met beker en brons mej. Douce en goud mej. Mina.
Blazes Boylan se swierige bruin skoene kraak op die kroegvloer, soos voorheen gesê. Klingel verby monumente van sir John Gray, Horatio eenhandige Nelson, eerwaarde vader Theobald Mathew, karretjie, soos so pas voorheen gesê. Op 'n draf, op hitte, hittesittend. Cloche. Sonnez la. Cloche. Sonnez la. Stadiger gaan die merrie teen die bult op by die Rotunda, Rutland square. Te stadig vir Boylan, blazes Boylan, ongeduld Boylan, por die merrie aan.
'n Naklank van Cowley se akkoorde sluit, sterf in die lug wat ryker geword het.
En Richie Goulding drink sy Power en Leopold Bloom sy sider drink, Lidwell sy Guinness, tweede heer sê hulle sal nog twee bekers geniet as sy nie omgee nie. Mej. Kennedy grynslag, onbedienend, koraallippe, vir eerste, vir tweede. Sy gee nie om nie.
—Sewe dae in die tronk, sê Ben Dollard, op brood en water. Dan sou jy sing, Simon, soos 'n tuinlyster.
Lionel Simon, sanger, lag. Pater Bob Cowley speel. Mina Kennedy bedien. Tweede heer betaal. Tom Kernan stap in. Lydia, bewonder, bewonder. Maar Bloom sing stom.
Bewonderend.
Richie, bewonderend, wei uit oor daardie man se glorieryke stem. Hy onthou een aand lank gelede. Vergeet nooit daardie aand nie. Si het ’Twas rank and fame gesing: by Ned Lambert s'n was dit. Goeie God hy het nooit in al sy dae 'n noot soos daardie gehoor nie hy het nooit nie dan, valse een, is skei die beste so helder so God hy het nooit gehoor nie want liefde leef nie meer 'n klinkende stem leef nie meer vra vir Lambert hy kan jou ook vertel.
Goulding, 'n blos wat worstel in sy bleek, vertel vir mnr. Bloom, gesig van die aand, Si by Ned Lambert s'n, Dedalus se huis, het ’Twas rank and fame gesing.
Hy, mnr. Bloom, luister terwyl hy, Richie Goulding, vir hom, mnr. Bloom, vertel van die aand toe hy, Richie, hom, Si Dedalus, ’Twas rank and fame hoor sing het in sy, Ned Lambert s'n, huis.
Swaers: familie. Ons praat nooit as ons verbyloop nie. Skeur in die luit glo ek. Behandel hom met minagting. Kyk. Hy bewonder hom des te meer. Die aand toe Si gesing het. Die menslike stem, twee piepklein syagtige snare, wonderlik, meer as al die ander.
Daardie stem was 'n weeklag. Kalmer nou. Dis in die stilte daarna dat jy voel jy hoor. Trillings. Nou stil lug.
Bloom ontboei sy kruisgekruiste hande en pluk met slap vingers aan die skraal dermsnaarriempie. Hy trek en pluk. Dit gons, dit twang. Terwyl Goulding praat oor Barraclough se stemproduksie, terwyl Tom Kernan, terugdinkend in 'n terugskouende soort skikking, praat met luisterende Vader Cowley, wat 'n voluntary speel, wat knik terwyl hy speel. Terwyl groot Ben Dollard praat met Simon Dedalus, wat opsteek, wat knik terwyl hy rook, wat rook.
Verlore een. Al die liedjies oor daardie tema. Nog meer rek Bloom sy snaar. Wreed lyk dit. Laat mense lief raak vir mekaar: lok hulle aan. Skeur hulle dan uitmekaar. Dood. Ontplof. Klap teen die kop. Uitnaduiwelhieruit. Menslike lewe. Dignam. Ag, daardie rot se stert wat wriemel! Vyf sjielings het ek gegee. Corpus paradisum. Kwartelkoning-kraaier: maag soos 'n vergiftigde hondjie. Weg. Hulle sing. Vergeet. Ek ook. En eendag sy met. Los haar: raak moeg. Ly dan. Snik. Groot Spaansagtige oë wat na niks staar. Haar golwolwelfswaarolfolfolfhare onge kam:d.
Tog te veel geluk verveel. Hy rek meer, meer. Is jy nie gelukkig in jou? Twang. Dit knak.
Klingel Dorset street in.
Mej. Douce trek haar satynagtige arm terug, verwytend, tevrede.
—Moenie jou half so vry hou nie, sê sy, voor ons beter kennis gemaak het.
George Lidwell sê vir haar regtig en waarlik: maar sy glo nie.
Eerste heer sê vir Mina dit was so. Sy vra hom of dit so was. En tweede beker sê vir haar so. Dat dit so was.
Mej. Douce, mej. Lydia, glo nie: mej. Kennedy, Mina, glo nie: George Lidwell, nee: mej. Dou glo nie: die eerste, die eerste: heer met die beker: glo, nee, nee: glo nie, mej. Kenn: Lidlydiawell: die beker.
Beter skryf dit hier. Penne in die poskantoor gekou en gedraai.
Bles Pat kom op 'n teken nader. 'n Pen en ink. Hy gaan. 'n Blok. Hy gaan. 'n Kladblok. Hy hoor, dowe Pat.
—Ja, sê mnr. Bloom, terwyl hy aan die krullende dermsnaar torring. Dit is beslis so. Paar reëls sal genoeg wees. My present. Al daardie Italiaanse blomryke musiek is. Wie het dit geskryf? Ken die naam jy weet beter. Haal velletjie skryfpapier uit, koevert: onbekommerd. Dis so kenmerkend.
—Grootste nommer in die hele opera, sê Goulding.
—Dit is, sê Bloom.
Getalle is dit. Alle musiek as jy daaraan dink. Twee maal twee gedeel deur half is twee keer een. Trillings: akkoorde is dit. Een plus twee plus ses is sewe. Doen wat jy wil met syfers goëlery. Vind altyd uit hierdie gelyk aan daardie. Simmetrie onder 'n kerkhofmuur. Hy sien nie my rou nie. Gevoelloos: alles vir sy eie maag. Musewiskunde. En jy dink jy luister na die eteriese. Maar veronderstel jy sê dit soos: Martha, sewe maal nege minus x is vyfendertigduisend. Val heeltemal plat. Dis vanweë die klanke dat dit is.
Byvoorbeeld wat hy nou speel. Improviseer. Kan wees wat jy wil, tot jy die woorde hoor. Moet skerp luister. Moeilik. Begin reg: hoor dan akkoorde bietjie skeef: voel bietjie verlore. In en uit sakke, oor vate, deur draadheinings, hindernisresies. Die maat maak die wysie. Kwessie van die bui waarin jy is. Tog altyd lekker om te hoor. Behalwe toonlere op en af, meisies wat leer. Twee tegelyk bure langsaan. Behoort fopklaviere daarvoor uit te vind. Blumenlied het ek vir haar gekoop. Die naam. Stadig gespeel, 'n meisie, aand toe ek huis toe gekom het, die meisie. Deur van die stalle naby Cecilia street. Milly geen smaak nie. Snaaks want ons albei, ek bedoel.
Bles dowe Pat bring heel plat blok ink. Pat sit met ink pen heel plat blok neer. Pat neem bord skottel mes vurk op. Pat gaan.
Dit was die enigste taal sê mnr. Dedalus vir Ben. Hy het hulle as seun gehoor in Ringabella, Crosshaven, Ringabella, terwyl hulle hul barkarolle sing. Queenstown-hawe vol Italiaanse skepe. Stap, weet jy, Ben, in die maanlig met daardie aardbewinghoede. Meng hul stemme. God, sulke musiek, Ben. As seun gehoor. Cross Ringabella haven maankarolle.
Suur pyp verwyder hou hy 'n skild van hand langs sy lippe wat 'n maanlignagroep koer, helder van naby, 'n roep van ver, antwoordend.
Langs die rand van sy Freeman-dirigeerstok dwaal Bloom s'n, jou ander oog, soekend na waar het ek dit gesien. Callan, Coleman, Dignam Patrick. Heigho! Heigho! Fawcett. Aha! Net ek het gekyk...
Hoop hy kyk nie, slim soos 'n rot. Hy hou sy Freeman oopgevou. Kan nou nie sien nie. Onthou skryf Griekse e's. Bloom doop, Bloo mur: geagte heer. Liewe Henry skryf: liewe Mady. Het jou brie en blom gekry. Hel waar het ek? Een of ander sak of and. Dit is volkom onmo. Onderstreep onmo. Om vandag te skryf.
Verveel hierdie. Verveelde Bloom tamboeryn liggies met ek-dink-net-so-na-vingers op plat blok wat Pat gebring het.
Aan. Weet wat ek bedoel. Nee, verander daardie e. Aanvaar my arm klein pres ingeslo. Vra haar geen antw. Wag 'n bietjie. Vyf Dig. Twee omtrent hier. Pennie die meeue. Elia kom. Sewe Davy Byrne's. Is omtrent agt. Sê 'n halfkroon. My arm klein pres: p.o. twee en ses. Skryf my 'n lang. Verag jy? Klingel, het jy die? So opgewonde. Hoekom noem jy my stou? Jy ook stout? O, Mairy het die rek van haar verloor. Tot siens vir vandag. Ja, ja, sal jou vertel. Wil. Om dit vol te hou. Noem my daardie ander. Ander wêreld het sy geskryf. My geduld is uitgeputte. Om dit vol te hou. Jy moet glo. Glo. Die beker. Dit. Is. Waar.
Dwaasheid skryf ek? Mans doen nie. Dis wat die huwelik doen, hulle vrouens. Omdat ek weg is van. Veronderstel. Maar hoe? Sy moet. Jonk bly. As sy uitvind. Kaartjie in my hoëgraad ho. Nee, nie alles vertel nie. Nuttelose pyn. As hulle nie sien nie. Vrou. Sous vir die mannetjiesgans.
'n Huurrytuig, nommer driehonderd-vier-en-twintig, drywer Barton James van nommer een Harmony avenue, Donnybrook, waarop 'n passasier sit, 'n jong heer, stylvol geklee in 'n indigoblou serjepak gemaak deur George Robert Mesias, kleremaker en snyer, van nommer vyf Eden quay, en wat 'n strooihoed baie deftig dra, gekoop by John Plasto van nommer een Great Brunswick street, hoedemaker. Hè? Dit is die klingel wat hotsel en klingel. Verby Dlugacz se varkvleiswinkel blink buise van Agendath draf 'n galantboudige merrie.
—Antwoord op 'n advertensie? vra Richie se skerp oë vir Bloom.
—Ja, sê mnr. Bloom. Stadsverkoper. Niks aan die gang nie, verwag ek.
Bloom mur: beste verwysings. Maar Henry skryf: dit sal my opwind. Jy weet hoe. In haas. Henry. Griekse e. Beter 'n naskrif byvoeg. Wat speel hy nou? Improviseer. Intermezzo. N.S. Die rom tom tom. Hoe sal jy stra? Jy straf my? Skewe romp wat swaai, klap op. Sê vir my ek wil. Weet. O. Natuurlik as ek nie wou nie sou ek nie vra nie. La la la rie. Loop daar treurig weg in mineur. Hoekom mineur treurig? Teken H. Hulle hou van 'n treurige stert aan die einde. N.N.S. La la la rie. Ek voel so treurig vandag. La rie. So eensaam. Die.
Hy klad vinnig op Pat se blok. Koev. Adres. Kopieer net uit koerant. Murmel: mnre. Callan, Coleman en Kie, beperk. Henry skryf:
Mej. Martha Clifford
p/a P.K.
Dolphin’s Barn Lane
Dublin.
Klad oor die ander sodat hy nie kan lees nie. Daar. Reg. Idee pryslekkerny. Iets wat speurder van kladblok aflees. Betaling teen 'n ghienie per kol. Matcham dink dikwels aan die laggende heks. Arme mev. Purefoy. U. p.: op.
Te poëties daardie oor die treurige. Musiek het dit gedoen. Musiek het bekoring. Shakespeare het gesê. Aanhalings vir elke dag van die jaar. Om te wees of nie te wees nie. Wysheid terwyl jy wag.
In Gerard se roostuin van Fetter lane loop hy, grysgeworde rooibruin. Een lewe is alles. Een liggaam. Doen. Maar doen.
Klaar in elk geval. Posorder, seël. Poskantoor verder af. Loop nou. Genoeg. Barney Kiernan's het ek belowe om hulle te ontmoet. Hou nie van daardie werkie nie. Huis van rou. Loop. Pat! Hoor nie. Dowe kewer is hy.
Rytuig nou daar naby. Praat. Praat. Pat! Doen nie. Pak daardie servette reg. Baie grond wat hy op 'n dag moet dek. Verf 'n gesig agter op hom dan sou hy twee wees. Wens hulle wil meer sing. Hou my gedagtes weg.
Bles Pat wat bedremmeld is vou die servette tot myters. Pat is 'n opwagter wat hardhorend is. Pat is 'n opwagter wat opwag terwyl jy wag. Hie hie hie hie. Hy wag op terwyl jy wag. Hie hie. 'n Opwagter is hy. Hie hie hie hie. Hy wag op terwyl jy wag. Terwyl jy wag as jy wag sal hy wag terwyl jy wag. Hie hie hie hie. Hoh. Wag terwyl jy wag.
Douce nou. Douce Lydia. Brons en roos.
Sy het 'n heerlike, eenvoudig heerlike, tyd gehad. En kyk na die pragtige skulp wat sy saamgebring het.
Na die einde van die kroeg na hom dra sy liggies die gepunte en kronkelende seehoring dat hy, George Lidwell, prokureur, kan hoor.
—Luister! beveel sy hom.
Onder Tom Kernan se jenewerwarm woorde weef die begeleier musiek stadig. Outentieke feit. Hoe Walter Bapty sy stem verloor het. Wel, meneer, die man het hom aan die keel gegryp. Skurk, het hy gesê, jy sal nie meer liefdesliedjies sing nie. Hy het, waaragtig, meneer Tom. Bob Cowley weef. Tenore kry vrou. Cowley leun agteroor.
Ag, nou hoor hy, terwyl sy dit teen sy oor hou. Hoor! Hy hoor. Wonderlik. Sy hou dit teen haar eie. En deur die gesifte lig gly bleek goud in kontras. Om te hoor.
Tik.
Bloom sien deur die kroegdeur 'n skulp teen hulle ore gehou. Hy hoor flouer dit wat hulle hoor, elkeen vir haarself alleen, toe elkeen vir die ander, die plons van golwe hoor, luid, 'n stil gebrul.
Brons by 'n moeë goud, van naby, van ver, luister hulle.
Haar oor is ook 'n skulp, die loerende lel daar. Was by die see. Lieflike strandmeisies. Vel rou gebrand. Moes eers koue room aangesit het om dit bruin te maak. Gebotterde roosterbrood. O en daardie room moenie vergeet nie. Koorsblaar naby haar mond. Jou kop dit eenvoudig. Hare oorgevleg: skulp met seegras. Hoekom versteek hulle hul ore met seegrashare? En Turke die mond, hoekom? Haar oë oor die laken. Jasjmak. Vind die pad in. 'n Grot. Geen toegang behalwe vir besigheid nie.
Die see dink hulle hoor hulle. Sing. 'n Gebrul. Dis die bloed. Bruis soms in die oor. Wel, dis 'n see. Bloedliggaampie-eilande.
Werklik wonderlik. So duidelik. Weer. George Lidwell hou sy gemurmel, hoorend: sit dit toe eenkant, saggies.
—Wat sê die wilde golwe? vra hy haar, glimlag.
Bekoorlik, seeglimlaggend en onantwoordend glimlag Lydia vir Lidwell.
Tik.
Verby Larry O’Rourke's, verby Larry, vrypostige Larry O', swaai Boylan en draai Boylan.
Van die verlate skulp gly mej. Mina na haar wagtende bekers. Nee, sy was nie so eensaam nie laat mej. Douce se kop skalks vir mnr. Lidwell weet. Wandelinge in die maanlig langs die see. Nee, nie alleen nie. Met wie? Sy antwoord edel: met 'n heervriend.
Bob Cowley se vonkelende vingers in die diskant speel weer. Die huisbaas het die voorrang. 'n Bietjie tyd. Long John. Big Ben. Liggies speel hy 'n ligte helder tingelende maat vir trippelende dames, skalks en glimlaggend, en vir hulle galante, heervriende. Een: een, een, een, een, een: twee, een, drie, vier.
See, wind, blare, donder, waters, koeie wat bulk, die veemark, hane, henne kraai nie, slange sissss. Daar's musiek oral. Ruttledge se deur: ie kraak. Nee, dis geraas. Menuet uit Don Giovanni speel hy nou. Hofrokke van alle soorte in kasteelkamers wat dans. Ellende. Boere buite. Groen uitgehongerde gesigte wat tongblare eet. Mooi is dit. Kyk: kyk, kyk, kyk, kyk, kyk: jy kyk na ons.
Dis vreugdevol kan ek voel. Nooit kon dit geskryf het nie. Hoekom? My vreugde is ander vreugde. Maar albei is vreugdes. Ja, vreugde moet dit wees. Blote feit van musiek wys jy is. Dikwels gedink sy was in die put tot sy begin neurie het. Dan weet jy.
M’Coy valies. My vrou en jou vrou. Krysende kat. Soos sy wat skeur. Tong as sy praat soos die klepel van 'n blaasbalk. Hulle kan nie mans se intervalle hanteer nie. Gaping in hulle stemme ook. Vul my. Ek is warm, donker, oop. Molly in quis est homo: Mercadante. My oor teen die muur om te hoor. Wil 'n vrou hê wat kan lewer.
Hotsel hossel gehotsel gestop. Dandy bruin skoen van dandy Boylan sokkies hemelblou klokkies kom lig op aarde neer.
O, kyk ons is so! Kamermusiek. Kan 'n soort woordspeling daarop maak. Dis 'n soort musiek het ek dikwels gedink as sy. Akoestiek is dit. Tingel. Leë vate maak die meeste lawaai. Omdat die akoestiek, die resonansie verander na gelang die gewig van die water gelyk is aan die wet van vallende water. Soos daardie rapsodieë van Liszt, Hongaars, sigeunerogig. Pêrels. Druppels. Reën. Diddelidel addeladel oedeloedel. Sissss. Nou. Miskien nou. Voor.
Een klop aan 'n deur, een tik met 'n klop, klop hy Paul de Kock met 'n harde trotse klopper met 'n kok karrakarrakarra kok. Kokkok.
Tik.
—Qui sdegno, Ben, sê Vader Cowley.
—Nee, Ben, tree Tom Kernan tussenbeide. The Croppy Boy. Ons inheemse Dories.
—Ja toe, Ben, sê mnr. Dedalus. Goeie manne en getrou.
—Toe, toe, smeek hulle eenstemmig.
Ek sal gaan. Hier, Pat, kom terug. Kom. Hy het gekom, hy het gekom, hy het nie gebly nie. Na my. Hoeveel?
—Watter toonsoort? Ses kruise?
—F-kruis majeur, sê Ben Dollard.
Bob Cowley se uitgestrekte kloue gryp die swart dieptonende akkoorde.
Moet gaan prins sê Bloom vir Richie prins. Nee, sê Richie. Ja, moet. Het iewers geld gekry. Hy's lus vir 'n jol rugpyn fuif. Hoeveel? Hy sienhoor lipspraak. Een en nege. Pennie vir jouself. Hier. Gee hom tweepennie fooitjie. Doof, bedremmeld. Maar miskien het hy vrou en gesin wat wag, wag dat Pattie huis toe kom. Hie hie hie hie. Doof wag terwyl hulle wag.
Maar wag. Maar hoor. Akkoorde donker. Swaarmoeoeoedig. Laag. In 'n grot van die donker middelaarde. Ingebedde erts. Klonkmusiek.
Die stem van donker eeu, van onliefde, aarde se moegheid nader ernstig en pynlik, kom van ver, van grys berge, roep op goeie manne en getrou. Die priester soek hy. Met hom wil hy 'n woord spreek.
Tik.
Ben Dollard se stem. Laag-bas vaatbariton. Doen sy uiterste bes om dit te sê. Gekwaak van wye manlose maanlose vroumaanlose moeras. Nog 'n agteruitgang. Groot skeepsbenodigdhedebesigheid het hy eenkeer gehad. Onthou: harpuisrieme, skeepslanterns. Misluk ten bedrae van tienduisend pond. Nou in die Iveagh-tehuis. Hokkie nommer so en so. Nommer een Bass het dit aan hom gedoen.
Die priester is tuis. 'n Valse priester se kneg heet hom welkom. Stap in. Die heilige vader. Met buigings 'n verraaierskneg. Krulkwasies van akkoorde.
Ruïneer hulle. Verwoes hulle lewens. Bou dan vir hulle hokkies om hul dae in te eindig. Slaap, kindjie. Wiegeliedjie. Vrek, hond. Hondjie, vrek.
Die stem van waarskuwing, plegtige waarskuwing, vertel hulle die jongeling het 'n eensame saal binnegegaan, vertel hulle hoe plegtig sy voetstappe daar val, vertel hulle van die somber kamer, die beklede priester wat sit om bieg te hoor.
Ordentlike siel. Bietjie deurmekaar nou. Dink hy sal wen in Answers, digters se prentraaisel. Ons gee jou 'n splinternuwe vyfpondnoot. Voël wat sit en broei in 'n nes. Lay of the last minstrel het hy gedink was dit. Sien blank tee watter huisdier? Tee streep ar dapperste seeman. Goeie stem het hy nog. Nog geen eunug nie met al sy besittings.
Luister. Bloom luister. Richie Goulding luister. En by die deur luister dowe Pat, bles Pat, fooitjie-Pat.
Die akkoorde harp stadiger.
Die stem van boetedoening en van smart kom stadig, versier, bewerig. Ben se berouvolle baard bieg. in nomine Domini, in God se naam kniel hy. Hy slaan sy hand op sy bors, biegend: mea culpa.
Latyn weer. Dit hou hulle vas soos voëlent. Priester met die nagmaal-corpus vir daardie vroue. Kêrel in die lykhuis, doodkis of Coffey, corpusnomine. Wonder waar daardie rot nou is. Krap.
Tik.
Hulle luister. Bekers en mej. Kennedy. George Lidwell, ooglid goed ekspressief, volborstige satyn. Kernan. Si.
Die suggende stem van smart sing. Sy sondes. Sedert Paasfees het hy drie keer gevloek. Jou teef se bas. En een keer tydens die mis het hy gaan speel. Een keer by die kerkhof het hy verbygegaan en vir sy moeder se rus het hy nie gebid nie. 'n Seun. 'n Croppy-seun.
Brons, luisterend, by die biertap staar ver weg. Sielvol. Weet nie half ek's nie. Molly baasspeler om te sien as iemand kyk.
Brons staar ver sywaarts. Spieël daar. Is dit die beste kant van haar gesig? Hulle weet altyd. Klop aan die deur. Laaste opknappie.
Kokkarrakarra.
Wat dink hulle as hulle musiek hoor? Manier om ratelslange te vang. Aand toe Michael Gunn ons die losie gegee het. Instem. Sjah van Persië het daarvan die beste gehou. Herinner hom aan home sweet home. Het ook sy neus aan die gordyn afgevee. Gewoonte van sy land miskien. Dis ook musiek. Nie so erg soos dit klink nie. Getoeter. Kopers wat balk soos esels deur opgehewe slurpe. Kontrabasse hulpeloos, kepe in hul sye. Houtblasers loeiende koeie. Halfvleuel oop krokodil musiek het kake. Houtblaser soos Goodwin se naam.
Sy het mooi gelyk. Haar krokuskleurige rok het sy laag uitgesny gedra, besittings op vertoon. Naeltjies was haar asem altyd in die teater as sy buk om 'n vraag te vra. Vir haar vertel wat Spinoza sê in daardie boek van arme papa. Gehipnotiseer, luisterend. Oë soos daardie. Sy het gebuk. Kêrel in die balkon wat met sy operaglas in haar afstaar uit alle mag. Skoonheid van musiek moet jy twee keer hoor. Natuur vrou half 'n kyk. God het die platteland gemaak die mens die wysie. Met hom pik hose. Filosofie. O klippe!
Almal weg. Almal geval. By die beleg van Ross sy vader, by Gorey het al sy broers geval. Na Wexford, ons is die seuns van Wexford, sou hy. Laaste van sy naam en ras.
Ek ook. Laaste van my ras. Milly jong student. Wel, my skuld miskien. Geen seun nie. Rudy. Te laat nou. Of as nie? As nie? As nog?
Hy dra geen haat nie.
Haat. Liefde. Dis name. Rudy. Gou is ek oud.
Big Ben sy stem ontvou. Groot stem sê Richie Goulding, 'n blos wat worstel in sy bleek, vir Bloom gou oud. Maar wanneer was jonk?
Ierland kom nou. My land bo die koning. Sy luister. Wie vrees om te praat van negentien-vier? Tyd om te waai. Genoeg gekyk.
—Seën my, vader, roep Dollard die croppy. Seën my en laat my gaan.
Tik.
Bloom kyk, ongeseën om te gaan. Aangetrek om dood te maak: op agtien sjielings 'n week. Ouens dok die pitte op. Moet jou weeroog oophou. Daardie meisies, daardie lieflike. By die treurige seegolwe. Koormeisie se romanse. Briewe voorgelees vir verbreking van troubelofte. Van Kuikentjie se eie Mompiepom. Gelag in die hof. Henry. Ek het dit nooit geteken nie. Die lieflike naam jy.
Laag sak die musiek, wysie en woorde. Versnel dan. Die valse priester wat soldaat uit sy toga ritsel. 'n Yeoman-kaptein. Hulle ken dit alles uit hul kop. Die opwinding waarna hulle jeuk. Yeoman-kap.
Tik. Tik.
Opgewonde luister sy, buigend in meegevoel om te hoor.
Leë gesig. Maagd sou ek sê: of net bevinger. Skryf iets daarop: bladsy. Indien nie wat word van hulle? Verval, wanhoop. Hou hulle jonk. Bewonder selfs hulself. Kyk. Speel op haar. Lipblaas. Liggaam van wit vrou, 'n fluit lewend. Blaas saggies. Hard. Drie gate, alle vroue. Godin het ek nie gesien nie. Hulle wil dit hê. Nie te veel beleefd nie. Daarom kry hy hulle. Goud in jou sak, koper op jou gesig. Sê iets. Laat haar hoor. Met blik op blik. Liedere sonder woorde. Molly, daardie draaiorrelseun. Sy het geweet hy bedoel die aap was siek. Of omdat so soos die Spaanse. Verstaan diere ook so. Salomo het. Gawe van die natuur.
Buikspreek. My lippe toe. Dink in my maa. Wat?
Sal? Jy? Ek. Wil. Hê. Jy. Moet.
Met hees growwe woede vloek die yeoman, swellend in beroerte-teef se baster. 'n Goeie gedagte, seun, om te kom. Een uur is jou tyd om te lewe, jou laaste.
Tik. Tik.
Opwinding nou. Jammerte voel hulle. Om 'n traan af te vee vir martelare wat wil, smag om, sterf. Vir alle dinge wat sterf, vir alle dinge wat gebore word. Arme mev. Purefoy. Hoop sy is oor. Want hul baarmoeders.
'n Vloeistof van baarmoeder van vrou oogbal staar onder 'n heining van wimpers, kalm, hoorend. Sien ware skoonheid van die oog as sy nie praat nie. Op ginds rivier. By elke stadige satynagtige deinende boesem se golf (haar deinende embon) rys rooi roos stadig sak rooi roos. Hartklop: haar asem: asem wat lewe is. En al die piepklein piepklein varingblare bewe van venushaar.
Maar kyk. Die helder sterre verbleek. O roos! Kastilië. Die môre. Ha. Lidwell. Vir hom dan nie vir. Verlief. Hou ek daarvan? Sien haar tog van hier af. Uitgetrekte proppe, spatsels bierskuim, stapels leë.
Op die gladde uitstekende biertap lê Lydia hand, liggies, mollig, dit aan my hande oorlaat. Heeltemal verlore in jammerte vir croppy. Weer, heen: heen, weer: oor die geslypte knop (sy ken sy oë, my oë, haar oë) gaan haar duim en vinger in jammerte: gaan, rus en, sag aanraak, gly dan so glad, stadig af, 'n koel ferm wit emalje-staf wat uitsteek deur hul glyende ring.
Met 'n kok met 'n karra.
Tik. Tik. Tik.
Ek beset hierdie huis. Amen. Hy kners in woede. Verraaiers swaai.
Die akkoorde stem in. Baie treurige ding. Maar moes wees.
Gaan uit voor die einde. Dankie, dit was hemels. Waar's my hoed. Loop by haar verby. Kan daardie Freeman los. Brief het ek. Veronderstel sy was die? Nee. Loop, loop, loop. Soos Cashel Boylo Connoro Coylo Tisdall Maurice Tisntdall Farrell. Looooooooop.
Wel, ek moet maar. Gaan jy? Jaekmtgntsiens. Blmstp. Oor roghoog blou. Oe. Bloom staan op. Seep voel taamlik taai agter. Moes gesweet het: musiek. Daardie room, onthou. Wel, tot siens. Hoëgraad. Kaartjie binne. Ja.
Verby dowe Pat in die deuropening wat sy oor inspan gaan Bloom.
By Geneva-kaserne het daardie jong man gesterf. By Passage is sy liggaam neergelê. Dolor! O, hy dolores! Die stem van die treurende sanger roep tot smartvolle gebed.
Verby roos, verby satynagtige boesem, verby die liefkosende hand, verby oorlopers, verby leë, verby uitgetrekte proppe, groetend in die gaan, verby oë en venushaar, brons en flou goud in diepseeskaduwee, gaan Bloom, sagte Bloom, ek voel so eensaam Bloom.
Tik. Tik. Tik.
Bid vir hom, bid die bas van Dollard. Julle wat in vrede hoor. Fluister 'n gebed, stort 'n traan, goeie manne, goeie mense. Hy was die croppy-seun.
Skrikkerige afluisterende skoenseun croppy skoenpoetsseun Bloom in die Ormond-portaal hoor die gegrom en gebrul van bravo, vet rugklappery, hulle skoene almal trappend, skoene nie die skoene die seun nie. Algemene koor af vir 'n sluk om dit af te spoel. Bly ek het ontwyk.
—Kom aan, Ben, roep Simon Dedalus. By God, jy's so goed soos jy ooit was.
—Beter, sê Tomgin Kernan. Mees deurdringende vertolking van daardie ballade, op my siel en eer is dit.
—Lablache, sê Vader Cowley.
Ben Dollard kachoetsja lywig na die kroeg, magtig lofgevoer en heeltemal groot rooskleurig, op swaarvoetige voete, sy jigvingers wat kastanjette in die lug klepper.
Big Benaben Dollard. Big Benben. Big Benben.
Rrr.
En diep ontroer almal, Simon wat medelye uit mishoringneus trompetter, almal laggend bring hulle hom voort, Ben Dollard, in regte goeie bui.
—Jy lyk blosend, sê George Lidwell.
Mej. Douce rangskik haar roos om te wag.
—Ben machree, sê mnr. Dedalus, terwyl hy Ben se vet rug skouerblad klap. Fiks soos 'n fiool net hy het baie vetweefsel weggesteek aan sy persoon.
Rrrrrrrsss.
—Vet van die dood, Simon, grom Ben Dollard.
Richie skeur in die luit sit alleen: Goulding, Collis, Ward. Onseker wag hy. Onbetaalde Pat ook.
Tik. Tik. Tik. Tik.
Mej. Mina Kennedy bring haar lippe naby oor van beker een.
—Mnr. Dollard, murmel hulle sag.
—Dollard, murmel beker.
Beker een glo: mej. Kenn toe sy: daardie Doll was hy: sy Doll: die beker.
Hy murmel dat hy die naam ken. Die naam was vir hom bekend, dit wil sê. Dit wil sê hy het al die naam gehoor van. Dollard, was dit? Dollard, ja.
Ja, sê haar lippe harder, mnr. Dollard. Hy het daardie lied pragtig gesing, murmel Mina. Mnr. Dollard. En The last rose of summer was 'n pragtige lied. Mina was lief vir daardie lied. Beker was lief vir die lied wat Mina.
’Tis the last rose of summer dollard verlaat bloom voel wind kronkel rond binne.
Winderige ding daardie sider: hardlywig ook. Wag. Poskantoor naby Reuben J s'n een en agt pennies ook. Raak daarvan ontslae. Glip om by Greek street. Wens ek het nie belowe om te ontmoet nie. Vryer in die lug. Musiek. Werk op jou senuwees. Biertap. Haar hand wat die wieg wieg regeer die. Ben Howth. Wat die wêreld regeer.
Ver. Ver. Ver. Ver.
Tik. Tik. Tik. Tik.
Die kaai op gaan Lionelleopold, stoute Henry met brief vir Mady, met soetighede van sonde met kantjies vir Raoul met met hom pik hose gaan Poldy voort.
Tik blind loop tikkend verby, tik die randsteen tikkend, tik vir tik.
Cowley, hy verdoof homself daarmee: soort dronkenskap. Beter toegee net halfpad die weg van 'n man met 'n meisie. Byvoorbeeld entoesiaste. Een en al oor. Nie 'n twee-en-dertigste noot verloor nie. Oë toe. Kop knik op maat. Getik. Jy durf nie roer nie. Dink streng verbode. Altyd winkelpraatjies. Gefiemel oor note.
Alles 'n soort poging om te praat. Onaangenaam as dit stop omdat jy nooit presie weet nie. Orrel in Gardiner street. Ou Glynn vyftig pond 'n jaar. Snaaks daar bo op die solder, alleen, met registers en slotte en sleutels. Die hele dag by die orrel gesit. Maal ure lank aan, praat met homself of die ander kêrel wat die blaasbalk trap. Grom kwaai, dan gil vloekend (wil watte of iets in sy nee moenie het sy uitgeroep), dan skielik sag klein piepklein pypwindjie.
Pwie! 'n Klein piepklein windjie piep iiii. In Bloom se klein piepie.
—Was hy? sê mnr. Dedalus, terwyl hy met gehaalde pyp terugkom. Ek was vanoggend saam met hom by arme klein Paddy Dignam s'n...
—Ja, die Here hê genade met hom.
—Terloops daar's 'n stemvurk daar binne op die...
Tik. Tik. Tik. Tik.
—Die vrou het 'n mooi stem. Of gehad. Wat? vra Lidwell.
—O, dit moet die stemmer s'n wees, sê Lydia vir Simonlionel eerste sien ek, het dit vergeet toe hy hier was.
Blind was hy vertel sy vir George Lidwell tweede sien ek. En het so voortreflik gespeel, 'n traktaat om te hoor. Voortreflike kontras: bronslid, minagoud.
—Skree! skree Ben Dollard, terwyl hy skink. Sing uit!
—’lldo! roep Vader Cowley.
Rrrrrr.
Ek voel ek wil...
Tik. Tik. Tik. Tik. Tik
—Baie, sê mnr. Dedalus, terwyl hy hard na 'n koplose sardien staar.
Onder die toebroodjiestolp lê op 'n baar van brood een laaste, een eensame, laaste sardien van die somer. Bloom alleen.
—Baie, staar hy. Die laer register, by voorkeur.
Tik. Tik. Tik. Tik. Tik. Tik. Tik. Tik.
Bloom gaan by Barry's verby. Wens ek kon. Wag. Daardie wonderwerker as ek gehad het. Vier-en-twintig prokureurs in daardie een huis. Hulle getel. Litigasie. Wees lief vir mekaar. Hope perkament. Mnre. Sak en Roller het prokurasie. Goulding, Collis, Ward.
Maar byvoorbeeld die kêrel wat die groot trom slaan. Sy roeping: Mickey Rooney se orkes. Wonder hoe dit hom eers getref het. Sit tuis ná varkwang en kool en koester dit in die leunstoel. Oefen sy orkesparty. Pom. Pompedie. Lekker vir die vrou. Esels se velle. Moker hulle deur die lewe, dan slaan ná die dood. Pom. Moker. Lyk of dit is wat jy noem jasjmak of ek bedoel kismet. Noodlot.
Tik. Tik. 'n Jongeling, blind, met 'n tikkende kierie kom tiktiktikkend verby Daly se venster waar 'n meermin hare al wapperend (maar hy kon nie sien nie) trekkies van 'n meermin blaas (blind kon nie), meermin, koelste trek van almal.
Instrumente. 'n Grashalm, skulp van haar hande, blaas dan. Selfs kam en sneepapier kan jy 'n wysie uit klop. Molly in haar onderrok in Lombard street west, hare los. Ek veronderstel elke soort ambag het sy eie gemaak, sien jy? Jagter met 'n horing. Ha. Het jy die? Cloche. Sonnez la. Herder sy pyp. Pwie klein piepie. Polisieman 'n fluitjie. Slotte en sleutels! Skoorsteenveër! Vieruur en alles wel! Slaap! Alles is nou verlore. Trom? Pompedie. Wag. Ek weet. Stadsomroeper, balju. Long John. Wek die dooies. Pom. Dignam. Arme klein nominedomine. Pom. Dit is musiek. Ek bedoel natuurlik dis alles pom pom pom baie wat hulle noem da capo. Tog kan jy hoor. Soos ons marsjeer, marsjeer ons voort, marsjeer voort. Pom.
Ek moet regtig. Fff. Nou as ek dit by 'n banket doen. Net 'n kwessie van gewoonte sjah van Persië. Fluister 'n gebed, stort 'n traan. Tog moes hy 'n bietjie van 'n swaap gewees het om nie te sien dit was 'n yeoman-kap nie. Toegedraai. Wonder wie was daardie kêrel by die graf in die bruin macin. O, die hoer van die steeg!
'n Slordige hoer met swart strooi-matroeshoed skeef kom glasig in die dag langs die kaai na mnr. Bloom toe. Toe hy eers daardie lieflike gestalte sien? Ja, dis sy. Ek voel so eensaam. Nat aand in die steeg. Horing. Wie het die? Hiehaa sysien. Uit haar gebied hier. Wat is sy? Hoop sy. Psst! Enige kans vir jou wasgoed. Het Molly geken. Het my uitgevang. Dik dame wat altyd by jou is in die bruin kostuum. Bring jou uit jou slag, dit. Afspraak wat ons gemaak het wetende ons sou nooit, wel amper nooit. Te duur te naby aan home sweet home. Sien sy my? Lyk aaklig in die dag. Gesig soos kerswas. Vervlaks met haar. O, wel, sy moet lewe soos die res. Kyk hier in.
In Lionel Marks se antiekwinkelvenster beskou hooghartige Henry Lionel Leopold liewe Henry Flower ernstig mnr. Leopold Bloom gehawende kandelaars melodeon wat maaierige blaassakke uitsyfer. Winskoop: ses sjielings. Kan leer speel. Goedkoop. Laat haar verbygaan. Natuurlik is alles duur as jy dit nie wil hê nie. Dis wat 'n goeie verkoper is. Laat jou koop wat hy wil verkoop. Kêrel het my die Sweedse skeermes verkoop waarmee hy my geskeer het. Wou my laat betaal vir die skerpte wat hy daaraan gegee het. Sy gaan nou verby. Ses sjielings.
Moet die sider wees of miskien die bourgogne.
Naby brons van naby naby goud van ver klink hulle hul klinkende glase almal, helderogig en galant, voor brons Lydia se verleidelike laaste roos van die somer, roos van Kastilië. Eerste Lid, De, Cow, Ker, Doll, 'n vyfde: Lidwell, Si Dedalus, Bob Cowley, Kernan en groot Ben Dollard.
Tik. 'n Jongeling gaan 'n eensame Ormond-saal binne.
Bloom beskou 'n galante afgebeelde held in Lionel Marks se venster. Robert Emmet se laaste woorde. Sewe laaste woorde. Van Meyerbeer is dit.
—Ware manne soos julle manne.
—Ja, ja, Ben.
—Sal julle glas saam met ons lig.
Hulle lig.
Tsjink. Tsjonk.
Tip. 'n Onsiende jongeling staan in die deur. Hy sien nie brons nie. Hy sien nie goud nie. Ook nie Ben of Bob of Tom of Si of George of bekers of Richie of Pat nie. Hie hie hie hie. Hy sien nie.
Seebloom, vetabloom beskou laaste woorde. Saggies. Wanneer my land haar plek inneem onder.
Prrprr.
Moet die bour wees.
Fff! Oe. Rrpr.
Die nasies van die aarde. Niemand agter nie. Sy's verby. Dan, en nie tot dan nie. Trem kran kran kran. Goeie geleen. Kom. Krandlkrankran. Ek's seker dis die bourgogne. Ja. Een, twee. Laat my grafskrif. Kraaaaaa. Geskryf word. Ek is.
Pprrpffrrppffff.
Klaar.
Die Sirenes: in die Odyssee laat Odusseus hom aan die mas vasbind om die Sirenes se dodelike gesang veilig te hoor. Hier is die Ormond-hotel se kroegmeisies, Lydia Douce (brons) en Mina Kennedy (goud), die Sirenes.
Die openingsreeks is 'n "ouverture": byna elke fragment keer later in die hoofstuk terug as 'n motief.
Sonnez la cloche! (Frans): "Lui die klok!"; la cloche: die klok. en ville / sur mer: in die stad / by die see. eau de Nil: Nylgroen, 'n ligte blougroen. Amoroso ma non troppo (Italiaans): liefdevol, maar nie te veel nie.
M'appari tutt'amor (Italiaans): "Sy het aan my verskyn, een en al liefde", uit Flotow se opera Martha; die Engelse weergawe begin "When first I saw that form endearing". Alles is nou verlore ("Tutto è sciolto") kom uit Bellini se La Sonnambula.
"Dan nie tot dan nie. My grafskrif..." eggo Robert Emmet se toespraak voor sy teregstelling in 1803: eers wanneer Ierland vry is, mag sy grafskrif geskryf word.
"Naminedamine" is In nomine Domini (Latyn: "In die naam van die Here"), uit die ballade "The Croppy Boy" wat later in die hoofstuk gesing word.
"Sy Eks.": Sy Eksellensie, die Britse onderkoning (lord lieutenant) van Ierland, wie se stoet op dié middag deur Dublin ry. "Met hom pik hose" is Molly se verhaspeling van "metempsigose" (sielsverhuising), uit hoofstuk 4.
Martha is Flotow se opera (1847); Simon Dedalus sing die tenoraria "M'appari" in die Engelse weergawe ("When first I saw that form endearing"), Lionel se klaaglied om die verlore Martha.
The Croppy Boy is 'n ballade oor die opstand van 1798: 'n jong rebel (croppies het hul hare kort geknip) bieg by 'n "priester" wat 'n vermomde yeoman-kaptein blyk te wees, en word tereggestel. Ross, Gorey, Wexford, Geneva-kaserne en Passage is plekke uit daardie opstand.
Robert Emmet (1778–1803), Ierse rebel, het sy toespraak uit die beskuldigdebank afgesluit met: "When my country takes her place among the nations of the earth, then and not till then, let my epitaph be written. I have done."
Qui sdegno (Italiaans): "Hier is geen wraak nie", 'n bas-aria uit Mozart se Die Toorfluit. Cloche. Sonnez la (Frans): "Klok. Lui dit." Lablache was 'n beroemde 19de-eeuse bassanger.
quis est homo (Latyn): "wie is die mens", uit die Stabat Mater; in nomine Domini: "in die naam van die Here"; mea culpa: "my skuld"; da capo (Italiaans): "van voor af". Corpus paradisum en corpusnomine is Bloom se verhaspelde Latyn.
Ben machree: Iers mo chroí, "my hart".
Homeriese skakel: die Sirenes se sang lok seemanne na hul dood; Odusseus laat hom aan die mas vasbind om dit veilig te hoor. Bloom se loskom van die kroeg en die snaar wat hy aan stukke rek, speel daarop.
"Ram" vertaal Joyce se tup (die ram wat die ooi dek); "kamermusiek" speel op kamerpot, soos chamber music by Joyce.
📵 Jy is tans sonder internet.

📥 Laai boek af

Stoor alle hoofstukke op jou toestel sodat jy sonder internet kan lees.

Besig om te laai…