Hoofstukke 39–43

¹ Jakob het gewoon in die land waar sy vader as vreemdeling gewoon het, in die land Kanaän. ² Dit is die geskiedenis van Jakob. Josef was sewentien jaar oud toe hulle hom na die land Egipte afgeneem het, en Potifar, 'n hofdienaar van Farao, die hoof van die koks, het hom gekoop. ³ Hy het Josef oor sy hele huis aangestel, en die seën van die Here het oor die huis van die Egiptenaar gekom ter wille van Josef, en die Here het hom voorspoedig gemaak in alles wat hy gedoen het. ⁴ Die Egiptenaar het alles in die hande van Josef toevertrou, want hy het gesien dat die Here met hom was en dat die Here hom voorspoedig gemaak het in alles wat hy gedoen het.

⁵ Josef was mooi van voorkoms, baie mooi was hy om te sien. Die vrou van sy heer het haar oë opgeslaan en Josef gesien, en sy het hom liefgekry en hom gesmeek om by haar te slaap. ⁶ Maar hy het hom nie aan haar oorgegee nie. Hy het aan die Here gedink en aan die woorde wat sy vader Jakob altyd voorgelees het uit die woorde van Abraham: dat geen man hoerery mag pleeg met 'n vrou wat 'n man het nie, dat die doodstraf vir so iemand in die hemel bepaal is voor God die Allerhoogste, en dat die sonde altyd teen hom opgeskryf sal staan in die ewige boeke voor die Here. ⁷ Josef het aan hierdie woorde gedink en geweier om by haar te slaap. ⁸ Sy het hom 'n jaar lank gesmeek, maar hy het geweier en wou nie luister nie. ⁹ Toe het sy hom omhels en hom in die huis vasgehou om hom te dwing om by haar te slaap. Sy het die deure van die huis gesluit en hom vasgehou, maar hy het sy kleed in haar hande gelos, die deur oopgebreek en by haar weggevlug na buite.

¹⁰ Toe die vrou sien dat hy nie by haar wou slaap nie, het sy hom by sy heer swartgesmeer en gesê: "Jou Hebreeuse slaaf, vir wie jy so lief is, het my probeer dwing om by my te slaap. Toe ek my stem verhef, het hy gevlug en sy kleed in my hande gelos, toe ek hom vasgehou het, en hy het die deur oopgebreek." ¹¹ Die Egiptenaar het Josef se kleed en die stukkende deur gesien en die woorde van sy vrou gehoor, en hy het Josef in die gevangenis gegooi, in die plek waar die gevangenes van die koning aangehou is. ¹² Hy was daar in die gevangenis, en die Here het Josef guns gegee in die oë van die hoof van die gevangenisbewaarders en hom barmhartigheid by hom laat vind, want hy het gesien dat die Here met hom was en dat die Here alles wat hy gedoen het, laat slaag het. ¹³ Hy het alles in sy hande toevertrou, en die hoof van die gevangenisbewaarders het niks geweet van wat by hom aangaan nie, want Josef het alles gedoen, en die Here het dit volbring.

¹⁴ Hy het twee jaar lank daar gebly. In daardie dae was Farao, die koning van Egipte, kwaad vir sy twee hofdienaars, vir die hoof van die skinkers en vir die hoof van die bakkers, en hy het hulle in bewaring gesit in die huis van die hoof van die koks, in die gevangenis waar Josef aangehou is. ¹⁵ Die hoof van die gevangenisbewaarders het Josef aangestel om hulle te bedien, en hy het hulle bedien. ¹⁶ Die hoof van die skinkers en die hoof van die bakkers het albei 'n droom gedroom, en hulle het dit vir Josef vertel. ¹⁷ Soos hy dit vir hulle uitgelê het, so het dit met hulle gebeur: Farao het die hoof van die skinkers in sy amp herstel, en die bakker het hy doodgemaak, net soos Josef dit vir hulle uitgelê het. ¹⁸ Maar die hoof van die skinkers het Josef in die gevangenis vergeet, al het hy hom vertel wat met hom sou gebeur. Hy het nie onthou om vir Farao te vertel wat Josef vir hom gesê het nie, want hy het vergeet.

¹ In daardie dae het Farao in een nag twee drome gedroom oor 'n hongersnood wat in die hele land sou kom. Hy het uit sy slaap wakker geword en al die uitleggers van drome wat in Egipte was, en die towenaars, laat roep en vir hulle sy twee drome vertel, maar hulle kon dit nie verklaar nie. ² Toe het die hoof van die skinkers aan Josef gedink en met die koning oor hom gepraat. Hy het hom uit die gevangenis laat haal, en Farao het sy twee drome aan hom vertel. ³ Josef het voor Farao gesê dat sy twee drome een is, en hy het vir hom gesê: "Daar kom sewe jaar van oorvloed oor die hele land Egipte, en daarna sewe jaar van hongersnood, so 'n hongersnood soos daar nog nooit in die hele land was nie. ⁴ Laat Farao nou opsigters in die hele land Egipte aanstel, en laat hulle in elke stad kos opgaar gedurende die jare van oorvloed. Dan sal daar kos wees vir die sewe jaar van hongersnood, en die land sal nie deur die hongersnood vergaan nie, want dit sal baie swaar wees."

⁵ Die Here het Josef guns en barmhartigheid gegee in die oë van Farao, en Farao het vir sy dienaars gesê: "Ons sal nie so 'n wyse en verstandige man soos hierdie man vind nie, want die Gees van die Here is met hom." ⁶ Hy het hom as die tweede in sy hele koninkryk aangestel en hom gesag gegee oor die hele Egipte, en hom in die tweede wa van Farao laat ry. ⁷ Hy het hom met klere van fyn linne beklee en 'n goue ketting om sy nek gehang, en 'n herout het voor hom uitgeroep: "El El wa Abirer." Hy het 'n ring aan sy hand gesit, hom heerser oor sy hele huis gemaak en hom groot gemaak, en vir hom gesê: "Net op die troon sal ek groter wees as jy."

"El El wa Abirer" is waarskynlik Hebreeus vir "God, God, die magtige van God". In Genesis roep hulle voor Josef uit: "Buig die knie!"

⁸ Josef het oor die hele land Egipte geheers. Al die vorste van Farao, al sy dienaars en almal wat die koning se werk gedoen het, was lief vir hom, want hy het opreg gewandel. Hy was sonder hoogmoed en trots, hy het niemand voorgetrek nie en geen geskenke aangeneem nie, maar hy het al die mense van die land opreg geoordeel. ⁹ Die land Egipte was in vrede voor Farao ter wille van Josef, want die Here was met hom. Hy het hom guns en barmhartigheid gegee vir al sy geslagte by almal wat hom geken het en almal wat van hom gehoor het. Die koninkryk van Farao was goed georden, en daar was geen Satan en geen bose mens daarin nie.

¹⁰ Die koning het Josef Sefantifans genoem, en hy het die dogter van Potifar aan Josef as vrou gegee, die dogter van die priester van Heliopolis, die hoof van die koks.

Genesis noem Josef se vrou Asenat, die dogter van Potifera, priester van On (Heliopolis). Jubileë maak van Potifar, Josef se eerste heer, en Potifera een en dieselfde man.

¹¹ Op die dag toe Josef voor Farao gestaan het, was hy dertig jaar oud. ¹² In daardie jaar het Isak gesterf. En dit het gebeur soos Josef gesê het in die uitleg van die twee drome, net soos hy dit gesê het: daar was sewe jaar van oorvloed oor die hele land Egipte. Die land Egipte het baie opgelewer: een maat het agttienhonderd mate opgelewer. ¹³ Josef het kos in elke stad bymekaargemaak totdat hulle vol koring was, totdat hulle dit nie meer kon tel en meet nie, so baie was dit.

¹ In die vyf-en-veertigste jubileum, in die tweede week, in die tweede jaar, het Juda vir Er, sy eersgeborene, 'n vrou uit die dogters van Aram geneem met die naam Tamar. ² Maar hy het haar gehaat en nie by haar geslaap nie, omdat sy moeder uit die dogters van Kanaän was. Hy wou vir hom 'n vrou uit die familie van sy moeder neem, maar sy vader Juda wou hom dit nie toelaat nie. ³ Hierdie Er, die eersgeborene van Juda, was sleg, en die Here het hom doodgemaak.

⁴ Toe het Juda vir Onan, sy broer, gesê: "Gaan in by die vrou van jou broer, doen teenoor haar wat 'n swaer moet doen, en verwek nageslag vir jou broer." ⁵ Onan het geweet dat die nageslag nie syne sou wees nie, maar net sy broer s'n. Hy het in die huis van sy broer se vrou ingegaan en die saad op die grond laat verlore gaan. Hy was sleg in die oë van die Here, en Hy het hom doodgemaak.

Volgens die wet moes 'n man wat sonder kinders sterf, 'n seun kry deur sy broer, wat dan met die weduwee trou. Die kind sou as die oorlede broer se seun gereken word.

⁶ Juda het vir Tamar, sy skoondogter, gesê: "Bly as weduwee in jou vader se huis totdat my seun Sela groot is, dan sal ek jou aan hom as vrou gee." ⁷ Hy het grootgeword, maar Bedsuel, die vrou van Juda, wou nie toelaat dat haar seun Sela trou nie. Bedsuel, die vrou van Juda, het in die vyfde jaar van hierdie week gesterf.

⁸ In die sesde jaar het Juda opgegaan na Timna om sy skape te skeer. Hulle het vir Tamar vertel: "Kyk, jou skoonvader gaan op na Timna om sy skape te skeer." ⁹ Sy het haar weduweeklere uitgetrek, 'n sluier omgesit, haar mooi gemaak en by die poort langs die pad na Timna gaan sit. ¹⁰ Toe Juda daar verbykom, het hy haar gekry en gedink sy is 'n hoer. Hy het vir haar gesê: "Laat my by jou ingaan," en sy het vir hom gesê: "Kom in," en hy het ingegaan. ¹¹ Sy het vir hom gesê: "Gee my my loon," en hy het vir haar gesê: "Ek het niks by my nie, behalwe my ring aan my vinger, my halssnoer en my staf in my hand." ¹² Sy het vir hom gesê: "Gee dit vir my totdat jy my loon stuur," en hy het vir haar gesê: "Ek sal vir jou 'n bokkie stuur." Hy het dit vir haar gegee, hy het by haar ingegaan, en sy het by hom swanger geword. ¹³ Juda het na sy skape gegaan, en sy het na haar vader se huis gegaan.

¹⁴ Juda het 'n bokkie gestuur met sy skaapwagter, 'n Adullamiet, maar hy het haar nie gekry nie. Hy het die mense van die plek gevra: "Waar is die hoer wat hier was?" En hulle het vir hom gesê: "Daar is geen hoer hier by ons nie." ¹⁵ Hy het teruggegaan en hom laat weet en vir hom gesê dat hy haar nie gekry het nie: "Ek het die mense van die plek gevra, en hulle het vir my gesê: 'Daar is geen hoer hier nie.'" En hy het gesê: "Laat sy dit hou, sodat ons nie 'n spot word nie."

¹⁶ Toe sy drie maande vol gemaak het, was dit duidelik dat sy swanger was. Hulle het vir Juda vertel en gesê: "Kyk, Tamar, jou skoondogter, is swanger deur hoerery." ¹⁷ Juda het na die huis van haar vader gegaan en vir haar vader en haar broers gesê: "Bring haar uit en laat hulle haar verbrand, want sy het 'n onreine daad in Israel gedoen." ¹⁸ Toe hulle haar uitbring om haar te verbrand, het sy die ring, die halssnoer en die staf na haar skoonvader gestuur en gesê: "Kyk wie s'n dit is, want by hom is ek swanger." ¹⁹ Juda het dit herken en gesê: "Tamar is regverdiger as ek. Laat hulle haar daarom nie verbrand nie." ²⁰ Om dié rede is sy nie aan Sela gegee nie, en hy het nie weer naby haar gekom nie. ²¹ Daarna het sy twee seuns gebaar, Peres en Serag, in die sewende jaar van hierdie tweede week. ²² Daarmee was die sewe jaar van oorvloed verby, waarvan Josef vir Farao gepraat het.

²³ Juda het erken dat die daad wat hy gedoen het, sleg was, want hy het by sy skoondogter geslaap. Dit was in sy oë verfoeilik, en hy het erken dat hy oortree het en afgedwaal het, want hy het die kleed van sy seun oopgemaak. Hy het begin treur en smeek voor die Here oor sy oortreding. ²⁴ Ons het hom in 'n droom vertel dat dit hom vergewe is, omdat hy ernstig gesmeek en getreur het en dit nie weer gedoen het nie. ²⁵ Hy het vergewing ontvang omdat hy hom van sy sonde en van sy onkunde bekeer het, want hy het swaar oortree voor ons God. Elkeen wat so maak, elkeen wat by sy skoonmoeder slaap, laat hulle hom met vuur verbrand sodat hy daarin brand, want daar is onreinheid en besoedeling op hulle. Met vuur moet hulle hulle verbrand.

²⁶ En jy, gee die kinders van Israel die bevel dat daar geen onreinheid onder hulle mag wees nie, want elkeen wat by sy skoondogter of by sy skoonmoeder slaap, het 'n onreine daad gedoen. Laat hulle die man wat by haar geslaap het, met vuur verbrand, en die vrou net so, en Hy sal toorn en straf van Israel afwend.

Die engel van die aangesig praat hier met Moses, aan wie hy die hele geskiedenis vertel.

²⁷ En aan Juda het ons gesê dat sy twee seuns nie by haar geslaap het nie, en daarom is sy nageslag vir 'n tweede geslag bevestig en sou dit nie uitgeroei word nie. ²⁸ Want met 'n opregte oog het hy gegaan en straf gesoek: volgens die oordeel van Abraham, wat hy sy seuns beveel het, wou Juda haar met vuur verbrand.

¹ In die eerste jaar van die derde week van die vyf-en-veertigste jubileum het die hongersnood oor die land begin kom. Die reën wou nie op die aarde val nie, want daar het glad niks geval nie. ² Die aarde het onvrugbaar geword, maar in die land Egipte was daar kos, want Josef het die saad van die land in die sewe jaar van oorvloed bymekaargemaak en bewaar. ³ Die Egiptenaars het na Josef gekom sodat hy vir hulle kos kon gee. Hy het die voorraadkamers oopgemaak waar die graan van die eerste jaar was, en hy het dit aan die mense van die land vir goud verkoop.

⁴ Die hongersnood was baie swaar in die land Kanaän, en Jakob het gehoor dat daar kos in Egipte was. Hy het sy tien seuns gestuur om vir hom kos in Egipte te gaan koop, maar Benjamin het hy nie gestuur nie. Die tien seuns van Jakob het saam met die ander wat daarheen gegaan het, in Egipte aangekom. ⁵ Josef het hulle herken, maar hulle het hom nie herken nie. Hy het met hulle gepraat en hulle uitgevra, en vir hulle gesê: "Is julle nie spioene nie, en het julle nie gekom om die toegange tot die land te verken nie?" En hy het hulle in bewaring gesit. ⁶ Daarna het hy hulle weer vrygelaat, net Simeon aangehou en sy nege broers weggestuur. ⁷ Hy het hulle sakke met koring gevul en hulle goud in hulle sakke teruggesit, en hulle het nie daarvan geweet nie. ⁸ Hy het hulle beveel om hulle jonger broer te bring, want hulle het vir hom vertel dat hulle vader nog leef, en hulle jonger broer ook.

⁹ Hulle het uit die land Egipte opgetrek en in die land Kanaän aangekom. Hulle het vir hulle vader alles vertel wat met hulle gebeur het: hoe die heer van die land kwaai met hulle gepraat het en Simeon gevange gehou het totdat hulle Benjamin bring. ¹⁰ Jakob het gesê: "Julle het my van my kinders beroof! Josef is nie meer nie, en Simeon is ook nie meer nie, en nou wil julle Benjamin wegneem. Julle boosheid het oor my gekom." ¹¹ Hy het gesê: "My seun sal nie saam met julle afgaan nie, anders word hy dalk siek. Hulle moeder het twee seuns gebaar, en een het omgekom, en nou wil julle hierdie een ook van my wegneem. As hy dalk op pad koors kry, sal julle my grys hare met kommer na die dood toe laat afgaan." ¹² Want hy het gesien dat elkeen se geld in sy sak teruggegee is, en om dié rede was hy bang om hom te stuur.

¹³ Die hongersnood het toegeneem en swaar geword in die land Kanaän, en in alle lande behalwe in die land Egipte. Want baie van die Egiptenaars het hulle saad vir kos opgegaar van die tyd af toe hulle gesien het hoe Josef saad bymekaarmaak, in voorraadkamers sit en dit bewaar vir die jare van hongersnood. ¹⁴ Die mense van Egipte het hulle daarvan gevoed gedurende die eerste jaar van hulle hongersnood.

¹⁵ Maar toe Israel sien dat die hongersnood baie swaar was in die land en dat daar geen uitkoms was nie, het hy vir sy seuns gesê: "Gaan weer en koop vir ons kos, sodat ons nie sterf nie." ¹⁶ Hulle het gesê: "Ons gaan nie. As ons jongste broer nie saam met ons gaan nie, gaan ons nie." ¹⁷ Israel het gesien dat as hy hom nie saam met hulle stuur nie, hulle almal deur die hongersnood sou omkom. ¹⁸ Ruben het gesê: "Gee hom in my hand. As ek hom nie na jou toe terugbring nie, maak my twee seuns dood in sy plek." Maar hy het vir hom gesê: "Hy gaan nie saam met jou nie." ¹⁹ Toe het Juda nader gekom en gesê: "Stuur hom saam met my. As ek hom nie na jou toe terugbring nie, laat ek al die dae van my lewe die skuld voor jou dra."

²⁰ Hy het hom saam met hulle gestuur in die tweede jaar van hierdie week, op die eerste dag van die maand. Hulle het saam met al die ander wat gegaan het, in die land Egipte aangekom, met geskenke in hulle hande: gom, amandels, terpentynneute en suiwer heuning. ²¹ Hulle het gegaan en voor Josef gaan staan, en hy het sy broer Benjamin gesien en hom herken. Hy het vir hulle gesê: "Is dit julle jongste broer?" En hulle het vir hom gesê: "Dit is hy." En hy het gesê: "Mag die Here jou genadig wees, my seun!" ²² Hy het hom na sy huis gestuur, Simeon na hulle toe uitgebring en vir hulle 'n maaltyd voorberei, en hulle het die geskenk wat hulle in hulle hande gebring het, aan hom oorhandig. ²³ Hulle het voor hom geëet, en hy het vir hulle almal 'n porsie gegee, maar Benjamin se porsie was sewe keer groter as dié van enigeen van hulle. ²⁴ Hulle het geëet en gedrink, en opgestaan en by hulle donkies gebly.

²⁵ Josef het 'n plan bedink om agter te kom wat hulle dink, of daar gedagtes van vrede onder hulle was. Hy het vir die opsigter oor sy huis gesê: "Vul al hulle sakke met kos en gee hulle geld vir hulle terug in hulle sakke. En my beker, die silwerbeker waaruit ek drink, sit dit in die sak van die jongste, en stuur hulle weg."

¹ Hy het gedoen soos Josef hom gesê het. Hy het al hulle sakke vir hulle met kos gevul, hulle geld in hulle sakke gesit, en die beker in Benjamin se sak gesit. ² Vroeg die oggend het hulle vertrek. Toe hulle daarvandaan weg was, het Josef vir die opsigter van sy huis gesê: "Agtervolg hulle, hardloop en vang hulle en sê: 'Julle het my goed met kwaad vergeld. Julle het die silwerbeker gesteel waaruit my heer drink.' En bring hulle jongste broer na my toe terug, en bring hom gou voordat ek na my regterstoel uitgaan." ³ Hy het agter hulle aan gehardloop en dit vir hulle gesê, net soos hierdie woorde.

⁴ Hulle het vir hom gesê: "Mag God dit verhoed dat u dienaars so iets doen en enige voorwerp uit die huis van u heer steel! Selfs die geld wat ons die eerste keer in ons sakke gekry het, het ons, u dienaars, uit die land Kanaän teruggebring. ⁵ Hoe sou ons dan enige voorwerp steel? Kyk, hier is ons en ons sakke. Deursoek ons, en by wie van ons u die beker in sy sak ook al kry, laat hy doodgemaak word, en ons en ons donkies sal u heer dien." ⁶ Hy het vir hulle gesê: "Nee, net die man by wie ek dit kry, sal ek as slaaf neem, en julle kan in vrede na julle huis teruggaan." ⁷ Toe hy hulle sakke deursoek, met die oudste begin en by die jongste geëindig, is dit in Benjamin se sak gekry. ⁸ Hulle het hulle klere geskeur, hulle donkies gelaai, na die stad teruggegaan en by die huis van Josef aangekom, en hulle het almal voor hom op hulle gesigte na die grond gebuig.

⁹ Josef het vir hulle gesê: "Julle het kwaad gedoen." En hulle het gesê: "Wat kan ons sê, en hoe kan ons onsself verdedig? Ons heer het die oortreding van sy dienaars ontdek. Kyk, ons is die slawe van ons heer, en ons donkies ook." ¹⁰ Josef het vir hulle gesê: "Ek vrees ook die Here. Gaan julle maar na julle huise toe, en laat julle broer my slaaf wees, want julle het kwaad gedoen. Weet julle nie dat 'n man in sy beker behae het, soos ek in hierdie beker nie? En tog het julle dit van my gesteel."

¹¹ Toe het Juda gesê: "Ag, my heer, laat u dienaar asseblief 'n woord in die oor van my heer spreek. Die moeder van u dienaar het twee seuns vir ons vader gebaar. Een het weggegaan en verlore geraak en is nooit gevind nie, en net hy het van sy moeder oorgebly. U dienaar, ons vader, is lief vir hom, en sy lewe is aan die lewe van hierdie seun gebind. ¹² As ons by u dienaar, ons vader, kom en die seun is nie by ons nie, sal hy sterf, en ons sal ons vader met kommer na die dood toe laat afgaan. ¹³ Laat my, u dienaar, liewer in die plek van die seun as slaaf by my heer bly, en laat die seun saam met sy broers gaan. Want ek het borg gestaan vir hom by u dienaar, ons vader, en as ek hom nie terugbring nie, sal u dienaar vir altyd die skuld by ons vader dra."

¹⁴ Josef het gesien dat hulle almal eensgesind was in goedheid teenoor mekaar. Hy kon homself nie langer bedwing nie, en hy het vir hulle gesê dat hy Josef is. ¹⁵ Hy het met hulle in die Hebreeuse taal gepraat, om hulle nek geval en gehuil. Maar hulle het hom nie herken nie, en hulle het begin huil. ¹⁶ Hy het vir hulle gesê: "Moenie oor my huil nie, maar maak gou en bring my vader na my toe. Julle sien dat dit my mond is wat praat, en die oë van my broer Benjamin sien dit. ¹⁷ Want kyk, dit is die tweede jaar van die hongersnood, en daar is nog vyf jaar sonder oes of vrugte aan die bome of ploeëry. ¹⁸ Kom gou af, julle en julle huisgesinne, sodat julle nie deur die hongersnood omkom nie. En moenie oor julle besittings bekommerd wees nie, want die Here het my voor julle uit gestuur om dinge in orde te bring, sodat baie mense kan lewe. ¹⁹ Vertel my vader dat ek nog lewe. En julle, kyk, julle sien dat die Here my soos 'n vader vir Farao gemaak het, en heerser oor sy huis en oor die hele land Egipte. ²⁰ Vertel my vader van al my heerlikheid, en van al die rykdom en heerlikheid wat die Here my gegee het."

²¹ Op bevel van Farao het hy vir hulle waens en padkos gegee, en hy het vir hulle almal veelkleurige klere en silwer gegee. ²² Vir hulle vader het hy klere en silwer gestuur, en tien donkies wat koring gedra het, en hy het hulle weggestuur. ²³ Hulle het opgetrek en vir hulle vader vertel dat Josef lewe, dat hy koring uitmeet vir al die nasies van die aarde, en dat hy heerser is oor die hele land Egipte. ²⁴ Hulle vader het dit nie geglo nie, want hy was buite homself. Maar toe hy die waens sien wat Josef gestuur het, het die lewe van sy gees weer opgeleef, en hy het gesê: "Dit is vir my genoeg as Josef lewe. Ek sal afgaan en hom sien voordat ek sterf."