'n Samevatting van die probleme met die teorie van natuurlike seleksie. 'n Samevatting van die algemene en besondere feite wat daarvoor pleit. Waarom mense so algemeen glo dat spesies nie verander nie. Hoe ver die teorie van natuurlike seleksie gevoer kan word. Wat dit sal beteken vir die studie van die natuur as ons dit aanvaar. Slotgedagtes.

Hierdie hele boek is een lang argument. Daarom is dit dalk vir die leser handig as ek die belangrikste feite en gevolgtrekkings kortliks weer opsom.

Ek ontken nie dat 'n mens baie en ernstige besware teen die teorie van afstamming met verandering deur natuurlike seleksie kan inbring nie. Ek het my bes gedoen om hulle hul volle gewig te gee. Eers lyk niks moeiliker om te glo nie as dit: die mees ingewikkelde organe en instinkte is nie vervolmaak deur iets wat soos die menslike verstand werk, maar hoër is nie. Hulle is vervolmaak deurdat ontelbare klein variasies opgestapel het, elkeen nuttig vir die individu wat dit gehad het. Tog, al lyk hierdie probleem vir ons verbeelding onoorkomelik groot, kan ons dit nie as 'n werklike probleem beskou nie, mits ons die volgende stellings aanvaar. Eerstens: daar bestaan nou, of daar kon bestaan het, trappe van volmaaktheid by enige orgaan of instink waaraan ons kan dink, en elke trap was op sy eie manier goed. Tweedens: alle organe en instinkte varieer, al is dit hoe effens. En laastens: daar is 'n stryd om bestaan wat elke voordelige afwyking in bou of instink laat behoue bly. Ek dink nie 'n mens kan die waarheid van hierdie stellings betwis nie.

Dit is ongetwyfeld uiters moeilik om selfs net te raai deur watter trappe baie strukture vervolmaak is. Dit geld veral vir groepe lewende wesens wat al uitmekaargeval het en aan die uitsterf is. Maar ons sien so baie vreemde oorgange in die natuur, soos die reël "Natura non facit saltum" (die natuur maak geen spronge nie) ook sê. Daarom moet ons baie versigtig wees om te sê dat 'n orgaan of instink, of 'n hele wese, nie deur baie klein treetjies by sy huidige toestand kon uitkom nie. Ons moet erken daar is gevalle wat vir die teorie van natuurlike seleksie besonder moeilik is. Een van die eienaardigste is dat daar in dieselfde miernes twee of drie duidelik verskillende kastes werkers, of onvrugbare wyfies, kan wees. Maar ek het probeer wys hoe hierdie probleem oorkom kan word.

Dan is daar die feit dat spesies byna altyd onvrugbaar is wanneer hulle die eerste keer gekruis word. Dit staan in so 'n treffende teenstelling met variëteite, wat byna altyd vrugbaar is wanneer hulle gekruis word. Hiervoor moet ek die leser verwys na die samevatting van die feite aan die einde van hoofstuk 8. Vir my wys daardie feite beslis dat hierdie onvrugbaarheid net so min 'n spesiale gawe is as die onvermoë van twee bome om op mekaar geënt te word. Dit is eerder 'n bygevolg van aangebore verskille in die voortplantingstelsels van die spesies wat gekruis word. Ons sien dat dit waar is aan die groot verskil in die uitslag wanneer dieselfde twee spesies wedersyds gekruis word – dit wil sê, wanneer die een spesie eers as die vader en dan as die moeder gebruik word.

Ons kan nie sê dat variëteite wat gekruis word, en hul kruisings, altyd vrugbaar is nie. Dat hulle wel baie algemeen vrugbaar is, hoef ons nie te verbaas nie. Dit is immers nie waarskynlik dat hul gestel of hul voortplantingstelsels diep verander is nie. Boonop is die meeste variëteite waarmee proewe gedoen is, onder mak toestande ontwikkel. Dit lyk ook asof die mak lewe geneig is om onvrugbaarheid uit te wis. Daarom moet ons nie verwag dat dit ook onvrugbaarheid sal veroorsaak nie.

Die onvrugbaarheid van basters is 'n heel ander saak as dié van eerste kruisings. By basters werk die voortplantingsorgane min of meer nie. By eerste kruisings is die organe aan albei kante egter in perfekte toestand. Ons sien gedurig dat organismes van alle soorte tot 'n mate onvrugbaar word wanneer hul gestel versteur word deur effens ander en nuwe lewensomstandighede. Daarom hoef dit ons nie te verbaas dat basters tot 'n mate onvrugbaar is nie. Hul gestel is immers uit twee verskillende organisasies saamgestel, en dit is dus byna seker versteur. 'n Ander reeks feite steun hierdie ooreenkoms. Dit loop gelyk daarmee, maar is presies die teenoorgestelde. Die groeikrag en vrugbaarheid van alle lewende wesens neem toe wanneer hul lewensomstandighede effens verander. En die nakomelinge van effens veranderde vorms of variëteite kry meer groeikrag en vrugbaarheid wanneer hulle gekruis word. Aan die een kant verminder groot veranderinge in die lewensomstandighede, en kruisings tussen vorms wat baie verander is, dus die vrugbaarheid. Aan die ander kant vermeerder kleiner veranderinge in die lewensomstandighede, en kruisings tussen vorms wat minder verander is, die vrugbaarheid.

Kom ons kyk nou na geografiese verspreiding. Hier is die probleme vir die teorie van afstamming met verandering ernstig genoeg. Al die individue van dieselfde spesie, en al die spesies van dieselfde genus of selfs 'n hoër groep, moet van gemeenskaplike voorouers afstam. Daarom moet hulle, hoe ver en afgesonderd die dele van die wêreld ook al is waar hulle nou voorkom, in die loop van baie geslagte van een plek na die ander gereis het. Dikwels kan ons nie eens raai hoe dit gebeur het nie. Tog het ons rede om te glo dat party spesies baie lank, ontsaglik lank in jare gemeet, dieselfde vorm behou het. Daarom moet ons nie te veel klem lê op die feit dat dieselfde spesie soms baie wyd versprei is nie. Want oor sulke lang tye sal daar altyd 'n goeie kans wees om deur allerlei middele ver te trek. As 'n spesie se gebied gebroke of onderbroke is, kan dit dikwels verklaar word deurdat die spesie in die tussenliggende streke uitgesterf het.

Ons moet erken dat ons nog baie min weet van al die veranderinge in klimaat en geografie wat die aarde in die onlangse tydperke getref het. Sulke veranderinge sou trek natuurlik baie makliker gemaak het. As voorbeeld het ek probeer wys hoe sterk die ystyd die verspreiding oor die hele wêreld beïnvloed het, van dieselfde spesies sowel as van verwante spesies wat mekaar in verskillende streke verteenwoordig. Ons weet ook nog baie, baie min van die talle toevallige maniere waarop plante en diere vervoer word. Dan is daar verskillende spesies van dieselfde genus wat in baie ver en afgesonderde streke woon. Omdat die proses van verandering noodwendig stadig was, kon al die maniere van trek oor 'n baie lang tyd gebruik word. Die probleem dat spesies van dieselfde genus so wyd versprei is, word dus tot 'n mate kleiner.

Volgens die teorie van natuurlike seleksie moes daar ontelbaar baie tussenvorms bestaan het. Hulle sou al die spesies in elke groep aan mekaar verbind het, met oorgange so fyn soos ons huidige variëteite. Iemand kan dus vra: Waarom sien ons nie hierdie skakels oral om ons nie? Waarom is alle lewende wesens nie in 'n onontwarbare chaos deurmekaar gemeng nie? Wat die vorms betref wat nou lewe, moet ons onthou dat ons geen reg het om (behalwe in seldsame gevalle) direkte skakels tussen hulle te verwag nie. Ons kan net skakels verwag tussen elkeen van hulle en 'n uitgestorwe vorm wat verdring is.

Neem selfs 'n groot gebied wat lank aaneenlopend gebly het. Die klimaat en ander lewensomstandighede verander ongemerk soos 'n mens van een streek, waar een spesie woon, na 'n ander streek gaan, waar 'n naverwante spesie woon. Selfs daar het ons nie regtig die reg om dikwels tussenvariëteite in die tussenliggende strook te verwag nie. Want ons het rede om te glo dat net 'n paar spesies op enige gegewe tyd besig is om te verander, en alle veranderinge gebeur stadig. Ek het ook gewys dat die tussenvariëteite wat waarskynlik eers in die tussenliggende stroke sal bestaan, maklik deur die verwante vorms aan albei kante verdring sal word. Daardie verwante vorms is meer in getal. Daarom sal hulle oor die algemeen vinniger verander en verbeter word as die tussenvariëteite, wat minder in getal is. Op die lange duur sal die tussenvariëteite dus verdring en uitgewis word.

Volgens hierdie leer is daar dus 'n oneindige aantal skakels uitgewis: skakels tussen die lewende en die uitgestorwe bewoners van die wêreld, en in elke opeenvolgende tydperk tussen die uitgestorwe en nog ouer spesies. Waarom is elke geologiese formasie dan nie vol sulke skakels nie? Waarom gee elke versameling fossiele nie duidelike bewys van hoe die lewensvorms geleidelik oorgaan en verander nie? Ons vind nie sulke bewyse nie, en dit is die duidelikste en sterkste van die baie besware wat teen my teorie ingebring kan word. En verder: Waarom lyk dit asof hele groepe verwante spesies skielik in die verskillende geologiese stadiums verskyn? (Al is dié skyn beslis dikwels vals.) Waarom vind ons nie groot stapels lae onder die Siluur-stelsel nie, vol oorblyfsels van die voorouers van die Siluur-groepe fossiele? Volgens my teorie moes sulke lae beslis êrens neergelê gewees het, in daardie baie ou en heeltemal onbekende tye in die wêreld se geskiedenis.

Ek kan hierdie vrae en ernstige besware net beantwoord as ek aanneem dat die geologiese rekord baie onvollediger is as wat die meeste geoloë glo. 'n Mens kan nie teenwerp dat daar nie genoeg tyd was vir enige hoeveelheid verandering in lewende wesens nie. Die tyd wat verloop het, is so groot dat die menslike verstand dit glad nie kan begryp nie. Die aantal eksemplare in al ons museums is absoluut niks vergeleke met die ontelbare geslagte van ontelbare spesies wat beslis bestaan het nie. Al ondersoek ons spesies hoe noukeurig, sal ons nie een spesie as die voorouer van een of meer ander kan herken nie – tensy ons ook baie van die tussenskakels tussen hul vorige of ouervorm en hul huidige vorm het. En weens die onvolledigheid van die geologiese rekord kan ons skaars ooit verwag om hierdie baie skakels te vind. 'n Mens kan talle twyfelagtige vorms wat vandag lewe, noem wat waarskynlik variëteite is. Maar wie sal beweer dat daar in die toekoms so baie fossielskakels gevind sal word dat natuurkenners, volgens die gewone siening, sal kan besluit of hierdie twyfelagtige vorms variëteite is of nie? Solank die meeste skakels tussen enige twee spesies onbekend is, sal enige een skakel of tussenvariëteit wat gevind word, eenvoudig as nog 'n aparte spesie geklassifiseer word.

Net 'n klein deel van die wêreld is al geologies ondersoek. Net lewende wesens van sekere klasse kan as fossiele bewaar word, ten minste in groot getalle. Spesies wat wyd versprei is, varieer die meeste, en variëteite is dikwels eers net plaaslik. Albei hierdie dinge maak dit minder waarskynlik dat ons tussenskakels sal vind. Plaaslike variëteite sal nie na ander en ver streke versprei voordat hulle baie verander en verbeter is nie. En wanneer hulle wel versprei en in 'n geologiese formasie gevind word, sal dit lyk asof hulle skielik daar geskep is. Dan sal hulle eenvoudig as nuwe spesies geklassifiseer word. Die meeste formasies het met onderbrekings opgehoop. En ek is geneig om te glo dat hulle korter geduur het as wat 'n spesie se vorm gemiddeld bly bestaan. Opeenvolgende formasies word deur enorme leë tydperke van mekaar geskei. Want formasies met fossiele wat dik genoeg is om toekomstige verwering te weerstaan, kan net ophoop waar baie sediment op 'n seebodem neergelê word wat besig is om te sak. In die tydperke wanneer die land rys of op dieselfde hoogte bly, sal die rekord leeg wees. In laasgenoemde tydperke sal daar waarskynlik meer veranderlikheid in die lewensvorms wees; in tydperke van sakking, meer uitsterwing.

Wat die afwesigheid van formasies met fossiele onder die onderste Siluur-lae betref, kan ek net terugval op die hipotese wat ek in hoofstuk 9 gegee het. Almal sal erken dat die geologiese rekord onvolledig is. Maar min sal geneig wees om te erken dat dit so onvolledig is as wat ek nodig het. As ons na lank genoeg tydperke kyk, verklaar die geologie duidelik dat alle spesies verander het. En hulle het verander op die manier wat my teorie vereis: stadig en geleidelik. Ons sien dit duidelik daaraan dat die fossiele uit opeenvolgende formasies altyd baie nouer aan mekaar verwant is as die fossiele uit formasies wat in tyd ver van mekaar af lê.

Dit is dus die som van die vernaamste besware en probleme wat met reg teen my teorie ingebring kan word. En ek het nou kortliks die antwoorde en verklarings wat daarop gegee kan word, weer opgesom. Ek het hierdie probleme baie jare lank veel te swaar gevoel om aan hul gewig te twyfel. Maar dit verdien besondere aandag dat die belangrikste besware te doen het met vrae waaroor ons, soos almal erken, onkundig is. Ons weet nie eens hoe onkundig ons is nie. Ons ken nie al die moontlike oorgangstrappe tussen die eenvoudigste en die mees volmaakte organe nie. Niemand kan beweer dat ons al die verskillende maniere van verspreiding oor die lang verloop van jare ken nie, of dat ons weet hoe onvolledig die geologiese rekord is nie. Hoe ernstig hierdie probleme ook al is, na my oordeel gooi hulle nie die teorie van afstamming met verandering omver nie.

Kom ons kyk nou na die ander kant van die argument. By mak diere en gekweekte plante sien ons baie veranderlikheid. Dit lyk asof dit hoofsaaklik is omdat die voortplantingstelsel uiters gevoelig is vir veranderinge in die lewensomstandighede. Wanneer hierdie stelsel nie heeltemal onklaar gemaak word nie, slaag dit dus nie daarin om nakomelinge voort te bring wat presies soos die ouervorm is nie. Veranderlikheid word deur baie ingewikkelde wette bepaal: deur korrelasie van groei, deur gebruik en onbruik, en deur die direkte uitwerking van die fisiese lewensomstandighede. Dit is baie moeilik om vas te stel hoeveel ons mak diere en gekweekte plante verander het. Maar ons kan veilig aflei dat dit baie was, en dat veranderinge lank oorgeërf kan word. Solank die lewensomstandighede dieselfde bly, het ons rede om te glo dat 'n verandering wat al baie geslagte lank oorgeërf is, byna eindeloos baie geslagte lank kan aanhou oorgeërf word. Aan die ander kant het ons bewyse dat veranderlikheid, sodra dit eers begin het, nie heeltemal ophou nie. Want ons oudste mak diere en gekweekte plante bring nog af en toe nuwe variëteite voort.

Die mens maak nie self veranderlikheid nie. Hy stel lewende wesens net onbedoeld bloot aan nuwe lewensomstandighede, en dan werk die natuur op hul organisasie in en veroorsaak veranderlikheid. Maar die mens kan die variasies wat die natuur hom gee, uitkies, en hy doen dit ook. So stapel hy hulle op in enige rigting wat hy wil. Hy pas diere en plante só aan vir sy eie voordeel of plesier. Hy kan dit doelbewus doen. Of hy kan dit onbewus doen, deur net die individue te hou wat op daardie tydstip vir hom die nuttigste is, sonder om enigsins daaraan te dink om die ras te verander. Dit is seker dat hy die eienskappe van 'n ras baie kan beïnvloed deur in elke opeenvolgende geslag individuele verskille uit te kies wat so klein is dat 'n onopgeleide oog dit glad nie kan raaksien nie. Hierdie proses van seleksie was die groot krag agter die ontstaan van ons mees uiteenlopende en nuttige rasse van mak diere en gekweekte plante. Baie van die rasse wat die mens gemaak het, het in 'n groot mate die eienskappe van natuurlike spesies. Dit blyk uit die onoplosbare twyfel of baie van hulle variëteite of oorspronklike spesies is.

Daar is geen duidelike rede waarom die beginsels wat onder mak toestande so doeltreffend gewerk het, nie ook in die natuur gewerk het nie. Ons sien die kragtigste en altyd werkende middel van seleksie daarin dat bevoordeelde individue en rasse behoue bly in die stryd om bestaan, wat gedurig terugkeer. Die stryd om bestaan volg onvermydelik uit die hoë meetkundige tempo van vermeerdering wat alle lewende wesens gemeen het. Hierdie hoë tempo van vermeerdering word bewys deur berekening, deur wat gebeur na 'n reeks ongewone seisoene, en deur die gevolge van naturalisasie, soos ek in hoofstuk 3 verduidelik het. Meer individue word gebore as wat moontlik kan oorleef. 'n Korreltjie in die weegskaal bepaal watter individu sal lewe en watter sal sterf – watter variëteit of spesie in getal sal toeneem, en watter sal afneem of uiteindelik uitsterf. Die individue van dieselfde spesie meeding in alle opsigte die naaste met mekaar. Daarom sal die stryd oor die algemeen die felste tussen hulle wees. Dit sal byna net so fel wees tussen die variëteite van dieselfde spesie, en daarna die felste tussen die spesies van dieselfde genus. Maar die stryd sal dikwels ook baie fel wees tussen wesens wat ver van mekaar af staan op die leer van die natuur. Die kleinste voordeel wat een wese het, op enige ouderdom of in enige seisoen, bo dié waarmee hy meeding – of 'n beter aanpassing by die fisiese omstandighede om hom, hoe klein ook al – sal die skaal laat oorslaan.

By diere met aparte geslagte sal daar in die meeste gevalle 'n stryd tussen die mannetjies wees om die wyfies. Die sterkste individue, of dié wat die beste met hul lewensomstandighede gestry het, sal oor die algemeen die meeste nakomelinge nalaat. Maar sukses sal dikwels afhang van spesiale wapens of maniere om hulle te verdedig, of van die mannetjies se aantreklikheid. En die kleinste voordeel sal tot oorwinning lei.

Die geologie verklaar duidelik dat elke land groot fisiese veranderinge ondergaan het. Ons kon dus verwag dat lewende wesens in die natuur sou varieer, op dieselfde manier as wat hulle oor die algemeen gevarieer het onder die veranderde omstandighede van die mak lewe. En as daar enige veranderlikheid in die natuur is, sou dit 'n onverklaarbare feit wees as natuurlike seleksie nie in werking getree het nie. Daar is al dikwels beweer dat die hoeveelheid variasie in die natuur streng beperk is, maar dit kan glad nie bewys word nie. Die mens werk net op uiterlike eienskappe, en dikwels sommer na willekeur. Tog kan hy binne 'n kort tyd 'n groot resultaat by sy mak diere en gekweekte plante bereik deur bloot individuele verskille op te tel. En almal erken dat daar ten minste individuele verskille by spesies in die natuur is. Maar behalwe sulke verskille het alle natuurkenners erken dat daar variëteite bestaan wat hulle verskillend genoeg ag om in vakboeke opgeteken te word. Niemand kan 'n duidelike skeidslyn trek tussen individuele verskille en klein variëteite nie, of tussen duideliker variëteite, subspesies en spesies nie. Let maar op hoe natuurkenners verskil oor watter rang hulle moet gee aan die baie vorms in Europa en Noord-Amerika wat mekaar verteenwoordig.

In die natuur het ons dan veranderlikheid, en 'n kragtige werker wat altyd gereed is om te werk en uit te kies. Waarom moet ons dan twyfel dat variasies wat op enige manier nuttig is vir wesens, in hul uiters ingewikkelde lewensverhoudinge, behoue sal bly, opgestapel en oorgeërf sal word? As die mens met geduld variasies kan uitkies wat vir hom die nuttigste is, waarom sou die natuur dan nie variasies kan uitkies wat, onder veranderende lewensomstandighede, nuttig is vir haar eie lewende skepsels nie? Watter grens kan aan hierdie krag gestel word? Dit werk oor lang eeue en ondersoek streng die hele gestel, bou en gewoontes van elke skepsel – dit bevoordeel die goeie en verwerp die slegte. Ek kan geen grens sien aan hierdie krag om elke vorm stadig en pragtig aan te pas by die mees ingewikkelde lewensverhoudinge nie. Selfs as ons nie verder as dit kyk nie, lyk die teorie van natuurlike seleksie vir my op sigself waarskynlik. Ek het reeds die probleme en besware daarteen so regverdig as wat ek kon opgesom. Kom ons kyk nou na die besondere feite en argumente wat vir die teorie pleit.

Kom ons neem aan dat spesies net sterk uitgesproke en blywende variëteite is, en dat elke spesie eers as 'n variëteit bestaan het. Dan kan ons sien waarom geen skeidslyn getrek kan word tussen spesies en variëteite nie. Van spesies glo mense gewoonlik dat hulle deur spesiale skeppingsdade ontstaan het; van variëteite erken almal dat hulle deur sekondêre wette ontstaan het. Volgens dieselfde siening kan ons verstaan waarom daar in elke streek waar baie spesies van 'n genus ontstaan het en nou floreer, baie variëteite van dieselfde spesies is. Want waar die fabriek van spesies besig was, kan ons as 'n algemene reël verwag dat dit nog steeds aan die gang is. En dit is wel so as variëteite spesies in wording is. Boonop behou die spesies van die groter genera, wat die meeste variëteite of spesies in wording oplewer, tot 'n mate die eienskappe van variëteite. Want hulle verskil minder van mekaar as die spesies van kleiner genera. Die naverwante spesies van die groter genera het blykbaar ook beperkte gebiede, en hulle is in klein groepies rondom ander spesies saamgetrop. In hierdie opsigte lyk hulle soos variëteite. Dit is vreemde verbande as elke spesie afsonderlik geskep is, maar hulle maak sin as alle spesies eers as variëteite bestaan het.

Elke spesie is geneig om, deur sy meetkundige tempo van voortplanting, buitensporig in getal toe te neem. En die veranderde afstammelinge van elke spesie sal des te meer kan toeneem namate hulle meer verskil in gewoontes en bou, sodat hulle baie en heel verskillende plekke in die huishouding van die natuur kan inneem. Daarom sal natuurlike seleksie altyd geneig wees om die mees uiteenlopende nakomelinge van enige spesie te bewaar. In die loop van 'n lang proses van verandering word die klein verskille wat kenmerkend is van variëteite van dieselfde spesie dus geneig om te groei tot die groter verskille wat kenmerkend is van spesies van dieselfde genus. Nuwe en verbeterde variëteite sal onvermydelik die ouer, minder verbeterde en tussenvariëteite verdring en uitwis. So word spesies in 'n groot mate afgebakende, duidelik onderskeibare dinge.

Dominante spesies wat aan die groter groepe behoort, is geneig om nuwe en dominante vorms voort te bring. Elke groot groep is dus geneig om nog groter te word en terselfdertyd meer uiteenlopende eienskappe te kry. Maar nie alle groepe kan so groter word nie, want die wêreld sou hulle nie kon hou nie. Daarom klop die meer dominante groepe die minder dominante. Die groot groepe is dus geneig om aan te hou groei en in eienskappe uiteen te loop. Saam met die byna onvermydelike gevolg dat baie uitsterf, verklaar dit die rangskikking van al die lewensvorms in groepe onder groepe, alles binne 'n paar groot klasse. Dit is wat ons nou oral om ons sien, en dit was deur alle tye so. Hierdie groot feit – dat alle lewende wesens so in groepe ingedeel is – lyk vir my heeltemal onverklaarbaar volgens die skeppingsteorie.

Natuurlike seleksie werk net deur klein, opeenvolgende, gunstige variasies op te stapel. Daarom kan dit geen groot of skielike verandering teweegbring nie. Dit kan net deur baie kort en stadige treetjies werk. Die reël "Natura non facit saltum" word deur elke nuwe stukkie kennis al hoe meer bevestig. Volgens hierdie teorie is dit eenvoudig verstaanbaar. Ons kan duidelik sien waarom die natuur kwistig is met verskeidenheid, maar suinig met nuwighede. Maar waarom dit 'n natuurwet moet wees as elke spesie afsonderlik geskep is, kan niemand verklaar nie.

Baie ander feite kan, so lyk dit vir my, deur hierdie teorie verklaar word. Hoe vreemd is dit nie dat 'n voël in die vorm van 'n speg geskep sou wees om op die grond insekte te vang nie. Of dat hooglandganse, wat nooit of selde swem nie, met swemvliese aan hul pote geskep sou wees. Of dat 'n lyster geskep sou wees om onder water te duik en van insekte daar te leef. Of dat 'n stormvoël geskep sou wees met die gewoontes en bou wat hom pas vir die lewe van 'n alk of 'n duikertjie! En so ook in eindelose ander gevalle. Maar kom ons neem aan dat elke spesie gedurig probeer om in getal toe te neem, en dat natuurlike seleksie altyd gereed is om die stadig variërende afstammelinge van elkeen aan te pas by enige plek in die natuur wat leeg is of swak ingeneem is. Dan hou hierdie feite op om vreemd te wees. Ons kon hulle dalk selfs vooraf verwag het.

Natuurlike seleksie werk deur mededinging. Daarom pas dit die bewoners van elke land net aan in verhouding tot hoe volmaak hul medebewoners is. Dit hoef ons dus nie te verbaas dat die bewoners van 'n land geklop en verdring word deur plante en diere wat uit 'n ander land ingevoer en daar genaturaliseer is nie – al word hulle volgens die gewone siening veronderstel om spesiaal vir daardie land geskep en aangepas te wees. Ons hoef ons ook nie te verwonder as al die vernuftige toestelle in die natuur nie, sover ons kan oordeel, absoluut volmaak is nie. Of as party van hulle selfs indruis teen ons idees van wat gepas is. Ons hoef ons nie te verwonder dat die by se angel sy eie dood veroorsaak nie. Of dat mannetjiesbye (darre) in sulke groot getalle voortgebring word vir een enkele daad, en dan deur hul onvrugbare susters doodgemaak word nie. Of oor die verstommende vermorsing van stuifmeel deur ons sparre nie. Of oor die koninginby se instinktiewe haat vir haar eie vrugbare dogters nie. Of dat ichneumonidæ binne-in die lewende liggame van ruspes vreet nie. Of oor ander sulke gevalle nie. Inteendeel, volgens die teorie van natuurlike seleksie is die wonder eerder dat ons nie meer gevalle van gebrek aan absolute volmaaktheid opgemerk het nie.

Die ingewikkelde en min bekende wette wat variasie bepaal, is, sover ons kan sien, dieselfde as die wette wat die ontstaan van sogenaamde spesievorms bepaal het. In albei gevalle lyk dit asof fisiese omstandighede maar min direkte uitwerking gehad het. Tog, wanneer variëteite 'n sone binnekom, kry hulle soms party van die eienskappe van die spesies wat eie aan daardie sone is. By variëteite sowel as spesies lyk dit asof gebruik en onbruik 'n uitwerking gehad het. Dit is moeilik om dié gevolgtrekking te weerstaan wanneer ons byvoorbeeld kyk na die stoombooteend, met vlerke wat nie kan vlieg nie, in byna dieselfde toestand as by die mak eend. Of wanneer ons kyk na die gravende tucutucu, wat soms blind is, en dan na sekere molle wat gewoonlik blind is en hul oë met vel bedek het. Of wanneer ons kyk na die blinde diere wat in die donker grotte van Amerika en Europa woon. By variëteite sowel as spesies lyk dit asof korrelasie van groei 'n baie belangrike rol gespeel het: wanneer een deel verander, verander ander dele noodwendig ook. By variëteite sowel as spesies kom terugslag na lank verlore eienskappe voor. Hoe onverklaarbaar is dit nie volgens die skeppingsteorie dat strepe soms op die skouer en bene van die verskillende spesies van die perde-genus en hul basters verskyn nie! En hoe eenvoudig word hierdie feit verklaar as ons glo dat hierdie spesies van 'n gestreepte voorouer afstam – op dieselfde manier as wat die verskillende mak duiwerasse van die blou rotsduif met strepe op die vlerke afstam!

Kom ons neem die gewone siening dat elke spesie afsonderlik geskep is. Waarom sou die spesie-eienskappe – dié waarin die spesies van dieselfde genus van mekaar verskil – dan meer veranderlik wees as die genus-eienskappe waarin hulle almal ooreenstem? Neem byvoorbeeld die kleur van 'n blom by een spesie van 'n genus. Waarom sou dit meer geneig wees om te varieer wanneer die ander spesies (wat glo afsonderlik geskep is) blomme van verskillende kleure het, as wanneer al die spesies van die genus blomme van dieselfde kleur het? As spesies net duidelik onderskeie variëteite is waarvan die eienskappe in 'n hoë mate blywend geword het, kan ons hierdie feit verstaan. Want hulle het reeds gevarieer sedert hulle van 'n gemeenskaplike voorouer afgetak het, in sekere eienskappe – juis die eienskappe wat hulle tot aparte spesies gemaak het. Daarom sou juis hierdie eienskappe nog meer geneig wees om te varieer as die genus-eienskappe, wat 'n ontsaglike lang tyd lank sonder verandering oorgeërf is.

Neem 'n deel wat by een spesie van 'n genus op 'n baie ongewone manier ontwikkel het. Ons kan natuurlik aflei dat so 'n deel baie belangrik vir die spesie is. Volgens die skeppingsteorie is dit onverklaarbaar waarom juis so 'n deel baie geneig moet wees om te varieer. Maar volgens my siening het hierdie deel, sedert die verskillende spesies van 'n gemeenskaplike voorouer afgetak het, ongewoon baie veranderlikheid en verandering ondergaan. Daarom kon ons verwag dat hierdie deel oor die algemeen nog veranderlik sal wees. Maar 'n deel kan op die mees ongewone manier ontwikkel wees, soos die vlerk van 'n vlermuis, en tog nie meer veranderlik wees as enige ander struktuur nie. Dit gebeur as die deel aan baie ondergeskikte vorms gemeen is, dit wil sê, as dit al baie lank oorgeërf is. Want in so 'n geval sal langdurige natuurlike seleksie dit bestendig gemaak het.

Kom ons kyk kortliks na instinkte. Hoe wonderlik party ook al is, hulle skep vir die teorie van natuurlike seleksie van opeenvolgende, klein maar voordelige veranderinge nie groter probleme as die liggaamsbou nie. So kan ons verstaan waarom die natuur met geleidelike treetjies beweeg wanneer sy verskillende diere van dieselfde klas hul verskillende instinkte gee. Ek het probeer wys hoeveel lig die beginsel van geleidelike oorgange werp op die heuningby se bewonderenswaardige boukuns. Gewoonte speel ongetwyfeld soms 'n rol in die verandering van instinkte. Maar dit is beslis nie onontbeerlik nie, soos ons sien by die geslaglose insekte, wat geen nakomelinge nalaat om die gevolge van langdurige gewoonte te erf nie. Kom ons neem aan dat al die spesies van dieselfde genus van 'n gemeenskaplike stamvader afstam en baie dinge gemeen geërf het. Dan kan ons verstaan waarom verwante spesies, selfs wanneer hulle onder heel verskillende lewensomstandighede geplaas word, tog byna dieselfde instinkte volg. Ons verstaan byvoorbeeld waarom die lyster van Suid-Amerika haar nes met modder uitvoer, net soos ons Britse spesie. En as instinkte stadig deur natuurlike seleksie verkry is, hoef ons ons nie te verwonder dat party instinkte blykbaar nie volmaak is nie en foute kan maak nie, of dat baie instinkte ander diere laat ly nie.

As spesies net duidelik onderskeie en blywende variëteite is, sien ons dadelik waarom hul gekruisde nakomelinge dieselfde ingewikkelde wette moet volg as die gekruisde nakomelinge van erkende variëteite. Dit geld vir hoe sterk en op watter maniere hulle na hul ouers lyk, vir die manier waarop hulle deur opeenvolgende kruisings in mekaar opgeneem word, en vir ander sulke punte. Aan die ander kant sou dit vreemde feite wees as spesies afsonderlik geskep is en variëteite deur sekondêre wette ontstaan het.

As ons erken dat die geologiese rekord uiters onvolledig is, dan ondersteun die feite wat die rekord wel gee, die teorie van afstamming met verandering. Nuwe spesies het stadig en met tussenposes op die toneel verskyn. En ná ewe lang tydperke verskil die hoeveelheid verandering baie van groep tot groep. Die uitsterwing van spesies, en van hele groepe spesies, het 'n baie opvallende rol in die geskiedenis van die lewende wêreld gespeel. Dit volg byna onvermydelik uit die beginsel van natuurlike seleksie, want ou vorms word deur nuwe en verbeterde vorms verdring. As die ketting van gewone voortplanting eers gebreek is, kom geen enkele spesie of groep spesies ooit weer terug nie. Dominante vorms versprei geleidelik, en hulle nakomelinge verander stadig. Daarom lyk dit ná lang tydperke asof die lewensvorms oor die hele wêreld gelyktydig verander het. Die fossiele van elke formasie staan in 'n mate tussen die fossiele van die formasies bo en onder dit. Dit word eenvoudig verklaar deur hulle tussenposisie in die ketting van afstamming. Daar is ook die groot feit dat alle uitgestorwe lewende wesens tot dieselfde stelsel as die lewendes van vandag behoort: hulle val óf in dieselfde groepe óf in tussengroepe. Dit volg daaruit dat die lewendes en die uitgestorwenes die nakomelinge van gemeenskaplike stamvaders is. Die groepe wat van 'n ou voorouer afstam, het gewoonlik uiteenlopende eienskappe gekry. Daarom sal die voorouer en sy vroeë nakomelinge dikwels tussen sy latere nakomelinge in staan. So sien ons waarom 'n fossiel dikwels in 'n mate tussen bestaande, verwante groepe in staan – en hoe ouer die fossiel, hoe meer dikwels. Mense beskou die vorms van vandag gewoonlik, in 'n vae sin, as hoër as die ou en uitgestorwe vorms. En hulle is wel hoër, in die mate dat die latere, meer verbeterde vorms die ouer, minder verbeterde lewende wesens in die stryd om bestaan oorwin het. Laastens is daar die wet dat verwante vorms lank op dieselfde vasteland bly voortbestaan – buideldiere in Australië, tandarmes in Amerika, en ander sulke gevalle. Ook dit is verstaanbaar, want binne 'n beperkte land sal die lewendes en die uitgestorwenes natuurlik deur afstamming verwant wees.

Kom ons kyk nou na geografiese verspreiding. Gedurende die lang eeue was daar baie migrasie van een deel van die wêreld na 'n ander. Dit was te danke aan vroeëre veranderinge in klimaat en geografie, en aan die baie toevallige en onbekende maniere van verspreiding. As ons dit erken, kan ons met die teorie van afstamming met verandering die meeste van die groot hooffeite van verspreiding verstaan. Ons sien waarom daar so 'n treffende ooreenkoms is tussen hoe lewende wesens oor die ruimte versprei is en hoe hulle mekaar geologies deur die tyd opgevolg het. In albei gevalle is die wesens deur die band van gewone voortplanting verbind, en die maniere van verandering was dieselfde. Ons sien die volle betekenis van 'n wonderlike feit wat elke reisiger moes opval. Op dieselfde vasteland, onder die mees uiteenlopende toestande – in hitte en koue, op berg en laagland, in woestyne en moerasse – is die meeste inwoners binne elke groot klas duidelik verwant. Hulle is immers gewoonlik nakomelinge van dieselfde voorouers en vroeë koloniste. Volgens dieselfde beginsel van vroeëre migrasie, in die meeste gevalle saam met verandering, en met die hulp van die ystyd, kan ons nog iets verstaan. Party plante is identies, en baie ander is nou verwant, op die verste berge en onder die mees verskillende klimate. Net so is party seediere in die noordelike en suidelike gematigde gordels nou verwant, al word hulle deur die hele tropiese oseaan geskei. Twee gebiede kan dieselfde fisiese lewensomstandighede hê. Tog hoef ons nie verbaas te wees as hulle inwoners baie verskil nie, as die gebiede lank heeltemal van mekaar geskei was. Die verhouding van organisme tot organisme is die belangrikste van alle verhoudings. En die twee gebiede sal op verskillende tye en in verskillende hoeveelhede koloniste ontvang het, van 'n derde bron of van mekaar. Daarom sal die verloop van verandering in die twee gebiede onvermydelik verskil.

Met hierdie siening van migrasie, gevolg deur verandering, sien ons waarom oseaniese eilande deur min spesies bewoon word, maar dat baie van dié spesies eie aan die eilande is. Ons sien duidelik waarom diere wat nie wye stukke oseaan kan oorsteek nie, soos paddas en landsoogdiere, nie op oseaniese eilande woon nie. En ons sien waarom nuwe en eiesoortige spesies vlermuise, wat wel oor die oseaan kan kom, so dikwels op eilande ver van enige vasteland gevind word. Op oseaniese eilande is daar eiesoortige spesies vlermuise, maar geen ander soogdiere nie. Sulke feite is heeltemal onverklaarbaar met die teorie van afsonderlike skeppingsdade.

Neem twee gebiede waar nou verwante of verteenwoordigende spesies voorkom. Volgens die teorie van afstamming met verandering beteken dit dat dieselfde ouers vroeër albei gebiede bewoon het. En ons vind byna altyd dat waar baie nou verwante spesies twee gebiede bewoon, daar steeds party identiese spesies is wat albei gebiede gemeen het. Waar baie nou verwante maar tog verskillende spesies voorkom, kom daar ook baie twyfelagtige vorms en variëteite van dieselfde spesie voor. Dit is 'n baie algemene reël dat die inwoners van elke gebied verwant is aan die inwoners van die naaste bron waarvandaan immigrante kon gekom het. Ons sien dit by byna al die plante en diere van die Galápagos-eilande, van Juan Fernandez en van die ander Amerikaanse eilande. Hulle is op die treffendste manier verwant aan die plante en diere van die naburige Amerikaanse vasteland. Net so is dié van die Kaapverdiese Eilande en ander Afrikaanse eilande verwant aan die Afrikaanse vasteland. Ons moet erken dat die skeppingsteorie hierdie feite glad nie verklaar nie.

Ons het gesien dat alle lewende wesens van die verlede en die hede een groot natuurlike stelsel vorm. Groep is ondergeskik aan groep, en uitgestorwe groepe val dikwels tussen die groepe van vandag in. Dit is verstaanbaar met die teorie van natuurlike seleksie, met wat dit meebring: uitsterwing en uiteenlopende eienskappe. Op grond van dieselfde beginsels sien ons waarom die onderlinge verwantskappe van die spesies en genera binne elke klas so ingewikkeld en kronkelend is. Ons sien waarom sekere eienskappe baie nuttiger as ander vir klassifikasie is. Ons sien waarom aanpassingseienskappe, al is hulle vir die wese van die grootste belang, byna geen belang vir klassifikasie het nie. Ons sien waarom eienskappe van rudimentêre dele, al is hulle vir die wese van geen nut nie, dikwels baie waardevol vir klassifikasie is. En ons sien waarom eienskappe van die embrio die waardevolste van almal is. Die werklike verwantskappe van alle lewende wesens kom van oorerwing, of gemeenskaplike afstamming. Die natuurlike stelsel is 'n stamboom. Daarin moet ons die lyne van afstamming ontdek aan die hand van die mees blywende eienskappe, hoe klein hulle belang vir die lewe ook al mag wees.

Die raamwerk van bene is dieselfde in die hand van 'n mens, die vlerk van 'n vlermuis, die vin van 'n tornyn en die been van 'n perd. Dieselfde getal werwels vorm die nek van die kameelperd en van die olifant. Hierdie en ontelbare ander sulke feite verklaar hulleself dadelik met die teorie van afstamming met stadige, klein, opeenvolgende veranderinge. Die vlerk en die been van 'n vlermuis word vir heel verskillende dinge gebruik, en tog het hulle dieselfde bouplan. So ook die kake en die pote van 'n krap, en die kroonblare, meeldrade en stampers van 'n blom. Ook dit is verstaanbaar as dele of organe, wat by die vroeë voorouer van elke klas eenders was, geleidelik verander het. Opeenvolgende variasies verskyn nie altyd op 'n jong ouderdom nie, en hulle word op 'n ooreenstemmende, latere stadium van die lewe oorgeërf. Volgens hierdie beginsel sien ons duidelik waarom die embrio's van soogdiere, voëls, reptiele en visse so na aan mekaar lyk, en so min na die volwasse vorms. Ons hoef ons nie meer daaroor te verwonder dat die embrio van 'n soogdier of voël wat lug asemhaal, kieusplete en slagare in lusse het nie. Dit is soos by 'n vis, wat met goed ontwikkelde kieue die lug moet inasem wat in die water opgelos is.

Onbruik, soms met die hulp van natuurlike seleksie, sal 'n orgaan dikwels kleiner maak as dit nutteloos geword het weens veranderde gewoontes of veranderde lewensomstandighede. Met hierdie siening verstaan ons duidelik wat rudimentêre organe beteken. Maar onbruik en seleksie werk gewoonlik op 'n skepsel wanneer dit volwasse is en sy volle rol in die stryd om bestaan moet speel. Hulle kan dus maar min op 'n orgaan in die vroeë lewe inwerk. Daarom sal die orgaan op hierdie jong ouderdom nie veel kleiner of rudimentêr word nie. Die kalf het byvoorbeeld tande wat nooit deur die tandvleis van die bokaak breek nie. Hy het dit geërf van 'n vroeë voorouer met goed ontwikkelde tande. En ons kan glo dat die tande by die volwasse dier oor opeenvolgende geslagte kleiner geword het deur onbruik, of omdat die tong en verhemelte deur natuurlike seleksie aangepas is om sonder hulle te wei. By die kalf, daarenteen, is die tande nie deur seleksie of onbruik aangeraak nie. Volgens die beginsel van oorerwing op ooreenstemmende ouderdomme is hulle van 'n verre tyd af tot vandag toe oorgeërf. Stel nou dat elke lewende wese en elke afsonderlike orgaan spesiaal geskep is. Hoe heeltemal onverklaarbaar is dit dan dat dele so dikwels die duidelike stempel van nutteloosheid dra – soos die tande in die ongebore kalf, of die verskrompelde vlerke onder die vasgegroeide vlerkdekke van party kewers! 'n Mens kan sê die natuur het moeite gedoen om haar plan van verandering te wys, deur rudimentêre organe en deur homoloë strukture. Maar dit lyk asof ons dit moedswillig nie wil verstaan nie.

Ek het nou die hooffeite en oorwegings opgesom wat my deeglik oortuig het dat spesies verander het. Hulle verander steeds stadig, deurdat opeenvolgende klein, gunstige variasies bewaar en opgehoop word. Iemand kan vra: waarom het al die mees vooraanstaande natuurkenners en geoloë van vandag hierdie siening, dat spesies kan verander, verwerp? 'n Mens kan nie beweer dat lewende wesens in die natuur aan geen variasie onderhewig is nie. 'n Mens kan nie bewys dat die hoeveelheid variasie oor lang eeue beperk is nie. Niemand het al 'n duidelike onderskeid tussen spesies en duidelik onderskeie variëteite getrek nie, en niemand kan dit doen nie. 'n Mens kan nie volhou dat spesies altyd onvrugbaar is as hulle gekruis word, en variëteite altyd vrugbaar nie. 'n Mens kan ook nie volhou dat onvrugbaarheid 'n spesiale gawe en 'n teken van skepping is nie. Solank mense gedink het die geskiedenis van die wêreld is kort, was dit byna onvermydelik om te glo dat spesies onveranderlik is. En noudat ons 'n idee gekry het van hoeveel tyd verloop het, neem ons te maklik sonder bewys aan dat die geologiese rekord so volledig is dat dit ons duidelike bewyse sou gegee het as spesies wel verander het.

Maar die hoofrede waarom ons natuurlikerwys onwillig is om te erken dat een spesie aan ander, aparte spesies geboorte gegee het, is dit: ons is altyd stadig om enige groot verandering te erken waarvan ons nie die tussenstappe sien nie. Soveel geoloë het dieselfde moeilikheid gevoel toe Lyell die eerste keer met sy siening gekom het. Hy het daarop aangedring dat lang rye kranse in die binneland, en groot valleie, deur die stadige werking van die branders aan die kus gevorm is. Die verstand kan onmoontlik die volle betekenis van honderd miljoen jaar begryp. Dit kan nie die volle uitwerking optel en raaksien van baie klein variasies wat oor 'n byna oneindige getal geslagte opgehoop is nie.

Ek is ten volle oortuig dat die sienings in hierdie boek, wat ek in die vorm van 'n opsomming gee, waar is. Tog verwag ek glad nie om ervare natuurkenners te oortuig nie. Hulle koppe is vol feite wat hulle oor baie jare heen beskou het uit 'n oogpunt wat lynreg teenoor myne staan. Dit is so maklik om ons onkunde weg te steek agter uitdrukkings soos "die skeppingsplan", "eenheid van ontwerp", ensovoorts. En dan dink ons ons gee 'n verklaring, terwyl ons net 'n feit in ander woorde herhaal. Iemand wat van nature meer gewig aan onverklaarde moeilikhede heg as aan die verklaring van 'n sekere getal feite, sal my teorie beslis verwerp. 'n Paar natuurkenners met 'n buigsame verstand, wat reeds begin twyfel het of spesies onveranderlik is, sal dalk deur hierdie boek beïnvloed word. Maar ek kyk met vertroue na die toekoms – na jong, opkomende natuurkenners wat albei kante van die vraag onpartydig sal kan bekyk. Wie ook al gaan glo dat spesies kan verander, sal goeie diens lewer as hy sy oortuiging eerlik uitspreek. Net op dié manier kan die las van vooroordeel wat op hierdie onderwerp druk, verwyder word.

Verskeie vooraanstaande natuurkenners het onlangs gepubliseer dat hulle glo dat 'n menigte sogenaamde spesies in elke genus nie regte spesies is nie. Ander spesies is volgens hulle wel regte spesies, dit wil sê afsonderlik geskep. Dit lyk vir my na 'n vreemde gevolgtrekking. Hulle erken dat 'n menigte vorms deur variasie ontstaan het. Tot onlangs het hulle self gedink dié vorms is spesiale skeppings. Die meeste natuurkenners sien hulle steeds so, en die vorms het dus elke uiterlike kenmerk van ware spesies. Tog weier hulle om dieselfde siening uit te brei na ander vorms wat net effens anders is. Nogtans gee hulle nie voor dat hulle kan bepaal, of selfs raai, watter lewensvorms geskep is en watter deur sekondêre wette ontstaan het nie. In die een geval aanvaar hulle variasie as 'n vera causa ('n ware oorsaak). In die ander geval verwerp hulle dit willekeurig, sonder om enige verskil tussen die twee gevalle aan te wys. Die dag sal kom dat dit as 'n eienaardige voorbeeld van die blindheid van vooropgestelde menings genoem sal word. Hierdie skrywers lyk nie meer verbaas oor 'n wonderbaarlike skeppingsdaad as oor 'n gewone geboorte nie. Maar glo hulle regtig dat op ontelbare tye in die aarde se geskiedenis sekere elementêre atome bevel gekry het om skielik in lewende weefsel te verander? Glo hulle dat by elke veronderstelde skeppingsdaad een individu of baie individue gemaak is? Is al die oneindig vele soorte diere en plante as eiers of saad geskep, of volgroeid? En by soogdiere: is hulle geskep met die valse merke van voeding uit die moeder se baarmoeder? Natuurkenners eis heel tereg 'n volle verklaring van elke moeilikheid van diegene wat glo dat spesies kan verander. Maar self swyg hulle oor die hele vraag van hoe spesies die eerste keer verskyn het – en hulle beskou dit as 'n eerbiedige stilte.

Iemand kan vra hoe ver ek die leer van die verandering van spesies uitbrei. Dit is 'n moeilike vraag om te beantwoord, want hoe meer verskillend die vorms is wat ons bekyk, hoe swakker word die argumente. Maar party argumente van die grootste gewig strek baie ver. Al die lede van hele klasse kan deur kettings van verwantskap aan mekaar verbind word. Hulle kan almal volgens dieselfde beginsel geklassifiseer word, in groepe wat ondergeskik is aan groepe. Fossiele vul soms baie wye gapings tussen bestaande ordes. Organe in 'n rudimentêre toestand wys duidelik dat 'n vroeë voorouer die orgaan in 'n ten volle ontwikkelde toestand gehad het. In party gevalle beteken dit noodwendig dat die nakomelinge geweldig baie verander het. Oor hele klasse heen is verskillende strukture volgens dieselfde bouplan gevorm, en as embrio's lyk die spesies baie na mekaar. Daarom kan ek nie twyfel dat die teorie van afstamming met verandering al die lede van dieselfde klas insluit nie. Ek glo dat diere van hoogstens vier of vyf voorouers afstam, en plante van net soveel of minder.

Analogie sou my een stap verder lei, naamlik tot die geloof dat alle diere en plante van een enkele oervorm afstam. Maar analogie kan 'n misleidende gids wees. Tog het alle lewende dinge baie in gemeen: hulle chemiese samestelling, hulle kiemblasies, hulle selbou, en hulle wette van groei en voortplanting. Ons sien dit selfs in so 'n klein ding soos dat dieselfde gif dikwels plante en diere op dieselfde manier aantas. Of dat die gif wat die galwesp afskei, wanstaltige gewasse op die wilde roos of die eikeboom laat groei. Daarom sou ek uit analogie aflei dat waarskynlik al die lewende wesens wat nog ooit op hierdie aarde gelewe het, van een of ander oervorm afstam, waarin die lewe die eerste keer ingeblaas is.

Wanneer die sienings in hierdie boek oor die oorsprong van spesies, of soortgelyke sienings, algemeen aanvaar word, kan ons vaagweg voorsien dat daar 'n groot omwenteling in die natuurlike geskiedenis sal wees. Sistematici (kenners van klassifikasie) sal met hul werk kan voortgaan soos nou. Maar hulle sal nie meer onophoudelik gekwel word deur die skaduagtige twyfel of hierdie of daardie vorm in wese 'n spesie is nie. Ek is seker – en ek praat uit ervaring – dat dit 'n groot verligting sal wees. Die eindelose geskille oor of sowat vyftig spesies Britse brame regte spesies is of nie, sal ophou. Sistematici sal net moet besluit (nie dat dit maklik sal wees nie) of 'n vorm konstant genoeg is en genoeg van ander vorms verskil om omskryf te kan word. En as dit omskryf kan word, of die verskille belangrik genoeg is om 'n spesienaam te verdien. Hierdie laaste punt sal baie belangriker word as wat dit nou is. Die meeste natuurkenners beskou nou enige verskil tussen twee vorms, hoe klein ook al, as genoeg om albei tot spesies te verhef – solank die verskil nie deur tussenstadia oorbrug word nie. Voortaan sal ons gedwing word om te erken dat die enigste verskil tussen spesies en duidelik onderskeie variëteite dít is: van variëteite weet of glo ons dat hulle vandag nog deur tussenstadia verbind word, terwyl spesies vroeër so verbind was. Ons sal dus nie heeltemal ophou om te let op of daar vandag tussenstadia tussen twee vorms bestaan nie. Maar ons sal versigtiger weeg, en hoër waardeer, hoe groot die werklike verskil tussen hulle is. Dit is heel moontlik dat vorms wat nou algemeen as blote variëteite erken word, later spesiename werd geag sal word, soos by die primula en die sleutelblom. In so 'n geval sal wetenskaplike en gewone taal met mekaar ooreenstem. Kortom, ons sal spesies moet hanteer soos party natuurkenners genera hanteer: hulle erken dat genera bloot kunsmatige groeperings is wat vir gerief gemaak word. Dit is dalk nie 'n opbeurende vooruitsig nie. Maar ons sal ten minste bevry wees van die vergeefse soektog na die onontdekte en onontdekbare wese van die woord "spesie".

Die ander, meer algemene afdelings van die natuurlike geskiedenis sal baie interessanter word. Natuurkenners gebruik woorde soos verwantskap, verbintenis, gemeenskaplike tipe, vaderskap, morfologie, aanpassingseienskappe, rudimentêre en verkrimpte organe, ensovoorts. Hierdie woorde sal ophou om beeldspraak te wees en sal 'n eenvoudige, letterlike betekenis kry. Ons sal nie meer na 'n lewende wese kyk soos iemand van 'n natuurvolk na 'n skip kyk nie, as iets wat heeltemal bo sy begrip is. Ons sal elke voortbrengsel van die natuur sien as iets met 'n geskiedenis. Ons sal elke ingewikkelde struktuur en instink beskou as die som van baie vindingryke oplossings, elkeen nuttig vir die een wat dit besit. Dit is amper soos wanneer ons na 'n groot meganiese uitvinding kyk as die som van die arbeid, die ervaring, die verstand en selfs die flaters van talle werkers. Wanneer ons elke lewende wese so sien – en ek praat uit ervaring – hoeveel interessanter sal die studie van die natuurlike geskiedenis dan word!

'n Groot en byna onbetrede veld van navorsing sal oopgaan. Dit sal gaan oor die oorsake en wette van variasie, oor korrelasie van groei, oor die uitwerking van gebruik en onbruik, oor die direkte werking van uiterlike toestande, ensovoorts. Die studie van mak diere en gekweekte plante sal geweldig in waarde styg. 'n Nuwe variëteit wat die mens gekweek het, sal 'n baie belangriker en interessanter onderwerp vir studie wees as nog een spesie by die oneindige getal spesies wat reeds beskryf is. Ons klassifikasies sal, sover dit moontlik is, stambome word. Dan sal hulle werklik gee wat 'n mens die skeppingsplan kan noem. Die reëls vir klassifikasie sal ongetwyfeld eenvoudiger word wanneer ons 'n duidelike doel voor oë het. Ons het geen stamboomregisters of familiewapens nie. Ons moet die baie uiteenlopende lyne van afstamming in ons natuurlike stambome ontdek en volg aan die hand van enige soort eienskappe wat lank oorgeërf is. Rudimentêre organe sal onfeilbaar vertel hoe lank verlore strukture gelyk het. Spesies en groepe spesies wat afwykend genoem word, en wat 'n mens met 'n bietjie verbeelding lewende fossiele kan noem, sal ons help om 'n prentjie van die ou lewensvorms te vorm. Embriologie sal vir ons die bou van die oervorms van elke groot klas wys, al is dit in 'n mate verdoesel.

Eendag sal ons seker kan wees dat al die individue van dieselfde spesie, en al die nou verwante spesies van die meeste genera, in 'n tyd wat nie baie ver terug lê nie, van een ouer afstam en van een geboorteplek af versprei het. En ons sal die baie maniere van migrasie beter ken. Dan sal ons beslis die vroeëre migrasies van die inwoners van die hele wêreld op 'n bewonderenswaardige manier kan naspoor. Ons sal dit doen in die lig wat die geologie nou werp, en sal bly werp, op vroeëre veranderinge in die klimaat en in die hoogte van die land. Selfs nou al kan ons 'n bietjie lig op die ou geografie werp. Ons kan die verskille vergelyk tussen die seediere aan die twee kante van 'n vasteland. En ons kan kyk na die aard van die verskillende inwoners van daardie vasteland, in verhouding tot hoe hulle blykbaar daar kon aankom.

Die edele wetenskap van die geologie verloor glans omdat die rekord so uiters onvolledig is. Ons moet die aardkors met die oorblyfsels daarin nie sien as 'n goed gevulde museum nie. Dit is eerder 'n armoedige versameling wat lukraak en net af en toe bymekaargemaak is. Ons sal erken dat die opbou van elke groot formasie met fossiele van 'n ongewone samevloei van omstandighede afgehang het. Ons sal ook erken dat die leë tussenposes tussen die opeenvolgende stadiums geweldig lank was. Maar ons sal die lengte van hierdie tussenposes met 'n mate van sekerheid kan skat deur die lewensvorms van voor en ná te vergelyk. Ons moet versigtig wees as ons twee formasies met min identiese spesies, op grond van die algemene opeenvolging van hulle lewensvorms, as presies gelyktydig wil beskou. Spesies ontstaan en sterf uit deur oorsake wat stadig werk en vandag nog bestaan, en nie deur wonderbaarlike skeppingsdade en rampe nie. Verder is die belangrikste van alle oorsake van verandering by lewende wesens byna onafhanklik van veranderde, en miskien skielik veranderde, fisiese toestande. Daardie oorsaak is die onderlinge verhouding van organisme tot organisme: as een wese verbeter, lei dit tot die verbetering of die uitwissing van ander. Daaruit volg dat die hoeveelheid verandering in die fossiele van opeenvolgende formasies waarskynlik 'n redelike maatstaf is van hoeveel werklike tyd verloop het. 'n Aantal spesies wat as 'n groep bymekaar bly, kan egter lank onveranderd bly. In dieselfde tydperk kan verskeie van hierdie spesies na nuwe lande migreer, met vreemde bure moet meeding, en verander. Ons moet dus nie oorskat hoe akkuraat verandering by lewende wesens as 'n maatstaf van tyd is nie. In die vroeë tydperke van die aarde se geskiedenis was die lewensvorms waarskynlik minder en eenvoudiger, en die tempo van verandering was waarskynlik stadiger. En met die eerste daeraad van die lewe, toe daar baie min vorms van die eenvoudigste bou was, was die tempo van verandering dalk uiters stadig. Die hele geskiedenis van die wêreld soos ons dit nou ken, is vir ons onbegryplik lank. Tog sal dit later erken word as net 'n stukkie tyd, vergeleke met die eeue wat verloop het sedert die eerste skepsel geskep is – die voorouer van ontelbare uitgestorwe en lewende nakomelinge.

In die verre toekoms sien ek oop velde vir baie belangriker navorsing. Die sielkunde sal op 'n nuwe grondslag gebou word: dat elke geestelike vermoë en bekwaamheid noodwendig stap vir stap verkry is. Lig sal gewerp word op die oorsprong van die mens en sy geskiedenis.

Skrywers van die hoogste aansien lyk heeltemal tevrede met die siening dat elke spesie afsonderlik geskep is. Vir my pas iets anders beter by wat ons weet van die wette wat die Skepper op die materie afgedruk het. Dit is dat die ontstaan en uitsterwing van die vroeëre en huidige inwoners van die wêreld deur sekondêre oorsake gebeur het, soos dié wat die geboorte en dood van die individu bepaal. Ek sien alle wesens nie as spesiale skeppings nie, maar as die direkte nakomelinge van 'n paar wesens wat lank gelewe het voordat die eerste laag van die Siluur-stelsel neergelê is. As ek hulle so sien, lyk dit vir my of hulle daardeur veredel word. As ons op die verlede afgaan, kan ons veilig aflei dat nie een lewende spesie sy onveranderde gelykenis na 'n verre toekoms sal oordra nie. En van die spesies wat nou lewe, sal baie min enige soort nakomelinge na 'n baie verre toekoms oordra. Die manier waarop alle lewende wesens gegroepeer is, wys immers dat die meeste spesies van elke genus, en al die spesies van baie genera, geen nakomelinge nagelaat het nie, maar heeltemal uitgesterf het. Ons kan in soverre 'n profetiese blik in die toekoms werp dat ons kan voorspel: dit sal die algemene en wyd verspreide spesies van die groter en dominante groepe wees wat uiteindelik die oorhand sal kry en nuwe, dominante spesies sal voortbring. Al die lewensvorms van vandag is die direkte nakomelinge van dié wat lank voor die Siluur-tydperk gelewe het. Daarom kan ons seker wees dat die gewone opeenvolging deur voortplanting nog nooit een keer gebreek is nie, en dat geen ramp die hele wêreld verwoes het nie. Ons kan dus met 'n mate van vertroue uitsien na 'n veilige toekoms wat ewe onmeetbaar lank is. En omdat natuurlike seleksie net deur en vir die beswil van elke wese werk, sal alle liggaamlike en geestelike gawes geneig wees om na volmaaktheid te vorder.

Dit is boeiend om na 'n ruie, verstrengelde wal te kyk, bedek met baie plante van baie soorte. Voëls sing in die bosse, allerlei insekte fladder rond, en wurms kruip deur die klam grond. En dink dan daaraan dat al hierdie fyn en kunstig geboude vorms, so verskillend van mekaar en op so 'n ingewikkelde manier van mekaar afhanklik, almal voortgebring is deur wette wat rondom ons werk. In die wydste sin is dit die volgende wette: Groei, saam met voortplanting. Oorerwing, wat byna in voortplanting self opgesluit lê. Veranderlikheid, wat kom van die indirekte en direkte werking van die uiterlike lewensomstandighede, en van gebruik en onbruik. En 'n tempo van vermeerdering wat so hoog is dat dit tot 'n stryd om bestaan lei, en daardeur tot natuurlike seleksie, wat uiteenlopende eienskappe en die uitsterwing van minder verbeterde vorms meebring. So volg die verhewenste ding wat ons ons kan voorstel – die ontstaan van die hoër diere – direk uit die oorlog van die natuur, uit hongersnood en dood. Daar is grootsheid in hierdie siening van die lewe, met sy verskillende kragte wat oorspronklik in 'n paar vorms of in een ingeblaas is. En terwyl hierdie planeet volgens die vaste wet van swaartekrag in sy baan bly wentel het, het uit so 'n eenvoudige begin eindelose vorms ontwikkel, die allermooiste en die allerwonderlikste – en hulle ontwikkel steeds.

Ichneumonidæ is sluipwespe: hulle lê hul eiers in ander insekte se larwes, soos ruspes, en die wespelarwes vreet hul gasheer dan van binne af op.

Die tucutucu is 'n klein, gravende knaagdier van Suid-Amerika wat meestal onder die grond leef.

Charles Lyell (1797–1875) was 'n Britse geoloog en 'n goeie vriend van Darwin. Sy boek Principles of Geology het gewys dat die aarde stadig, oor baie lang tye, gevorm is.