Vyfuur. In Barney Kiernan's kroeg vertel 'n naamlose kroegvlieg hoe 'n dronk Ierse nasionalis, net bekend as "die Burger", Bloom uitkoggel en hom later as Jood aanval. Die verhaal word gedurig onderbreek deur oordrewe parodieë. Bloom vlug in 'n koets terwyl die Burger 'n koekblik agterna gooi. – By Homeros: die Sikloop, die eenoog-reus.

Ek het net so 'n bietjie die tyd van die dag verwyl met ou Troy van die D.M.P. op die hoek van Arbour hill daar en verdomp as daar nie 'n bleddie skoorsteenveër aangeloop kom en amper sy gereedskap in my oog druk nie. Ek draai om om hom die volle gewig van my tong te gee toe wie sien ek daar langs Stony Batter aangekoes kom as nou nie Joe Hynes nie.

—Middag, Joe, sê ek. Hoe waai die wind? Het jy gesien hoe daai bleddie skoorsteenveër amper my oog uitdruk met sy besem?

—Roet bring geluk, sê Joe. Wie's die ou balsak met wie jy gepraat het?

—Ou Troy, sê ek, was in die polisie. Ek's in twee gedagtes of ek daai vent nie moet laat oppak vir die versperring van die deurgang met sy besems en lere nie.

—Wat maak jy hier rond? sê Joe.

—Duiwels min, sê ek. Daar's 'n bleddie groot jakkalsrooi dief anderkant by die garnisoenskerk op die hoek van Chicken lane—ou Troy het my net 'n wenkie oor hom gegee—het enige God se hoeveelheid tee en suiker opgelaai teen drie bob 'n week, sê hy het 'n plaas in die graafskap Down, by 'n duimkleintjie met die naam van Moses Herzog daar oorkant naby Heytesbury street.

—Besny? sê Joe.

—Ja, sê ek. 'n Stukkie van bo af. 'n Ou loodgieter met die naam Geraghty. Ek hang nou al twee weke aan sy hakke en ek kan nie 'n pennie uit hom kry nie.

—Is dit die werkie wat jy nou doen? sê Joe.

—Ja, sê ek. Hoe het die helde geval! Invorderaar van slegte en twyfelagtige skulde. Maar dis die berugste bleddie rower wat jy op 'n dag se stap sal teëkom en die gesig van hom vol pokmerke sal 'n reënbui hou. Sê vir hom, sê hy, ek daag hom uit, sê hy, en ek daag hom dubbeld uit om jou weer hierheen te stuur, of as hy dit doen, sê hy, sal ek hom voor die hof laat dagvaar, so waar as ek leef, vir handel sonder 'n lisensie. En hy het homself al volgevreet tot hy wil bars. Jissus, ek moes lag vir die klein joodjie wat so sy moer in word. Hy drink my my tees. Hy eet my my suikers. Omdat hy my nie my geldes betaal nie?

Vir onbederfbare goedere aangekoop van Moses Herzog, van Saint Kevin's parade 13 in die stad Dublin, wyk Wood quay, handelaar, hierna genoem die verkoper, en verkoop en gelewer aan Michael E. Geraghty, weledele heer, van Arbour hill 29 in die stad Dublin, wyk Arran quay, heer, hierna genoem die koper, videlicet, vyf pond avoirdupois van eersteklas tee teen drie sjielings en geen pennies per pond avoirdupois en drie stone avoirdupois suiker, gebreekte kristal, teen drie pennies per pond avoirdupois, synde die genoemde koper skuldenaar teenoor die genoemde verkoper vir een pond vyf sjielings en ses pennies sterling vir waarde ontvang, welke bedrag deur genoemde koper aan genoemde verkoper betaal sal word in weeklikse paaiemente elke sewe kalenderdae van drie sjielings en geen pennies sterling: en die genoemde onbederfbare goedere sal nie deur die genoemde koper verpand of beleen of verkoop of andersins vervreem word nie, maar sal wees en bly en geag word te wees die uitsluitlike en alleen-eiendom van die genoemde verkoper om daaroor te beskik na sy goeddunke en welbehae totdat die genoemde bedrag behoorlik deur die genoemde koper aan die genoemde verkoper betaal sal wees op die wyse hierin uiteengesit soos op hede hiermee ooreengekom tussen die genoemde verkoper, sy erfgename, opvolgers, trustees en regverkrygendes ter eenre en die genoemde koper, sy erfgename, opvolgers, trustees en regverkrygendes ter andere.

—Is jy 'n streng blouknoop? sê Joe.

—Vat niks tussen drankies nie, sê ek.

—Wat van ons opwagting maak by ons vriend? sê Joe.

—Wie? sê ek. Hy's mos uit in John of God's van sy kop af, arme man.

—Drink sy eie goed? sê Joe.

—Ja, sê ek. Whisky en water op die brein.

—Kom ons gaan om na Barney Kiernan's, sê Joe. Ek wil die Burger sien.

—Barney mavourneen's dan maar, sê ek. Enigiets vreemds of wonderliks, Joe?

—Nie 'n woord nie, sê Joe. Ek was by daai vergadering in die City Arms.

—Wat was dit, Joe? sê ek.

—Veehandelaars, sê Joe, oor die bek-en-klouseer. Ek wil die Burger die regte woord daaroor ingee.

So ons loop toe om by die Linenhall-barakke en die agterkant van die hofgebou en praat oor die een ding en die ander. Ordentlike ou, Joe, as hy dit het, maar nou ja, so is hy, hy het dit nooit. Jissus, ek kon nie oor daai bleddie jakkalsrooi Geraghty kom nie, die helderdag-rower. Vir handel sonder 'n lisensie, sê hy.

In Inisfail die skone lê daar 'n land, die land van die heilige Michan. Daar verrys 'n wagtoring, deur mense van ver aanskou. Daar slaap die magtige dooies soos hulle in die lewe geslaap het, krygers en prinse van hoë roem. 'n Lieflike land is dit voorwaar, van murmelende waters, visryke strome waar speel die knorhaan, die skol, die voorn, die heilbot, die haakbek-skelvis, die jong salm, die platvis, die griet, die bot, die pollak, die gemengde growwe vis in die algemeen en ander bewoners van die waterryk te talryk om op te noem. In die sagte windjies van die weste en van die ooste wuif die verhewe bome in verskillende rigtings hul eersteklas loof, die wuiwende esdoring, die Libanoniese seder, die verhewe plataan, die eugeniese eukaliptus en ander sieraad van die boomwêreld waarmee daardie streek deeglik goed voorsien is. Lieflike maagde sit in noue nabyheid van die wortels van die lieflike bome en sing die lieflikste liedere terwyl hulle speel met allerhande lieflike voorwerpe soos byvoorbeeld goue stawe, silwerige visse, kraanmate haring, trekke paling, jong kabeljoutjies, mandjies vingerlinge, pers seejuwele en speelse insekte. En helde vaar van ver om hulle te vry, van Eblana tot Slievemargy, die weergalose prinse van die ongeboeide Munster en van Connacht die regverdige en van gladde, glimmende Leinster en van Cruachan se land en van Armagh die luisterryke en van die edele distrik van Boyle, prinse, die seuns van konings.

En daar verrys 'n blinkende paleis wie se kristalglinsterende dak gesien word deur seevaarders wat die uitgestrekte see deurkruis in barke uitdruklik vir daardie doel gebou, en daarheen kom al die troppe en vetgemestes en eerstelinge van daardie land, want O'Connell Fitzsimon hef tol van hulle, 'n hoofman wat van hoofmanne afstam. Daarheen bring die uiters groot waens die oorvloed van die velde, mandjies blomkool, vlotte spinasie, pynappelblokkies, Rangoon-boontjies, strepe tamaties, dromme vye, rye knolrape, sferiese aartappels en tellings iriserende boerkool, York en Savoy, en bakke uie, pêrels van die aarde, en mandjietjies sampioene en vla-murgpampoene en vet wieke en gars en raap en rooi groen geel bruin rooibruin soet groot bitter ryp gespikkelde appels en spaanders aarbeie en siwwe kruisbessies, pulperig en harig, en aarbeie pas vir prinse en frambose van hul stingels.

Ek daag hom uit, sê hy, en ek daag hom dubbeld uit. Kom hier uit, Geraghty, jou berugte bleddie berg-en-dal-rower!

En langs daardie weg trek die ontelbare troppe belhamels en blosende ooie en skeerramme en lammers en stoppelganse en middelslag-ossies en brullende merries en poenskopkalwers en langwolle en aanteelskape en Cuffe se uitgesoekte dragtige vaarse en uitskot en soeë en spekvarke en die verskeie verskillende variëteite van hoogs vooraanstaande varke en Angus-verse en poenskop-osse van onberispelike stamboom tesame met uitgesoekte bekroonde melkkoeie en slagbeeste: en daar word altyd gehoor 'n getrappel, gekekkel, gebrul, geloei, geblêr, gebulk, gedreun, geknor, gekners, gekou, van skape en varke en swaarhoef-beeste van die weivelde van Lusk en Rush en Carrickmines en van die stroomryke valleie van Thomond, van die M'Gillicuddy's reeks die ontoeganklike en die heerlike Shannon die onpeilbare, en van die sagte hellings van die plek van die geslag van Kiar, hul uiers geswel van oorvloed melk en vate botter en stremsels kaas en boere se vaatjies en lamsboude en mate koring en langwerpige eiers by groot honderde, verskillend van grootte, die agaat by die vaal.

So ons draai toe in by Barney Kiernan's en daar, so seker soos wragtig, sit die Burger op in die hoek en hou 'n groot palawer met homself en daai bleddie skurwe brak, Garryowen, en hy wag vir wat die hemel sou laat val in die vorm van drank.

—Daar's hy, sê ek, in sy gloriegat, met sy cruiskeen lawn en sy vrag koerante, besig vir die saak.

Die bleddie brak het 'n knor uitgelos wat jou hoendervleis sou gee. Sou 'n liggaamlike werk van barmhartigheid wees as iemand die lewe van daai bleddie hond sou neem. Ek het as 'n feit gehoor hy het 'n goeie stuk van die broek van 'n konstabel in Santry afgevreet wat een keer met 'n blou papier oor 'n lisensie daar aangekom het.

—Staan en gee oor, sê hy.

—Dis reg, Burger, sê Joe. Vriende hier.

—Gaan verby, vriende, sê hy.

Toe vryf hy sy hand in sy oog en sê hy:

—Wat's jou opinie oor die tye?

Speel die rapparee en Rory van die heuwel. Maar, bygod, Joe was opgewasse teen die geleentheid.

—Ek dink die markte is aan die styg, sê hy, en skuif sy hand af na sy mik.

So bygod slaan die Burger sy poot op sy knie en hy sê:

—Buitelandse oorloë is die oorsaak daarvan.

En sê Joe, met sy duim in sy sak gedruk:

—Dis die Russe wat wil tiranniseer.

—Ag, hou op met jou bleddie gekul, Joe, sê ek. Ek het 'n dors op my wat ek nie vir 'n halfkroon sou verkoop nie.

—Gee dit 'n naam, Burger, sê Joe.

—Wyn van die land, sê hy.

—Wat's joune? sê Joe.

—Dito MacAnaspey, sê ek.

—Drie pinte, Terry, sê Joe. En hoe gaan dit met die ou hart, Burger? sê hy.

—Nooit beter nie, a chara, sê hy. Wat, Garry? Gaan ons wen? Hè?

En daarmee gryp hy die bleddie ou brak aan die nekvel en, by Jissus, hy het hom amper verwurg.

Die figuur wat op 'n groot rotsblok aan die voet van 'n ronde toring gesit het, was dié van 'n breedgeskouerde diepgeborste sterkgeledemate oopoog rooiharige rojaalgesproete ruigbaardige wyebek grootneus langkop diepstem kaalknie kragtighandige harigbeen rooigesig seningarmige held. Van skouer tot skouer het hy etlike el gemeet en sy rotsagtige bergagtige knieë was bedek, soos ook die res van sy liggaam waar ook al sigbaar, met 'n sterk groei van taankleurige stekelrige haar wat in kleur en taaiheid ooreengestem het met die berggaspeldoring (Ulex Europeus). Die wydvlerkige neusgate, waaruit borsels van dieselfde taankleur uitgesteek het, was van so 'n ruimheid dat die veldlewerik binne hul spelonkagtige duisternis maklik haar nes sou kon bou. Die oë waarin 'n traan en 'n glimlag gedurig om die oorhand gestry het, was van die afmetings van 'n blomkool van goeie grootte. 'n Kragtige stroom warm asem het met gereelde tussenposes uit die diep holte van sy mond gestroom terwyl in ritmiese resonansie die harde sterk gesonde weerklanke van sy gedugte hart dreunend gedonder het sodat die grond, die kruin van die hoë toring en die nog hoër mure van die grot gevibreer en gebewe het.

Hy het 'n lang mouelose kleed van pas afgeslagte osvel gedra wat tot by die knieë gereik het in 'n los kilt en dit was om sy middel vasgebind met 'n gordel van gevlegte strooi en biesies. Daaronder het hy 'n broek van hertevel gedra, grof met derm vasgestik. Sy onderste ledemate was gehul in hoë Balbriggan-kothurne, gekleur in korsmospers, die voete geskoei met velskoene van gesoute koeihuid geryg met die lugpyp van dieselfde dier. Van sy gordel het 'n ry seeklippe gehang wat by elke beweging van sy onheilspellende raamwerk gerinkel het en op hierdie klippe was met growwe maar treffende kuns die stambeelde gegraveer van baie Ierse helde en heldinne van die oudheid, Cuchulin, Conn van honderd veldslae, Niall van nege gyselaars, Brian van Kincora, die ardri Malachi, Art MacMurragh, Shane O'Neill, Vader John Murphy, Owen Roe, Patrick Sarsfield, Red Hugh O'Donnell, Red Jim MacDermott, Soggarth Eoghan O'Growney, Michael Dwyer, Francy Higgins, Henry Joy M'Cracken, Goliat, Horace Wheatley, Thomas Conneff, Peg Woffington, die Dorpsmid, Kaptein Moonlight, Kaptein Boycott, Dante Alighieri, Christoffel Columbus, S. Fursa, S. Brendan, Maarskalk MacMahon, Karel die Grote, Theobald Wolfe Tone, die Moeder van die Makkabeërs, die Laaste van die Mohikane, the Rose of Castile, the Man for Galway, The Man that Broke the Bank at Monte Carlo, The Man in the Gap, The Woman Who Didn't, Benjamin Franklin, Napoleon Bonaparte, John L. Sullivan, Kleopatra, Savourneen Deelish, Julius Caesar, Paracelsus, sir Thomas Lipton, Wilhelm Tell, Michelangelo Hayes, Mohammed, the Bride of Lammermoor, Petrus die Kluisenaar, Peter die Jurieprakker, Dark Rosaleen, Patrick W. Shakespeare, Brian Confucius, Murtagh Gutenberg, Patricio Velasquez, Kaptein Nemo, Tristan en Isolde, die eerste Prins van Wallis, Thomas Cook and Son, the Bold Soldier Boy, Arrah na Pogue, Dick Turpin, Ludwig Beethoven, the Colleen Bawn, Waddler Healy, Angus die Culdee, Dolly Mount, Sidney Parade, Ben Howth, Valentine Greatrakes, Adam en Eva, Arthur Wellesley, Boss Croker, Herodotos, Jan die Reusedoder, Gautama Boeddha, Lady Godiva, The Lily of Killarney, Balor van die Bose Oog, die Koningin van Skeba, Acky Nagle, Joe Nagle, Alessandro Volta, Jeremiah O'Donovan Rossa, Don Philip O'Sullivan Beare. 'n Neergelegde spies van gepunte graniet het langs hom gerus terwyl aan sy voete 'n wilde dier van die honde-stam gerus het wie se snorkende gehyg aangekondig het dat hy in onrustige sluimer versonke was, 'n veronderstelling bevestig deur hees gegrom en spasmodiese bewegings wat sy meester van tyd tot tyd onderdruk het met kalmerende houe van 'n magtige knuppel grof gevorm uit paleolitiese klip.

So in elk geval bring Terry toe die drie pinte wat Joe trakteer en bygod my oë het amper uit my kop geval toe ek hom 'n pond sien neerplak. O, so waar as ek vir jou sê. 'n Mooi blink sovereign.

—En daar's meer waar dit vandaan kom, sê hy.

—Het jy die armebus beroof, Joe? sê ek.

—Sweet van my aangesig, sê Joe. Dit was die verstandige lid wat my die wenk gegee het.

—Ek het hom gesien voor ek jou raakgeloop het, sê ek, waar hy rondsluip by Pill lane en Greek street met sy kabeljou-oog wat al die ingewande van die vis tel.

Wie kom deur Michan se land, getooi in swart wapenrusting? O'Bloom, die seun van Rory: hy is dit. Onvatbaar vir vrees is Rory se seun: hy van die verstandige siel.

—Vir die ou vrou van Prince's street, sê die Burger, die gesubsidieerde orgaan. Die eedgebonde party op die vloer van die huis. En kyk na hierdie vervloekte vod, sê hy. Kyk hierna, sê hy. The Irish Independent, as jy wil, gestig deur Parnell om die werkersman se vriend te wees. Luister na die geboortes en sterftes in die Irish all for Ireland Independent, en ek sal jou dank, en die huwelike.

En hy begin hulle toe uitlees:

—Gordon, Barnfield crescent, Exeter; Redmayne van Iffley, Saint Anne's on Sea: die eggenote van William T Redmayne, van 'n seun. Hoe's daai, hè? Wright en Flint, Vincent en Gillett met Rotha Marion, dogter van Rosa en wyle George Alfred Gillett, Clapham road 179, Stockwell, Playwood en Ridsdale in Saint Jude's, Kensington, deur die hoogeerwaarde dr. Forrest, deken van Worcester. Hè? Sterftes. Bristow, in Whitehall lane, Londen: Carr, Stoke Newington, aan gastritis en hartsiekte: Cockburn, by die Moat house, Chepstow...

—Ek ken daai vent, sê Joe, uit bitter ervaring.

—Cockburn. Dimsey, eggenote van David Dimsey, voorheen van die admiraliteit: Miller, Tottenham, oud vyf-en-tagtig: Welsh, 12 Junie, te Canning street 35, Liverpool, Isabella Helen. Hoe's daai vir 'n nasionale pers, hè, my bruin seun! Hoe's daai vir Martin Murphy, die Bantry-knoeier?

—Ag nou ja, sê Joe en deel die dop uit. Dank God hulle het ons voorgespring. Drink dit, Burger.

—Ek sal, sê hy, eerbare persoon.

—Gesondheid, Joe, sê ek. En almal hier langs die bank af.

Ag! Eina! Moenie praat nie! Ek was groen geskimmel van verlange na daai pint. Ek sweer voor God ek kon hoor hoe dit met 'n klik die bodem van my maag tref.

En kyk, terwyl hulle hul beker van vreugde leegdrink, het 'n godgelyke boodskapper snel ingekom, stralend soos die oog van die hemel, 'n skone jongeling, en agter hom het 'n ouderling van edele gang en gelaat verbygegaan, wat die heilige rolle van die wet gedra het, en met hom sy gade, 'n vrou van weergalose afkoms, die skoonste van haar geslag.

Klein Alf Bergan wip om die deur in en kruip weg agter Barney se hokkie, krom van die lag. En wie sit daar bo in die hoek wat ek nie gesien het nie, snorkend dronk blind vir die wêreld, as nou nie Bob Doran nie. Ek het nie geweet wat aan die gang is nie en Alf hou aan tekens maak by die deur uit. En bygod wat was dit as nou nie daai bleddie ou hanswors Denis Breen nie in sy badpantoffels met twee bleddie groot boeke onder sy oksel ingedruk en die vrou op sy hakke agter hom aan, die ongelukkige arme ding, wat draf soos 'n poedel. Ek het gedink Alf gaan bars.

—Kyk na hom, sê hy. Breen. Hy sleep hom al om heel Dublin met 'n poskaart wat iemand vir hom gestuur het met U. p.: op daarop om 'n la...

En hy vou dubbel.

—Om 'n wat? sê ek.

—'n Lasteraksie, sê hy, vir tienduisend pond.

—O hel! sê ek.

Die bleddie brak begin grom dat dit die vrees van God in jou sou sit, want hy sien daar's iets aan die gang, maar die Burger skop hom in die ribbes.

—Bi i dho husht, sê hy.

—Wie? sê Joe.

—Breen, sê Alf. Hy was by John Henry Menton's en toe het hy om gegaan na Collis and Ward's en toe het Tom Rochford hom raakgeloop en hom vir die grap na die onderbalju gestuur. O God, ek het 'n pyn van die lag. U. p.: op. Die lang vent het hom 'n oog gegee so goed soos 'n dagvaarding en nou is die bleddie ou malkop na Green street toe om 'n speurder te soek.

—Wanneer gaan lang John daai vent in Mountjoy ophang? sê Joe.

—Bergan, sê Bob Doran en word wakker. Is dit Alf Bergan?

—Ja, sê Alf. Ophang? Wag tot ek vir jou wys. Hier, Terry, gee vir ons 'n kleintjie. Daai bleddie ou gek! Tienduisend pond. Jy moes lang John se oog gesien het. U. p ....

En hy begin lag.

—Vir wie lag jy? sê Bob Doran. Is dit Bergan?

—Maak gou, Terry ou maat, sê Alf.

Terence O'Ryan het hom gehoor en hom terstond 'n kristalbeker gebring vol van die skuimende ebbehout-bier wat die edele tweelingbroers Bungiveagh en Bungardilaun gedurig brou in hul goddelike biervate, slim soos die seuns van die onsterflike Leda. Want hulle oes die sappige bessies van die hop en hoop op en sif en kneus en brou dit en hulle meng daarmee suur sappe en bring die mos na die heilige vuur en staak nie nag of dag hul swoeg nie, daardie slim broers, here van die vat.

Toe het jy, ridderlike Terence, soos een daarvoor gebore, daardie nektaragtige drank aangereik en jy het die kristalbeker aangebied aan hom wat dors gehad het, die siel van ridderlikheid, in skoonheid verwant aan die onsterflikes.

Maar hy, die jong hoofman van die O'Bergans, kon dit kwalik verdra om in mildelike dade oortref te word, maar het daarvoor met genadige gebaar 'n testoon van die kosbaarste brons gegee. Daarop, in voortreflike smidswerk gedryf, was te sien die beeld van 'n koningin van vorstelike houding, telg van die huis van Brunswick, Victoria haar naam, Haar Mees Voortreflike Majesteit, deur die genade van God van die Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland en van die Britse gebiede oorsee, koningin, verdediger van die geloof, Keiserin van Indië, ja sy, wat heerskappy gevoer het, 'n oorwinnares oor baie volke, die welbeminde, want hulle het haar geken en liefgehad van die opgang van die son tot sy ondergang, die bleekes, die donkeres, die rossiges en die Kusiet.

—Wat maak daai bleddie vrymesselaar, sê die Burger, wat daar buite op en af rondsluip?

—Wat's dit? sê Joe.

—Hier's jy, sê Alf en gooi die pitte neer. Van ophang gepraat, ek sal julle iets wys wat julle nog nooit gesien het nie. Laksmanne se briewe. Kyk hier.

So hy haal toe 'n bondel verfrommelde briewe en koeverte uit sy sak.

—Kul jy? sê ek.

—Eerlik waar, sê Alf. Lees hulle.

So Joe tel die briewe op.

—Vir wie lag jy? sê Bob Doran.

So ek sien daar gaan 'n bietjie stof opskop. Bob is 'n snaakse kêrel wanneer die porter in hom opstyg, so ek sê net om te praat:

—Hoe gaan dit deesdae met Willy Murray, Alf?

—Ek weet nie, sê Alf. Ek het hom nou net in Capel street gesien met Paddy Dignam. Net, ek het agter daai ... aangehardloop.

—Jy wat? sê Joe en gooi die briewe neer. Met wie?

—Met Dignam, sê Alf.

—Is dit Paddy? sê Joe.

—Ja, sê Alf. Hoekom?

—Weet jy nie hy's dood nie? sê Joe.

—Paddy Dignam dood! sê Alf.

—Ja, sê Joe.

—Maar ek het hom mos skaars vyf minute gelede gesien, sê Alf, so duidelik soos daglig.

—Wie's dood? sê Bob Doran.

—Dan het jy sy spook gesien, sê Joe, God tussen ons en die kwaad.

—Wat? sê Alf. Goeie Christus, net vyf... Wat?... En Willy Murray saam met hom, die twee van hulle daar naby hoesêmenaam s'n... Wat? Dignam dood?

—Wat van Dignam? sê Bob Doran. Wie praat van...?

—Dood! sê Alf. Hy's net so min dood soos jy.

—Kan wees, sê Joe. Hulle het in elk geval die vrymoedigheid geneem om hom vanoggend te begrawe.

—Paddy? sê Alf.

—Ja, sê Joe. Hy het die skuld van die natuur betaal, God wees hom genadig.

—Goeie Christus! sê Alf.

Bygod, hy was wat jy kan noem uit die veld geslaan.

In die duisternis is geestehande gevoel wat fladder en toe gebed deur tantras na die regte oord gerig is, het 'n flou maar toenemende ligglans van robynrooi lig geleidelik sigbaar geword, die verskyning van die eteriese dubbelganger besonder lewensgetrou as gevolg van die ontlading van jiviese strale uit die kruin van die kop en die gesig. Kommunikasie is bewerkstellig deur die hipofise en ook deur middel van die oranjevurige en skarlakenrooi strale wat uit die sakrale streek en die sonnevlegsel uitgaan. Toe hy by sy aardnaam ondervra is oor sy verblyfplek in die hemelwêreld, het hy verklaar dat hy nou op die pad van prālāyā of terugkeer was, maar steeds aan beproewing onderwerp was deur die hande van sekere bloeddorstige entiteite op die laer astrale vlakke. In antwoord op 'n vraag oor sy eerste gewaarwordinge in die groot skeiding anderkant, het hy verklaar dat hy voorheen gesien het soos deur 'n spieël in 'n raaisel, maar dat vir dié wat oorgegaan het, toppunt-moontlikhede van atmiese ontwikkeling oopgegaan het. Ondervra of die lewe daar ooreenstem met ons ervaring in die vlees, het hy verklaar dat hy van meer begunstigde wesens wat nou in die gees is, gehoor het dat hul woonplekke toegerus is met elke moderne huislike gerief soos tālāfānā, hāsbākā, wārmānkāwt, spālklāsāt en dat die hoogste adepte gedompel is in golwe van wellus van die allersuiwerste aard. Nadat hy 'n kwart karringmelk versoek het, is dit gebring en het dit klaarblyklik verligting verskaf. Gevra of hy enige boodskap vir die lewendes het, het hy almal wat nog aan die verkeerde kant van Māyā is vermaan om die ware pad te erken, want daar is in devaniese kringe berig dat Mars en Jupiter op kwaad uit is op die oostelike hoek waar die ram mag het. Daar is toe navraag gedoen of daar enige besondere begeertes aan die kant van die ontslapene is en die antwoord was: Ons groet julle, vriende van die aarde, wat nog in die liggaam is. Pas op dat C. K. dit nie te dik aansmeer nie. Daar is vasgestel dat die verwysing na mnr. Cornelius Kelleher was, bestuurder van mnre. H. J. O'Neill se gewilde begrafnisonderneming, 'n persoonlike vriend van die ontslapene, wat vir die uitvoering van die teraardebestellingsreëlings verantwoordelik was. Voor sy vertrek het hy versoek dat sy liewe seun Patsy meegedeel moet word dat die ander stewel waarna hy gesoek het, tans onder die kommode in die agterkamer is en dat die paar na Cullen's gestuur moet word om slegs gesool te word, aangesien die hakke nog goed is. Hy het verklaar dat dit sy gemoedsrus in die ander streek grootliks versteur het en het ernstig versoek dat sy begeerte bekend gemaak word.

Versekering is gegee dat die saak aandag sal geniet en daar is te kenne gegee dat dit bevrediging verskaf het.

Hy is heen uit die oorde van sterflinge: O'Dignam, son van ons môre. Rats was sy voet op die varings: Patrick van die stralende voorhoof. Weeklaag, Banba, met jou wind: en weeklaag, o oseaan, met jou warrelwind.

—Daar's hy weer, sê die Burger en staar uit.

—Wie? sê ek.

—Bloom, sê hy. Hy staan al die laaste tien minute daar op en af op pos.

En, bygod, ek sien sy smoel loer in en toe weer wegglip.

Klein Alf was heeltemal uit sy lood geslaan. Regtig, hy was.

—Goeie Christus! sê hy. Ek kon gesweer het dit was hy.

En sê Bob Doran, met die hoed agter op sy klapperdop, die laagste skobbejak in Dublin wanneer hy onder die invloed is:

—Wie het gesê Christus is goed?

—Ekskuus, my pampoen, sê Alf.

—Is dit 'n goeie Christus, sê Bob Doran, om arme klein Willy Dignam weg te vat?

—Ag nou ja, sê Alf en probeer dit afmaak. Hy's oor al sy sorge heen.

Maar Bob Doran skree dit uit.

—Hy's 'n bleddie skurk, ek sê, om arme klein Willy Dignam weg te vat.

Terry kom toe af en gee hom 'n knipoog om stil te bly, dat hulle nie daai soort praatjies in 'n agtenswaardige gelisensieerde perseel wil hê nie. En Bob Doran begin toe huil oor Paddy Dignam, so waar as jy daar staan.

—Die beste man, sê hy en snuif, die beste suiwerste karakter.

Die traan is bleddie naby jou oog. Praat deur sy bleddie hoed. Beter vir hom om huis toe te gaan na die klein slaapwandelende teef met wie hy getroud is, Mooney, die geregsbode se dogter, ma het 'n kotshuis in Hardwicke street gehou, wat altyd op die trapportale rondgeslenter het, het Bantam Lyons my vertel wat daar gebly het, om twee-uur in die oggend sonder 'n draad aan haar lyf, wat haar persoon ontbloot het, oop vir alle komers, eerlike speelveld en geen guns nie.

—Die edelste, die getrouste, sê hy. En hy's weg, arme klein Willy, arme klein Paddy Dignam.

En treurend en met 'n swaar hart het hy die uitblussing van daardie straal van die hemel beween.

Ou Garryowen het weer begin grom vir Bloom wat om die deur rondgeskuifel het.

—Kom in, kom aan, hy sal jou nie opvreet nie, sê die Burger.

So Bloom sluip toe in met sy kabeljou-oog op die hond en hy vra vir Terry of Martin Cunningham daar was.

—O, Christ M'Keown, sê Joe, wat een van die briewe lees. Luister net hierna, wil jy?

En hy begin een uitlees.

—Wys vir ons, Joe, sê ek.

—... manskap Arthur Chace vir snoede moord op Jessie Tilsit in Pentonville-tronk en ek was assistent toe...

—Jissus, sê ek.

—... Billington die aaklige moordenaar Toad Smith tereggestel het...

Die Burger gryp na die brief.

—Hou vas, sê Joe, ek het 'n spesiale slaag om die strop so te sit as hy eers in is kan hy nie uitkom nie in die hoop om begunstig te word bly ek, agbare meneer, my terme is vyf ghienies.

—En 'n barbaarse bleddie barbaar is hy ook, sê die Burger.

—En die vuil gekrabbel van die ellendeling, sê Joe. Hier, sê hy, vat hulle na die hel uit my oë, Alf. Hallo, Bloom, sê hy, wat sal jy hê?

So hulle begin toe stry oor die punt, Bloom wat sê hy wil nie en hy kan nie en verskoon hom, geen aanstoot nie en al daai goed en toe sê hy nou goed hy sal net 'n sigaar vat. Gits, hy's 'n verstandige lid, daar's geen twyfel nie.

—Gee vir ons een van jou eersteklas stinkers, Terry, sê Joe.

En Alf vertel ons toe daar was een vent wat 'n roukaart ingestuur het met 'n swart rand om.

—Hulle's almal barbiers, sê hy, van die swart land wat hul eie pa's sou ophang vir vyf pond kontant en reiskoste.

En hy vertel ons daar's twee kêrels wat onder wag om sy hakke af te trek wanneer hy val en hom behoorlik te verwurg en dan kap hulle die tou daarna op en verkoop die stukkies vir 'n paar sjielings 'n kop.

In die donker land vertoef hulle, die wraakgierige ridders van die skeermes. Hulle dodelike strop gryp hulle aan: ja, en daarin lei hulle na Erebos elke wese wat 'n daad van bloed gepleeg het, want Ek sal dit geensins duld nie, so spreek die HERE.

So hulle begin toe praat oor die doodstraf en natuurlik kom Bloom uit met die hoe en die waarom en al die kullery van die besigheid en die ou hond wat hom die hele tyd ruik ek hoor daai joodjies het mos 'n soort snaakse reuk wat van hulle afkom vir honde oor ek weet nie wat alles afskrikwekkende effek en so aan en so voort.

—Daar's een ding waarop dit nie 'n afskrikwekkende effek het nie, sê Alf.

—Wat's dit? sê Joe.

—Die arme drommel se gereedskap wat opgehang word, sê Alf.

—Is dit so? sê Joe.

—God se waarheid, sê Alf. Ek het dit gehoor van die hoofbewaarder wat in Kilmainham was toe hulle Joe Brady, die onoorwinlike, opgehang het. Hy het my vertel toe hulle hom ná die val afsny, het dit in hul gesigte orent gestaan soos 'n vuuryster.

—Die heersende hartstog sterk in die dood, sê Joe, soos iemand gesê het.

—Dit kan deur die wetenskap verklaar word, sê Bloom. Dis net 'n natuurlike fenomeen, sien julle, omdat as gevolg van die...

En dan begin hy met sy kaakbrekers oor fenomeen en wetenskap en hierdie fenomeen en daardie ander fenomeen.

Die vooraanstaande wetenskaplike Herr Professor Luitpold Blumenduft het mediese getuienis gelewer ten effekte dat die oombliklike fraktuur van die servikale werwels en gevolglike skeiding van die rugmurg, volgens die bes beproefde tradisie van die mediese wetenskap, bereken sou wees om onvermydelik in die menslike subjek 'n gewelddadige gangliese stimulus van die senuweesentrums van die geslagsapparaat te veroorsaak, en daardeur die elastiese porieë van die corpora cavernosa te laat verwyd op so 'n wyse dat die vloei van bloed na daardie deel van die menslike anatomie bekend as die penis of manlike orgaan oombliklik gefasiliteer word, met as gevolg die fenomeen wat deur die fakulteit benoem is as 'n morbiede op- en uitwaartse nageslagliewende ereksie in articulo mortis per diminutionem capitis.

So natuurlik het die Burger net gewag vir die knipoog van die woord en hy begin uit hom uit te blaas oor die onoorwinlikes en die ou garde en die manne van sewe-en-sestig en wie vrees om van agt-en-negentig te praat en Joe saam met hom oor al die kêrels wat opgehang, gevierendeel en gedeporteer is vir die saak deur trommelvel-krygsraad en 'n nuwe Ierland en nuwe dit, dat en die ander. Van 'n nuwe Ierland gepraat, hy behoort te gaan en vir hom 'n nuwe hond te kry, ja regtig. Skurwe uitgehongerde ondier wat oral rondsnuffel en nies en sy kraste krap. En om gaan hy na Bob Doran wat vir Alf 'n halfie trakteer, om in die guns te kom vir wat hy kon kry. So natuurlik begin Bob Doran die bleddie gek met hom speel:

—Gee die poot! Gee die poot, hondjie! Goeie ou hondjie! Gee die poot hier! Gee vir ons die poot!

Ag, bleddie poot se moer wat hy sou gee en Alf wat hom probeer keer om nie van die bleddie stoeltjie af bo-op die bleddie ou hond te tuimel nie en hy wat allerhande twak praat oor afrigting deur vriendelikheid en opregte hond en intelligente hond: dit gee jou die bleddie piep. Toe begin hy 'n paar stukkies ou beskuit uit die boom van 'n Jacobs-blik krap wat hy vir Terry gesê het om te bring. Gits, hy het dit afgesluk soos ou stewels en sy tong wat 'n jaart lank uit hom hang vir meer. Het amper die blik en alles opgevreet, die uitgehongerde bleddie brak.

En die Burger en Bloom wat stry oor die punt, die broers Sheares en Wolfe Tone daar anderkant op Arbour Hill en Robert Emmet en sterf vir jou vaderland, die Tommy Moore-trane oor Sara Curran en she's far from the land. En Bloom, natuurlik, met sy slaanmyplat-sigaar wat lekker groot speel met sy varkvetgesig. Fenomeen! Die vet hoop wat hy getrou het is 'n mooi ou fenomeen met 'n agterstewe soos 'n kolfbaan. Toe hulle in die City Arms gebly het, het pisser Burke my vertel, was daar 'n ou tannie met 'n getikte domkop van 'n nefie en Bloom wat haar sagte kant probeer kry, bietjie troetel en vertroetel, bézique speel om 'n stukkie van die wampum in haar testament te kry en nie vleis eet op 'n Vrydag nie want die ou tannie was altyd op haar krop aan die klop en dan vat hy die lummel uit vir 'n wandeling. En een keer het hy hom die hele Dublin vol rondgelei en, by die heilige boer, hy het nie kik gegee voor hy hom by die huis gebring het nie, so dronk soos 'n gekookte uil, en hy sê toe hy het dit gedoen om hom die euwels van alkohol te leer en, by die haring, of die drie vroumense hom nie amper aan die spit gebraai het nie, dis 'n snaakse storie, die ou tannie, Bloom se vrou en mev. O'Dowd wat die hotel gehou het. Jissus, ek moes lag vir pisser Burke wat hulle nadoen terwyl hulle kou-kou kekkel. En Bloom met sy maar sien jy nie? en sy maar aan die ander kant. En sowaar, wat meer is, die lummel was glo daarna by Power's, die mengers, om die draai in Cope street, en het vyf keer in die week stomdronk in 'n huurkoets huis toe gery nadat hy hom deur al die monsters in die hele bleddie besigheid gesuip het. Fenomeen!

—Op die nagedagtenis van die dooies, sê die Burger, en tel sy pintglas op en gluur vir Bloom.

—Ja, ja, sê Joe.

—Jy snap nie my punt nie, sê Bloom. Wat ek bedoel, is...

—Sinn Fein! sê die Burger. Sinn Fein amhain! Die vriende wat ons liefhet aan ons sy en die vyande wat ons haat voor ons.

Die laaste afskeid was uiters aandoenlik. Van die kloktorings wyd en syd het die begrafnisdoodsklok onophoudelik gelui terwyl daar rondom die somber terrein die onheilspellende waarskuwing van honderd gedempte tromme gerol het, onderbreek deur die hol gedreun van kanonne. Die oorverdowende donderslae en die verblindende weerligstrale wat die grusame toneel verlig het, het getuig dat die artillerie van die hemel sy bonatuurlike praal verleen het aan die reeds grieselige skouspel. 'n Stortreën het uit die sluise van die toornige hemele neergegiet op die ontblote hoofde van die versamelde menigte wat volgens die laagste berekening vyfhonderdduisend siele getel het. 'n Afdeling van die Dublinse Metropolitaanse polisie, onder toesig van die Hoofkommissaris self, het orde gehou in die geweldige gedrang, vir wie die York street- koper- en rietorkes die wagtyd bewonderenswaardig verdryf het deur op hul swartbehangde instrumente die weergalose melodie te vertolk wat ons van die wieg af dierbaar is danksy Speranza se klaende muse. Spesiale snel-uitstappietreine en gestoffeerde charabancs is voorsien vir die gerief van ons nefies en niggies van die platteland, van wie daar groot kontingente was. Aansienlike vermaak is veroorsaak deur die gewilde Dublinse straatsangers L-n-h-n en M-ll-g-n wat The Night before Larry was stretched op hul gewone lagwekkende wyse gesing het. Ons twee onnavolgbare grapmakers het 'n stormloop gehad met hul liedblaaie onder liefhebbers van die komiese element, en niemand met 'n hoekie in sy hart vir egte Ierse pret sonder platheid sal hulle hul swaarverdiende pennies misgun nie. Die kinders van die Manlike en Vroulike Vondelinghospitaal wat by die vensters wat op die toneel uitkyk saamgedrom het, was verruk met hierdie onverwagte toevoeging tot die dag se vermaaklikheid, en 'n woord van lof kom die Klein Susters van die Armes toe vir hul uitstekende gedagte om die arme vaderlose en moederlose kindertjies 'n waarlik leersame uitstappie te gun. Die onderkoninklike huisgeselskap, wat baie bekende dames ingesluit het, is deur Hul Eksellensies na die gunstigste plekke op die groot pawiljoen begelei, terwyl die skilderagtige buitelandse afvaardiging bekend as die Vriende van die Smaragdeiland op 'n tribune reg oorkant gehuisves is. Die afvaardiging, voltallig teenwoordig, het bestaan uit Commendatore Bacibaci Beninobenone (die half-verlamde doyen van die geselskap wat met behulp van 'n kragtige stoomkraan op sy sitplek gehelp moes word), Monsieur Pierrepaul Petitépatant, die Grootgrapjas Vladinmire Pokethankertscheff, die Aartsgrapjas Leopold Rudolph von Schwanzenbad-Hodenthaler, Gravin Marha Virága Kisászony Putrápesthi, Hiram Y. Bomboost, Graaf Athanatos Karamelopulos, Ali Baba Backsheesh Rahat Lokum Effendi, Señor Hidalgo Caballero Don Pecadillo y Palabras y Paternoster de la Malora de la Malaria, Hokopoko Harakiri, Hi Hung Chang, Olaf Kobberkeddelsen, Mynheer Trik van Trumps, Pan Poleaxe Paddyrisky, Goosepond Prhklstr Kratchinabritchisitch, Borus Hupinkoff, Herr Hurhausdirektorpresident Hans Chuechli-Steuerli, Nationalgymnasiummuseumsanatoriumensuspensoriumsgewoneprivaatdosentalgemenegeskiedenisspesialeprofessordoktor Kriegfried Ueberallgemein. Al die afgevaardigdes sonder uitsondering het hulle in die sterkste moontlike heterogene terme uitgelaat oor die naamlose barbaarsheid wat hulle geroep is om aan te skou. 'n Lewendige twis (waaraan almal deelgeneem het) het onder die V. V. D. S. ontstaan oor die vraag of die agtste of die negende Maart die korrekte geboortedatum van Ierland se beskermheilige is. In die loop van die argument is daar teruggeval op kanonkoeëls, kromswaarde, boemerangs, donderbusse, stinkpotte, vleisbyle, sambrele, ketties, koperkneukels, sandsakke, klonte ru-yster, en is houe vrylik uitgedeel. Die babapolisieman, Konstabel MacFadden, met 'n spesiale koerier uit Booterstown ontbied, het gou die orde herstel en met weerligspoed die sewentiende van die maand voorgestel as 'n oplossing ewe eervol vir albei strydende partye. Die gevatte negevoeter se voorstel het dadelik by almal byval gevind en is eenparig aanvaar. Konstabel MacFadden is hartlik gelukgewens deur al die V. V. D. S., van wie verskeie hewig gebloei het. Nadat Commendatore Beninobenone onder die presidentsleunstoel uitgehaal is, is deur sy regsadviseur Avvocato Pagamimi verduidelik dat die verskeie artikels wat in sy twee-en-dertig sakke weggesteek was, tydens die bakleiery deur hom uit die sakke van sy junior kollegas onttrek is in die hoop om hulle tot hul sinne te bring. Die voorwerpe (wat 'n paar honderd dames- en heregoud- en silwerhorlosies ingesluit het) is onmiddellik aan hul regmatige eienaars terugbesorg en algemene harmonie het oppermagtig geheers.

Stil en sonder ophef het Rumbold op die skavot gestap in onberispelike oggenddrag en met sy gunstelingblom, die Gladiolus Cruentus, in die knoopsgat. Hy het sy teenwoordigheid aangekondig met daardie sagte Rumboldiaanse kuggie wat soveel al probeer (sonder sukses) navolg het—kort, noulettend en tog so kenmerkend van die man. Die aankoms van die wêreldberoemde laksman is begroet deur 'n gebrul van toejuiging uit die reusagtige skare, die onderkoninklike dames wat in hul opgewondenheid hul sakdoeke swaai terwyl die selfs meer prikkelbare buitelandse afgevaardigdes luidkeels gejuig het in 'n mengelmoes van krete, hoch, banzai, eljen, zivio, chinchin, polla kronia, hiphip, vive, Allah, waartussen die klinkende evviva van die afgevaardigde van die land van sang ('n hoë dubbele F wat herinner aan daardie deurdringend lieflike note waarmee die eunug Catalani ons oupagrootjie se moeders betower het) maklik onderskei kon word. Dit was presies sewentien-uur. Die sein vir gebed is toe onverwyld per megafoon gegee en in 'n oogwink was alle hoofde ontbloot, terwyl die commendatore se patriargale sombrero, wat sedert die rewolusie van Rienzi in sy familie se besit is, deur sy dienende geneesheer, dr. Pippi, afgehaal is. Die geleerde prelaat wat die laaste vertroosting van die heilige godsdiens aan die heldemartelaar bedien het toe hy op die punt gestaan het om die doodstraf te betaal, het in 'n hoogs christelike gees in 'n poel reënwater gekniel, sy toga oor sy grys kop, en vurige smeekgebede opgestuur na die troon van genade. Naby die blok het die grimmige figuur van die beul gestaan, sy gelaat verberg in 'n tiengelling-pot met twee ronde geperforeerde openinge waardeur sy oë woedend geloer het. Terwyl hy die noodlottige sein afwag, het hy die skerpte van sy afgryslike wapen getoets deur dit op sy gespierde voorarm te slyp of, vinnig na mekaar, 'n trop skape te onthoof wat voorsien is deur die bewonderaars van sy gruwelike maar noodsaaklike amp. Op 'n fraai mahonietafel naby hom was die vierendeelmes netjies uitgestal, die verskeie fyngeharde ontweidingstoestelle (spesiaal verskaf deur die wêreldbekende messmede, mnre. John Round en Seuns, Sheffield), 'n terracotta-kastrol vir die ontvangs van die duodenum, kolon, blindederm en blindedermaanhangsel ens. wanneer suksesvol onttrek, en twee ruim melkbekers bestem om die kosbaarste bloed van die kosbaarste slagoffer te ontvang. Die huisbestuurder van die gekombineerde katte- en hondehuis was teenwoordig om hierdie houers, wanneer gevul, na daardie weldadige instelling te vervoer. 'n Heel uitstekende maaltyd, bestaande uit spek en eiers, gebraaide steak en uie, perfek gaar, heerlike warm ontbytbroodjies en verkwikkende tee, is bedagsaam deur die owerhede voorsien vir die verbruik van die hooffiguur van die tragedie, wat in uitstekende gemoed was toe hy vir die dood gereed gemaak is en van begin tot einde die lewendigste belangstelling in die verrigtinge getoon het, maar hy het, met 'n selfverloëning skaars in hierdie ons tye, edel tot die geleentheid gestyg en die sterwende wens uitgespreek (onmiddellik toegestaan) dat die maal in alikwote dele verdeel moet word onder die lede van die vereniging van siek en behoeftige kamerhuurders as 'n teken van sy agting en hoogagting. Die nec en non plus ultra van emosie is bereik toe die blosende aanstaande bruid haar pad oopgebaan het deur die geslote geledere van die omstanders en haarself gewerp het op die gespierde boesem van hom wat op die punt was om om haar ontwil die ewigheid in gelanseer te word. Die held het haar wilgerslanke gestalte in 'n liefdevolle omhelsing toegevou en teer gemurmel Sheila, my eie. Aangemoedig deur hierdie gebruik van haar doopnaam het sy hartstogtelik al die verskeie gepaste dele van sy persoon gesoen wat die welvoeglikheid van tronkdrag haar vurigheid toegelaat het om te bereik. Sy het hom gesweer, terwyl hulle die soutstrome van hul trane vermeng het, dat sy altyd sy nagedagtenis sou koester, dat sy nooit haar heldeseun sou vergeet wat met 'n lied op sy lippe na sy dood gegaan het asof hy maar net na 'n hurling-wedstryd in Clonturk park op pad was nie. Sy het die gelukkige dae van saligsame kinderjare saam op die oewers van Anna Liffey aan hom herinner, toe hulle hulle oorgegee het aan die onskuldige tydverdrywe van die jeug, en, vergetend van die verskriklike hede, het hulle albei hartlik gelag, al die toeskouers, die eerwaardige herder ingesluit, wat saamgestem het in die algemene vrolikheid. Daardie monsteragtige gehoor het eenvoudig geskud van verrukking. Maar weldra is hulle deur smart oorweldig en het hulle vir oulaas mekaar se hande vasgeklem. 'n Nuwe stroom trane het uit hul traankanale gebars en die geweldige menigte, tot in die binneste kern geraak, het in hartverskeurende snikke uitgebars, nie die minste aangedaan nie die bejaarde kanunnik self. Groot sterk mans, beamptes van die vrede en gemoedelike reuse van die koninklike Ierse konstabulêre, het onbeskaamd hul sakdoeke gebruik, en dit is veilig om te sê dat daar nie 'n droë oog in daardie rekordbyeenkoms was nie. 'n Hoogs romantiese voorval het plaasgevind toe 'n aantreklike jong Oxford-gegradueerde, bekend vir sy ridderlikheid teenoor die skone geslag, vorentoe getree het en, met die oorhandiging van sy visitekaartjie, bankboek en stamboom, om die hand van die ongelukkige jong dame gevra en haar versoek het om die dag te noem, en hy is op die plek aanvaar. Elke dame in die gehoor is met 'n smaakvolle aandenking aan die geleentheid beskenk in die vorm van 'n doodskop-en-kruisbene-borsspeld, 'n tydige en gulle daad wat 'n nuwe uitbarsting van emosie ontlok het: en toe die dapper jong Oxoniaan (terloops die draer van een van die mees eerbiedwaardige name in Albion se geskiedenis) 'n duur verloofring met smaragde in die vorm van 'n vierblaarklawer aan die vinger van sy blosende fiancée gesit het, het die opgewondenheid geen perke geken nie. Ja, selfs die strenge provoos-maarskalk, luitenant-kolonel Tomkin-Maxwell ffrenchmullan Tomlinson, wat by die treurige geleentheid voorgesit het, hy wat sonder om 'n oog te knip 'n aansienlike aantal sepoys uit die kanonmond geblaas het, kon nou nie sy natuurlike emosie bedwing nie. Met sy gepantserde handskoen het hy 'n steelse traan weggevee en is gehoor, deur daardie bevoorregte burgers wat toevallig in sy onmiddellike entourage was, om met 'n haperende ondertoon by homself te mompel:

—Jirre, as sy nie 'n bleddie stuk is nie, daai bleddie meisiekind. Jirre, dit maak my sommer bleddie aan die huil, regtig waar, as ek haar sien, want dan dink ek aan my ou brouvat wat daar onder by Limehouse se kant vir my wag.

Toe begin die Burger praat oor die Ierse taal en die stadsraadvergadering en al daai goed en die shoneens wat nie hul eie taal kan praat nie, en Joe wat inspring want hy het iemand vir 'n pond gevang, en Bloom wat sy ou stroop insit met sy tweepennie-stompie wat hy by Joe afgebedel het en praat oor die Gaelic league en die anti-trakteerliga en drank, die vloek van Ierland. Anti-trakteer, dis omtrent die grootte daarvan. Gits, hy sal jou allerhande drank in sy keel laat afgooi tot die Here hom kom haal voor jy ooit die skuim van sy pint sal sien. En een aand het ek saam met 'n ou ingegaan by een van hulle musiekaande, sing en dans oor sy kan op 'n bondel hooi klim, sy kan, my Maureen Lay, en daar was 'n vent met 'n Ballyhooly-bloulint-wapentjie wat op Iers staan en spoggerig rondspeel en 'n klomp colleen bawns wat rondloop met afskaffersdrankies en medaljes en lemoene en limonade en 'n paar droë ou bolletjies verkoop, gits, flahoolagh-vermaak, moenie praat nie. Ierland nugter is Ierland vry. En toe begin 'n ou kêrel in sy doedelsak blaas en al die skobbejakke skuifel met hul voete op die deuntjie waaraan die ou koei dood is. En een of twee hemelvlieëniers wat 'n oog hou dat daar geen gekonkel met die vroumense is nie, onder die belt slaan.

Nou ja, soos ek gesê het, die ou hond sien die blik is leeg en begin rondsnuffel by Joe en my. Ek sou hom met vriendelikheid afrig, sowaar, as hy my hond was. Gee hom so af en toe 'n lekker stewige skop waar dit hom nie blind maak nie.

—Bang hy byt jou? sê die Burger, en spot.

—Nee, sê ek. Maar hy kan my been vir 'n lamppaal aansien.

Toe roep hy die ou hond nader.

—Wat makeer jou, Garry? sê hy.

Toe begin hy hom rondpluk en rondruk en met hom op Iers praat en die ou brak wat grom, maak of hy antwoord, soos 'n duet in die opera. Sulke grommery het jy nog nooit gehoor soos hulle tussen hulle twee uitlaat nie. Iemand wat niks beters het om te doen nie, behoort 'n brief pro bono publico aan die koerante te skryf oor die muilbandbevel vir 'n hond soos daai een. Grom en brom en sy oog heeltemal bloedbelope van die dors wat daarin is en die hondsdolheid wat by sy kakebeen uitdrup.

Almal wat belangstel in die verspreiding van menslike kultuur onder die laer diere (en hul naam is Legio) behoort seker te maak dat hulle nie die waarlik wonderbaarlike vertoning van kinantropie misloop nie wat gegee word deur die beroemde ou Ierse rooi setter-wolfhond, voorheen bekend onder die sobriquet Garryowen en onlangs deur sy groot kring van vriende en kennisse herdoop tot Owen Garry. Die vertoning, wat die resultaat is van jare se afrigting met vriendelikheid en 'n sorgvuldig deurdagte dieetstelsel, sluit onder meer die voordrag van verse in. Ons grootste lewende foneties-deskundige (wilde perde sal dit nie uit ons sleep nie!) het geen steen onaangeroer gelaat in sy pogings om die voorgedraagde verse te ontsluier en te vergelyk nie, en het bevind dat dit 'n treffende ooreenkoms toon (die kursivering is ons s'n) met die ranns van die antieke Keltiese barde. Ons praat nie soseer van daardie verruklike liefdesliedere waarmee die skrywer wat sy identiteit verberg agter die grasieuse skuilnaam die Klein Soet Takkie die boekliewende wêreld vertroud gemaak het nie, maar eerder (soos 'n bydraer D. O. C. uitwys in 'n interessante mededeling gepubliseer deur 'n tydgenootlike aandblad) van die harder en meer persoonlike noot wat aangetref word in die satiriese uitstortings van die beroemde Raftery en van Donal MacConsidine, om nie eens te praat van 'n meer moderne liriekdigter wat tans baie in die openbare oog is nie. Ons heg hier 'n proefstuk by wat deur 'n vooraanstaande geleerde in Afrikaans oorgesit is, wie se naam ons vir eers nie vry is om bekend te maak nie, hoewel ons glo dat ons lesers die aktuele toespeling eerder meer as 'n aanduiding sal vind. Die metriese stelsel van die honde-oorspronklike, wat herinner aan die ingewikkelde alliteratiewe en isosillabiese reëls van die Walliese englyn, is oneindig meer ingewikkeld, maar ons glo ons lesers sal saamstem dat die gees goed vasgevang is. Miskien moet bygevoeg word dat die effek grootliks versterk word as Owen se vers ietwat stadig en onduidelik voorgedra word op 'n toon wat onderdrukte wrok suggereer.

Die vloek van my vloeke
Sewe dae elke dag
En sewe droë Donderdae
Oor jou, Barney Kiernan,
Wat geen sluk water het
Om my moed te koel,
Terwyl my derms rooi brul
Ná Lowry se ligte.

Toe sê hy vir Terry om bietjie water vir die hond te bring en, gits, jy kon hom 'n myl ver hoor oplek. En Joe vra hom of hy nog een wil hê.

—Ek sal, sê hy, a chara, om te wys daar's geen kwaai gevoelens nie.

Gits, hy's nie so groen soos hy koolkop lyk nie. Sluip rond van een kroeg na die ander, laat dit aan jou eie eer oor, met ou Giltrap se hond, en word vetgevoer deur die belastingbetalers en die raadslede. Vermaak vir mens en dier. En sê Joe:

—Kan jy 'n gat in nog 'n pint maak?

—Kan 'n swem eend? sê ek.

—Dieselfde weer, Terry, sê Joe. Is jy seker jy sal niks neem in die rigting van vloeibare verversing nie? sê hy.

—Dankie, nee, sê Bloom. Om die waarheid te sê, ek wou net vir Martin Cunningham kry, sien jy, oor hierdie versekering van arme Dignam s'n. Martin het my gevra om na die huis toe te gaan. Sien jy, hy, Dignam, ek bedoel, het destyds geen kennisgewing van die sessie aan die maatskappy gegee nie, en nominaal kan die verbandhouer onder die wet nie op die polis verhaal nie.

—Heilige Oorloë, sê Joe en lag, dis 'n goeie een as ou Shylock vasgevang is. So die vrou kom bo uit, wat?

—Wel, dis 'n punt, sê Bloom, vir die vrou se bewonderaars.

—Wie se bewonderaars? sê Joe.

—Die vrou se beraders, bedoel ek, sê Bloom.

Toe begin hy heeltemal deurmekaar en verbrou dit met verbandgewer onder die wet soos die lord chancellor wat dit van die regbank af uitspel, en tot voordeel van die vrou en dat 'n trust geskep word, maar aan die ander kant dat Dignam vir Bridgeman die geld geskuld het en as nou die vrou of die weduwee die verbandhouer se reg sou betwis, tot hy amper my kop heeltemal deurmekaar gehad het met sy verbandgewer onder die wet. Hy was bleddie gelukkig dat hy nie self daardie keer onder die wet as 'n skelm en rondloper opgesluit is nie, net hy het 'n vriend in die hof gehad. Basaarkaartjies verkoop of hoe noem jy dit, koninklike Hongaarse bevoorregte lotery. So waar as wat jy daar staan. O, gee my maar 'n Israeliet! Koninklike en bevoorregte Hongaarse rowery.

Toe kom Bob Doran aangeslinger en vra vir Bloom om vir mev. Dignam te sê hy is jammer vir haar smart en hy was baie jammer oor die begrafnis en om vir haar te sê dat hy gesê het en almal wat hom geken het, het gesê daar was nooit 'n eerliker, 'n fyner as arme klein Willy wat dood is nie, om vir haar te sê. Verstik aan bleddie onnoselheid. En skud Bloom se hand en speel die tragedie om dit vir haar te sê. Skud hande, broer. Jy's 'n skurk en ek is nog een.

—Laat my toe, het hy gesê, om in so 'n mate op ons kennismaking staat te maak, wat, hoe gering dit ook al mag lyk indien dit bloot aan die maatstaf van tyd gemeet word, gegrond is, soos ek hoop en glo, op 'n gevoel van wedersydse agting, dat ek u hierdie guns versoek. Maar, sou ek die grense van terughoudendheid oorskry het, laat die opregtheid van my gevoelens die verskoning vir my vrymoedigheid wees.

—Nee, het die ander geantwoord, ek waardeer ten volle die beweegredes wat u optrede aandryf en ek sal die amp wat u my toevertrou, vervul, getroos deur die oorweging dat, hoewel die opdrag een van smart is, hierdie bewys van u vertroue in 'n mate die bitterheid van die beker versoet.

—Vergun my dan om u hand te neem, het hy gesê. Die goedheid van u hart, daarvan is ek seker, sal u beter as my ontoereikende woorde die uitdrukkings ingee wat die geskikste is om 'n emosie oor te dra waarvan die skrynendheid, sou ek aan my gevoelens uiting gee, my selfs van spraak sou beroof.

En weg is hy, by die deur uit, en probeer reguit loop. Gesuip om vyfuur. Die aand toe hy amper gevang is, net Paddy Leonard het die konstabel geken, 14A. Blinddronk in 'n smokkelkroeg in Bride street ná sluitingstyd, aan die hoereer met twee sjaals en 'n boelie op wag, en porter uit teekoppies drink. En noem homself 'n Fransman vir die sjaals, Joseph Manuo, en praat teen die Katolieke godsdiens, en hy wat as jong seun met toe oë die mis in Adam and Eve's bedien het, wie die nuwe testament geskryf het, en die ou testament, en druk en vry. En die twee sjaals wat hulle doodlag en sy sakke rol, die bleddie gek, en hy wat die porter oor die hele bed mors en die twee sjaals wat vir mekaar uitgil van die lag. Hoe gaan dit met jou testament? Het jy 'n ou testament? Net Paddy het daar verbygekom, ek sê jou. Dan moet jy hom op 'n Sondag sien met sy klein bysit van 'n vrou, en sy wat haar stert swaai op in die paadjie van die kapel met haar lakskoene aan, wat dink jy, en haar viooltjies, soet soos koek, wat die klein dametjie speel. Jack Mooney se suster. En die ou prostituut van 'n ma wat kamers vir straatpare reël. Gits, Jack het hom laat inval. Gesê as hy nie die pot heelmaak nie, Jissus, sal hy die kak uit hom uit skop.

Toe bring Terry die drie pinte.

—Hier, sê Joe, en doen die honneurs. Hier, Burger.

—Slan leat, sê hy.

—Voorspoed, Joe, sê ek. Gesondheid, Burger.

Gits, hy het sy bek al halfpad in die beker gehad. Jy sal 'n klein fortuin nodig hê om hom in drank te hou.

—Wie is die lang kêrel wat vir burgemeester staan, Alf? sê Joe.

—'n Vriend van jou, sê Alf.

—Nannan? sê Joe. Die parmantslid?

—Ek sal geen name noem nie, sê Alf.

—Ek het so gedink, sê Joe. Ek het hom daar by daai vergadering gesien nou met William Field, L. P., die veehandelaars.

—Harige Iopas, sê die Burger, daardie uitgebarste vulkaan, die liefling van alle lande en die afgod van sy eie.

Toe begin Joe die Burger vertel van die bek-en-klouseer en die veehandelaars en om stappe in die saak te doen en die Burger wat hulle almal na die duiwel stuur en Bloom wat uitkom met sy skaapdip vir die brandsiekte en 'n longwurmdrankie vir hoesende kalwers en die gewaarborgde middel vir houttong. Want hy was een keer by 'n slagpale. Loop rond met sy boek en potlood, hier's my kop en my hakke kom, tot Joe Cuffe hom die bevel van die stewel gegee het omdat hy 'n weiboer parmant geantwoord het. Meneer Weetal. Leer jou ouma om eende te melk. Pisser Burke het my in die hotel vertel die vrou was soms in riviere van trane met mev. O'Dowd wat haar oë uithuil met haar agt duim vet oral oor haar. Kon nie haar poepbande losmaak nie, maar ou kabeljou-oog het om haar rondgewals en haar gewys hoe om dit te doen. Wat's jou program vandag? Ja. Menslike metodes. Want die arme diere ly en deskundiges sê en die bekendste middel wat nie pyn aan die dier veroorsaak nie en op die seer plek sag toedien. Gits, hy sou 'n sagte hand onder 'n hen hê.

Ka Ka Kara. Kloek Kloek Kloek. Swart Liz is ons hen. Sy lê eiers vir ons. As sy haar eier lê is sy so bly. Kara. Kloek Kloek Kloek. Dan kom goeie oom Leo. Hy sit sy hand onder swart Liz en vat haar vars eier. Ka ka ka ka Kara. Kloek Kloek Kloek.

—In elk geval, sê Joe, Field en Nannetti gaan vanaand oor na Londen om daaroor te vra op die vloer van die laerhuis.

—Is jy seker, sê Bloom, die raadslid gaan? Ek wou hom sien, soos dit nou gebeur.

—Wel, hy vertrek met die posboot, sê Joe, vanaand.

—Dis jammer, sê Bloom. Ek wou spesiaal. Miskien gaan net mnr. Field. Ek kon nie bel nie. Nee. Is jy seker?

—Nannan gaan ook, sê Joe. Die liga het hom gesê om môre 'n vraag te vra oor die polisiekommissaris wat Ierse spele in die park verbied. Wat dink jy daarvan, Burger? Die Sluagh na h-Eireann.

Mnr. Cowe Conacre (Multifarnham. Nas.): Na aanleiding van die vraag van my agbare vriend, die lid vir Shillelagh, mag ek die regte agbare heer vra of die regering bevele uitgereik het dat hierdie diere geslag moet word hoewel geen mediese getuienis oor hul patologiese toestand voorhande is nie?

Mnr. Allfours (Tamoshant. Kons.): Agbare lede is reeds in besit van die getuienis wat voor 'n komitee van die hele huis gelewer is. Ek voel ek kan niks nuttigs daaraan toevoeg nie. Die antwoord op die agbare lid se vraag is bevestigend.

Mnr. Orelli O'Reilly (Montenotte. Nas.): Is soortgelyke bevele uitgereik vir die slagting van menslike diere wat dit waag om Ierse spele in die Phoenix park te speel?

Mnr. Allfours: Die antwoord is ontkennend.

Mnr. Cowe Conacre: Het die regte agbare heer se beroemde Mitchelstown-telegram die beleid van die here op die Tesourie-banke geïnspireer? (O! O!)

Mnr. Allfours: Ek moet kennis van daardie vraag ontvang.

Mnr. Staylewit (Buncombe. Onafh.): Moenie huiwer om te skiet nie.

(Ironiese toejuiging van die opposisie.)

Die speaker: Orde! Orde!

(Die huis verdaag. Toejuiging.)

—Daar's die man, sê Joe, wat die herlewing van die Gaeliese sport gemaak het. Daar sit hy. Die man wat James Stephens laat ontsnap het. Die kampioen van die hele Ierland met gewigstoot, die sestienpond-koeël. Wat was jou beste gooi, Burger?

—Na bacleis, sê die Burger, en maak of hy beskeie is. Daar was 'n tyd toe ek in elk geval so goed soos die volgende ou was.

—Sit hom daar, Burger, sê Joe. Jy was, en bleddie baie beter.

—Is dit regtig waar? sê Alf.

—Ja, sê Bloom. Dis welbekend. Het jy dit nie geweet nie?

Toe trek hulle los oor Ierse sport en shoneen-speletjies soos grastennis en oor hurley en klipgooi en egte grond-van-die-land en om weer eens 'n nasie op te bou en al daai goed. En natuurlik moes Bloom ook sy sê hê oor as 'n ou 'n roeiershart het, dat geweldige oefening sleg is. Ek sweer by my stoelkleedjie, as jy 'n strooitjie van die bleddie vloer af optel en vir Bloom sê: Kyk hier, Bloom. Sien jy daai strooitjie? Dis 'n strooitjie. Ek sweer by my tante hy sal 'n uur lank daaroor praat, sowaar, en aanhou praat.

'n Hoogs interessante bespreking het plaasgevind in die eerbiedwaardige saal van Brian O'Ciarnain's in Sraid na Bretaine Bheag, onder beskerming van Sluagh na h-Eireann, oor die herlewing van antieke Gaeliese sport en die belangrikheid van liggaamskultuur, soos verstaan in antieke Griekeland en antieke Rome en antieke Ierland, vir die ontwikkeling van die ras. Die eerbiedwaardige president van die edele orde was in die stoel en die opkoms was van groot omvang. Ná 'n leersame toespraak deur die voorsitter, 'n manjifieke rede welsprekend en kragtig uitgedruk, het 'n uiters interessante en leersame bespreking van die gewone hoë peil van voortreflikheid gevolg oor die wenslikheid van die herleefbaarheid van die antieke spele en sport van ons antieke Pankeltiese voorvaders. Die welbekende en hoog aangeskrewe werker in die saak van ons ou taal, mnr. Joseph M'Carthy Hynes, het 'n welsprekende pleidooi gelewer vir die wederopwekking van die antieke Gaeliese sport en tydverdrywe, soggens en saans deur Finn MacCool beoefen, as berekend om die beste tradisies van manlike krag en dapperheid, uit antieke eeue aan ons oorgelewer, te laat herleef. L. Bloom, wat 'n gemengde ontvangs van applous en gesis teëgekom het, het die ontkennende standpunt ingeneem, waarna die sangervoorsitter die bespreking afgesluit het, in antwoord op herhaalde versoeke en hartlike toejuiging uit alle dele van 'n stampvol saal, met 'n buitengewoon merkwaardige vertolking van die onsterflike Thomas Osborne Davis se immergroen verse (gelukkig te bekend om hier in herinnering geroep te word) A nation once again, in die uitvoering waarvan die veteraan-patriotkampioen sonder vrees vir teenspraak gesê kan word om homself waarlik oortref te hê. Die Ierse Caruso-Garibaldi was in oortreffende vorm en sy stentoriaanse note is tot die grootste voordeel gehoor in die eeuoue volkslied soos net ons Burger dit kan sing. Sy voortreflike hoëklas-sangkuns, wat deur sy superkwaliteit sy reeds internasionale reputasie grootliks verhoog het, is luidkeels toegejuig deur die groot gehoor, waaronder baie vooraanstaande lede van die geestelikheid opgemerk kon word, asook verteenwoordigers van die pers en die balie en die ander geleerde professies. Die verrigtinge het toe ten einde geloop.

Onder die teenwoordige geestelikes was die baie eerw. William Delany, S. J., L. L. D.; die hoogeerw. Gerald Molloy, D. D.; die eerw. P. J. Kavanagh, C. S. Sp.; die eerw. T. Waters, C. C.; die eerw. John M. Ivers, P. P.; die eerw. P. J. Cleary, O. S. F.; die eerw. L. J. Hickey, O. P.; die baie eerw. Fr. Nicholas, O. S. F. C.; die baie eerw. B. Gorman, O. D. C.; die eerw. T. Maher, S. J.; die baie eerw. James Murphy, S. J.; die eerw. John Lavery, V. F.; die baie eerw. William Doherty, D. D.; die eerw. Peter Fagan, O. M.; die eerw. T. Brangan, O. S. A.; die eerw. J. Flavin, C. C.; die eerw. M. A. Hackett, C. C.; die eerw. W. Hurley, C. C.; die hoogeerw. Mgr M'Manus, V. G.; die eerw. B. R. Slattery, O. M. I.; die baie eerw. M. D. Scally, P. P.; die eerw. F. T. Purcell, O. P.; die baie eerw. Timothy kanunnik Gorman, P. P.; die eerw. J. Flanagan, C. C. Die leke het P. Fay, T. Quirke, ens., ens. ingesluit.

—Van geweldige oefening gepraat, sê Alf, was jy by daai Keogh-Bennett-geveg?

—Nee, sê Joe.

—Ek hoor So-en-So het 'n koel honderd pond daarmee gemaak, sê Alf.

—Wie? Blazes? sê Joe.

En sê Bloom:

—Wat ek met tennis bedoel het, byvoorbeeld, is die ratsheid en die oefening van die oog.

—Ja, Blazes, sê Alf. Hy het laat uitlek dat Myler op die bier was om die kanse op te jaag, en hy wat heeltyd hard oefen.

—Ons ken hom, sê die Burger. Die verraaier se seun. Ons weet wat Engelse goud in sy sak gesit het.

—Jy praat die waarheid, sê Joe.

En Bloom val weer in oor grastennis en die sirkulasie van die bloed, en vra vir Alf:

—Nou, dink jy nie so nie, Bergan?

—Myler het die vloer met hom afgestof, sê Alf. Heenan en Sayers was 'n bleddie grap daarteenoor. Het hom die pa en ma van 'n pak slae gegee. Sien die klein bokkom wat nie tot by sy naeltjie kom nie en die groot vent wat swaai. God, hy het hom 'n laaste opstopper in die wind gegee, Queensberry-reëls en al, en hom laat opgooi wat hy nooit geëet het nie.

Dit was 'n historiese en 'n kragtige stryd toe Myler en Percy die handskoene moes aantrek vir die beurs van vyftig sovereins. Gestrem soos hy was deur 'n tekort aan pondgewig, het Dublin se troetellam dit vergoed met oortreffende vaardigheid in ringkuns. Die laaste vuurwerkronde was 'n uitmergeling vir albei kampioene. Die weltergewig-sersant-majoor het in die vorige deurmekaarspul lewendige rooiwyn getap, waartydens Keogh die ontvanger-generaal van regses en linkses was, die artilleris wat netjiese werk op die troeteldier se neus gedoen het, en Myler het groggerig opgedaag. Die soldaat het aan die werk gespring met 'n kragtige linkse stoot, waarop die Ierse gladiator teruggeslaan het deur 'n stywe een vol op die punt van Bennett se kakebeen te skiet. Die rooibaadjie het gekoes, maar die Dubliner het hom met 'n linkse hoek opgelig, die lyfhou 'n pragtige een. Die manne het handgemeen geraak. Myler het vinnig bedrywig geword en sy man onderkry, die ronde wat geëindig het met die swaarder man teen die toue, Myler wat hom straf. Die Engelsman, wie se regteroog amper toe was, het na sy hoek gegaan waar hy ruim met water deurdrenk is, en toe die klok lui, het hy vol veggees en propvol moed opgedaag, seker daarvan dat hy die vuisvaardige Eblaniet in 'n japtrap sou uitklop. Dit was 'n geveg tot die einde en die beste man sou wen. Die twee het soos tiers geveg en die opwinding het koorshoog geloop. Die skeidsregter het Stampende Percy twee keer gewaarsku vir vashou, maar die troeteldier was skelm en sy voetwerk 'n plesier om te aanskou. Ná 'n lewendige uitruil van hoflikhede, waartydens 'n slim opstopper van die militêre man vrylik bloed uit sy opponent se mond laat vloei het, het die lam skielik oral oor sy man ingewaai en 'n verskriklike linkse op Veglustige Bennett se maag laat land, wat hom plat op die vloer gestuur het. Dit was 'n uitklophou, skoon en slim. Te midde van gespanne afwagting is die Portobello-bakleier uitgetel toe Bennett se sekondant Ole Pfotts Wettstein die handdoek ingegooi het, en die Santry-seun is tot oorwinnaar verklaar onder die waansinnige toejuiging van die publiek, wat deur die ringtoue gebreek en hom sommer van blydskap toegesak het.

—Hy weet aan watter kant sy brood gebotter is, sê Alf. Ek hoor hy reël deesdae 'n konserttoer daar bo in die noorde.

—Hy is, sê Joe. Is hy nie?

—Wie? sê Bloom. A, ja. Dis heeltemal waar. Ja, 'n soort somertoer, sien jy. Net 'n vakansie.

—Mev. B. is mos die helder besondere ster, nie waar nie? sê Joe.

—My vrou? sê Bloom. Sy sing, ja. Ek dink dit sal ook 'n sukses wees. Hy's 'n uitstekende man om te organiseer. Uitstekend.

Hoho bygod sê ek vir myself sê ek. Dit verklaar die melk in die klapper en die kaal bors van die dier. Blazes wat op die fluit toet-toet. Konserttoer. Vuil Dan die skelm se seun van Island Bridge af, wat dieselfde perde twee keer aan die regering verkoop het om teen die Boere te gaan veg. Ou Watwat. Ek kom oor die armebelasting en die waterbelasting, mnr. Boylan. U wat? Die waterbelasting, mnr. Boylan. U watwat? Dis die blitsjan wat haar gaan organiseer, vat dit van my. Tussen my en jou, Caddareesh.

Trots van Calpe se rotsberg, die raafharige dogter van Tweedy. Daar het sy opgegroei tot weergalose skoonheid waar lukwart en amandel die lug met geur vervul. Die tuine van Alameda het haar voetstap geken: die olyfgaarde het geken en gebuig. Die kuise gade van Leopold is sy: Marion van die milde boesem.

En kyk, daar het ingekom een uit die stam van die O'Molloys, 'n skone held met 'n wit aangesig en tog ietwat blosend, sy majesteit se raadsman, geleerd in die wet, en saam met hom die prins en erfgenaam van die edele geslag van Lambert.

—Haai, Ned.

—Haai, Alf.

—Haai, Jack.

—Haai, Joe.

—God seën julle, sê die Burger.

—Seën jou ook, sê J. J. Wat sal dit wees, Ned?

—'n Halfie, sê Ned.

Toe bestel J. J. die drank.

—Was julle by die hof? sê Joe.

—Ja, sê J. J. Hy sal dit regkry, Ned, sê hy.

—Hoop so, sê Ned.

Nou waarmee was daardie twee besig? J. J. wat hom van die grootjurielys afkry en die ander een wat hom 'n hupstoot oor die heining gee. Met sy naam in Stubbs's. Kaart speel, hand om die lyf met windgat swierbolle met 'n deftige monokel in die oog, sjampanje suip en hy halfversmoor onder dagvaardings en beslagleggingsbevele. Sy goue horlosie verpand by Cummins in Francis Street waar niemand hom in die privaat kantoortjie sou ken nie, toe ek daar was met Pisser om sy stewels by die pandjieswinkel uit te los. Wat's u naam, meneer? Dunne, sê hy. Ja, en uitgedun, sê ek. Gits, hy gaan een van die dae nog met trane by die huis kom, dink ek.

—Het julle daardie bleddie mal Breen daar rond gesien? sê Alf. U. p.: op.

—Ja, sê J. J. Op soek na 'n privaat speurder.

—Ja, sê Ned. En hy wou reg of verkeerd die hof toespreek, net Corny Kelleher het hom omgepraat en gesê hy moet eers die handskrif laat ondersoek.

—Tienduisend pond, sê Alf en lag. God, ek sal enigiets gee om hom voor 'n regter en jurie te hoor.

—Was dit jy wat dit gedoen het, Alf? sê Joe. Die waarheid, die hele waarheid en niks anders as die waarheid nie, so help jou Jimmy Johnson.

—Ek? sê Alf. Moenie my goeie naam beskimmel nie.

—Enige verklaring wat jy aflê, sê Joe, sal neergeskryf en as getuienis teen jou gebruik word.

—Natuurlik sou 'n aksie lê, sê J. J. Dit impliseer dat hy nie compos mentis is nie. U. p.: op.

—Compos se voet! sê Alf en lag. Weet jy dat hy van sy kop af is? Kyk na sy kop. Weet jy, party oggende moet hy sy hoed met 'n skoenlepel opkry.

—Ja, sê J. J., maar in die oë van die wet is die waarheid van 'n laster geen verweer teen 'n aanklag dat jy dit gepubliseer het nie.

—Ha ha, Alf, sê Joe.

—Tog, sê Bloom, ter wille van die arme vrou, ek bedoel sy vrou.

—Jammer oor haar, sê die Burger. Of enige ander vrou wat met 'n half-en-half trou.

—Hoe half-en-half? sê Bloom. Bedoel jy hy...

—Half-en-half bedoel ek, sê die Burger. 'n Vent wat nóg vis nóg vlees is.

—Nóg goeie rooi haring, sê Joe.

—Dis wat ek bedoel, sê die Burger. 'n Pishogue, as jy weet wat dit is.

Bygod, ek het gesien daar kom moeilikheid. En Bloom wat verduidelik hy bedoel dis wreed vir die vrou dat sy agter die ou hakkelende gek moet aanloop. Dieremishandeling is dit, sowaar, om daardie bleddie brandarm Breen so op die veld los te laat met sy baard wat hom laat struikel, wat die reën laat neerkom. En sy met haar neus hoog in die lug nadat sy met hom getrou het omdat 'n neef van sy oubaas kerkbankoopmaker vir die pous was. Foto van hom teen die muur met sy Smashall Sweeney-snor, die signior Brini van Summerhill, die Itaaljaner, pouslike Zouaaf van die Heilige Vader, het die kaai verlaat en is Moss Street toe. En wie was hy nou eintlik, sê vir ons? 'n Niemand, tweede verdieping agter met gange, teen sewe sjielings 'n week, en hy behang met allerhande borsplate wat die hele wêreld uitdaag.

—En boonop, sê J. J., is 'n poskaart publikasie. In die toetssaak Sadgrove v. Hole is beslis dat dit voldoende bewys van kwaadwilligheid is. Na my mening sou 'n aksie kon lê.

Ses sjielings en agt pennies, asseblief. Wie wil jou mening hê? Laat ons ons pinte in vrede drink. Gits, hulle sal ons nie eens dít laat doen nie.

—Wel, gesondheid, Jack, sê Ned.

—Gesondheid, Ned, sê J. J.

—Daar is hy weer, sê Joe.

—Waar? sê Alf.

En bygod daar was hy, verby die deur met sy boeke onder sy oksel en die vrou langs hom en Corny Kelleher met sy skeel oog wat inloer soos hulle verbygaan, wat met hom praat soos 'n vader en hom 'n tweedehandse doodskis probeer verkoop.

—Hoe het daardie Kanada-swendelsaak afgeloop? sê Joe.

—Uitgestel, sê J. J.

Een van die bottelneus-broederskap was dit, wat gegaan het onder die naam James Wought alias Saphiro alias Spark en Spiro, het 'n advertensie in die koerante gesit dat hy 'n oortog na Kanada sal gee vir twintig bob. Wat? Sien jy enige groen in die wit van my oog? Natuurlik was dit 'n bleddie kullery. Wat? Hulle almal geswendel, kombuismeide en plaasjapies uit die graafskap Meath, ja, en sy eie soort ook. J. J. het ons vertel daar was 'n antieke Hebreër Zaretsky of so iets wat in die getuiebank huil met sy hoed op sy kop, en hy sweer by die heilige Moses hy's twee pond in die pad gesteek.

—Wie het die saak verhoor? sê Joe.

—Die Recorder, sê Ned.

—Arme ou sir Frederick, sê Alf, jy kan hom tot oor sy twee oë toe kul.

—Hart so groot soos 'n leeu s'n, sê Ned. Vertel hom 'n treurmare oor agterstallige huur en 'n siek vrou en 'n span kinders en, sowaar, hy smelt in trane op die regbank.

—Ja, sê Alf. Reuben J was bleddie gelukkig dat hy hom nie die ander dag in die beskuldigdebank gegooi het nie omdat hy arme klein Gumley gedagvaar het wat vir die stadsraad daar naby Butt Bridge klippe oppas.

En hy begin die ou Recorder na-aap en maak of hy huil:

—'n Hoogs skandalige ding! Hierdie arme hardwerkende man! Hoeveel kinders? Tien, het jy gesê?

—Ja, u edele. En my vrou het die tifus.

—En die vrou met tifuskoors! Skandalig! Verlaat onmiddellik die hof, meneer. Nee, meneer, ek maak geen bevel tot betaling nie. Hoe durf jy, meneer, voor my verskyn en vra dat ek 'n bevel maak! 'n Arme hardwerkende vlytige man! Ek wys die saak van die hand.

En nademaal dit op die sestiende dag van die maand van die koeiogige godin, en in die derde week na die feesdag van die Heilige en Onverdeelde Drie-eenheid, terwyl die dogter van die hemele, die maagdelike maan, toe in haar eerste kwartier was, geskied het dat daardie geleerde regters hulle na die sale van die wet begewe het. Daar het meester Courtenay, sittende in sy eie kamer, sy raad gegee, en meester Regter Andrews, sittende sonder jurie in die hof van testamentêre sake, het wel geweeg en oorpeins die eis van die eerste aanspraakmaker op die eiendom in die saak van die voorgelegde testament en finale uiterste beskikking in re die roerende en onroerende boedel van wyle die betreurde Jacob Halliday, wynhandelaar, oorlede, teen Livingstone, 'n minderjarige, van ongesonde gees, en 'n ander. En na die plegtige hof van Green Street het daar gekom sir Frederick die Valkenier. En hy het hom daar neergesit omtrent die uur van vyfuur om die wet van die brehons te bedien by die kommissie vir al daardie en diegene dele wat gehou moet word in en vir die graafskap van die stad Dublin. En daar het by hom gesit die hoë sanhedrin van die twaalf stamme van Iar, vir elke stam een man, van die stam van Patrick en van die stam van Hugh en van die stam van Owen en van die stam van Conn en van die stam van Oscar en van die stam van Fergus en van die stam van Finn en van die stam van Dermot en van die stam van Cormac en van die stam van Kevin en van die stam van Caolte en van die stam van Ossian, synde in alles twaalf goeie en getroue manne. En hy het hulle besweer by Hom wat aan die kruishout gesterf het dat hulle wel en waarlik sou verhoor en ware verlossing bewerk in die geskilpunt tussen hulle soewereine heer die koning en die gevangene aan die balie, en 'n ware uitspraak gee volgens die getuienis, so help hulle God, en die boek soen. En hulle het opgestaan in hulle sitplekke, daardie twaalf van Iar, en hulle het gesweer by die naam van Hom wat van ewigheid af is dat hulle Sy geregtigheid sou doen. En terstond het die dienaars van die wet uit hulle kerkerburg een uitgelei wat die speurhonde van die geregtigheid gevang het na aanleiding van ontvange inligting. En hulle het hom aan hand en voet geboei en wou van hom nóg borgtog nóg borgstelling aanneem nie, maar het 'n aanklag teen hom ingebring, want hy was 'n kwaaddoener.

—Dis mooi dinge dié, sê die Burger, wat hierheen na Ierland kom en die land vol goggas maak.

Toe maak Bloom of hy niks gehoor het nie en hy begin met Joe praat, sê vir hom hy hoef hom nie oor daardie klein sakie te kwel tot die eerste nie, maar as hy net 'n woordjie met mnr. Crawford sou praat. En toe sweer Joe hoog en heilig by dit en by dat hy sal die duiwel en al doen.

—Want, sien jy, sê Bloom, vir 'n advertensie moet jy herhaling hê. Dis die hele geheim.

—Reken op my, sê Joe.

—Wat die boere verneuk, sê die Burger, en die armes van Ierland. Ons wil geen vreemdelinge meer in ons huis hê nie.

—O, ek is seker dit sal regkom, Hynes, sê Bloom. Dis net daardie Keyes, sien jy.

—Beskou dit as gedaan, sê Joe.

—Baie gaaf van jou, sê Bloom.

—Die vreemdelinge, sê die Burger. Ons eie skuld. Ons het hulle laat inkom. Ons het hulle ingebring. Die owerspelige vrou en haar minnaar het die Saksiese rowers hierheen gebring.

—Bevel nisi, sê J. J.

En Bloom wat maak of hy vreeslik diep belangstel in niks, 'n spinnerak in die hoek agter die vat, en die Burger wat hom agterna frons en die ou hond by sy voete wat opkyk om te weet wie om te byt en wanneer.

—'n Onteerde vrou, sê die Burger, dis wat die oorsaak van al ons ellende is.

—En hier is sy, sê Alf, wat met Terry op die toonbank oor die Police Gazette gegiggel het, in al haar oorlogsverf.

—Gee ons 'n loer na haar, sê ek.

En wat was dit anders as een van die vuil Yankee-prente wat Terry by Corny Kelleher leen. Geheime om jou private dele te vergroot. Wangedrag van samelewingsskoonheid. Norman W. Tupper, ryk Chicago-kontrakteur, vind mooi maar ontroue vrou op skoot van offisier Taylor. Skoonheid in haar pofbroekie wat haar wangedra, en haar minnaar wat na haar kielies voel, en Norman W. Tupper wat met sy blaaspypie binnebars net betyds om te laat te wees nadat sy die lussie-truuk met offisier Taylor gedoen het.

—O gits, Jenny, sê Joe, hoe kort is jou hempie!

—Daar's hare, Joe, sê ek. Kry 'n snaakse ou stertstuk soutvleis van daardie een af, nè?

Nou ja, in elk geval, in kom John Wyse Nolan en Lenehan saam met hom met 'n gesig so lank soos 'n laat ontbyt.

—Wel, sê die Burger, wat's die nuutste van die slagveld af? Wat het daardie ketellappers in die stadsaal by hulle koukusvergadering oor die Ierse taal besluit?

O'Nolan, gehul in blinkende wapenrusting, laag buigend het eerbied betoon aan die magtige en hoë en vermoënde hoof van die hele Erin en hom te kenne gegee van dit wat voorgeval het, hoe die stemmige oudstes van die gehoorsaamste stad, die tweede van die ryk, mekaar in die tholsel ontmoet het, en daar, na behoorlike gebede tot die gode wat woon in die opperste eter, plegtig beraadslaag het waardeur hulle, so dit moontlik mag wees, weer eens in ere onder sterflike mense kon bring die gevleuelde spraak van die seegeskeie Gael.

—Dit is op die opmars, sê die Burger. Na die hel met die bleddie brutale Sassenachs en hulle patois.

Toe gooi J. J. 'n woordjie in, speel die grootmeneer oor een storie is goed tot jy 'n ander een hoor en feite wegknipoog en die Nelson-beleid, jou blinde oog teen die teleskoop sit en 'n wet van verbeurdverklaring opstel om 'n nasie aan te kla, en Bloom wat hom probeer bystaan met gematigdheid en gesanikheid en hulle kolonies en hulle sivilisasie.

—Hulle sifilisasie, bedoel jy, sê die Burger. Na die hel met hulle! Die vloek van 'n deugniet-God val skeef op die bleddie dikoor-seuns van hoerebroeisels! Geen musiek en geen kuns en geen letterkunde wat die naam werd is nie. Watter sivilisasie hulle ook al het, het hulle van ons gesteel. Tongvas seuns van basters se spoke.

—Die Europese familie, sê J. J....

—Hulle is nie Europees nie, sê die Burger. Ek was in Europa saam met Kevin Egan van Parys. Jy sou nêrens in Europa 'n spoor van hulle of hulle taal sien nie, behalwe in 'n cabinet d'aisance.

En sê John Wyse:

—Menige blom word gebore om ongesien te bloos.

En sê Lenehan wat 'n bietjie van die brabbeltaal ken:

So het hy gespreek en toe het hy in sy rowwe groot gespierde sterke hande die medher van donker sterk skuimende bier gelig en, terwyl hy sy stamstrydkreet Lamh Dearg Abu uitroep, gedrink op die ondergang van sy vyande, 'n ras van magtige dapper helde, heersers van die golwe, wat sit op trone van albaster, stil soos die onsterflike gode.

—Wat makeer jou? sê ek vir Lenehan. Jy lyk soos 'n vent wat 'n sjieling verloor en 'n sikspens gekry het.

—Goue Beker, sê hy.

—Wie het gewen, mnr. Lenehan? sê Terry.

—Throwaway, sê hy, teen twintig tot een. 'n Volslae buitestaander. En die res nêrens nie.

—En Bass se merrie? sê Terry.

—Hardloop nog steeds, sê hy. Ons sit almal in die pekel. Boylan het twee pond op my wenk Sceptre gewaag, vir homself en 'n dame-vriendin.

—Ek het self 'n halfkroon gehad, sê Terry, op Zinfandel wat mnr. Flynn vir my gegee het. Lord Howard de Walden s'n.

—Twintig tot een, sê Lenehan. So is die lewe in 'n buitekleinhuisie. Throwaway, sê hy. Dit vat die koekie, en dan praat ons nog van eelte. Broosheid, jou naam is Sceptre.

Toe gaan hy oor na die beskuitblik wat Bob Doran gelos het om te sien of daar iets is wat hy op die stilletjies kan gaps, die ou brak agter hom wat sy geluk probeer met sy skurwe snoet in die lug. Ou Moeder Hubbard is kas toe.

—Nie daar nie, my kind, sê hy.

—Hou jou kop op, sê Joe. Sy sou die geld gewen het as dit nie vir die ander hond was nie.

En J. J. en die Burger wat oor reg en geskiedenis stry met Bloom wat so af en toe 'n woordjie inskuif.

—Party mense, sê Bloom, kan die splinter in ander se oë sien maar hulle kan nie die balk in hulle eie sien nie.

—Raimeis, sê die Burger. Niemand is so blind soos die vent wat nie wil sien nie, as jy weet wat dit beteken. Waar is ons vermiste twintig miljoen Iere wat vandag hier moes gewees het in plaas van vier, ons verlore stamme? En ons erdewerk en tekstiele, die fynste in die hele wêreld! En ons wol wat in Rome verkoop is in die tyd van Juvenalis, en ons vlas en ons damas van die weefgetoue van Antrim, en ons Limerick-kant, ons looierye en ons wit vuursteenglas daar onder by Ballybough, en ons Hugenote-popelien wat ons het sedert Jacquard de Lyon, en ons geweefde sy en ons Foxford-tweed en ivoorkant met verhewe steek uit die Karmelietekloostertjie in New Ross, niks soos dit in die hele wye wêreld nie. Waar is die Griekse handelaars wat deur die pilare van Herakles gekom het, Gibraltar wat nou deur die vyand van die mensdom gegryp is, met goud en Tiriese purper om in Wexford op die mark van Carmen te verkoop? Lees Tacitus en Ptolemaios, selfs Giraldus Cambrensis. Wyn, pelse, Connemara-marmer, silwer uit Tipperary, tweede vir niemand nie, ons wydberoemde perde selfs vandag nog, die Ierse hobbies, met koning Filips van Spanje wat aanbied om doeanegeld te betaal vir die reg om in ons waters te visvang. Wat skuld die geelpense van Anglia ons vir ons verwoeste handel en ons verwoeste haarde? En die beddings van die Barrow en die Shannon wat hulle nie wil uitdiep nie, met miljoene morg moeras en veen om ons almal aan die tering te laat doodgaan?

—So boomloos soos Portugal sal ons binnekort wees, sê John Wyse, of Helgoland met sy een boom, as daar nie iets gedoen word om die land te herbebos nie. Lorkebome, sparre, al die bome van die konifeerfamilie verdwyn vinnig. Ek het 'n verslag van lord Castletown gelees...

—Red hulle, sê die Burger, die reuse-es van Galway en die hoofmanne-olm van Kildare met 'n stam van veertig voet en 'n akker loof. Red die bome van Ierland vir die toekomstige manne van Ierland op die skone heuwels van Eire, O.

—Europa hou jou dop, sê Lenehan.

Die modieuse internasionale wêreld het vanmiddag en masse die troue bygewoon van die chevalier Jean Wyse de Neaulan, groot hoë hoofhoutvester van die Ierse Nasionale Bosbouers, met mej. Den Konifeer van Dennevallei. Lady Sylvester Olmskadu, mev. Barbara Liefberk, mev. Pol Es, mev. Hulsie Haseloog, mej. Daphne Lourier, mej. Dorothy Rietbos, mev. Clyde Twaalfboom, mev. Lysterbes Groen, mev. Helena Wingerdrank, mej. Virginia Klimop, mej. Gladys Beuk, mej. Olyf Boord, mej. Blanche Esdoorn, mev. Maud Mahonie, mej. Myra Mirt, mej. Priscilla Vlierbloei, mej. Bie Kanferfoelie, mej. Grasie Populier, mej. O Mimosa San, mej. Ragel Sedertak, die mejuffroue Lilian en Viola Sering, mej. Skugterheid Trilpopulier, mev. Kitty Douw-Mos, mej. Mei Meidoorn, mev. Gloriana Palm, mev. Liana Woud, mev. Arabella Swarthout en mev. Norma Heilige-Eik van Eikehof Regis het die plegtigheid met hulle teenwoordigheid opgeluister. Die bruid, wat deur haar vader, die M'Konifeer van die Klowe, weggegee is, het beeldskoon gelyk in 'n skepping uitgevoer in groen gemerseriseerde sy, gegiet oor 'n onderrok van skemergrys, met 'n serp van breë smarag as skouerstuk en afgewerk met 'n driedubbele val van donkerder getinte fraiing, die geheel verlewendig deur skouerbandjies en heupinsetsels in akkerbrons. Die strooimeisies, mej. Lorkeboom Konifeer en mej. Spar Konifeer, susters van die bruid, het baie flatterende kostuums in dieselfde toon gedra, 'n fyn motif van pluimroos ingewerk in die plooie in 'n speldestreep en grillig herhaal in die jadegroen toques in die vorm van reiervere van liggetinte koraal. Senhor Enrique Flor het met sy welbekende vaardigheid by die orrel gepresideer en, benewens die voorgeskrewe nommers van die huweliksmis, aan die einde van die diens 'n nuwe en treffende verwerking van Woodman, spare that tree gespeel. By die verlaat van die kerk van Sint Fiacre in Horto na die pouslike seën is die gelukkige paartjie onderwerp aan 'n speelse kruisvuur van haselneute, beukneute, lourierblare, wilgerkatjies, klimoptrosse, hulsbessies, maretakloote en lysterbesspruite. Mnr. en mev. Wyse Konifeer Neaulan sal 'n stil wittebrood in die Swartwoud deurbring.

—En ons hou Europa dop, sê die Burger. Ons het ons handel met Spanje en die Franse en met die Vlaminge gehad voordat daardie basterhonde gewerp is, Spaanse bier in Galway, die wynbark op die wyndonker waterweg.

—En sal weer, sê Joe.

—En met die hulp van die heilige moeder van God sal ons weer, sê die Burger en klap op sy dy. Ons hawens wat leeg is, sal weer vol wees, Queenstown, Kinsale, Galway, Blacksod Bay, Ventry in die koninkryk Kerry, Killybegs, die derde grootste hawe in die wye wêreld, met 'n vloot maste van die Galway-Lynches en die Cavan-O'Reillys en die O'Kennedys van Dublin, toe die graaf van Desmond 'n verdrag met keiser Karel die Vyfde self kon sluit. En sal weer, sê hy, wanneer die eerste Ierse slagskip gesien word wat die golwe klief met ons eie vlag voorop, niks van jou Henry Tudor se harpe nie, nee, die oudste vlag wat vaar, die vlag van die provinsie Desmond en Thomond, drie krone op 'n blou veld, die drie seuns van Milesius.

En hy vat die laaste sluk uit die pint. Moya. Net wind en pis soos 'n looiery-kat. Koeie in Connacht het lang horings. Dit sal hom sy bleddie lewe kos om daar af te gaan en sy grootpraat aan die versamelde menigte in Shanagolden te rig, waar hy nie sy neus durf wys nie, met die Molly Maguires wat na hom soek om lig deur hom te skiet omdat hy die hoewe van 'n uitgesette huurder gegryp het.

—Hoor, hoor daarop, sê John Wyse. Wat sal jy hê?

—'n Keiserlike ruiterkorps, sê Lenehan, om die geleentheid te vier.

—'n Halfie, Terry, sê John Wyse, en 'n hande-op. Terry! Slaap jy?

—Ja, meneer, sê Terry. Klein whisky en bottel Allsop. Reg, meneer.

Hang oor die bleddie koerant met Alf en soek na pikante stukkies in plaas daarvan om die algemene publiek te bedien. Prent van 'n kopstamp-geveg, hulle probeer mekaar se bleddie skedels kraak, een kêrel wat met sy kop onderstebo op die ander een afstorm soos 'n bul op 'n hek. En nog een: Swart Dier in Omaha, Ga., Verbrand. 'n Klomp Deadwood Dicks in slaphoede wat skiet op 'n Sambo wat aan 'n boom opgeknoop is met sy tong uit en 'n vuur onder hom. Gits, hulle moet hom daarna in die see verdrink en elektrokuteer en kruisig om seker te maak van hulle werk.

—Maar wat van die vegtende vloot, sê Ned, wat ons vyande op 'n afstand hou?

—Ek sal jou sê wat daarvan, sê die Burger. 'n Hel op aarde is dit. Lees die onthullings wat in die koerante verskyn oor die lyfstraf op die opleidingskepe by Portsmouth. Daar skryf 'n vent wat homself Een Wat Walg noem.

Toe begin hy vir ons vertel van lyfstraf en van die bemanning matrose en offisiere en skout-admiraals wat in steekhoede aangetree staan, en die dominee met sy Protestantse Bybel om die straf te aanskou, en 'n jong seun wat uitgebring word, wat huil na sy ma, en hulle maak hom vas oor die kolf van 'n kanon.

—'n Stuitjie en 'n dosyn, sê die Burger, so het daardie ou skobbejak sir John Beresford dit genoem, maar die moderne God-se-Engelsman noem dit stokslae op die stuitjie.

En sê John Wyse:

—Dis 'n gewoonte wat meer geëer word in die stuiting as in die nakoming.

Toe vertel hy ons die wapenmeester kom aan met 'n lang rottang en hy trek los en hy slaan die bleddie agterstewe van die arme seun af tot hy duisend moorde skree.

—Dis nou jou glorieryke Britse vloot, sê die Burger, wat die aarde baasspeel. Die kêrels wat nooit slawe sal wees nie, met die enigste erflike kamer op die aangesig van God se aarde en hulle land in die hande van 'n dosyn wildvraat-varke en katoenbaal-baronne. Dis die groot ryk waaroor hulle spog, van uitgeputte slawe en geslaande lyfeienes.

—Waaroor die son nooit opkom nie, sê Joe.

—En die tragedie daarvan, sê die Burger, is dat hulle dit glo. Die ongelukkige yahoos glo dit.

Hulle glo in die roede, die geselaar almagtig, skepper van die hel op aarde, en in Jacky Tar, die seun van 'n kanon, wat ontvang is van onheilige grootpraat, gebore uit die vegtende vloot, gely het onder stuitjie en dosyn, gekerf, gevil en geroskam is, geskree het soos die bleddie hel, op die derde dag weer opgestaan het uit die bed, die hawe binnegestuur het, sit op sy agterstewe tot verdere bevel, van waar hy sal kom om te slaaf vir 'n bestaan en betaal te word.

—Maar, sê Bloom, is dissipline nie oral dieselfde nie? Ek bedoel, sou dit nie hier dieselfde wees as jy geweld teen geweld stel nie?

Het ek jou nie gesê nie? So waar as wat ek hierdie porter drink, al was hy op sy laaste asem sou hy jou probeer wysmaak dat doodgaan lewe is.

—Ons sal geweld teen geweld stel, sê die Burger. Ons het ons groter Ierland oorkant die see. Hulle is uit huis en haard verdryf in die swart '47. Hulle modderhutte en hulle skuilings langs die pad is met die stormram platgeslaan, en die Times het sy hande gevryf en die witlewer-Saksers vertel daar sal binnekort net so min Iere in Ierland wees as rooihuide in Amerika. Selfs die Groot Turk het vir ons sy piasters gestuur. Maar die Sassenach het die nasie tuis probeer uithonger terwyl die land vol oeste was wat die Britse hiënas in Rio de Janeiro gekoop en verkoop het. Ja, hulle het die boere in horde uitgedryf. Twintigduisend van hulle het in die doodskisskepe gesterf. Maar dié wat in die land van die vrye aangekom het, onthou die land van slawerny. En hulle sal weer kom, en met wraak, geen lafaards nie, die seuns van Granuaile, die kampvegters van Kathleen ni Houlihan.

—Volkome waar, sê Bloom. Maar my punt was...

—Ons wag al lank vir daardie dag, Burger, sê Ned. Van toe die arme ou vrou vir ons gesê het die Franse is op die see en het by Killala geland.

—Ja, sê John Wyse. Ons het geveg vir die koninklike Stuarts wat ons verloën het teen die Williamiete, en hulle het ons verraai. Onthou Limerick en die gebreekte verdragsklip. Ons het ons beste bloed aan Frankryk en Spanje gegee, die wilde ganse. Fontenoy, nè? En Sarsfield en O'Donnell, hertog van Tetuan in Spanje, en Ulysses Browne van Camus wat veldmaarskalk was vir Maria Teresa. Maar wat het ons ooit daarvoor gekry?

—Die Franse! sê die Burger. Klomp dansmeesters! Weet julle wat dit is? Hulle was nog nooit 'n geroosterde poep werd vir Ierland nie. Probeer hulle nie nou 'n Entente cordiale maak by Tay Pay se dinee met perfiede Albion nie? Brandstigters van Europa, en dit was hulle nog altyd.

—Conspuez les Français, sê Lenehan en slaan sy bier weg.

—En wat die Proesiërs en die Hannoveraners betref, sê Joe, het ons nie genoeg gehad van daardie worsvretende bliksems op die troon nie, van George die keurvors af tot by die Duitse knaap en die winderige ou teef wat dood is?

Jissus, ek moes lag oor hoe hy dit uitgekraam het oor die ou vrou met die oogklappe aan, smoordronk in haar koninklike paleis elke nag van God se aarde, ou Vic, met haar beker bergdou en haar koetsier wat haar lyf en been oppiekel om in die bed te rol, en sy wat hom aan die bakkebaarde trek en vir hom ou stukkies liedjies sing oor Ehren on the Rhine en kom waar die dop goedkoper is.

—Wel, sê J. J. Ons het nou Edward die vredemaker.

—Vertel dit vir 'n gek, sê die Burger. Daar's 'n bleddie klomp meer pokke as pax aan daardie boytjie. Edward Guelph-Wettin!

—En wat dink julle, sê Joe, van die heilige seuns, die priesters en biskoppe van Ierland wat sy kamer in Maynooth in Sy Satanse Majesteit se renkleure opknap en prente teen die muur plak van al die perde wat sy jokkies gery het. Die graaf van Dublin, niks minder nie.

—Hulle moes al die vroue opgeplak het wat hy self gery het, sê klein Alf.

En sê J. J.:

—Oorwegings van ruimte het hulle edeles se besluit beïnvloed.

—Sal jy nog een probeer, Burger? sê Joe.

—Ja, meneer, sê hy. Ek sal.

—Jy? sê Joe.

—Ek is jou verplig, Joe, sê ek. Mag jou skaduwee nooit kleiner word nie.

—Herhaal daardie dosis, sê Joe.

Bloom was aan die praat en praat met John Wyse en hy heel opgewonde met sy vaalbruinmodderkleurige smoel en sy ou pruimoë wat rondrol.

—Vervolging, sê hy, die hele geskiedenis van die wêreld is vol daarvan. Wat nasionale haat tussen nasies laat voortduur.

—Maar weet jy wat 'n nasie beteken? sê John Wyse.

—Ja, sê Bloom.

—Wat is dit? sê John Wyse.

—'n Nasie? sê Bloom. 'n Nasie is dieselfde mense wat op dieselfde plek woon.

—By God, dan, sê Ned en lag, as dit so is, is ek 'n nasie, want ek woon al die afgelope vyf jaar op dieselfde plek.

Toe lag almal natuurlik vir Bloom en hy sê, terwyl hy probeer om daaruit te kruip:

—Of ook op verskillende plekke woon.

—Dit dek my geval, sê Joe.

—Wat is jou nasie, as ek mag vra? sê die Burger.

—Ierland, sê Bloom. Ek is hier gebore. Ierland.

Die Burger het niks gesê nie, net die spoeg uit sy keelgat skoongemaak en, gits, hy spoeg 'n Redbank-oester uit hom reg in die hoek.

—Gee aan as jy klaar is, Joe, sê hy en haal sy sakdoek uit om hom droog te vee.

—Hier's hy, Burger, sê Joe. Neem dit in jou regterhand en herhaal die volgende woorde agter my.

Die hoog op prys gestelde en ingewikkeld geborduurde antieke Ierse gesigsdoek, toegeskryf aan Solomon van Droma en Manus Tomaltach og MacDonogh, skrywers van die Boek van Ballymote, is daarop versigtig te voorskyn gebring en het langdurige bewondering ontlok. Dit is onnodig om stil te staan by die legendariese skoonheid van die hoekstukke, die toppunt van kuns, waarin 'n mens duidelik elkeen van die vier evangeliste kan onderskei terwyl hy op sy beurt aan elkeen van die vier meesters sy evangeliese simbool oorhandig, 'n moeraseik-septer, 'n Noord-Amerikaanse poema ('n veel edeler koning van die diere as die Britse artikel, terloops gesê), 'n Kerry-kalf en 'n goue arend van Carrantuohill. Die tonele wat op die snuitveld uitgebeeld word, wat ons antieke duns en raths en cromlechs en grianauns en setels van geleerdheid en vervloekingsklippe toon, is net so wonderskoon en die pigmente net so fyn as toe die verluminators van Sligo hulle artistieke fantasie vrye teuels gegee het lank, lank gelede in die tyd van die Barmesiede. Glendalough, die lieflike mere van Killarney, die ruïnes van Clonmacnois, die Cong-abdy, Glen Inagh en die Twelve Pins, Ireland's Eye, die Green Hills of Tallaght, Croagh Patrick, die brouery van mnre. Arthur Guinness, Seun en Kie (Beperk), die oewers van Lough Neagh, die vallei van Ovoca, Isolde se toring, die Mapas-obelisk, Sir Patrick Dun se hospitaal, Cape Clear, die kloof van Aherlow, Lynch se kasteel, die Scotch House, die Rathdown Union-werkhuis by Loughlinstown, die Tullamore-tronk, die Castleconnel-stroomversnellings, Kilballymacshonakill, die kruis by Monasterboice, Jury's Hotel, S. Patrick se Vagevuur, die Salmon Leap, die eetsaal van Maynooth-kollege, Curley's Hole, die drie geboorteplekke van die eerste hertog van Wellington, die rots van Cashel, die veen van Allen, die Henry Street Warehouse, Fingal se Grot—al hierdie aangrypende tonele is vandag nog daar vir ons, nog mooier gemaak deur die waters van smart wat oor hulle gevloei het en deur die ryk aanpaksels van die tyd.

—Wys ons die drank, sê ek. Watter een is wie s'n?

—Daai een's myne, sê Joe, soos die duiwel vir die dooie polisieman gesê het.

—En ek behoort ook aan 'n ras, sê Bloom, wat gehaat en vervolg word. Ook nou. Hierdie selfde oomblik. Hierdie selfde oogwink.

Gits, hy het amper sy vingers aan die stompie van sy ou sigaar verbrand.

—Beroof, sê hy. Geplunder. Beledig. Vervolg. Hulle vat wat met reg aan ons behoort. Op hierdie selfde oomblik, sê hy en steek sy vuis op, op 'n veiling in Marokko verkoop soos slawe of vee.

—Praat jy van die nuwe Jerusalem? sê die Burger.

—Ek praat van onreg, sê Bloom.

—Reg, sê John Wyse. Staan dit dan met geweld teë soos mans.

Daar's vir jou nou 'n almanakprent. Teiken vir 'n sagtepunt-koeël. Ou varkvetgesig wat orent staan voor die besigheidskant van 'n geweer. Gits, hy sou 'n besemstok versier, so sou hy, as hy net 'n verpleegster se voorskoot aangehad het. En toe sak hy skielik inmekaar, draai heeltemal om na die teenoorgestelde kant, so slap soos 'n nat vadoek.

—Maar dit help niks, sê hy. Geweld, haat, geskiedenis, al daai goed. Dis nie lewe vir mans en vroue nie, belediging en haat. En almal weet dis die heel teenoorgestelde daarvan wat eintlik lewe is.

—Wat? sê Alf.

—Liefde, sê Bloom. Ek bedoel die teenoorgestelde van haat. Ek moet nou gaan, sê hy vir John Wyse. Net gou om na die hof om te kyk of Martin daar is. As hy kom, sê net ek's binne 'n sekonde terug. Net 'n oomblik.

Wie keer jou? En weg is hy soos gesmeerde weerlig.

—'n Nuwe apostel vir die heidene, sê die Burger. Universele liefde.

—Nou ja, sê John Wyse. Is dit nie wat ons geleer word nie? Het jou naaste lief.

—Daai vent? sê die Burger. Beroof-jou-naaste is sy leuse. Liefde, moya! Hy's 'n mooi voorbeeld van 'n Romeo en Juliet.

Liefde het dit lief om liefde lief te hê. Verpleegster is lief vir die nuwe apteker. Konstabel 14A is lief vir Mary Kelly. Gerty MacDowell is lief vir die seun met die fiets. M. B. is lief vir 'n blonde heer. Li Chi Han liefie op soentjie Cha Pu Chow. Jumbo, die olifant, is lief vir Alice, die olifant. Ou mnr. Verschoyle met die hoorbuis is lief vir ou mev. Verschoyle met die ingedraaide oog. Die man in die bruin macintosh is lief vir 'n dame wat dood is. Sy Majesteit die Koning is lief vir Haar Majesteit die Koningin. Mev. Norman W. Tupper is lief vir offisier Taylor. Jy is lief vir 'n sekere persoon. En hierdie persoon is lief vir daardie ander persoon want almal is lief vir iemand maar God is lief vir almal.

—Nou ja, Joe, sê ek, op jou goeie gesondheid en lied. Meer krag, Burger.

—Hoera, daar, sê Joe.

—Die seën van God en Maria en Patrick op jou, sê die Burger.

En hy lig sy pint om sy keel nat te maak.

—Ons ken daai skynheiliges, sê hy, wat preek en jou sakke rol. Wat van die skynvrome Cromwell en sy ystersye wat die vroue en kinders van Drogheda oor die swaard gejaag het met die bybelteks God is liefde om die bek van sy kanon geplak? Die bybel! Het jy daai satire vandag in die United Irishman gelees oor daardie Zoeloe-hoofman wat Engeland besoek?

—Wat's dit? sê Joe.

Toe vat die Burger een van sy parafernalia-koerante op en begin voorlees:

—'n Afvaardiging van die vernaamste katoenmagnate van Manchester is gister deur Goue Staf in Diens, Lord Walkup van Walkup-op-Eiers, aan Sy Majesteit die Alaki van Abeakuta voorgestel om Sy Majesteit die hartgrondelike dank van Britse handelaars oor te bring vir die fasiliteite wat hulle in sy gebiede gebied word. Die afvaardiging het 'n middagmaal genuttig, aan die einde waarvan die donker potentaat, in die loop van 'n gelukkige toespraak, vrylik vertaal deur die Britse kapelaan, eerwaarde Ananias Praisegod Barebones, sy beste dank aan Massa Walkup betuig en die hartlike betrekkinge tussen Abeakuta en die Britse ryk beklemtoon het, met die verklaring dat hy as een van sy dierbaarste besittings 'n geïllumineerde bybel koester, die boekdeel van die woord van God en die geheim van Engeland se grootheid, wat genadiglik aan hom geskenk is deur die wit hoofvrou, die groot squaw Victoria, met 'n persoonlike opdrag uit die verhewe hand van die Koninklike Skenker. Die Alaki het daarna 'n liefdesbeker eerstestook-usquebaugh op die heildronk Swart en Wit gedrink uit die skedel van sy onmiddellike voorganger in die dinastie, Kakachakachak, bygenaamd Veertig Vratte, waarna hy die hooffabriek van Katoenopolis besoek en sy merkie in die besoekersboek geteken het, en daarna 'n bekoorlike ou Abeakutiese oorlogsdans uitgevoer het, in die loop waarvan hy verskeie messe en vurke ingesluk het, te midde van uitbundige applous van die fabrieksmeisies.

—Weduwee-vrou, sê Ned. Ek sal dit nie van haar betwyfel nie. Wonder of hy daai bybel vir dieselfde ding gebruik het as ek.

—Dieselfde, net meer so, sê Lenehan. En daarna het in daardie vrugbare land die breëblaar-mango uitermate gefloreer.

—Is dit deur Griffith? sê John Wyse.

—Nee, sê die Burger. Dis nie Shanganagh onderteken nie. Dis net met voorletter: P.

—En 'n baie goeie voorletter ook, sê Joe.

—Dis hoe dit werk, sê die Burger. Handel volg die vlag.

—Wel, sê J. J., as hulle enigsins erger is as daardie Belge in die Kongo-Vrystaat, moet hulle sleg wees. Het jy daardie verslag gelees deur 'n man, wat's nou weer sy naam?

—Casement, sê die Burger. Hy's 'n Ier.

—Ja, dis die man, sê J. J. Verkrag die vroue en meisies en slaan die inboorlinge op die maag om al die rooi rubber wat hulle kan uit hulle te druk.

—Ek weet waar hy heen is, sê Lenehan en klap sy vingers.

—Wie? sê ek.

—Bloom, sê hy. Die hofsaak is 'n skerm. Hy het 'n paar sjielings op Throwaway gesit en hy's die sikkels gaan invorder.

—Is dit daai witoog-kaffir? sê die Burger, wat nog nooit in sy lewe in erns op 'n perd gewed het nie?

—Dis waar hy heen is, sê Lenehan. Ek het Bantam Lyons gekry op pad om op daai perd te wed, net ek het hom afgepraat en hy het my vertel Bloom het hom die wenk gegee. Wed jou wat jy wil hy het honderd sjielings teen vyf op. Hy's die enigste man in Dublin wat dit het. 'n Donker perd.

—Hy's self 'n bleddie donker perd, sê Joe.

—Pas op, Joe, sê ek. Wys my die ingang uit.

—Daar's hy, sê Terry.

Totsiens Ierland, ek gaan Gort toe. Toe gaan ek maar om agter die jaart om die skip te pomp en bygod (honderd sjielings teen vyf) terwyl ek besig was om my (Throwaway twintig teen) om my vrag te laat loop gits sê ek vir myself ek het geweet hy was onrustig in sy (twee pinte van Joe af en een in Slattery's s'n) in sy gemoed om van die merk af weg te kom om (honderd sjielings is vyf pond) en toe hulle in die (donker perd) Pisser Burke het my vertel kaartparty en voorgee die kind was siek (gits, moes omtrent 'n gelling gedoen het) slapgat van 'n vrou wat deur die buis praat sy's beter of sy's (au!) alles 'n plan sodat hy met die pot kon wegspring as hy wen of (Jissus, vol was ek) handel sonder 'n lisensie (au!) Ierland my nasie sê hy (hoik! ptfoe!) nooit gelyk aan daai bleddie (daar's die laaste daarvan) Jerusalem (ag!) koekoeke nie.

So in elk geval toe ek terugkom was hulle hard aan die gang, John Wyse wat sê dit was Bloom wat die idees vir Sinn Fein aan Griffith gegee het om in sy koerant te sit, allerhande gerrymandering, gepakte jurie's en om die belasting van die regering af te swendel en konsuls oor die hele wêreld aan te stel om rond te loop en Ierse nywerhede te verkoop. Petrus beroof om Paulus te betaal. Gits, dit sit die bleddie deksel op die pot as ou slordige-oë die vertoning gaan opdonder. Gee ons 'n bleddie kans. God red Ierland van die soort bleddie muisrondloper. Mnr. Bloom met sy argol-bargol. En sy ou pa voor hom wat bedrog gepleeg het, ou Methusalem Bloom, die roof-smous, wat homself met die blousuur vergiftig het nadat hy die land oorstroom het met sy snuisterye en sy pennie-diamante. Lenings per pos op maklike terme. Enige bedrag geld voorgeskiet op skuldbrief. Afstand geen probleem nie. Geen sekuriteit nie. Gits, hy's soos Lanty MacHale se bok wat 'n stuk pad saam met elkeen sou loop.

—Wel, dis 'n feit, sê John Wyse. En daar's nou die man wat jou alles daarvan sal vertel, Martin Cunningham.

Ja-wraggies, die kasteelkar ry op met Martin daarop en Jack Power saam met hom en 'n vent met die naam Crofter of Crofton, pensionaris uit die kantoor van die invorderaar-generaal, 'n Oranjeman wat Blackburn op die registrasie het en hy trek sy salaris of Crawford wat ten koste van die koning in die land rondflenter.

Ons reisigers het die landelike herberg bereik en van hul telgangers afgeklim.

—Hola, knaap! roep hy wat volgens sy houding die aanvoerder van die geselskap gelyk het. Brutale skelm! Hierheen!

Met dié woorde klop hy luid met sy swaardgevest op die oop tralievenster.

Die waard het op die roepstem uitgekom en sy tabberd omgegord.

—Goeie naand, my meesters, sê hy met 'n onderdanige buiging.

—Roer jou, sirrah! roep hy wat geklop het. Sorg vir ons perde. En vir onsself, gee ons van jou beste, want trouens, ons het dit nodig.

—Helaas, goeie meesters, sê die waard, my arm huis het maar 'n kaal spens. Ek weet nie wat om u edelhede aan te bied nie.

—Hoe nou, kêrel? roep die tweede van die geselskap, 'n man van aangename voorkoms. Bedien jy so die koning se boodskappers, meester Taptun?

'n Oombliklike verandering het oor die landheer se gelaat gekom.

—Vergewe my, edele here, sê hy nederig. Indien u die koning se boodskappers is (God behoede Sy Majesteit!) sal u aan niks gebrek ly nie. Die koning se vriende (God seën Sy Majesteit!) sal nie in my huis vastend gaan nie, dit waarborg ek.

—Kom dan aan! roep die reisiger wat nie gepraat het nie, na sy voorkoms 'n stewige smulpaap. Het jy iets om ons te gee?

Die waard buig weer terwyl hy antwoord gee:

—Wat sê u, goeie meesters, van 'n jongduifpastei, 'n paar snye wildsvleis, 'n kalfsrug, fluiteend met bros varkspek, 'n everkop met pistachio's, 'n kom vrolike vla, 'n mispelpoeding en 'n kruik ou Rynwyn?

—Allemagtig! roep die laaste spreker. Dit staan my wel aan. Pistachio's!

—Aha! roep hy van die aangename voorkoms. 'n Arm huis en 'n kaal spens, sê hy! Dis 'n vrolike skurk.

Toe kom Martin in en vra waar's Bloom.

—Waar is hy? sê Lenehan. Besig om weduwees en weeskinders te bedrieg.

—Is dit nie 'n feit nie, sê John Wyse, wat ek vir die Burger vertel het van Bloom en die Sinn Fein?

—Dis so, sê Martin. Of so word beweer.

—Wie het daai bewerings gemaak? sê Alf.

—Ek, sê Joe. Ek's die bewer.

—En op stuk van sake, sê John Wyse, hoekom kan 'n jood nie sy land liefhê soos die volgende man nie?

—Hoekom nie? sê J. J., as hy heeltemal seker is watter land dit is.

—Is hy 'n jood of 'n heiden of 'n heilige Roomse of 'n Metodis-rammelaar of wat de hel is hy? sê Ned. Of wie is hy? Geen aanstoot nie, Crofton.

—Wie is Junius? sê J. J.

—Ons wil hom nie hê nie, sê Crofter die Oranjeman of presbiteriaan.

—Hy's 'n afvallige jood, sê Martin, van 'n plek in Hongarye en dit was hy wat al die planne opgestel het volgens die Hongaarse stelsel. Ons weet dit in die kasteel.

—Is hy nie 'n neef van Bloom die tandarts nie? sê Jack Power.

—Glad nie, sê Martin. Net naamgenote. Sy naam was Virag, die pa s'n wat homself vergiftig het. Hy het dit per akte verander, die pa.

—Dis nou die nuwe Messias vir Ierland! sê die Burger. Eiland van heiliges en wyses!

—Wel, hulle wag nog steeds vir hul verlosser, sê Martin. Wat dit betref, ons ook.

—Ja, sê J. J., en elke seuntjie wat gebore word dink hulle kan hul Messias wees. En elke jood is in 'n groot staat van opwinding, glo ek, totdat hy weet of hy 'n pa of 'n ma is.

—Wag elke oomblik dat dit sy volgende sal wees, sê Lenehan.

—O, by God, sê Ned, jy moes Bloom gesien het voordat daai seun van hom wat dood is, gebore is. Ek het hom een dag in die south city markets raakgeloop waar hy 'n blik Neave's food koop, ses weke voordat die vrou verlos is.

—En ventre sa mère, sê J. J.

—Noem jy dit 'n man? sê die Burger.

—Ek wonder of hy dit ooit uit sig gesteek het, sê Joe.

—Wel, daar is in elk geval twee kinders gebore, sê Jack Power.

—En wie verdink hy? sê die Burger.

Gits, daar's baie 'n ware woord wat in die grap gepraat word. Een van daai gemengde middelslag is hy. Lê in die hotel, het Pisser my vertel, een keer 'n maand met hoofpyn soos 'n meisiekind met haar maandstonde. Weet jy wat ek jou vertel? Dit sou 'n daad van God wees om so 'n vent beet te kry en hom in die bleddie see te gooi. Regverdigbare manslag, so sou dit. Dan wegsluip met sy vyf pond sonder om 'n pint op te dok soos 'n man. Gee ons jou seën. Nie eers soveel dat dit jou oog sal verblind nie.

—Liefdadigheid aan die naaste, sê Martin. Maar waar is hy? Ons kan nie wag nie.

—'n Wolf in skaapsklere, sê die Burger. Dis wat hy is. Virag van Hongarye! Ahasveros noem ek hom. Deur God vervloek.

—Het jy tyd vir 'n kort plengoffer, Martin? sê Ned.

—Net een, sê Martin. Ons moet gou maak. J. J. en S.

—Jy, Jack? Crofton? Drie halfies, Terry.

—Sint Patrick sal weer by Ballykinlar moet land en ons bekeer, sê die Burger, nadat hy toegelaat het dat sulke dinge ons kus besmet.

—Wel, sê Martin en klop vir sy glas. God seën almal hier is my gebed.

—Amen, sê die Burger.

—En ek is seker Hy sal, sê Joe.

En by die geluid van die konsekrasieklokkie, voorafgegaan deur 'n kruisdraer met akoliete, wierookdraers, skuitjiedraers, lektore, ostiarii, diakens en subdiakens, het die geseënde geselskap nader gekom van gemyterde abte en priors en gardiane en monnike en broeders: die monnike van Benedictus van Spoleto, Kartuisers en Camaldolense, Cisterciënsers en Olivetane, Oratoriane en Vallombrosane, en die broeders van Augustinus, Brigittyne, Premonstratense, Servi, Trinitariërs, en die kinders van Petrus Nolascus: en daarmee saam van die berg Karmel die kinders van Elia die profeet, gelei deur Albertus die biskop en deur Teresa van Avila, geskoeide en ander: en broeders, bruin en grys, seuns van die arme Franciscus, kapusyne, koordbroeders, minimi en observante en die dogters van Clara: en die seuns van Dominicus, die predikheren, en die seuns van Vincentius: en die monnike van S. Wolstan: en Ignatius se kinders: en die broederskap van die Christelike broeders, gelei deur die eerwaarde broeder Edmund Ignatius Rice. En daarna het gekom al die heiliges en martelare, maagde en belyers: S. Cyr en S. Isidorus die Akkerman en S. Jakobus die Mindere en S. Phocas van Sinope en S. Julianus die Gasvrye en S. Felix van Cantalice en S. Simeon Styliet en S. Stefanus die Eerste Martelaar en S. Johannes van God en S. Ferreol en S. Leugarde en S. Theodotus en S. Vulmar en S. Richard en S. Vincentius de Paul en S. Martinus van Todi en S. Martinus van Tours en S. Alfred en S. Josef en S. Dionysius en S. Cornelius en S. Leopold en S. Bernardus en S. Terentius en S. Edward en S. Owen Caniculus en S. Anoniem en S. Eponiem en S. Pseudoniem en S. Homoniem en S. Paroniem en S. Sinoniem en S. Laurence O'Toole en S. Jakobus van Dingle en Compostela en S. Columcille en S. Columba en S. Celestinus en S. Colman en S. Kevin en S. Brendan en S. Frigidianus en S. Senan en S. Fachtna en S. Columbanus en S. Gallus en S. Fursey en S. Fintan en S. Fiacre en S. Johannes Nepomuk en S. Thomas Aquinas en S. Ivo van Bretagne en S. Michan en S. Herman-Josef en die drie beskermheiliges van die heilige jeug S. Aloysius Gonzaga en S. Stanislaus Kostka en S. Johannes Berchmans en die heiliges Gervasius, Servasius en Bonifacius en S. Bride en S. Kieran en S. Canice van Kilkenny en S. Jarlath van Tuam en S. Finbarr en S. Pappin van Ballymun en Broeder Aloysius Pacificus en Broeder Louis Bellicosus en die heiliges Rosa van Lima en van Viterbo en S. Marta van Betanië en S. Maria van Egipte en S. Lucia en S. Brigid en S. Attracta en S. Dympna en S. Ita en S. Marion Calpensis en die Geseënde Suster Teresa van die Kind Jesus en S. Barbara en S. Scholastica en S. Ursula met elfduisend maagde. En almal het gekom met nimbi en aureole en gloriae, met palms en harpe en swaarde en olyfkranse, in klere waarin die geseënde simbole van hul kragdade geweef was, inkhorings, pyle, brode, kruike, boeie, byle, bome, brûe, babas in 'n badkuip, skulpe, beursies, skêre, sleutels, drake, lelies, haelkorrels, baarde, varke, lampe, blaasbalke, byekorwe, sopleppels, sterre, slange, aambeelde, blikkies vaseline, klokke, krukke, tange, takbokhorings, waterdigte stewels, valke, meulstene, oë op 'n bord, waskerse, wywaterkwaste, eenhorings. En terwyl hulle hul weg gegaan het by Nelson's Pillar, Henry street, Mary street, Capel street, Little Britain street, sing hulle die introïtus in Epiphania Domini wat begin Surge, illuminare en daarna allersoetste die graduale Omnes wat sê de Saba venient en hulle het diverse wonders gedoen soos die uitdrywe van duiwels, die opwek van dooies tot die lewe, die vermenigvuldiging van visse, die genesing van kreupeles en blindes, die opspoor van verskeie artikels wat verlê was, die uitlê en vervulling van die skrifte, die seën en profeteer. En laaste, onder 'n troonhemel van goudlaken, het die eerwaarde Vader O'Flynn gekom, bygestaan deur Maleagi en Patrick. En toe die goeie vaders die bestemde plek bereik het, die huis van Bernard Kiernan en Co., beperk, Little Britain street 8, 9 en 10, groothandelaars in kruideniersware, wyn- en brandewynverskepers, gelisensieer vir die verkoop van bier, wyn en spiritualieë vir verbruik op die perseel, het die selebrant die huis geseën en die middelstylvensters bewierook en die graatgewelwe en die gewelwe en die kante en die kapitele en die frontons en die kroonlyste en die gekartelde boë en die torings en die koepels, en die lateie daarvan met gewyde water besprinkel en gebid dat God daardie huis mag seën soos Hy die huis van Abraham en Isak en Jakob geseën het en die engele van Sy lig daarin laat woon. En hy het ingegaan en die spyse en die drank geseën en die geselskap van al die geseëndes het op sy gebede geantwoord.

—Adiutorium nostrum in nomine Domini.

—Qui fecit cœlum et terram.

—Dominus vobiscum.

—Et cum spiritu tuo.

En hy het sy hande gelê op wat hy geseën het en dank gesê en hy het gebid en hulle almal het saam met hom gebid:

—Deus, cuius verbo sanctificantur omnia, benedictionem tuam effunde super creaturas istas: et praesta ut quisquis eis secundum legem et voluntatem Tuam cum gratiarum actione usus fuerit per invocationem sanctissimi nominis Tui corporis sanitatem et animæ tutelam Te auctore percipiat per Christum Dominum nostrum.

—En so sê ons almal, sê Jack.

—Duisend 'n jaar, Lambert, sê Crofton of Crawford.

—Reg, sê Ned en vat sy John Jameson op. En botter vir vis.

Ek het net rondgekyk om te sien wie die gelukkige gedagte sou kry, toe verdomp as hy nie weer instap nie en voorgee hy's in 'n helse haas.

—Ek was net om by die hofgebou, sê hy, op soek na jou. Ek hoop ek is nie...

—Nee, sê Martin, ons is gereed.

Hofgebou se moer en jou sakke wat afhang van goud en silwer. Suinige bleddie skobbejak. Trakteer ons darem op 'n dop. Nie die duiwel se kans nie! Daar's vir jou 'n jood! Alles vir nommer een. Slim soos 'n kakhuisrot. Honderd teen vyf.

—Moet vir niemand sê nie, sê die Burger.

—Ekskuus? sê hy.

—Kom, manne, sê Martin, toe hy sien dit lyk blou. Kom nou saam.

—Moet vir niemand sê nie, sê die Burger en laat 'n brul uit hom. Dis 'n geheim.

En die bleddie hond word wakker en laat 'n grom.

—Tatta almal, sê Martin.

En hy kry hulle so gou as wat hy kan uit, Jack Power en Crofton of wat jy hom ook al noem en hy in die middel van hulle wat voorgee hy's heeltemal die kluts kwyt, en op met hulle op die bleddie perdekar.

—Ry, sê Martin vir die koetsier.

Die melkwit dolfyn het sy maanhare geskud en, terwyl hy in die goue agterdek opstaan, het die stuurman die swellende seil teen die wind uitgesprei en vooruit weggehou met alle seile gestel, die spinnaker na bakboord. Baie lieftallige nimfe het nader gekom na stuurboord en na bakboord en, terwyl hulle aan die sye van die edele bark vasklou, het hulle hul blinkende gestaltes ineengeskakel soos die kundige wamaker doen wanneer hy om die hart van sy wiel die ewe ver gespasieerde speke vorm, waarvan elkeen suster is van die ander, en hy bind hulle almal met 'n buitenste ring en gee snelheid aan die voete van mense wanneer hulle uitry na 'n krygstog of wedywer om die glimlag van skone vroue. Net so het hulle gekom en hul plek ingeneem, daardie gewillige nimfe, die onsterflike susters. En hulle het gelag, spelend in 'n kring van hul skuim: en die bark het die golwe geklief.

Maar bygod, ek was net besig om die hak van die pint te laat sak toe ek die Burger sien opstaan om na die deur te waggel, blaas en hyg van die waterpes, en hy vloek die vloek van Cromwell op hom, klok, boek en kers in Iers, spoeg en spuug uit hom en Joe en klein Alf om hom soos 'n kabouter wat hom probeer kalmeer.

—Los my, sê hy.

En bygod hy kom tot by die deur en hulle hou hom vas en hy brul uit hom uit:

—Drie hoera's vir Israel!

Ag, sit neer op die parlementêre kant van jou gat om Christus se ontwil en moenie 'n openbare vertoning van jouself maak nie. Jissus, daar's altyd een of ander bleddie hanswors wat 'n bleddie moord en doodslag opskop oor bleddie niks. Gits, dit sal die porter in jou ingewande suur maak, so sal dit.

En al die skobbejakke en sloerieë van die nasie om die deur en Martin wat vir die koetsier sê om aan te ry en die Burger wat brul en Alf en Joe wat vir hom sê hy moet stilbly en hy op sy hoë perd oor die jode en die leeglêers wat roep vir 'n toespraak en Jack Power wat hom probeer kry om op die kar te gaan sit en sy bleddie bek te hou en 'n leeglêer met 'n lap oor sy oog wat begin sing As die man in die maan 'n jood was, jood, jood en 'n sloerie wat uit haar uit skree:

—Hei, meneer! Jou gulp is oop, meneer!

En sê hy:

—Mendelssohn was 'n jood en Karl Marx en Mercadante en Spinoza. En die Verlosser was 'n jood en sy pa was 'n jood. Julle God.

—Hy het nie 'n pa gehad nie, sê Martin. Dis nou genoeg. Ry aan.

—Wie se God? sê die Burger.

—Wel, sy oom was 'n jood, sê hy. Julle God was 'n jood. Christus was 'n jood soos ek.

Gits, die Burger het teruggeduik die winkel in.

—By Jissus, sê hy, ek sal daai bleddie joodman se harsings inslaan omdat hy die heilige naam gebruik. By Jissus, ek sal hom kruisig, so sal ek. Gee daai koekblik hier.

—Stop! Stop! sê Joe.

'n Groot en waarderende byeenkoms van vriende en kennisse uit die metropool en groter Dublin het in hul duisende saamgetrek om afskeid te neem van Nagyaságos uram Lipóti Virag, voorheen van mnre. Alexander Thom's, drukkers van Sy Majesteit, by geleentheid van sy vertrek na die verre lugstreek van Százharminczbrojúgulyás-Dugulás (Weiveld van Murmelende Waters). Die seremonie, wat met groot éclat afgeloop het, is gekenmerk deur die mees aandoenlike hartlikheid. 'n Geïllumineerde rol van antieke Ierse perkament, die werk van Ierse kunstenaars, is namens 'n groot deel van die gemeenskap aan die vooraanstaande fenomenoloog oorhandig en is vergesel van die geskenk van 'n silwer kissie, smaakvol uitgevoer in die styl van antieke Keltiese ornament, 'n werk wat die makers, mnre. Jacob agus Jacob, alle eer aandoen. Die vertrekkende gas was die ontvanger van 'n hartlike toejuiging, en baie van die aanwesiges was sigbaar ontroer toe die uitgesoekte orkes van Ierse doedelsakke die bekende klanke van Come Back to Erin aangehef het, onmiddellik gevolg deur Rakóczsy se Mars. Teervate en vreugdevure is aangesteek langs die kuslyn van die vier seë op die kruine van die Hill of Howth, Three Rock Mountain, Sugarloaf, Bray Head, die berge van Mourne, die Galtees, die Ox- en Donegal- en Sperrin-pieke, die Nagles en die Bograghs, die heuwels van Connemara, die rante van M'Gillicuddy, Slieve Aughty, Slieve Bernagh en Slieve Bloom. Te midde van gejuig wat die uitspansel geskeur het, beantwoord deur antwoordende gejuig van 'n groot versameling volgelinge op die verre Kambriese en Kaledoniese heuwels, het die mastodontiese plesierskip stadig weggetrek, gesalueer deur 'n laaste blommehulde van die verteenwoordigers van die skone geslag wat in groot getalle teenwoordig was, terwyl, soos dit die rivier afgevaar het, begelei deur 'n flottielje skuite, die vlae van die Ballast office en Custom House in saluut gestryk is, soos ook dié van die elektriese kragstasie by die Pigeonhouse en die Poolbeg Light. Visszontlátásra, kedvés barátom! Visszontlátásra! Heengegaan maar nie vergete nie.

Gits, die duiwel sou hom nie keer voordat hy die bleddie blik in die hande gekry het nie, en uit met hom en klein Alf wat aan sy elmboog hang en hy wat skree soos 'n gesteekte vark, so goed soos enige bleddie toneelstuk in die Queen's royal theatre:

—Waar's hy dat ek hom kan vermoor?

En Ned en J. J. lam van die lag.

—Bleddie oorloë, sê ek, ek gaan net betyds wees vir die laaste evangelie.

Maar soos die geluk dit wou hê, kry die koetsier die perd se kop na die ander kant gedraai en weg is hy.

—Hou vas, Burger, sê Joe. Stop!

Bygod hy trek sy hand terug en maak 'n swaai en laat waai. Genade van God, die son was in sy oë of hy sou hom vir dood gelaat het. Gits, hy het dit amper tot in die graafskap Longford gestuur. Die bleddie perd skrik en die ou brak agter die kar aan soos die bleddie hel en die hele bevolking wat skree en lag en die ou blikkas wat met die straat langs rammel.

Die katastrofe was geweldig en oombliklik in sy uitwerking. Die sterrewag van Dunsink het altesaam elf skokke geregistreer, almal van die vyfde graad op die skaal van Mercalli, en daar is geen rekord bestaande van 'n soortgelyke seismiese versteuring op ons eiland sedert die aardbewing van 1534 nie, die jaar van die rebellie van Silken Thomas. Die episentrum blyk daardie deel van die metropool te gewees het wat die wyk Inn's Quay en die gemeente van Sint Michan uitmaak, wat 'n oppervlakte van een-en-veertig acres, twee roods en een vierkante pole of perch beslaan. Al die vorstelike wonings in die omgewing van die paleis van justisie is gesloop en daardie edele gebou self, waarin ten tyde van die katastrofe belangrike regsdebatte aan die gang was, is letterlik 'n massa puin waaronder, so word gevrees, al die insittendes lewendig begrawe is. Uit die berigte van ooggetuies blyk dit dat die seismiese golwe vergesel was van 'n hewige atmosferiese versteuring van sikloniese aard. 'n Hoofbedekking wat sedertdien vasgestel is aan die hoogs gerespekteerde klerk van die kroon en vrede, mnr. George Fottrell, te behoort, en 'n systaansambreel met goue handvatsel met die gegraveerde voorletters, helmteken, wapen en huisnommer van die geleerde en agbare voorsitter van die kwartaalsittings, sir Frederick Falkiner, recorder van Dublin, is deur soekgeselskappe in afgeleë dele van die eiland onderskeidelik ontdek, eersgenoemde op die derde basaltrug van die Giant's Causeway, laasgenoemde tot 'n diepte van een voet drie duim ingebed in die sandstrand van Holeopen bay naby die Old Head of Kinsale. Ander ooggetuies verklaar onder eed dat hulle 'n gloeiende voorwerp van enorme afmetings waargeneem het wat teen 'n skrikwekkende snelheid deur die atmosfeer geslinger is in 'n baan wat suidwes ten weste gerig was. Boodskappe van roubeklag en simpatie word uurliks uit alle dele van die verskillende vastelande ontvang en die soewereine pous het dit genadiglik goedgedink om te verorden dat 'n spesiale missa pro defunctis gelyktydig gevier sal word deur die ordinarii van elke en iedere katedraalkerk van al die biskoplike bisdomme onderworpe aan die geestelike gesag van die Heilige Stoel ter voorbidding vir die siele van daardie gelowige afgestorwenes wat so onverwags uit ons midde weggeroep is. Die bergingswerk, verwydering van débris, menslike oorskot ens. is toevertrou aan mnre. Michael Meade en Seun, Great Brunswick street 159, en mnre. T. en C. Martin, North Wall 77, 78, 79 en 80, bygestaan deur die manskappe en offisiere van die Duke of Cornwall's ligte infanterie onder die algemene toesig van Sy Koninklike Hoogheid, skout-admiraal, die hoogedele sir Hercules Hannibal Habeas Corpus Anderson, K. G., K. P., K. T., P. C., K. C. B., M. P., J. P., M. B., D. S. O., S. O. D., M. F. H., M. R. I. A., B. L., Mus. Doc., P. L. G., F. T. C. D., F. R. U. I., F. R. C. P. I. en F. R. C. S. I.

Jy't nog nooit in jou gebore dag so iets gesien nie. Gits, as hy daai lotery-kaartjie teen die kant van sy kop gekry het, sou hy die goue beker onthou, so sou hy, maar bygod die Burger sou vir aanranding en mishandeling opgesluit gewees het en Joe vir medepligtigheid. Die koetsier het sy lewe gered deur woeste ry so seker as wat God Moses gemaak het. Wat? O, Jissus, hy het. En hy laat 'n sarsie vloeke agter hom aan los.

—Het ek hom doodgemaak, sê hy, of wat?

En hy skree vir die bleddie hond:

—Vat hom, Garry! Vat hom, seun!

En die laaste wat ons gesien het, was die bleddie kar wat om die hoek draai en ou skaapgesig daarop wat met sy hande waai, en die bleddie brak agterna met sy ore plat, so hard as wat hy bleddie kon, om hom lit vir lit te verskeur. Honderd teen vyf! Jissus, hy het die waarde daarvan uit hom gehaal, ek belowe jou.

En kyk, toe het daar 'n groot helderheid rondom hulle almal gekom en hulle het die wa aanskou waarin Hy gestaan het, opvaar na die hemel. En hulle het Hom in die wa aanskou, bekleed met die heerlikheid van die helderheid, met klere soos van die son, skoon soos die maan en verskriklik, sodat hulle van ontsag Hom nie durf aankyk nie. En daar het 'n stem uit die hemel gekom wat roep: Elia! Elia! En Hy het geantwoord met 'n groot geroep: Abba! Adonai! En hulle het Hom aanskou, ja, Hom, ben Bloom Elia, te midde van wolke engele opvaar na die heerlikheid van die helderheid teen 'n hoek van vyf-en-veertig grade oor Donohoe's in Little Green street soos 'n skoot uit 'n geweer.

Die naamlose verteller is 'n skuldinvorderaar; "die Burger" (the citizen) is 'n bulderende Ierse nasionalis, Joyce se Polufemos – die eenoog-Sikloop uit Homeros se Odyssee, Boek 9. D.M.P. = Dublin Metropolitan Police.

Iers in die teks: a chara = "my vriend"; Bi i dho husht = "bly stil"; mavourneen = "my liefling"; cruiskeen lawn = "vol kruikie" (uit 'n drinklied). Inisfail en Banba is poëtiese name vir Ierland, Eblana 'n ou naam vir Dublin.

"U. p.: op" is die raaiselagtige teks op Breen se poskaart; die betekenis is al eeu lank onseker en dit is onvertaald gelaat.

Cockburn: Joe se "bitter ervaring" speel op die Engelse woorde "cock burn" (brandende penis, d.w.s. geslagsiekte).

Bungiveagh en Bungardilaun: Lord Iveagh en Lord Ardilaun, die Guinness-broers ("bung" = die prop van 'n biervat).

Latyn: videlicet = "te wete"; Ulex Europeus = gaspeldoring; corpora cavernosa = swellywe; in articulo mortis per diminutionem capitis = "in die oomblik van die dood deur vermindering van die hoof" (ook 'n regsterm vir verlies van burgerregte).

Die Invincibles het in 1882 twee Britse amptenare in Phoenix Park vermoor; Joe Brady is in Kilmainham opgehang. Die "manne van sewe-en-sestig" en "agt-en-negentig" verwys na die Fenian-opstand van 1867 en die opstand van 1798.

"Who fears to speak of ninetyeight" en "The Man that Broke the Bank at Monte Carlo" ens. is liedtitels; die lang lys "helde" meng Ierse figure doelbewus met allerlei ander bekendes.

Sinn Fein amhain (Iers): "Ons self alleen" – die slagspreuk van die Ierse nasionaliste. A chara: "my vriend"; Slan leat: "totsiens/gesondheid"; Na bacleis: "moenie worry nie".

Die teregstellingsparodie verwys na Robert Emmet, die Ierse rebel wat in 1803 opgehang en onthoof is; Sara Curran was sy geliefde. Rumbold is 'n Engelse laksman. Speranza was die skuilnaam van Oscar Wilde se moeder; The Night before Larry was stretched is 'n ou Dublinse galgelied ("stretched" = opgehang).

Brian O'Ciarnain's in Sraid na Bretaine Bheag is Barney Kiernan's-kroeg in Little Britain Street, op Iers; Sluagh na h-Eireann beteken "Ierland se volk/leër".

Die Klein Soet Takkie (An Craoibhín Aoibhinn) was die skuilnaam van Douglas Hyde, stigter van die Gaelic League; Raftery was 'n blinde Ierse volksdigter.

Allfours parodieer Arthur Balfour; by Mitchelstown het die polisie in 1887 op 'n betoging geskiet, en "moenie huiwer om te skiet nie" is 'n berugte amptelike bevel uit daardie tyd.

"Parmantslid" en "beraders/bewonderaars": Joe verdraai "member" na "mimber", en Bloom verspreek hom met "admirers" vir "advisers" (die vrou se minnaar Blazes Boylan); albei is in Afrikaans nagemaak.

Iopas is die langhaar-sanger in Vergilius se Aeneïs; die reusagtige, eensydige Burger is Joyce se weergawe van Homeros se sikloop Polufemos.

U. p.: op – die raaiselagtige poskaart wat Breen ontvang het; die betekenis is nooit verklaar nie, en daarom bly dit in Engels.

Brehons: die regters van die ou Ierse (Gaeliese) reg. Pishogue (Iers piseog): bygeloof, toorgoed; Raimeis (Iers): twak, onsin. Moya: Iers-Engels vir "glo-glo, kwansuis".

Lamh Dearg Abu (Iers): "Rooi Hand tot oorwinning", strydkreet van die O'Neills van Ulster. Die medher (Iers meadar) is 'n vierkantige houtdrinkbeker.

Conspuez les Anglais! Perfide Albion! (Frans): "Spoeg op die Engelse! Troulose Engeland!"; Conspuez les Français: "Spoeg op die Franse". 'n Cabinet d'aisance (Frans) is 'n toilet.

Throwaway was die buitestaanderperd wat op 16 Junie 1904 die Goue Beker teen 20 tot 1 gewen het; die kroeg dink verkeerdelik Bloom het daarop gewed en 'n fortuin gewen.

Swart '47: 1847, die ergste jaar van die Groot Hongersnood. Die "arme ou vrou" (Shan Van Vocht) en Kathleen ni Houlihan is digterlike beelde van Ierland; die Franse het in 1798 by Killala geland. Die "wilde ganse" is Ierse soldate wat ná 1691 in vreemde leërs diens gedoen het.

"Gewoonte wat meer geëer word in die stuiting as in die nakoming": Joyce speel op Hamlet se "more honoured in the breach than the observance" en "breech" (agterstewe); ons speel op stuiting/stuitjie.

Die Burger met sy groot woorde, sy hond en sy (dronk) blindheid vir die ware Bloom is Joyce se Sikloop, die eenogige reus van die Odyssee se negende sang.

Drogheda: in 1649 het Oliver Cromwell se troepe die garnisoen en baie burgers van hierdie Ierse stad uitgemoor. Die United Irishman was Arthur Griffith se nasionalistiese weekblad; Griffith het Sinn Fein gestig.

Roger Casement, 'n Ierse Britse konsul, het in 1904 'n verslag oor die gruweldade in koning Leopold van België se Kongo-Vrystaat gepubliseer.

"Ek's die bewer": in die oorspronklike speel Joe op "allegation" en "alligator"; die Afrikaanse woordspel is op "beweer" en "bewer".

En ventre sa mère (Frans): "in die moederskoot"; 'n regsterm vir 'n ongebore kind. Ahasveros: die Ewige Jood van die legende, vervloek om tot die wederkoms rond te swerf.

Die Latynse gebede is uit die Roomse seëngebed oor kos: "Ons hulp is in die naam van die Here." "Wat hemel en aarde gemaak het." "Die Here sy met julle." "En met u gees." Die gebed vra God om die gawes te seën tot gesondheid van liggaam en beskerming van die siel. Surge, illuminare: "Staan op, word verlig"; de Saba venient: "uit Saba sal hulle kom" (die mis van Driekoningedag).

Die Hongaarse woorde: Nagyaságos uram, "hooggeëerde heer"; Visszontlátásra, kedvés barátom!, "Totsiens, my liewe vriend!" Die plekname is Joyce se skertsende Hongaars. Agus is Iers vir "en".

Die slot boots die hemelvaart van die profeet Elia in 'n vuurwa na (2 Konings 2). Die Odyssee-skakel: Odusseus gooi 'n rots na die blinde sikloop Polufemos terwyl hy wegvaar, en die sikloop gooi rotse agterna.