Gunatraya Vibhaga Yoga · Die weg van vryheid van die eienskappe

Krishna
Nog verder sal Ek vir jou ontsluit
hierdie wysheid van alle wysheid, die uiterste,
waardeur al My heiliges, wat dit besit het,
tot volmaaktheid oorgegaan het. Op sulke hoë waarhede
steun hulle, en hulle styg op tot gemeenskap
met My, en word nie weer gebore by die geboorte
van die Kalpas nie, en verander ook nie by die Pralayas nie!

'n Kalpa is 'n wêreldtydperk, 'n "dag van Brahma"; pralaya is die ontbinding van die heelal aan die einde daarvan.

Hierdie Heelal is die skoot waarin Ek
die saad van alle lewe plant! Daarvandaan, Prins van Indië, kom
die geboorte van alle wesens! Wat, seun van Kunti,
elke sterflike vorm baar, ontvang Brahman,
en Ek is Hy wat verwek, wat die saad stuur!

Sattva, Rajas en Tamas, so word genoem
die eienskappe van die Natuur: "Goedheid",
"Hartstog" en "Onkunde". Hierdie drie bind
die onveranderlike Gees vas in die veranderlike vlees.
Daarvan bind die soet "Goedheid", wat deur reinheid
onbevlek en verlig leef,
die sondelose Siel aan geluk en waarheid;
en Hartstog, wat verwant is aan begeerte,
en drang en neiging voortbring,
bind die beliggaamde Siel, o seun van Kunti,
met die band van werke. Maar Onkunde, gebore
uit Duisternis, wat sterflike mense verblind, bind
hul siele aan dofheid, luiheid en lomerigheid.
Ja, Prins van Indië! Goedheid bind siele
op 'n aangename manier aan die vlees; en Hartstog bind
deur moeisame inspanning; maar Onkunde, wat
die strale van wysheid uitwis, bind die siel aan luiheid.
As Hartstog en Onkunde eers oorwin is,
bly Goedheid oor, o Bharata! Waar dit
en Onkunde afwesig is, heers Hartstog;
en Onkunde heers in harte wat nie goed of wakker is nie.
Wanneer by al die poorte van die Liggaam
die Lamp van Kennis skyn, dan kan 'n mens duidelik sien
dat Goedheid in daardie stad gevestig is en heers;
waar daar verlange is, en gloed, en onrus,
drang om te stry en te verkry, en hebsug,
spruit dit uit Hartstog – Prins! – diep ingewortel; en waar
duisternis en dofheid, luiheid en verdowing is,
het Onkunde dit veroorsaak, Hoof van die Kurus!

Verder, wanneer 'n siel heengaan, vas
in Goedheid, gaan dit na die plek –
volmaak en rein – van hulle wat al die Waarheid ken.
As dit heengaan in die vaste gewoonte
van Drang, sal dit oorgaan na die wêreld
van geeste wat aan werke gebind is; en as dit sterf
in verharde Onkunde, word daardie verblinde siel
opnuut gebore in een of ander donker skoot.

Die vrug van Goedheid is waar en soet;
die vrug van luste is pyn en swoeg; die vrug
van Onkunde is dieper duisternis. Ja!
Want Lig bring lig, en Hartstog die pyn van begeerte;
en somberheid, verwarring en onkunde
groei voort uit Onkunde. Dié van die eerste
styg altyd hoër; dié van die tweede soort
neem 'n middelplek in; die verduisterde siele sak terug
na laer dieptes, belaai met onverstand!

Wanneer die lewende mens, terwyl hy die lewe dophou, insien
dat die eienskappe die enigste handelendes is,
en weet wat bo die eienskappe heers,
dan het hy naby aan My gekom!

Die Siel
wat so bo die Drie Eienskappe uitstyg –
waaruit alle liggame ontstaan – oorwin
Geboorte, Dood, Smart en Ouderdom; en drink diep
van die onsterflike wyn van Amrit.

Arjuna
O my Heer!
Wat is die tekens waaraan 'n mens hom ken wat verby
die Drie Eienskappe gegaan het? Hoe leef hy? Watter weg
lei hom veilig verby die drievoudige eienskappe?

Krishna
Hy wat gelykmoedig aanskou
die glans van goedheid, die stryd van hartstog, die traagheid
van onkunde, en nie kwaad word as hulle daar is nie,
en nie na hulle verlang as hulle nie daar is nie; hy wat sit
as 'n bywoner en vreemdeling in hul midde,
ongestoord, op 'n afstand, en sê – kalm –
wanneer moeilikheid losbreek: "Dit is die eienskappe!"
Hy vir wie – in homself gesetel – smart en vreugde
klink soos een woord; vir wie se diepsiende oë
die kluit, die marmer en die goud een is;
wie se gelyke hart dieselfde sagtheid koester
vir lieflike en onlieflike dinge, vas;
tevrede met lof en met laster; vergenoeg
met eer of oneer; teenoor vriende
en teenoor vyande ewe verdraagsaam;
los van alle ondernemings – hy word genoem
die Oorwinnaar van die Eienskappe!

En so iemand,
wat My met enkele, vurige geloof aanbid,
en verby die Eienskappe gaan, word gelyk
aan Brahman, en bereik My!

Want Ek is
dit waarvan Brahman die gelykenis is! Myne
is die Amrit; en die Onsterflikheid
is Myne; en Myne die volmaakte Saligheid!

Hier eindig die veertiende hoofstuk van die Bhagavad Gita, genaamd "Gunatraya Vibhaga Yoga", of "Die boek van die weg deur skeiding van die eienskappe".