Hoofstukke 35–38

¹ In die eerste jaar van die eerste week van die vyf-en-veertigste jubileum het Rebekka haar seun Jakob geroep en hom opdrag gegee oor sy vader en oor sy broer, dat hy hulle al die dae van sy lewe moet eer. ² Jakob het gesê: "Ek sal alles doen soos u my beveel het, want dit sal vir my eer en grootheid wees, en geregtigheid voor die Here, dat ek hulle eer. ³ U weet ook, moeder, van die tyd dat ek gebore is tot vandag toe, al my dade en alles wat in my hart is, dat ek altyd net goed dink oor almal. ⁴ Hoe sou ek dan nie doen wat u my beveel het, dat ek my vader en my broer moet eer nie? ⁵ Sê vir my, moeder, watter verkeerdheid het u in my gesien, dan sal ek my daarvan afkeer, en daar sal genade oor my wees."

⁶ Sy het vir hom gesê: "My seun, ek het al my dae niks verkeerds in jou gesien nie, net opregte dade. Tog sal ek jou die waarheid vertel, my seun: ek sal hierdie jaar sterf. Ek sal hierdie jaar nie oorleef nie, want ek het in 'n droom die dag van my dood gesien, dat ek nie langer as honderd vyf-en-vyftig jaar sal lewe nie. En kyk, ek het al die dae voltooi wat ek moet lewe."

⁷ Jakob het gelag oor die woorde van sy moeder, omdat sy vir hom gesê het dat sy gaan sterf. Sy het daar teenoor hom gesit, met al haar kragte, en sy was nie swak nie. Sy het in- en uitgegaan en kon goed sien, haar tande was sterk, en geen siekte het haar al die dae van haar lewe aangeraak nie. ⁸ Jakob het vir haar gesê: "Ek sal gelukkig wees, moeder, as my dae naby aan die dae van u lewe kom, en my krag so by my bly soos u krag. U sal nie sterf nie; u maak sommer net 'n grap met my oor u dood."

⁹ Toe het sy na Isak gegaan en vir hom gesê: "Ek het een versoek aan jou: laat Esau sweer dat hy Jakob nie sal kwaad doen nie en hom nie met vyandskap sal agtervolg nie. Want jy ken Esau se gedagtes, dat dit van sy jeug af verkeerd is, en daar is niks goeds in hom nie. Hy wil hom ná jou dood doodmaak. ¹⁰ Jy weet ook alles wat hy gedoen het van die dag af dat sy broer Jakob na Haran gegaan het tot vandag toe: hoe hy ons met sy hele hart verlaat het en ons kwaad aangedoen het. Hy het jou kleinvee vir homself gevat en al jou besittings voor jou oë weggedra. ¹¹ En toe ons hom gesmeek en gevra het om wat ons s'n is, het hy gemaak asof hy jammer was vir ons. ¹² Hy is bitter teen jou omdat jy Jakob geseën het, jou volmaakte en opregte seun. Want daar is geen kwaad in hom nie, net goedheid. Van die tyd dat hy van Haran af gekom het tot vandag toe het hy ons van niks beroof nie. Hy bring vir ons altyd alles op die regte tyd, en hy is van harte bly as ons iets uit sy hand neem. Hy seën ons, en hy het ons nie verlaat sedert hy van Haran af gekom het tot vandag toe nie, maar hy bly gedurig by ons tuis en eer ons."

¹³ Isak het vir haar gesê: "Ek weet en sien ook die dade van Jakob wat by ons is, hoe hy ons met sy hele hart eer. Vroeër het ek Esau meer liefgehad as Jakob, omdat hy die eersgeborene was. Maar nou het ek Jakob meer lief as Esau, want Esau het baie slegte dinge gedoen, en daar is geen geregtigheid in hom nie. Al sy weë is onreg en geweld, en daar is geen geregtigheid rondom hom nie. ¹⁴ Nou is my hart ontsteld oor al sy dade. Hy en sy nageslag sal nie gered word nie, want hulle is dié wat van die aarde af vernietig sal word en onder die hemel uitgeroei sal word. Want hy het die God van Abraham verlaat en agter sy vroue aan geloop, agter hulle onreinheid en hulle dwaling aan, hy en sy kinders. ¹⁵ Jy vra my om hom te laat sweer dat hy sy broer Jakob nie sal doodmaak nie. Al sweer hy ook, hy sal nie by sy eed bly nie. Hy sal nie goed doen nie, net kwaad. ¹⁶ Maar as hy sy broer Jakob wil doodmaak, sal hy in Jakob se hande oorgegee word, en hy sal nie uit sy hande ontkom nie, want hy sal in sy hande val. ¹⁷ Moenie bang wees oor Jakob nie, want die beskermer van Jakob is groot en magtig en geëerd, en hy word meer geprys as die beskermer van Esau."

Met die "beskermer" word waarskynlik elkeen se beskermengel bedoel.

¹⁸ Toe het Rebekka Esau laat roep, en hy het na haar toe gekom. Sy het vir hom gesê: "Ek het 'n versoek aan jou, my seun, en belowe dat jy dit sal doen, my seun." ¹⁹ Hy het gesê: "Ek sal alles doen wat u vir my sê, en ek sal u versoek nie weier nie." ²⁰ Sy het vir hom gesê: "Ek vra jou dat jy my op die dag wanneer ek sterf, sal neem en begrawe naby Sara, jou vader se moeder. En dat jy en Jakob mekaar sal liefhê, en dat nie een van julle kwaad teen die ander sal beplan nie, maar net liefde vir mekaar sal hê. Dan sal dit met julle goed gaan, my seuns, en julle sal geëer word in die land, en geen vyand sal oor julle bly wees nie. Julle sal 'n seën en 'n genade wees in die oë van almal wat julle liefhet."

²¹ Hy het gesê: "Ek sal alles doen wat u my gesê het. Ek sal u op die dag wanneer u sterf, begrawe naby Sara, my vader se moeder, soos u verlang het, sodat haar gebeente naby u gebeente kan wees. ²² Ook my broer Jakob sal ek liefhê bo alle vlees, want ek het op die hele aarde geen ander broer as hy nie. Dit is vir my geen groot verdienste as ek hom liefhet nie, want hy is my broer. Ons is saam in u liggaam gesaai, en saam het ons uit u moederskoot gekom. As ek nie my broer liefhet nie, wie sal ek dan liefhê? ²³ Ek self vra u om Jakob te vermaan oor my en oor my seuns, want ek weet dat hy beslis koning oor my en my seuns sal wees. Want op die dag toe my vader hom geseën het, het hy hom die hoogste gemaak en my die laagste. ²⁴ Ek sweer aan u dat ek hom sal liefhê en al die dae van my lewe nie kwaad teen hom sal beplan nie, maar net goed." En hy het aan haar gesweer oor hierdie hele saak.

²⁵ Toe het sy Jakob voor Esau se oë geroep en hom opdrag gegee volgens die woorde wat sy vir Esau gesê het. ²⁶ Hy het gesê: "Ek sal doen wat u wil. Glo my, geen kwaad sal van my of van my seuns teen Esau uitgaan nie, en ek sal in niks die eerste wees nie, behalwe net in liefde."

²⁷ Hulle het daardie nag geëet en gedrink, sy en haar seuns, en in daardie nag het sy gesterf, drie jubileë en een week en een jaar oud. Haar twee seuns, Esau en Jakob, het haar begrawe in die dubbele grot naby Sara, hulle vader se moeder.

Drie jubileë (3 × 49 jaar), een week (7 jaar) en een jaar is saam 155 jaar. Die dubbele grot is die grot van Magpela by Hebron. Genesis vertel nie van Rebekka se laaste woorde en dood nie.

¹ In die sesde jaar van hierdie week het Isak sy twee seuns, Esau en Jakob, geroep. Hulle het na hom toe gekom, en hy het vir hulle gesê: "My seuns, ek gaan die weg van my vaders, na die ewige huis waar my vaders is. ² Begrawe my daarom naby my vader Abraham, in die dubbele grot in die veld van Efron die Hetiet, wat Abraham as graf gekoop het om in te begrawe. Begrawe my daar in die graf wat ek vir myself gegrawe het.

³ "En dit beveel ek julle, my seuns: doen geregtigheid en opregtheid op die aarde, sodat die Here alles oor julle kan bring wat die Here gesê het Hy aan Abraham en sy nageslag sal doen. ⁴ Het mekaar lief, my seuns, julle broers, soos 'n man wat sy eie siel liefhet. Laat elkeen soek hoe hy sy broer kan bevoordeel, en werk saam op die aarde. Laat hulle mekaar liefhê soos hulle eie siele. ⁵ En oor die afgode beveel en vermaan ek julle: verwerp hulle en haat hulle, en moet hulle nie liefhê nie. Want hulle is vol bedrog vir dié wat hulle aanbid en vir dié wat voor hulle neerbuig. ⁶ Onthou, my seuns, die Here, die God van julle vader Abraham, en hoe ek Hom ook aanbid en gedien het in geregtigheid en in vreugde, sodat Hy julle kan vermeerder en julle nageslag so talryk soos die sterre van die hemel kan maak, en julle op die aarde kan vestig as die plant van geregtigheid wat nie uitgeroei sal word nie, deur al die geslagte tot in ewigheid.

⁷ "En nou sal ek julle 'n groot eed laat sweer, want daar is geen eed groter as hierdie een nie: by die Naam wat heerlik en geëerd is, groot en luisterryk en wonderlik en magtig, wat die hemel en die aarde en alle dinge saam geskep het, dat julle Hom sal vrees en Hom sal aanbid. ⁸ En dat elkeen sy broer sal liefhê met toegeneentheid en geregtigheid, en dat nie een van julle van nou af tot in ewigheid, al die dae van julle lewe, kwaad teen sy broer sal beplan nie, sodat dit met julle goed gaan in al julle dade en julle nie vernietig word nie. ⁹ As een van julle kwaad teen sy broer beplan, weet dan dat van nou af elkeen wat kwaad teen sy broer beplan, in sy hand sal val. Hy sal uit die land van die lewendes uitgeroei word, en sy nageslag sal onder die hemel uit vernietig word. ¹⁰ Op die dag van onrus en vervloeking, van verontwaardiging en toorn, sal Hy met 'n vlammende, verterende vuur, soos Hy Sodom verbrand het, ook sy land en sy stad en alles wat syne is, verbrand. Hy sal uitgewis word uit die boek van die tug van die mensekinders, en nie in die boek van die lewe opgeskryf word nie, maar in die boek wat vir vernietiging bestem is. Hy sal weggaan na die ewige vervloeking, sodat hulle veroordeling altyd vernuwe word, in haat en vervloeking en toorn, in pyniging en verontwaardiging, in plae en siekte, tot in ewigheid. ¹¹ Ek sê en getuig dit aan julle, my seuns, volgens die oordeel wat sal kom oor die man wat sy broer kwaad wil aandoen."

¹² Op daardie dag het hy al sy besittings tussen die twee verdeel. Die groter deel het hy gegee aan hom wat die eersgeborene was, en die toring en alles wat daar rondom was, en alles wat Abraham by die Put van die Eed besit het. ¹³ Hy het gesê: "Hierdie groter deel sal ek aan die eersgeborene gee." ¹⁴ Maar Esau het gesê: "Ek het my eersgeboortereg aan Jakob verkoop en aan Jakob gegee. Laat dit aan hom gegee word. Ek het nie 'n enkele woord daaroor te sê nie, want dit is syne." ¹⁵ Isak het gesê: "Mag daar 'n seën op julle rus, my seuns, en op julle nageslag vandag, want julle het my rus gegee. My hart is nie meer seer oor die eersgeboortereg nie, dat jy dalk as gevolg daarvan goddeloosheid sou doen. ¹⁶ Mag God die Allerhoogste die man seën wat geregtigheid doen, hom en sy nageslag tot in ewigheid."

Die Put van die Eed is Berseba.

¹⁷ Hy het klaargemaak om hulle te beveel en te seën, en hulle het saam voor hom geëet en gedrink. Hy was bly omdat hulle eensgesind was. Hulle het van hom af weggegaan en daardie dag gerus en geslaap. ¹⁸ Isak het daardie dag bly op sy bed geslaap. Hy het die ewige slaap geslaap en gesterf, honderd en tagtig jaar oud. Hy het vyf-en-twintig weke en vyf jaar voltooi. Sy twee seuns, Esau en Jakob, het hom begrawe.

¹⁹ Esau het na die land Edom gegaan, na die berge van Seïr, en daar gewoon. ²⁰ Jakob het in die berge van Hebron gewoon, in die toring in die land waar sy vader Abraham as vreemdeling gewoon het. Hy het die Here met sy hele hart aanbid, en volgens die gebooie wat hy gesien het, soos Hy die dae van sy geslagte verdeel het.

Die gebooie wat Jakob "gesien" het, is dié wat 'n engel hom in 'n visioen op sewe tafels gewys het (hoofstuk 32).

²¹ Lea, sy vrou, het gesterf in die vierde jaar van die tweede week van die vyf-en-veertigste jubileum. Hy het haar in die dubbele grot begrawe naby sy moeder Rebekka, links van die graf van Sara, sy vader se moeder. ²² Al haar seuns en sy seuns het saam met hom gekom om oor sy vrou Lea te rou en hom oor haar te troos, want hy het oor haar getreur. ²³ Want hy het haar baie liefgehad nadat haar suster Ragel gesterf het. Sy was volmaak en opreg in al haar weë en het Jakob geëer. Al die dae wat sy by hom gewoon het, het hy nie een harde woord uit haar mond gehoor nie, want sy was sag en vreedsaam, opreg en eerbaar. ²⁴ Hy het aan al die dade gedink wat sy in haar lewe gedoen het, en hy het baie oor haar getreur, want hy het haar liefgehad met sy hele hart en met sy hele siel.

¹ Op die dag toe Isak, die vader van Jakob en Esau, gesterf het, het die seuns van Esau gehoor dat Isak die deel van die oudste aan sy jonger seun Jakob gegee het, en hulle was baie kwaad. ² Hulle het met hulle vader getwis en gesê: "Waarom het jou vader die deel van die oudste aan Jakob gegee en jou verbygegaan, terwyl jy die oudste is en Jakob die jongste?" ³ Hy het vir hulle gesê: "Omdat ek my eersgeboortereg vir 'n bietjie lensiesop aan Jakob verkoop het. En op die dag toe my vader my gestuur het om te gaan jag en iets te vang en vir hom te bring om te eet, sodat hy my kon seën, het Jakob met lis gekom en vir my vader kos en drank gebring. My vader het hom geseën en my onder sy hand geplaas. ⁴ En nou het ons vader ons laat sweer, my en hom, dat ons nie kwaad teen mekaar sal beplan nie, nie een teen sy broer nie, en dat ons in liefde en in vrede met mekaar sal bly en nie ons weë sal bederf nie."

Genesis vertel niks van 'n oorlog tussen Jakob en Esau nie. Hierdie verhaal is 'n ou Joodse oorlewering wat ook in ander ou geskrifte voorkom.

⁵ Hulle het vir hom gesê: "Ons sal nie na jou luister en vrede met hom maak nie. Want ons krag is groter as sy krag, en ons is magtiger as hy. Ons sal teen hom optrek en hom doodmaak, en hom en sy seuns vernietig. En as jy nie saam met ons gaan nie, sal ons jou ook kwaad aandoen. ⁶ Luister nou na ons: kom ons stuur na Aram en Filistea en Moab en Ammon, en laat ons vir ons uitgesoekte manne kies wat gretig is vir die oorlog. Laat ons teen hom optrek en teen hom veg, en hom van die aarde af uitroei voordat hy sterk word." ⁷ Hulle vader het vir hulle gesê: "Moenie gaan nie, en moenie oorlog teen hom maak nie, anders sal julle voor hom val." ⁸ Hulle het vir hom gesê: "Dit is presies hoe jy nog altyd van jou jeug af tot vandag toe optree: jy steek jou nek onder sy juk in. Ons sal nie na hierdie woorde luister nie."

⁹ Hulle het na Aram gestuur, en na Aduram, die vriend van hulle vader, en hulle het saam met hulle duisend vegsmanne gehuur, uitgesoekte krygsmanne. ¹⁰ Van Moab en van die kinders van Ammon het daar duisend uitgesoekte manne na hulle gekom wat gehuur is, en van Filistea duisend uitgesoekte krygsmanne, en van Edom en van die Horiete duisend uitgesoekte vegsmanne, en van die Kittim sterk krygsmanne. ¹¹ Hulle het vir hulle vader gesê: "Gaan saam met hulle uit en lei hulle, anders sal ons jou doodmaak." ¹² Hy is met woede en verontwaardiging vervul toe hy sien dat sy seuns hom dwing om voor hulle uit te gaan en hulle teen sy broer Jakob te lei. ¹³ Maar daarna het hy al die kwaad onthou wat in sy hart teen sy broer Jakob verborge gelê het. En hy het nie die eed onthou wat hy aan sy vader en aan sy moeder gesweer het, dat hy al sy dae geen kwaad teen sy broer Jakob sou beplan nie.

¹⁴ Ondanks dit alles het Jakob nie geweet dat hulle teen hom kom veg nie. Hy het oor sy vrou Lea gerou, totdat hulle baie naby aan die toring gekom het met vierduisend vegters en uitgesoekte krygsmanne. ¹⁵ Die manne van Hebron het na hom gestuur en gesê: "Kyk, jou broer het teen jou gekom om teen jou te veg, met vierduisend man wat die swaard omgord het, en hulle dra skilde en wapens." Want hulle het Jakob meer liefgehad as Esau. Daarom het hulle hom dit vertel, want Jakob was 'n meer vrygewige en barmhartige man as Esau. ¹⁶ Maar Jakob wou dit nie glo nie, totdat hulle baie naby aan die toring gekom het.

¹⁷ Hy het die poorte van die toring gesluit, op die mure gaan staan en met sy broer Esau gepraat. Hy het gesê: "Mooi is die troos waarmee jy gekom het om my te troos oor my vrou wat gesterf het! Is dit die eed wat jy aan jou vader en weer aan jou moeder gesweer het voordat hulle gesterf het? Jy het die eed gebreek, en op die oomblik dat jy aan jou vader gesweer het, is jy veroordeel."

¹⁸ Toe het Esau hom geantwoord en gesê: "Nie die mensekinders nie, en ook nie die diere van die aarde nie, het 'n eed van geregtigheid wat hulle gesweer het en wat vir altyd geld. Maar elke dag beplan hulle kwaad teen mekaar, en hoe elkeen sy teenstander en vyand kan doodmaak. ¹⁹ Jy haat my en my kinders vir altyd. Met jou is daar geen nakom van die band van broederskap nie. ²⁰ Hoor hierdie woorde wat ek aan jou verkondig:

As die wildevark sy vel kan verander
en sy borsels so sag soos wol kan maak,
of as hy horings op sy kop kan laat uitspruit
soos die horings van 'n hert of van 'n skaap,
dan sal ek die band van broederskap met jou nakom.

En as die borste hulle van hulle moeder kon losmaak, want jy was vir my nie 'n broer nie.

²¹ En as die wolwe vrede maak met die lammers,
sodat hulle hulle nie verslind of geweld aandoen nie,
en as hulle harte goed teenoor hulle is,
dan sal daar vrede in my hart teenoor jou wees.

²² En as die leeu die vriend van die os word
en vrede met hom maak,
en as hy saam met hom onder een juk vasgebind word
en saam met hom ploeg,
dan sal ek vrede met jou maak.

²³ En wanneer die kraai so wit word soos die raza,
weet dan dat ek jou liefhet
en vrede met jou sal maak.
Jy sal uitgeroei word,
en jou seuns sal uitgeroei word,
en daar sal vir jou geen vrede wees nie."

Die raza is 'n groot wit voël wat sprinkane eet. Die reël oor "die borste" is in die ou handskrifte onduidelik en is waarskynlik nie op sy regte plek nie.

²⁴ Toe Jakob sien dat Esau met sy hart en met sy hele siel so kwaad teenoor hom gesind was dat hy hom wou doodmaak, en dat hy aangestorm gekom het soos die wildevark wat op die spies afkom wat hom deurboor en doodmaak, en nie daarvoor terugdeins nie, ²⁵ toe het hy met sy eie mense en sy diensknegte gepraat dat hulle Esau en al sy makkers moet aanval.

¹ Daarna het Juda met sy vader Jakob gepraat en vir hom gesê: "Span u boog, vader, skiet u pyle af, werp die teëstander neer en maak die vyand dood. Mag u die krag hê! Want ons sal u broer nie doodmaak nie, want hy is soos u, hy lyk na u. Laat ons hom hierdie eer gee." ² Toe het Jakob sy boog gespan, die pyl afgeskiet en sy broer Esau op sy regterbors getref en hom doodgemaak. ³ Weer het hy 'n pyl afgeskiet en Adoran die Arameër op die linkerbors getref, hom agteroor laat val en hom doodgemaak.

⁴ Toe het die seuns van Jakob uitgetrek, hulle en hulle diensknegte, en hulle het hulle in groepe aan die vier kante van die toring verdeel. ⁵ Juda het voor uitgegaan, en Naftali en Gad saam met hom, en vyftig diensknegte saam met hom, aan die suidekant van die toring. Hulle het almal doodgemaak wat hulle voor hulle gekry het, en nie een enkele van hulle het ontkom nie. ⁶ Levi en Dan en Aser het aan die oostekant van die toring uitgetrek, en vyftig man saam met hulle, en hulle het die vegsmanne van Moab en Ammon doodgemaak. ⁷ Ruben en Issaskar en Sebulon het aan die noordekant van die toring uitgetrek, en vyftig man saam met hulle, en hulle het die vegsmanne van die Filistyne doodgemaak. ⁸ Simeon en Benjamin en Hanog, die seun van Ruben, het aan die westekant van die toring uitgetrek, en vyftig man saam met hulle. Hulle het van Edom en van die Horiete vierhonderd man doodgemaak, sterk vegters. Seshonderd het gevlug, en vier van Esau se seuns het saam met hulle gevlug. Hulle het hulle vader daar laat lê waar hy gedood geval het, op die heuwel wat in Aduram is.

⁹ Die seuns van Jakob het hulle agtervolg tot by die berge van Seïr. En Jakob het sy broer op die heuwel wat in Aduram is, begrawe en na sy huis teruggekeer. ¹⁰ Die seuns van Jakob het die seuns van Esau in die berge van Seïr hard gedruk en hulle nekke gebuig, sodat hulle diensknegte van die seuns van Jakob geword het. ¹¹ Hulle het na hulle vader gestuur om te vra of hulle vrede met hulle moet maak of hulle moet doodmaak. ¹² Jakob het aan sy seuns laat weet dat hulle vrede moet maak. Hulle het vrede met hulle gemaak en die juk van diensbaarheid op hulle gelê, sodat hulle altyd aan Jakob en sy seuns belasting betaal het. ¹³ Hulle het aanhou belasting betaal aan Jakob tot op die dag toe hy na Egipte afgegaan het. ¹⁴ En die seuns van Edom het nie van die juk van diensbaarheid wat die twaalf seuns van Jakob op hulle gelê het, losgekom nie, tot vandag toe.

"Tot vandag toe" is die tyd van die skrywer, ongeveer die tweede eeu voor Christus, toe Edom weer aan die Jode onderwerp is.

¹⁵ Dit is die konings wat in Edom geregeer het voordat daar 'n koning oor die kinders van Israel geregeer het tot vandag toe, in die land Edom. ¹⁶ Balak, die seun van Beor, het in Edom geregeer, en die naam van sy stad was Danaba. ¹⁷ Balak het gesterf, en Jobab, die seun van Sara van Boser, het in sy plek koning geword. ¹⁸ Jobab het gesterf, en Asam van die land Teman het in sy plek koning geword. ¹⁹ Asam het gesterf, en Adat, die seun van Barad, wat Midian in die veld van Moab verslaan het, het in sy plek koning geword, en die naam van sy stad was Awit. ²⁰ Adat het gesterf, en Salman van Amaseka het in sy plek koning geword. ²¹ Salman het gesterf, en Saul van Raabot by die rivier het in sy plek koning geword. ²² Saul het gesterf, en Baelunan, die seun van Akbor, het in sy plek koning geword. ²³ Baelunan, die seun van Akbor, het gesterf, en Adat het in sy plek koning geword. Die naam van sy vrou was Maitabit, die dogter van Matarat, die dogter van Metabedsaab. ²⁴ Dit is die konings wat in die land Edom geregeer het.

Hierdie lys kom ook in Genesis 36 voor, waar die name effens anders gespel word, byvoorbeeld Bela in plaas van Balak, Husam in plaas van Asam, en Hadad in plaas van Adat.