Hoofstuk 15
15. Kirke
Middernag. Bloom volg Stephen na Dublin se rooiligbuurt. In 'n bordeel word alles 'n droomagtige, nagmerrieagtige toneelstuk: Bloom se vrese en begeertes kom tot lewe, en hy word koning, misdadiger en vrou. Stephen sien sy dooie moeder en breek die lamp. Op straat slaan 'n soldaat hom plat, en Bloom kyk na hom om. – By Homeros: Kirke, die towenares wat mans in varke verander.
(Die Mabbot street-ingang van die nagstad, waarvoor 'n ongeplaveide tremsylyn strek met geraamtespore, rooi en groen dwaalliggies en gevaarseine. Rye vuil huise met gapende deure. Seldsame lampe met dowwe reënboogwaaiers. Rondom Rabaiotti se stilstaande roomysgondel kibbel verpotte mans en vroue. Hulle gryp wafels waartussen klonte koraal- en kopersneeu vasgedruk is. Suigend versprei hulle stadig. Kinders. Die swaankam van die gondel, hoog opgerig, beur voort deur die donkerte, wit en blou onder 'n vuurtoring. Fluitjies roep en antwoord.)
DIE ROEPE: Wag, my liefie, dan kom ek na jou toe.
DIE ANTWOORDE: Agter om die stal.
('n Doofstom idioot met uitpeuloë, sy vormlose mond wat kwyl, ruk verby, geskud in Sint Vitus-dans. 'n Ketting kinderhande kerker hom in.)
DIE KINDERS: Kithogue! Salueer!
DIE IDIOOT: (Lig 'n verlamde linkerarm en gorrel.) Ghaluheer!
DIE KINDERS: Waar's die groot lig?
DIE IDIOOT: (Slukkend.) Ghaghalig.
(Hulle laat hom los. Hy ruk verder. 'n Dwergvrou swaai op 'n tou wat tussen twee relings gespan is, en tel. 'n Gestalte wat teen 'n vullisblik uitgestrek lê, toegemaf deur sy arm en hoed, snork, kreun, knars grommende tande, en snork weer. Op 'n trappie hurk 'n kabouter wat op 'n vullishoop aan die optel was om 'n sak vodde en bene op sy skouer te laai. 'n Ou heks wat daar staan met 'n rokerige olielamp ram haar laaste bottel in die bek van sy sak. Hy hys sy buit op, trek sy kleppet skeef en hobbel stom weg. Die heks maak terug na haar lêplek en swaai haar lamp. 'n Hoepelbeenkind wat met 'n papierpluimbal op die drumpel hurk, kruip skuins agter haar aan in rukke, gryp haar romp, klouter op. 'n Dronk padwerker gryp met albei hande die relings van 'n kelderruim vas en slinger swaar. Op 'n hoek troon twee nagwagte in skouermantels, hul hande op hul stoksakke, hoog uit. 'n Bord kraak stukkend: 'n vrou gil: 'n kind huil. 'n Man se vloeke brul, mompel, hou op. Figure dwaal, loer, gluur uit konynwarrens. In 'n kamer wat verlig word deur 'n kers wat in 'n bottelnek vassteek, kam 'n slons die klitte uit die hare van 'n skrofuleuse kind. Cissy Caffrey se stem, nog jonk, sing skel uit 'n steeg.)
CISSY CAFFREY:
Ek gee dit vir Molly
Want sy was so jollie,
Die boud van die eend,
Die boud van die eend.
Want sy was so jollie,
Die boud van die eend,
Die boud van die eend.
(Soldaat Carr en soldaat Compton, swierstokkies styf in hul oksels, terwyl hulle onvas regsomkeer marsjeer en saam uit hul monde 'n salvo-poep laat bars. Gelag van mans uit die steeg. 'n Hees feeks kap terug.)
DIE FEEKS: Dis aan jou te sien, harige gat. Mag die Cavan-meisie krag kry.
CISSY CAFFREY: Meer geluk vir my. Cavan, Cootehill en Belturbet. (Sy sing.)
Ek gee dit vir Nellie
Vir 'n prop in haar bellie,
Die boud van die eend,
Die boud van die eend.
Vir 'n prop in haar bellie,
Die boud van die eend,
Die boud van die eend.
(Soldaat Carr en soldaat Compton draai om en kap terug, hul tunieke bloedhelder in 'n lampgloed, swart holtes van pette op hul blonde geskeerde koppe. Stephen Dedalus en Lynch gaan deur die skare naby die rooibaadjies.)
SOLDAAT COMPTON: (Ruk sy vinger.) Maak pad vir die dominee.
SOLDAAT CARR: (Draai om en roep.) Haai daar, dominee!
CISSY CAFFREY: (Haar stem sweef hoër.)
Sy het dit, sy kry dit,
Waar sy dit ook neersit,
Die boud van die eend.
Waar sy dit ook neersit,
Die boud van die eend.
(Stephen, wat die esstok in sy linkerhand swaai, sing met vreugde die introitus vir paastyd. Lynch, sy jokkiepet laag oor sy voorkop, vergesel hom, 'n smalende ontevredenheid wat sy gesig plooi.)
STEPHEN: Vidi aquam egredientem de templo a latere dextro. Alleluia.
(Die uitgehongerde skewe slagtande van 'n bejaarde koppelaarster steek uit 'n deur.)
DIE KOPPELAARSTER: (Haar stem fluister hees.) Sst! Kom hier dat ek jou vertel. Maagdom binne. Sst!
STEPHEN: (Altius aliquantulum.) Et omnes ad quos pervenit aqua ista.
DIE KOPPELAARSTER: (Spoeg agter hulle aan haar straal gif.) Trinity-dokters. Fallopiusbuis. Al piel en geen pennie.
(Edy Boardman, snuiwend, saam met Bertha Supple gehurk, trek haar tjalie oor haar neusgate.)
EDY BOARDMAN: (Kibbelend.) En sê die een: Ek het jou gesien bo in Faithful place met jou vryer, die smeerjoggie van die spoorweg, in sy kom-bed-toe-hoed. Het jy, sê ek. Dis nie vir jou om te sê nie, sê ek. Jy't my nog nooit in die mansval met 'n getroude Hooglander gesien nie, sê ek. Die soort van haar! 'n Verklikker is sy! Koppig soos 'n muil! En sy wat met twee kêrels op een slag loop, Kilbride, die enjindrywer, en onderkorporaal Oliphant.
STEPHEN: (Triumphaliter.) Salvi facti sunt.
(Hy swaai sy esstok, laat die lampbeeld sidder, splinter lig oor die wêreld. 'n Lewer-en-wit spaniël op roof sluip grommend agter hom aan. Lynch jaag hom weg met 'n skop.)
LYNCH: Dus?
STEPHEN: (Kyk agtertoe.) Dus sou gebaar, nie musiek nie, nie reuk nie, 'n universele taal wees, die gawe van die tale wat nie die leke-sin sigbaar maak nie maar die eerste entelegie, die strukturele ritme.
LYNCH: Pornosofiese filoteologie. Metafisika in Mecklenburgh street!
STEPHEN: Ons het Shakespeare deur 'n feeks laat bery en Sokrates onder die pantoffel gehou. Selfs die alwyste Stagiriet is gebit, getoom en bestyg deur 'n ligtekooi.
LYNCH: Ba!
STEPHEN: In elk geval, wie wil twee gebare hê om 'n brood en 'n kruik te illustreer? Hierdie beweging illustreer die brood en kruik van brood of wyn by Omar. Hou my stok vas.
LYNCH: Vervloek jou geel stok. Waar gaan ons heen?
STEPHEN: Wellustige los, na la belle dame sans merci, Georgina Johnson, ad deam qui laetificat iuventutem meam.
(Stephen druk die esstok in sy hande en hou stadig sy eie hande uit, sy kop wat agteroor gaan tot albei hande 'n span van sy bors af is, afwaarts gedraai, in vlakke wat mekaar sny, die vingers op die punt om te skei, die linker hoër.)
LYNCH: Watter een is die kruik brood? Dit baat nie. Dit of die doeanegebou. Illustreer gy. Hier, vat jou kruk en loop.
(Hulle gaan verby. Tommy Caffrey klouter na 'n gaslamp en klim, vasklouend, met stuiptrekkings op. Van die boonste spoor gly hy af. Jacky Caffrey klou vas om te klim. Die padwerker slinger teen die lamp. Die tweeling skarrel weg in die donker. Die padwerker, swaaiend, druk 'n voorvinger teen 'n vleuel van sy neus en spuit uit die ander neusgat 'n lang vloeibare straal snot. Hy skouer die lamp opsy en steier weg deur die skare met sy vlammende vuurkorf.
Slange riviermis kruip stadig. Uit riole, skeure, beerputte, mishope rys aan alle kante stilstaande dampe. 'n Gloed spring op in die suide anderkant die seewaartse strekke van die rivier. Die padwerker, voorwaarts steierend, klief die skare en slinger na die tremsylyn. Aan die oorkant onder die spoorwegbrug verskyn Bloom, verhit, hygend, terwyl hy brood en sjokolade in 'n sysak prop. Uit Gillen se haarkappersvenster wys 'n saamgestelde portret hom die beeld van dapper Nelson. 'n Konkawe spieël aan die kant bied aan hom liefdeloos langverlore lugubere Booloohoom. Ernstige Gladstone sien hom gelyk, Bloom vir Bloom. Hy gaan verby, getref deur die staar van strydlustige Wellington, maar in die konvekse spieël grinnik onaangetas die speenvarkoë en vetkieste wangkake van Jollie-Poldie die riksdiks doldie.
By Antonio Rabaiotti se deur hou Bloom stil, uitgesweet onder die helder booglamp. Hy verdwyn. 'n Oomblik later verskyn hy weer en haas hom voort.)
BLOOM: Vis en tatties. N. g. Ag!
(Hy verdwyn in Olhausen s'n, die varkslagter, onder die afkomende rolluik. 'n Paar oomblikke later kom hy onder die luik uit, pofpof Poldy, blaas Bloohoom. In elke hand hou hy 'n pakkie, een met 'n lou varkpootjie, die ander met 'n koue skaappootjie, met heelpeper bestrooi. Hy snak na sy asem, regop staande. Dan buig hy na een kant, druk 'n pakkie teen sy ribbes en kreun.)
BLOOM: Steek in my sy. Hoekom het ek gehardloop?
(Hy haal versigtig asem en gaan stadig vorentoe na die lampbesette sylyn. Die gloed spring weer op.)
BLOOM: Wat is dit? 'n Flikkerlig? Soeklig.
(Hy staan op Cormack se hoek en kyk.)
BLOOM: Aurora borealis of 'n staalgietery? Ag, die brandweer, natuurlik. Suidkant in elk geval. Groot brand. Kan sy huis wees. Beggar’s bush. Ons is veilig. (Hy neurie vrolik.) London’s burning, London’s burning! Brand, brand! (Hy kry die padwerker in die oog wat aan die oorkant van Talbot street deur die skare slinger.) Ek gaan hom mis. Hardloop. Gou. Beter hier oorsteek.
(Hy skiet weg om die straat oor te steek. Straatkinders skree.)
DIE STRAATKINDERS: Pas op, meneer!
(Twee fietsryers, met aangesteekte papierlanterns wat swaai, swem by hom verby, skuur hom, hul klokkies wat ratel.)
DIE KLOKKIES: Staanstilstilstilstaan.
BLOOM: (Gaan regop staan, gesteek deur 'n kramp.) Eina!
(Hy kyk rond, skiet skielik vorentoe. Deur stygende mis swaai 'n draak van 'n sandstrooier, wat versigtig ry, swaar op hom af, sy groot rooi koplig wat knipoog, sy kontakstang wat op die draad sis. Die tremdrywer slaan op sy voetgong.)
DIE GONG: Bang Bang Bla Bak Blud Bugg Bloo.
(Die rem kraak geweldig. Bloom, wat 'n polisieman se witgehandskoende hand oplig, strompel styfbeen van die spoor af. Die tremdrywer, vorentoe gegooi, stompneus, op die leiwiel, skree terwyl hy verbygly oor kettings en sleutels.)
DIE TREMDRYWER: Haai, kakbroek, doen jy die hoedtoertjie?
(Bloom trippelspring na die randsteen en hou weer stil. Hy vee 'n moddervlok van sy wang af met 'n verpakte hand.)
BLOOM: Geen deurgang. Dit was naby maar dit het die steek genees. Moet weer met Sandow se oefeninge begin. Op die hande af. Verseker ook teen straatongelukke. The Providential. (Hy voel aan sy broeksak.) Arme mamma se wondermiddel. Hak raak maklik vas in spoor of skoenveter in 'n rat. Dag toe die wiel van die swart Maria my skoen afgeskil het op Leonard se hoek. Derde keer is die geluk. Skoentoertjie. Onbeskofte drywer. Ek behoort hom aan te kla. Spanning maak hulle senuweeagtig. Kan dalk die vent wees wat my vanoggend gekeer het met daai perdeagtige vrou. Dieselfde soort skoonheid. Vinnig van hom tog. Die stywe stap. Ware woord in die grap gepraat. Daai aaklige kramp in Lad lane. Iets giftigs wat ek geëet het. Embleem van geluk. Hoekom? Seker verlore vee. Merk van die dier. (Hy maak sy oë 'n oomblik toe.) Bietjie lig in die kop. Maandstonde of uitwerking van die ander. Breinmismoeg. Daai moeë gevoel. Te veel vir my nou. Eina!
('n Onheilspellende figuur leun op gevlegte bene teen O’Beirne se muur, 'n gesig onbekend, ingespuit met donker kwik. Van onder 'n breërandsombrero beskou die figuur hom met die bose oog.)
BLOOM: Buenas noches, señorita Blanca, que calle es esta?
DIE FIGUUR: (Onaangeraak, lig 'n seinarm.) Wagwoord. Sraid Mabbot.
BLOOM: Haha. Merci. Esperanto. Slan leath. (Hy mompel.) Spioen van die Gaelic league, gestuur deur daai vuurvreter.
(Hy tree vorentoe. 'n Sakskouer-voddeman versper sy pad. Hy tree links, voddesakman links.)
BLOOM: Ekskuus.
(Hy spring regs, sakvoddeman regs.)
BLOOM: Ekskuus.
(Hy swenk, skuifel, staan-eenkant, glip verby en voort.)
BLOOM: Hou regs, regs, regs. As daar 'n padwyser deur die Touring Club by Stepaside geplant is, wie het daardie openbare seën besorg? Ek wat my pad verloor het en aan die kolomme van die Irish Cyclist die brief bygedra het met die opskrif In donkerste Stepaside. Hou, hou, hou regs. Vodde en bene om middernag. Eerder 'n heler. Eerste plek waarheen 'n moordenaar mik. Was sy sondes van die wêreld af.
(Jacky Caffrey, gejaag deur Tommy Caffrey, hardloop volspoed teen Bloom vas.)
BLOOM: O.
(Geskok, op swak hamme, hou hy stil. Tommy en Jacky verdwyn daar, daar. Bloom klop met verpakte hande horlosie, horlosiesakkie, boeksak, beursiesak, soetighede van sonde, aartappelseep.)
BLOOM: Pasop vir sakkerollers. Ou diewetoertjie. Bots. Dan gryp jou beursie.
(Die jaghond nader snuiwend, neus teen die grond. 'n Uitgestrekte gestalte nies. 'n Geboë baardfiguur verskyn, geklee in die lang kaftan van 'n ouderling in Sion en 'n rookkeppie met magentakwassies. Horingbrilletjie hang af tot by die vleuels van die neus. Geel gifstrepe is op die uitgeteerde gesig.)
RUDOLPH: Tweede halfkroon mors geld vandag. Ek sê jou nooit nie gaan met dronk goi. So jy vang geen geld.
BLOOM: (Steek die varkpootjie en skaappootjie agter sy rug weg en, mismoedig, voel warm en koue voetvleis.) Ja, ich weiss, papachi.
RUDOLPH: Wat maak jy hier onder op hierdie plek? Het jy geen siel nie? (Met swak aasvoëlkloue voel hy aan die stil gesig van Bloom.) Is jy nie my seun Leopold, die kleinseun van Leopold nie? Is jy nie my liewe seun Leopold wat die huis van sy vader verlaat het en die god van sy vaders Abraham en Jakob verlaat het nie?
BLOOM: (Versigtig.) Ek veronderstel so, vader. Mosenthal. Al wat van hom oor is.
RUDOLPH: (Streng.) Een nag bring hulle jou huis toe dronk soos hond na jy spandeer jou goeie geld. Wat noem jy hulle hardloopkêrels?
BLOOM: (In jeugdige swierige blou Oxford-pak met wit onderbaadjiestrokies, smal van skouer, in bruin Alpe-hoed, met 'n heer se sterling silwer Waterbury-sleutellose horlosie en dubbele Albert-ketting met seël daaraan, een kant van hom bedek met verstywende modder.) Veldlopers, vader. Net daardie een keer.
RUDOLPH: Een keer! Modder kop tot voet. Sny jou hand oop. Klem-in-die-kaak. Hulle maak jou kaputt, Leopoldleben. Jy oppas vir hulle kêrels.
BLOOM: (Swak.) Hulle het my uitgedaag vir 'n naelloop. Dit was modderig. Ek het gegly.
RUDOLPH: (Minagtend.) Goim nachez! Mooi skouspel vir jou arme moeder!
BLOOM: Mamma!
ELLEN BLOOM: (In 'n pantomime-dame se gestrikte mopmus, weduwee Twankey se hoepelrok en boepkussing, bloes met skaapboudmoue agter toegeknoop, grys duimhandskoene en kameebors-speld, haar gevlegte hare in 'n krispynnet, verskyn oor die trapleuning met 'n skuins kandelaar in haar hand en roep uit in skel ontsteltenis.) O geseënde Verlosser, wat het hulle aan hom gedoen! My reuksout! (Sy hys 'n stuk romp op en deursoek die sak van haar gestreepte blouerige onderrok. 'n Flessie, 'n Agnus Dei, 'n verskrompelde aartappel en 'n selluloïedpop val uit.) Heilige Hart van Maria, waar was jy dan tog?
(Bloom, mompelend, sy oë neergeslaan, begin sy pakkies in sy vol sakke te bêre maar hou op, prewelend.)
'N STEM: (Skerp.) Poldy!
BLOOM: Wie? (Hy koes en weer lomp 'n hou af.) Tot u diens.
(Hy kyk op. Langs haar lugspieëling van dadelpalms staan 'n mooi vrou in Turkse drag voor hom. Weelderige rondings vul haar skarlaken broek en baadjie, met goud ingesny. 'n Wye geel lyfband omgord haar. 'n Wit jasmak, violet in die nag, bedek haar gesig en laat net haar groot donker oë en raafswart hare vry.)
BLOOM: Molly!
MARION: Welly? Mev. Marion van nou af, my liewe man, wanneer jy met my praat. (Satiries.) Het arme klein manlief koue voete van so lank wag?
BLOOM: (Skuif van voet tot voet.) Nee, nee. Nie die minste bietjie nie.
(Hy asem in diep opwinding, sluk happe lug, vrae, hoop, varkpootjies vir haar aandete, dinge om haar te vertel, verskoning, begeerte, betower. 'n Muntstuk glinster op haar voorkop. Aan haar voete is toonringe met juwele. Haar enkels is verbind deur 'n tenger boeiketting. Langs haar wag 'n kameel, oorhoof met 'n toringende tulband. 'n Sylere van ontelbare sporte klim na sy wiegende howdah. Hy drentel nader met misnoegde agterlyf. Fel klap sy sy boud, haar goudketting-armbande wat kwaad rinkel, en sy skel hom in Moors uit.)
MARION: Nebrakada! Femininum!
(Die kameel lig 'n voorpoot, pluk van 'n boom 'n groot mango, bied dit knipogend aan sy meesteres in sy gesplete hoef, laat dan sy kop hang en, grommend, met opgeligte nek, sukkel om te kniel. Bloom buk sy rug vir bokspring.)
BLOOM: Ek kan jou gee... ek bedoel as jou sakemenasjeriër... mev. Marion... as jy...
MARION: So jy merk 'n verandering? (Haar hande gaan stadig oor haar tooisel-borslap, 'n stadige vriendelike spot in haar oë.) O Poldy, Poldy, jy is 'n arme ou vasgeroeste stok in die modder! Gaan kyk na die lewe. Sien die wye wêreld.
BLOOM: Ek was net op pad terug vir daardie lotion, witwas, lemoenbloeiselwater. Winkel sluit vroeg op Donderdag. Maar die eerste ding in die oggend. (Hy klop verskeie sakke.) Hierdie bewegende nier. Ag!
(Hy wys na die suide, dan na die ooste. 'n Koek nuwe skoon suurlemoenseep rys op en versprei lig en parfuum.)
DIE SEEP:
Ons is 'n kapitale paartjie, ek en Bloom.
Hy laat die aarde blink. Ek poets die hemelsoom.
Hy laat die aarde blink. Ek poets die hemelsoom.
(Die sproetgesig van Sweny, die apteker, verskyn in die skyf van die seepson.)
SWENY: Drie en 'n pennie, asseblief.
BLOOM: Ja. Vir my vrou. Mev. Marion. Spesiale resep.
MARION: (Sag.) Poldy!
BLOOM: Ja, mevrou?
MARION: Ti trema un poco il cuore?
(Minagtend drentel sy weg, mollig soos 'n vertroetelde kropduif, en neurie die duet uit Don Giovanni.)
BLOOM: Is jy seker van daardie Voglio? Ek bedoel die uitspra...
(Hy volg, gevolg deur die snuiwende terriër. Die bejaarde koppelaarster gryp sy mou, die borselhare van haar kenmoesie wat glinster.)
DIE KOPPELAARSTER: Tien sjielings 'n maagdom. Vars ding nog nooit aangeraak nie. Vyftien. Daar's niemand binne nie, net haar ou pa wat smoordronk is.
(Sy wys. In die opening van haar donker nes staan Bridie Kelly, skelm, deur die reën verslons.)
BRIDIE: Hatch street. Iets goeds in jou kop?
(Met 'n piepgeluid fladder sy haar vlermuistjalie en hardloop. 'n Fris ruwe kêrel agtervolg met gestewelde treë. Hy struikel op die trappe, herstel, duik die donkerte in. Swak piepgeluidjies van gelag word gehoor, swakker.)
DIE KOPPELAARSTER: (Haar wolfsoë wat blink.) Hy kry sy plesier. Jy sal nie 'n maagd in die spoghuise kry nie. Tien sjielings. Moenie heelnag vat voordat die polies in burgerdrag ons sien nie. Sewe-en-sestig is 'n teef.
(Loerend hinkepink Gerty Macdowell vorentoe. Sy trek van agter af, lonkend, en wys skaam haar bebloede lap.)
GERTY: Met al my wêreldse goed jy en ek. (Sy murmureer.) Jy het dit gedoen. Ek haat jou.
BLOOM: Ek? Wanneer? Jy droom. Ek het jou nooit gesien nie.
DIE KOPPELAARSTER: Los die meneer uit, jou bedrieër. Skryf die meneer vals briewe. Straatloop en klante lok. Beter dat jou ma die platriem vir jou vat by die bedstyl, 'n slet soos jy.
GERTY: (Aan Bloom.) Toe jy al die geheime van my onderste laai gesien het. (Sy klou aan sy mou, kwylend.) Vuil getroude man! Ek is lief vir jou omdat jy dit aan my gedoen het.
(Sy gly skeef weg. Mev. Breen in 'n man se baaioorjas met los blaasbalksakke staan op die sypaadjie, haar skelm oë wawyd oop, glimlaggend met al haar plantvretende uitsteektande.)
MEV. BREEN: Mnr...
BLOOM: (Hoes ernstig.) Mevrou, toe ons laas hierdie plesier gehad het per brief gedateer die sestiende deser...
MEV. BREEN: Mnr. Bloom! Jy hier onder in die holte van sonde! Ek het jou mooi gevang! Skelm!
BLOOM: (Haastig.) Nie so hard my naam nie. Wat dink jy dan van my? Moenie my verklap nie. Mure het ore. Hoe gaan dit? Dis eeue dat ek. Jy lyk pragtig. Absoluut die ding. Seisoenale weer wat ons hierdie tyd van die jaar het. Swart breek hitte. Kortpad huis toe hier. Interessante buurt. Redding van gevalle vroue. Magdalena-asiel. Ek is die sekretaris...
MEV. BREEN: (Hou 'n vinger op.) Nou, moenie 'n groot leuen vertel nie! Ek ken iemand wat nie daarvan sal hou nie. O wag net tot ek Molly sien! (Slu.) Verantwoord jouself hierdie einste soomblik of wee jou!
BLOOM: (Kyk agtertoe.) Sy het dikwels gesê sy sou graag wou besoek. Krotte kyk. Die eksotiese, sien jy. Negerbediendes in livrei ook as sy geld gehad het. Othello swart ondier. Eugene Stratton. Selfs die bene en hoekman by die Livermore-christies. Bohee-broers. Skoorsteenveër, wat dit betref.
(Tom en Sam Bohee, gekleurde coons in wit seilpakke, skarlaken sokkies, opgestyselde Sambo-boordjies en groot skarlaken asters in hul knoopsgate, spring uit. Elkeen het sy banjo oor die skouer. Hul bleker kleiner negroïede hande tingel die twingtwang-snare. Met flitsende wit Kaffir-oë en slagtande ratel hulle deur 'n breakdown in lomp klompe, twingend, singend, rug aan rug, toon hak, hak toon, met smakvetklapperende nigger-lippe.)
TOM EN SAM:
Daar's iemand in die huis by Dina,
Daar's iemand in die huis, ek glo,
Daar's iemand in die huis by Dina
Wat speel op die ou banjo.
Daar's iemand in die huis, ek glo,
Daar's iemand in die huis by Dina
Wat speel op die ou banjo.
(Hulle ruk swart maskers van rou babagesigte af: dan, giggelend, grinnikend, tokkelend, twangend, diddel diddel hulle met 'n cakewalk-dans weg.)
BLOOM: (Met 'n suur teerderige glimlag.) 'n Bietjie frivool, sal ons, as jy so geneig is? Sou jy wil hê ek moet jou miskien omhels vir net 'n breukdeel van 'n sekonde?
MEV. BREEN: (Gil vrolik.) O, jou karnallie! Jy moet jouself sien!
BLOOM: Ter wille van die ou tyd. Ek het net 'n vierkantpartytjie bedoel, 'n gemengde-huwelik-vermenging van ons verskillende klein egtelikhede. Jy weet ek het 'n sagte plekkie vir jou gehad. (Somber.) Dit was ek wat jou daardie valentyn van die liewe gasel gestuur het.
MEV. BREEN: Grote Alice, jy lyk 'n heilige skouspel! Eenvoudig om dood te lag. (Sy steek nuuskierig haar hand uit.) Wat steek jy agter jou rug weg? Sê vir ons, toe, wees 'n liefie.
BLOOM: (Gryp haar pols met sy vrye hand.) Josie Powell wat sy was, mooiste debutante in Dublin. Hoe vlieg die tyd verby! Onthou jy, terugkerend in 'n retrospektiewe rangskikking, Ou Kersaand, Georgina Simpson se huisinwyding terwyl hulle die Irving Bishop-speletjie gespeel het, die speld geblinddoek vind en gedagtelees? Onderwerp, wat is in hierdie snuifdoos?
MEV. BREEN: Jy was die leeu van die aand met jou serio-komiese voordrag en jy het die rol gelyk. Jy was altyd 'n gunsteling by die dames.
BLOOM: (Damesridder, in aandbaadjie met moirésyomslae, blou vrymesselaarswapen in sy knoopsgat, swart strikdas en perlemoenknopies, 'n prismatiese sjampanjeglas skuins in sy hand.) Dames en here, ek gee julle Ierland, huis en skoonheid.
MEV. BREEN: Die liewe dooie dae wat nooit terugkeer nie. Love’s old sweet song.
BLOOM: (Laat betekenisvol sy stem sak.) Ek bieg ek is teepot van nuuskierigheid om uit te vind of iemand se iets op die oomblik 'n bietjie teepot is.
MEV. BREEN: (Uitbundig.) Verskriklik teepot! Londen is teepot en ek is eenvoudig teepot oor my hele lyf! (Sy vryf sye met hom.) Ná die salon-raaiselspeletjies en die klappers van die boom het ons op die trap-ottoman gesit. Onder die maretak. Twee is geselskap.
BLOOM: (Met 'n pers Napoleon-hoed met 'n amber halfmaan op, sy vingers en duim wat stadig afgaan na haar sagte klam vlesige palm wat sy saggies oorgee.) Die heksuur van die nag. Ek het die splinter uit hierdie hand gehaal, versigtig, stadig. (Teer, terwyl hy 'n robynring aan haar vinger skuif.) Là ci darem la mano.
MEV. BREEN: (In 'n eenstuk-aandrok uitgevoer in maanlig-blou, 'n klatergoud-silfediadeem op haar voorkop met haar danskaart wat langs haar maanblou satynpantoffel geval het, buig haar palm sag, en asem vinnig.) Voglio e non. Jy's warm! Jy's skroeiend! Die linkerhand naaste aan die hart.
BLOOM: Toe jy jou huidige keuse gemaak het, het hulle gesê dit was die skone en die ondier. Ek kan jou nooit daarvoor vergewe nie. (Sy gebalde vuis teen sy voorkop.) Dink wat dit beteken. Alles wat jy toe vir my beteken het. (Hees.) Vrou, dit breek my!
(Denis Breen, met wit hoë hoed, met Wisdom Hely se toebroodjieborde, skuifel by hulle verby in tapytpantoffels, sy dowwe baard vooruitgestoot, mompelend na regs en links. Klein Alf Bergan, gehul in die lykkleed van die skoppensaas, volg hom links en regs op die hakke, dubbelgevou van die lag.)
ALF BERGAN: (Wys spottend na die toebroodjieborde.) U. p.: op.
MEV. BREEN: (Aan Bloom.) Pret en plesier onder die trappe. (Sy gee hom die lonkoog.) Hoekom het jy nie die plekkie gesoen om dit gesond te maak nie? Jy wou.
BLOOM: (Geskok.) Molly se beste vriendin! Sou jy?
MEV. BREEN: (Haar pappige tong tussen haar lippe, bied 'n duifsoentjie aan.) Hnhn. Die antwoord is 'n suurlemoen. Het jy 'n presentjie vir my daar?
BLOOM: (Terloops.) Kosher. 'n Happie vir aandete. Die huis sonder ingemaakte vleis is onvolledig. Ek was by Leah, mev. Bandmann Palmer. Skerpsinnige vertolker van Shakespeare. Ongelukkig die program weggegooi. Wragtig 'n goeie plek daar rond vir varkpootjies. Voel.
(Richie Goulding, drie dameshoede op sy kop vasgesteek, verskyn, na een kant oorgetrek deur die swart regsak van Collis en Ward waarop 'n doodskop en gekruisde bene in wit kalkverf geverf is. Hy maak dit oop en wys dat dit vol polonies, gerookte haring, Findon-skelvis en dig gepakte pille is.)
RICHIE: Beste waarde in Dub.
(Kaal Pat, gepla kewer, staan op die randsteen, vou sy servet en wag om te bedien.)
PAT: (Kom nader met 'n skuins skottel stortstortende sous.) Steak and kidney. Bottel lager. Hie hie hie. Wag tot ek bedien.
RICHIE: Goeiegod. Ekh etnog nooitin myl ewe...
(Met hangende kop marsjeer hy koppig vorentoe. Die padwerker, wat verbyslinger, gaffel hom met sy vlammende gaffelhoring.)
RICHIE: (Met 'n kreet van pyn, sy hand teen sy rug.) Ag! Bright s'n! Ligte!
BLOOM: (Wys na die padwerker.) 'n Spioen. Moenie aandag trek nie. Ek haat dom skares. Ek is nie op plesier uit nie. Ek is in 'n ernstige penarie.
MEV. BREEN: Kul en flous soos gewoonlik met jou haan-en-bul-storie.
BLOOM: Ek wil jou 'n klein geheimpie vertel oor hoe ek hier beland het. Maar jy moet nooit vertel nie. Nie eens vir Molly nie. Ek het 'n heel besondere rede.
MEV. BREEN: (Een en al nuuskierigheid.) O, vir geen geld in die wêreld nie.
BLOOM: Kom ons stap aan. Sal ons?
MEV. BREEN: Kom ons.
(Die koppelaarster maak 'n teken waarop niemand ag slaan nie. Bloom stap aan met mev. Breen. Die terriër volg, tjankend jammerlik, en swaai sy stert.)
DIE KOPPELAARSTER: Jodeman se milt!
BLOOM: (In 'n hawermoutkleurige sportpak, 'n takkie kanferfoelie in die lapel, deftige geelbruin hemp, herderstartan-St.-Andrieskruis-das, wit slobkouse, reebruin stofjas oor sy arm, taanrooi brogues, verkyker in bandelier en 'n grys bolhoed.) Onthou jy 'n lang lang tyd, jare en jare gelede, net nadat Milly, Marionette het ons haar genoem, gespeen is toe ons almal saam na die Fairyhouse-wedrenne is, was dit?
MEV. BREEN: (In 'n swierige Saksiese snyerspak, wit fluweelhoed en spinnekopsluier.) Leopardstown.
BLOOM: Ek bedoel, Leopardstown. En Molly het sewe sjielings gewen op 'n driejarige met die naam Nevertell en toe ons huis toe kom langs Foxrock in daardie ou vyfsitplek-shanderadan van 'n kapkarretjie was jy toe in jou fleur en jy het daardie nuwe hoed van wit fluweel met 'n rand van molvel opgehad wat mev. Hayes jou aangeraai het om te koop omdat dit afgemerk was na negentien en elf, 'n stukkie draad en 'n ou lap ferweel, en ek wed jou wat jy wil sy het dit met opset gedoen...
MEV. BREEN: Natuurlik het sy, die kat! Moenie vir my sê nie! Mooi raadgewer!
BLOOM: Omdat dit jou nie 'n kwart so goed gepas het as die ander oulike tammie-toque met die paradysvoëlvlerk daarin wat ek aan jou bewonder het nie, en jy het eerlikwaar net te betowerend daarin gelyk al was dit jammer om dit dood te maak, jou wrede stoute skepsel, klein muggie van 'n ding met 'n hart so groot soos 'n punt.
MEV. BREEN: (Druk sy arm, glimlag aanstellerig.) Stout wreed was ek!
BLOOM: (Laag, geheimsinnig, al hoe vinniger.) En Molly het 'n toebroodjie met gekruide beesvleis uit mev. Joe Gallaher se middagetemandjie geëet. Eerlik gesê, al het sy haar raadgewers of bewonderaars gehad, het ek nooit veel van haar styl gehou nie. Sy was...
MEV. BREEN: Te...
BLOOM: Ja. En Molly het gelag omdat Rogers en Maggot O’Reilly 'n haan nageboots het toe ons by 'n plaashuis verbygaan en Marcus Tertius Moses, die teehandelaar, het in 'n gig met sy dogter by ons verbygery, Dancer Moses was haar naam, en die poedel op haar skoot het sy nek gebuig en jy het my gevra of ek ooit gehoor of gelees of geweet of teëgekom het...
MEV. BREEN: (Gretig.) Ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja.
(Sy vervaag van sy sy af. Gevolg deur die tjankende hond stap hy aan na die hellepoorte. In 'n boog staan 'n vrou, vooroor gebuig, haar voete uitmekaar, en pis soos 'n koei. Buite 'n kroeg met toe luike luister 'n klompie leeglêers na 'n storie wat hul gebrokesnoet-ou-baas met rou humor uitkrap. 'n Armlose paar van hulle flop worstelend, grommend, in verminkte deurweekte speelgeveg.)
DIE OU BAAS: (Hurk, sy stem verdraai in sy snoet.) En toe Cairns van die steierwerk in Beaver street afkom, wat het hy nou gaan doen as nie in die emmer porter wat daar op die skaafsels vir Derwan se pleisteraars gestaan en wag het nie.
DIE LEEGLÊERS: (Bulder van die lag met gesplete verhemeltes.) O jitte!
(Hul verfgespikkelde hoede wikkel. Bespat met lym en kalk van hul losies spring hulle ledemaatloos om hom rond.)
BLOOM: Toeval ook. Hulle dink dis snaaks. Enigiets behalwe dit. Helder oordag. Probeer loop. Gelukkig geen vrou nie.
DIE LEEGLÊERS: Jitte, dis 'n goeie een. Glauber-sout. O jitte, in die manne se porter.
(Bloom gaan verby. Goedkoop hoere, alleen, in pare, in tjalies, deurmekaar, roep uit steë, deure, hoeke.)
DIE HOERE:
Gaan jy ver, snaakse kêrel?
Hoe's jou middelste been?
Het jy 'n vuurhoutjie by jou?
Hê, kom hier dat ek hom vir jou styf maak.
(Hy plas deur hul moerasputs na die verligte straat anderkant. Uit 'n bult venstergordyne steek 'n grammofoon 'n gehawende koperslurp op. In die skaduwee kibbel 'n smokkelkroeghouer met die padwerker en die twee rooibaadjies.)
DIE PADWERKER: (Wind opbring.) Waar's die bleddie huis?
DIE SMOKKELKROEGHOUER: Purdon street. Sjieling 'n bottel stout. Ordentlike vrou.
DIE PADWERKER: (Gryp die twee rooibaadjies en steier saam met hulle vorentoe.) Kom, julle Britse leër!
SOLDAAT CARR: (Agter sy rug.) Hy's mos heeltemal van lotjie getik.
SOLDAAT COMPTON: (Lag.) Haai daar!
SOLDAAT CARR: (Aan die padwerker.) Portobello-kaserne se kantien. Jy vra vir Carr. Net Carr.
DIE PADWERKER: (Skree.)
Ons is die manne. Van Wexford.
SOLDAAT COMPTON: Sê! Wat van die sersant-majoor?
SOLDAAT CARR: Bennett? Hy's my pêl. Ek is lief vir ou Bennett.
DIE PADWERKER: (Skree.)
Die skurende ketting.
En bevry ons vaderland.
En bevry ons vaderland.
(Hy steier vorentoe en sleep hulle saam. Bloom gaan staan, die spoor kwyt. Die hond kom nader, sy tong uithangend, hygend.)
BLOOM: Wildeganse-jag dié. Huise van ontug. Die Here weet waarheen hulle is. Dronkies dek afstand dubbel vinnig. Mooi deurmekaarspul. Toneel by Westland row. Toe spring in eerste klas met derdeklaskaartjie. Toe te ver. Trein met enjin agter. Kon my na Malahide geneem het of 'n sylyn vir die nag of botsing. Tweede drankie doen dit. Een keer is 'n dosis. Waarom volg ek hom? Tog, hy is die beste van daardie klomp. As ek nie van mev. Beaufoy Purefoy gehoor het nie, sou ek nie gegaan het nie en sou nie ontmoet het nie. Kismet. Hy gaan daardie kontant verloor. Armesorgkantoor hier. Goeie besigheid vir smouse, orrels. Wat kort julle? Gou gekry, gou weg. Kon ook my lewe verloor het met daardie mangongwielspoortremskitterjaggernaut as dit nie vir teenwoordigheid van gees was nie. Kan jou egter nie altyd red nie. As ek daardie dag twee minute later by Truelock se venster verbygegaan het, sou ek geskiet gewees het. Afwesigheid van liggaam. Tog as koeël net deur my jas gegaan het, kry skadevergoeding vir skok, vyfhonderd pond. Wat was hy? Kildare street-klub-windmaker. God help sy wildopsigter.
(Hy staar voor hom uit en lees op die muur 'n gekrabbelde kryt-opskrif Nat Droom en 'n fallusontwerp.) Snaaks! Molly wat op die bevrore treinruit by Kingstown teken. Hoe lyk dit? (Opgetooide popvroue lê lui in die verligte deuropeninge, in vensternisse, en rook voëlogie-sigarette. Die reuk van die siekesoet onkruid dryf in stadige ronde ovalerende kranse na hom toe.)
DIE KRANSE: Soet is die soetighede. Soetighede van sonde.
BLOOM: My ruggraat is 'n bietjie slap. Gaan of omdraai? En hierdie kos? Eet dit en word heeltemal varkplakkerig. Absurd is ek. Geldmorsery. Een en agt pennies te veel. (Die jaghond druk 'n koue snotterige snoet teen sy hand en swaai sy stert.) Snaaks hoe hulle van my hou. Selfs daardie ondier vandag. Beter om eers met hom te praat. Soos vroue hou hulle van rencontres. Stink soos 'n muishond. Chacun son goût. Hy kan mal wees. Hondsdae. Onseker in sy bewegings. Goeie hond! Fido! Goeie hond! Garryowen! (Die wolfhond rol op sy rug, wikkel onwelvoeglik met smekende pote, sy lang swart tong wat uithang.) Invloed van sy omgewing. Gee en klaar daarmee. Mits niemand. (Terwyl hy bemoedigende woorde roep, skuifel hy terug met 'n heimlike wilddief se tree, op die hakke gevolg deur die setter, in 'n donker muf-stinkende hoek in. Hy rol een pakkie oop en wil die varkpootjie saggies neergooi maar hou terug en voel aan die skaappootjie.) Groot vir drie pennies. Maar dan het ek dit in my linkerhand. Verg meer inspanning. Hoekom? Kleiner van onbruik. O, laat dit gly. Twee en ses.
(Met spyt laat hy die oopgerolde varkpootjie en skaappootjie gly. Die mastiff byt lomp aan die bondeltjie en vreet hom vol met grommende gulsigheid en kraak die bene. Twee nagwagte in reënmantels kom nader, stil, waaksaam. Hulle mompel saam.)
DIE WAG: Bloom. Van Bloom. Vir Bloom. Bloom.
(Elkeen lê 'n hand op Bloom se skouer.)
EERSTE WAG: Op heterdaad betrap. Geen oorlas pleeg nie.
BLOOM: (Stotter.) Ek doen goed aan ander.
('n Swerm meeue, stormswaeltjies, rys honger uit die Liffey-slyk op met Banbury-koeke in hul snawels.)
DIE MEEUE: Kaw kawe kankurie koek.
BLOOM: Die vriend van die mens. Met vriendelikheid afgerig.
(Hy wys. Bob Doran, wat van 'n hoë kroegstoel afkantel, swaai oor die kouende spaniël.)
BOB DORAN: Wagter. Gee ons die poot. Gee die poot.
(Die bulhond grom, sy nekhare regop, 'n stuk varkknokkel tussen sy kiestande waardeur hondsdol skuimspoeg drup. Bob Doran val stil in 'n kelderruim.)
TWEEDE WAG: Voorkoming van wreedheid teenoor diere.
BLOOM: (Geesdriftig.) 'n Edele werk! Ek het daardie tremdrywer op Harold’s cross-brug uitgetrap omdat hy die arme perd met sy tuigskurf mishandel het. Slegte Frans het ek vir my moeite gekry. Natuurlik was dit ysig en die laaste trem. Alle verhale oor sirkuslewe is hoogs demoraliserend.
(Signor Maffei, passiebleek, in leeutemmersdrag met diamantknopies in sy hempsfront, tree vorentoe met 'n sirkuspapierhoepel, 'n krullende koetsierssweep en 'n rewolwer waarmee hy die vretende beerhond dek.)
SIGNOR MAFFEI: (Met 'n onheilspellende glimlag.) Dames en here, my opgevoede windhond. Dit was ek wat die bokspringende broncho Ajax ingebreek het met my gepatenteerde gespykerde saal vir karnivore. Raps onder die maag met 'n geknoopte riem. Katrolblok en 'n wurgkatrol sal jou leeu op die hakke bring, maak nie saak hoe weerbarstig nie, selfs Leo ferox daar, die Libiese mensvreter. 'n Rooiwarm koevoet en 'n bietjie smeersel wat op die brandende plek ingevryf word, het Fritz van Amsterdam, die denkende hiëna, opgelewer. (Hy gluur.) Ek besit die Indiese teken. Die glinster van my oog doen dit met hierdie borsvonkelaars. (Met 'n betowerende glimlag.) Ek stel nou bekend Mademoiselle Ruby, die trots van die kryt.
EERSTE WAG: Kom. Naam en adres.
BLOOM: Ek het vir die oomblik vergeet. Ag, ja! (Hy haal sy hoëgraadse hoed af en salueer.) Dr. Bloom, Leopold, tandchirurg. U het gehoor van von Blum Pasja. Onnoemlike miljoene. Donnerwetter! Besit half Oostenryk. Egipte. Neef.
EERSTE WAG: Bewys.
('n Kaartjie val van binne die leerkopband van Bloom se hoed uit.)
BLOOM: (In rooi fes, 'n kadi se manel met breë groen serp, met 'n vals kenteken van die Légion d’honneur, tel haastig die kaartjie op en bied dit aan.) Laat my toe. My klub is die Junior Army and Navy. Prokureurs: mnre. John Henry Menton, Bachelor’s Walk 27.
EERSTE WAG: (Lees.) Henry Flower. Geen vaste woonplek nie. Onwettige bespieding en beleëring.
TWEEDE WAG: 'n Alibi. Jy word gewaarsku.
BLOOM: (Haal uit sy hartsak 'n verfrommelde geel blom.) Dit is die betrokke blom. Dit is aan my gegee deur 'n man ek ken nie sy naam nie. (Oortuigend.) U ken daardie ou grap, roos van Kastilië. Bloom. Die naamsverandering. Virag. (Hy murmureer privaat en vertroulik.) Ons is verloof, sien u, sersant. Dame in die saak. Liefdesverstrengeling. (Hy skouer die tweede wag saggies.) Dêmmit. Dis maar hoe ons galante in die vloot is. Uniform wat dit doen. (Hy draai ernstig na die eerste wag.) Tog, natuurlik, kry 'n mens soms jou Waterloo. Loer een aand in en drink 'n glas ou Bourgogne. (Vrolik aan die tweede wag.) Ek sal jou voorstel, inspekteur. Sy's lus. Doen dit voor 'n lam sy stert kan swaai.
('n Donker gekwikte gesig verskyn wat 'n gesluierde figuur lei.)
DIE DONKER MERCURIUS: Die Kasteel soek hom. Hy is met tromgeroffel uit die leër gejaag.
MARTHA: (Dik gesluier, 'n karmosyn halter om haar nek, 'n eksemplaar van die Irish Times in haar hand, verwytend, wysend.) Henry! Leopold! Lionel, gy verlorene! Suiwer my naam.
EERSTE WAG: (Streng.) Kom na die polisiekantoor.
BLOOM: (Bang, sit sy hoed op, tree terug, en dan, terwyl hy aan sy hart pluk en sy regter-voorarm in die winkelhaak lig, gee hy die teken en wagstand van 'n Gesel.) Nee, nee, agbare meester, ligtekooi. Verkeerde identiteit. Die Lyon-pos. Lesurques en Dubosc. U onthou die Childs-broedermoordsaak. Ons mediese manne. Deur hom met 'n byl dood te slaan. Ek word onregmatig beskuldig. Beter dat een skuldige ontsnap as dat nege-en-negentig onregmatig veroordeel word.
MARTHA: (Snikkend agter haar sluier.) Troubreuk. My regte naam is Peggy Griffin. Hy het aan my geskryf dat hy ellendig was. Ek gaan jou by my broer verkla, die Bective-rugby-heelagter, jou harteloose flirt.
BLOOM: (Agter sy hand.) Sy's dronk. Die vrou is beskonke. (Hy murmureer vaag die wagwoord van Efraim.) Kakboleth.
TWEEDE WAG: (Trane in sy oë, aan Bloom.) Jy behoort jou deeglik en heeltemal te skaam.
BLOOM: Here van die jurie, laat my verduidelik. 'n Pure merrienes. Ek is 'n man wat verkeerd verstaan word. Ek word tot sondebok gemaak. Ek is 'n ordentlike getroude man, sonder 'n vlek op my karakter. Ek woon in Eccles street. My vrou, ek is die dogter van 'n hoogs vooraanstaande bevelvoerder, 'n dapper regop heer, hoe noem jy hom, generaal-majoor Brian Tweedy, een van Brittanje se vegsmanne wat ons veldslae help wen het. Het sy majoorsrang gekry vir die heldhaftige verdediging van Rorke’s Drift.
EERSTE WAG: Regiment.
BLOOM: (Draai na die galery.) Die koninklike Dublins, kêrels, die sout van die aarde, oor die hele wêreld bekend. Ek dink ek sien 'n paar ou wapenbroers daar bo tussen julle. Die R. D. F., saam met ons eie Metropolitaanse polisie, beskermers van ons huise, die moedigste knape en die beste span manne, wat liggaamsbou betref, in die diens van ons soewerein.
'N STEM: Oorloper! Hoera vir die Boere! Wie het Joe Chamberlain uitgejou?
BLOOM: (Sy hand op die skouer van die eerste wag.) My ou pa was ook 'n vrederegter. Ek is 'n net so trou Brit as u, meneer. Ek het onder die vaandel geveg vir koning en vaderland in die verstrooide oorlog onder generaal Gough in die park en is by Spioenkop en Bloemfontein gewond, is in berigte vermeld. Ek het alles gedoen wat 'n wit man kon. (Met stil gevoel.) Jim Bludso. Hou haar neus teen die wal.
EERSTE WAG: Beroep of ambag.
BLOOM: Wel, ek beoefen 'n letterkundige beroep, skrywer-joernalis. Om die waarheid te sê, ons gee net nou 'n bundel bekroonde verhale uit waarvan ek die uitvinder is, iets wat 'n heeltemal nuwe vertrekpunt is. Ek is verbonde aan die Britse en Ierse pers. As u bel...
(Myles Crawford stap rukkerig uit, 'n veerpen tussen sy tande. Sy skarlaken snawel brand binne die stralekrans van sy strooihoed. Hy laat 'n string Spaanse uie in een hand hang en hou met die ander hand 'n telefoonhoorn-tuit teen sy oor.)
MYLES CRAWFORD: (Sy haan se lelle wat wikkel.) Hallo, sewe-en-sewentig ag-vier. Hallo. Freeman’s Urinaal en Weeklikse Gatveër hier. Verlam Europa. Jy wie? Blousakke? Wie skryf? Is dit Bloom?
(Mnr. Philip Beaufoy, bleek in die gesig, staan in die getuiebank, in korrekte oggenddrag, met die punt van 'n sakdoek wat uit die borssak steek, gevoude laventelbroek en lakskoene. Hy dra 'n groot portefeulje gemerk Matcham se Meesterslag.)
BEAUFOY: (Teem.) Nee, jy is nie. Nie by verre nie, as ek iets daarvan weet. Ek sien dit nie, dis al. Geen gebore heer, niemand met die mees elementêre aandrifte van 'n heer sou hom verlaag tot sulke besonder walglike gedrag nie. Een van daardie soort, my heer. 'n Plagiaris. 'n Seperige sluiper wat hom as 'n letterkundige voordoen. Dis volkome duidelik dat hy met die mees ingebore laagheid van my topverkoperkopie afgeskryf het, werklik pragtige goed, 'n volmaakte juweel, waarvan die liefdesgedeeltes bo verdenking verhewe is. Die Beaufoy-boeke van liefde en groot besittings, waarmee u edele ongetwyfeld vertroud is, is in elke huis dwarsdeur die koninkryk 'n begrip.
BLOOM: (Mompel met slapoor-gedweeheid, mistroostig.) Daardie stukkie oor die laggende heks hand aan hand maak ek beswaar teen, as ek mag...
BEAUFOY: (Sy lip opgekrul, glimlag neerbuigend vir die hof.) Jou snaakse esel, jy! Jy's te verskriklik vreeslik vreemd vir woorde! Ek dink nie jy hoef jouself in dié opsig oormatig buitensporig te ontongeriefliker nie. My letterkundige agent mnr. J. B. Pinker is teenwoordig. Ek neem aan, my heer, ons sal die gewone getuiegelde ontvang, nie waar nie? Ons is aansienlik uit die sak oor hierdie verbrande koerantkêrel, hierdie kerkkraai van Rheims, wat nie eens op universiteit was nie.
BLOOM: (Onduidelik.) Universiteit van die lewe. Slegte kuns.
BEAUFOY: (Skree.) Dis 'n verdomde vuil leuen, wat die morele verrotting van die man wys! (Hy steek sy portefeulje uit.) Ons het hier vernietigende bewyse, die corpus delicti, my heer, 'n proefstuk van my rypere werk, geskend deur die merk van die dier.
'N STEM UIT DIE GALERY:
Moses, Moses, die Jode se baas,
Vee sy gat met die Daily News in sy haas.
Vee sy gat met die Daily News in sy haas.
BLOOM: (Dapper.) Oortrokke.
BEAUFOY: Jou lae skobbejak! Jy behoort in die perdedam gedoop te word, jou vrot vent! (Aan die hof.) Maar kyk tog na die man se privaat lewe! Lei 'n viervoudige bestaan! Straatengel en huisduiwel. Nie geskik om in gemengde geselskap genoem te word nie! Die aartssamesweerder van die eeu!
BLOOM: (Aan die hof.) En hy, 'n vrygesel, hoe...
EERSTE WAG: Die Koning teen Bloom. Roep die vrou Driscoll.
DIE OMROEPER: Mary Driscoll, skottelgoedmeid!
(Mary Driscoll, 'n slordige dienskneg, kom nader. Sy het 'n emmer aan die buiging van haar arm en 'n skropborsel in haar hand.)
TWEEDE WAG: Nog een! Is jy van die ongelukkige klas?
MARY DRISCOLL: (Verontwaardig.) Ek is nie 'n slegte een nie. Ek dra 'n respektabele karakter en was vier maande in my laaste plek. Ek was in 'n betrekking, ses pond 'n jaar en my kanse met Vrydae vry en ek moes weg weens sy aangaanery.
EERSTE WAG: Waarvan beskuldig jy hom?
MARY DRISCOLL: Hy het 'n sekere voorstel gemaak maar ek het meer van myself gedink, so arm as wat ek is.
BLOOM: (In 'n huisbaadjie van riffelstof, flanelbroek, pantoffels sonder hakke, ongeskeer, sy hare deurmekaar: saggies.) Ek het jou ordentlik behandel. Ek het jou aandenkings gegee, deftige smaraggroen kousbande ver bo jou stand. Onversigtig het ek jou kant gekies toe jy van gaps beskuldig is. Daar's 'n middeweg in alles. Speel krieket.
MARY DRISCOLL: (Opgewonde.) So waar as God vannag op my neerkyk as ek ooit 'n hand aan daai oeiesters gesit het!
EERSTE WAG: Die aanklag? Het iets gebeur?
MARY DRISCOLL: Hy het my in die agterkantste van die perseel oorval, Edelagbare, toe die miesies een oggend uit was om inkopies te doen, met 'n versoek vir 'n haakspeld. Hy het my vasgehou en ek was op vier plekke blou as gevolg daarvan. En hy het tweekeers met my klere gepeuter.
BLOOM: Sy het teenaangeval.
MARY DRISCOLL: (Smalend.) Ek het meer respek gehad vir die skropborsel, so het ek. Ek het met hom geredeneer, Edele heer, en hy het opgemerk: hou dit stil.
(Algemene gelag.)
GEORGE FOTTRELL: (Klerk van die kroon en vrede, galmend.) Orde in die hof! Die beskuldigde sal nou 'n vals verklaring aflê.
(Bloom, wat onskuldig pleit en 'n volbloeiende waterlelie vashou, begin 'n lang onverstaanbare toespraak. Hulle sou hoor wat die advokaat te sê het in sy roerende toespraak tot die groot jurie. Hy was platsak en uitgesak maar, al was hy as 'n swart skaap gebrandmerk, as hy so mag sê, was hy van plan om hom te bekeer, om die herinnering aan die verlede op 'n suiwer susterlike manier te herwin en na die natuur terug te keer as 'n suiwer huishoudelike dier. 'n Sewemaandskind, was hy sorgvuldig grootgemaak en gekoester deur 'n bejaarde bedlêende ouer. Daar was dalk misstappe van 'n dwalende vader gewees, maar hy wou 'n nuwe blad omslaan en nou, toe hy op die ou end in sig van die geselpaal was, 'n huislike lewe lei in die aand van sy dae, deurtrek van die liefdevolle omgewing van die swoegende boesem van die gesin. 'n Geakklimatiseerde Brit, het hy daardie someraand van die voetplaat van 'n lokomotief van die Loop line-spoorwegmaatskappy, terwyl die reën hom daarvan weerhou het om te val, blikke gesien, as't ware, deur die vensters van liefdevolle huishoudings in Dublin-stad en stedelike distrik, van tonele waarlik landelik van geluk van die beter land, met Dockrell se plakpapier teen een en nege die dosyn, onskuldige Brits-gebore kleuters wat gebede lispel tot die Heilige Kindjie, jeugdige skoliere wat met hul pensums worstel of modeljongedames wat op die pianoforte speel of straks almal wat met vuur die familierosekrans opsê om die knetterende Kersblok, terwyl in die grondpaadjies en groen laantjies die nooientjies met hul kêrels kuier, wanneer die klanke van die orreltoonmelodeon, Britannia-metaalbeslaan met vier werkende registers en twaalfvoudige blaasbalk, 'n uitverkoping, grootste winskoop ooit....
(Hernieude gelag. Hy mompel onsamehangend. Verslaggewers kla dat hulle nie kan hoor nie.)
LANGSKRIF EN KORTSKRIF: (Sonder om van hul notaboeke op te kyk.) Maak sy skoene los.
PROFESSOR MACHUGH: (Van die perstafel af, hoes en roep.) Hoes dit op, man. Kry dit in stukkies uit.
(Die kruisverhoor gaan voort re Bloom en die emmer. 'n Groot emmer. Bloom self. Dermprobleme. In Beaver street. Krampe, ja. Nogal erg. 'n Pleisteraar se emmer. Deur styfbeen te loop. Onuitspreeklike ellende gely. Dodelike pyn. Omtrent middag. Liefde of bourgogne. Ja, bietjie spinasie. Kritieke oomblik. Hy het nie in die emmer gekyk nie. Niemand nie. Nogal 'n gemors. Nie heeltemal nie. 'n Ou nommer van Titbits.)
(Rumoer en gejoel. Bloom in 'n geskeurde manelpak bevlek met witkalk, 'n geduikte syhoed skeef op sy kop, 'n strook kleefpleister oor sy neus, praat onhoorbaar.)
J. J. O'MOLLOY: (In 'n advokaat se grys pruik en stoftoga, en praat met 'n stem van gekwelde protes.) Dit is geen plek vir onbetaamlike ligsinnigheid ten koste van 'n dwalende sterfling wat deur drank vermom is nie. Ons is nie in 'n beretuin of by 'n Oxford-studentegrap nie, en dit is ook nie 'n bespotting van die gereg nie. My kliënt is 'n kind, 'n arme buitelandse immigrant wat van niks af begin het as 'n verstekeling en nou probeer om 'n eerlike pennie te verdien. Die versinde oortreding was te wyte aan 'n oomblik se afwyking van oorerwing, veroorsaak deur hallusinasie, aangesien sulke familiariteite soos die beweerde skuldige voorval heel toelaatbaar is in my kliënt se geboorteplek, die land van die Farao. Prima facie stel ek dit aan u dat daar geen poging was tot vleeslike gemeenskap nie. Intimiteit het nie plaasgevind nie en die oortreding waaroor Driscoll kla, dat haar deug versoek is, is nie herhaal nie. Ek wil in die besonder op atavisme ingaan. Daar was gevalle van skipbreuk en slaapwandel in my kliënt se familie. As die beskuldigde kon praat, kon hy 'n verhaal ontvou – een van die vreemdste wat nog ooit tussen die omslae van 'n boek vertel is. Hy self, my heer, is 'n fisieke wrak weens 'n skoenmaker se swak bors. Sy betoog is dat hy van Mongoolse afkoms is en ontoerekeningsvatbaar vir sy dade. Nie heeltemal daar nie, in werklikheid.
BLOOM: (Kaalvoet, duiweborsig, in 'n laskar se onderhemp en broek, verskonende tone na binne gedraai, maak sy klein molletjie-oë oop en kyk verdwaas om hom rond, en vee stadig met 'n hand oor sy voorkop. Dan hys hy sy belt op matroosmanier op en met 'n skouerophaling van oosterse eerbetoon salueer hy die hof, met een duim hemelwaarts.) Hom maakee baiekee mooi nag. (Hy begin eenvoudig te neurie.)
Li li poe klein kindjie
Bling varkpootjie elkee nag
Betaalee twee sjielie...
Bling varkpootjie elkee nag
Betaalee twee sjielie...
(Hy word doodgeskree.)
J. J. O'MOLLOY: (Heftig aan die skare.) Dit is 'n alleenstryd. By Hades, ek sal nie toelaat dat enige kliënt van my op dié manier deur 'n trop brakke en laggende hiënas gemuilband en geteister word nie. Die Mosaïese wet het die wet van die oerwoud vervang. Ek sê dit en ek sê dit met nadruk, sonder om vir een oomblik die doel van die gereg te wil verydel: die beskuldigde was nie 'n medepligtige voor die daad nie en daar is nie met die klaagster gepeuter nie. Die jong persoon is deur die verweerder behandel asof sy sy eie dogter was. (Bloom neem J. J. O'Molloy se hand en lig dit na sy lippe.) Ek sal weerleggende getuienis lei om tot die heft te bewys dat die verborge hand weer by sy ou speletjie is. As jy twyfel, vervolg Bloom. My kliënt, 'n ingebore skaam man, sou die laaste man in die wêreld wees om iets onhoflik te doen waarteen gekrenkte beskeidenheid beswaar kan maak, of om 'n klip te gooi na 'n meisie wat die verkeerde draai geneem het toe een of ander lafaard, verantwoordelik vir haar toestand, sy eie soete wil met haar gehad het. Hy wil die regte pad loop. Ek beskou hom as die witste man wat ek ken. Hy is tans ongelukkig weens die verband op sy uitgestrekte eiendom by Agendath Netaim in die verre Klein-Asië, waarvan skyfies nou vertoon sal word. (Aan Bloom.) Ek stel voor dat jy die edelmoedige ding sal doen.
BLOOM: 'n Pennie in die pond.
(Die beeld van die meer van Kinneret, met vae beeste wat in silwer waas wei, word op die muur geprojekteer. Moses Dlugacz, fretoog-albino, in blou oorpak, staan op in die galery met 'n oranje sitroen in die een hand en 'n varknier in die ander.)
DLUGACZ: (Hees.) Bleibtreustrasse, Berlin, W. 13.
(J. J. O'Molloy klim op 'n lae voetstuk en hou plegtig die lapel van sy baadjie vas. Sy gesig word langer, bleek en bebaard, met ingesonke oë, die vlekke van tering en die koorsige wangbene van John F. Taylor. Hy hou sy sakdoek voor sy mond en bestudeer die galopperende stroom van rooskleurige bloed.)
J. J. O'MOLLOY: (Byna sonder stem.) Verskoon my. Ek ly aan 'n swaar verkoue, het onlangs van 'n siekbed af gekom. 'n Paar welgekose woorde. (Hy neem die voëlkop, die jakkalssnor en die snuitagtige welsprekendheid van Seymour Bushe aan.) Wanneer die engel se boek oopgeslaan word, as enigiets wat die peinsende boesem ingewy het van sielverheerlikte en sielverheerlikende aard verdien om te lewe, sê ek: gun die gevangene in die beskuldigdebank die heilige voordeel van die twyfel.
('n Papier waarop iets geskryf is, word in die hof ingehandig.)
BLOOM: (In hofdrag.) Kan die beste verwysings gee. Mnre. Callan, Coleman. Mnr. Wisdom Hely, vrederegter. My ou baas Joe Cuffe. Mnr. V. B. Dillon, oud-burgemeester van Dublin. Ek het in die betowerde kring van die hoogste... Koninginne van die Dublinse samelewing beweeg. (Agteloos.) Ek het vanmiddag nog by die onderkoning se lodge met my ou maats, sir Robert en lady Ball, koninklike sterrekundige, by die levée gesels. Sir Bob, het ek gesê...
MEV. YELVERTON BARRY: (In 'n laagdekolleté opaal-baltabberd en elmboog-lang ivoorhandskoene, met 'n sabelomboorde baksteengewatteerde dolman, 'n kam van briljante en 'n pluim van visarendvere in haar hare.) Arresteer hom, konstabel. Hy het my 'n anonieme brief geskryf in 'n leerling se agteroorhandskrif toe my man in die North Riding van Tipperary op die Munster-rondgang was, onderteken James Lovebirch. Hy het gesê hy het van die skouburg se hoogste galery af my weergalose globes gesien terwyl ek in 'n losie van die Theatre Royal gesit het by 'n bevelsopvoering van La Cigale. Ek het hom diep ontvlam, het hy gesê. Hy het onbehoorlike toenaderings gemaak dat ek my die volgende Donderdag om halfvyf nm., Dunsink-tyd, sou misdra. Hy het aangebied om vir my per pos 'n fiksiewerk van Monsieur Paul de Kock te stuur, getiteld The Girl with the Three Pairs of Stays.
MEV. BELLINGHAM: (In 'n mus en 'n mantel van robkonyn, tot by die neus toegedraai, klim uit haar koets en tuur deur skilpaddop-lorgnette wat sy uit haar enorme opossum-mof haal.) Aan my ook. Ja, ek glo dit is dieselfde aanstootlike persoon. Omdat hy my koetsdeur buite sir Thornley Stoker se huis toegemaak het op 'n ysreëndag tydens die koue vlaag van Februarie drie-en-negentig, toe selfs die rooster van die afvoerpyp en die balkraan in my badtenk gevries was. Daarna het hy 'n edelweissblom ingesluit wat, so het hy gesê, op die hoogtes ter ere van my gepluk is. Ek het dit deur 'n botaniese deskundige laat ondersoek en die inligting bekom dat dit 'n bloeisel van die tuisgekweekte aartappelplant was, gesteel uit 'n broeikas van die modelplaas.
MEV. YELVERTON BARRY: Skande oor hom!
('n Skare slette en straatkinders stu vorentoe.)
DIE SLETTE EN STRAATKINDERS: (Skreeuend.) Vang die dief! Hoera daar, Bloubaard! Drie hoera's vir Ikey Mo!
TWEEDE WAG: (Haal boeie uit.) Hier is die ysters.
MEV. BELLINGHAM: Hy het my in verskeie handskrifte aangespreek met oordadige komplimente as 'n Venus in pels, en voorgegee dat hy diepe medelye het met my verkluimde koetsier Palmer, terwyl hy in dieselfde asem sy afguns te kenne gegee het oor sy oorklappe en wollerige skaapvelle en oor sy gelukkige nabyheid aan my persoon wanneer hy agter my stoel staan in my livrei en die wapentekens van die Bellingham-skild, sabel versier, 'n bokkop goud afgesny. Hy het byna buitensporig my onderste ledemate geprys, my swellende kuite in sykouse tot by die uiterste opgetrek, en gloeiend lof gesing oor my ander verborge skatte in kosbare kant wat hy, het hy gesê, in sy verbeelding kon oproep. Hy het my aangespoor (en verklaar dat hy dit as sy roeping in die lewe beskou om my aan te spoor) om die huweliksbed te besoedel, om by die eerste moontlike geleentheid owerspel te pleeg.
DIE AGBARE MEV. MERVYN TALBOYS: (In amasonedrag, harde hoed, kapstewels met hanespore, vermiljoen onderbaadjie, reebruin musketierhandskoene met gevlegte trommels, lang sleep opgehou, en 'n jagsweep waarmee sy gedurig teen haar stewelrand slaan.) Ook ek. Omdat hy my op die poloveld van Phoenix-park gesien het by die wedstryd Heel Ierland teen die Res van Ierland. My oë, ek weet, het goddelik geblink terwyl ek gekyk het hoe kaptein Slogger Dennehy van die Inniskillings die laaste chukker op sy skattige ponie Centaur wen. Hierdie plebejiese Don Juan het my van agter 'n huurkoets af dopgehou en vir my in dubbele koeverte 'n obsene foto gestuur, soos wat ná donker op die Parysse boulevards verkoop word, beledigend vir enige dame. Ek het dit nog. Dit beeld 'n gedeeltelik naakte señorita uit, broos en lieflik (sy vrou, soos hy my plegtig verseker het, deur hom na die natuur geneem), wat ongeoorloofde omgang beoefen met 'n gespierde torero, klaarblyklik 'n skurk. Hy het my aangespoor om dieselfde te doen, om my te misdra, om met offisiere van die garnisoen te sondig. Hy het my gesmeek om sy brief op 'n onuitspreeklike manier te bevuil, om hom te tugtig soos hy ryklik verdien, om hom te beklim en te ry, om hom 'n uiters wrede perdesweep-loesing te gee.
MEV. BELLINGHAM: Ek ook.
MEV. YELVERTON BARRY: Ek ook.
(Verskeie hoogs respektabele Dublinse dames hou onbehoorlike briewe op wat hulle van Bloom ontvang het.)
DIE AGBARE MEV. MERVYN TALBOYS: (Stamp haar rinkelende spore in 'n skielike aanval van woede.) Ek sal, by die God bo my. Ek sal die duiwelewer-brak gesel so lank as wat ek oor hom kan staan. Ek sal hom lewendig afslag.
BLOOM: (Sy oë sluit, krimp verwagtingsvol ineen.) Hier? (Hy kronkel.) Weer! (Hy hyg en kruip.) Ek is lief vir die gevaar.
DIE AGBARE MEV. MERVYN TALBOYS: Nogal baie! Ek sal dit vir jou warm maak. Ek sal jou Jack Latten laat dans daarvoor.
MEV. BELLINGHAM: Looi sy agterstewe goed, die astrante opkomeling! Skryf die sterre en strepe daarop!
MEV. YELVERTON BARRY: Skandelik! Daar's geen verskoning vir hom nie! 'n Getroude man!
BLOOM: Al hierdie mense. Ek het net die idee van pak slae bedoel. 'n Warm tintelende gloed sonder uitstorting. Verfynde lat-tug om die bloedsomloop te stimuleer.
DIE AGBARE MEV. MERVYN TALBOYS: (Lag spottend.) O, het jy, my fyn kêrel? Wel, by die lewende God, jy gaan nou die skok van jou lewe kry, glo my, die genadeloosste loesing waarvoor 'n man nog ooit gevra het. Jy het die slapende tierwyfie in my natuur tot woede opgesweep.
MEV. BELLINGHAM: (Skud haar mof en lorgnette wraaksugtig.) Laat hom brand, liewe Hanna. Gee hom gemmer. Looi die basterbrak tot op 'n duim van sy lewe. Die katnaelstert. Kastreer hom. Viviseer hom.
BLOOM: (Bewend, krimpend, vou sy hande: met 'n slapoor-houding.) O koud! O ril! Dit was u ambrosiese skoonheid. Vergeet, vergewe. Kismet. Laat my hierdie keer los. (Hy draai die ander wang.)
MEV. YELVERTON BARRY: (Streng.) Moet dit onder geen omstandighede doen nie, mev. Talboys! Hy behoort deeglik afgeransel te word!
DIE AGBARE MEV. MERVYN TALBOYS: (Knoop haar handskoen heftig los.) Ek sal niks van die aard doen nie. 'n Varkhond, en was nog altyd een van die dag af dat hy uitgewerp is! Om dit te waag om my aan te spreek! Ek sal hom pimpel en pers looi in die openbare strate. Ek sal my spore tot by die rateltjie in hom inslaan. Hy is 'n welbekende hoorndraer. (Sy swiep haar jagsweep woes deur die lug.) Trek sy broek sonder versuim af. Kom hier, meneer! Gou! Gereed?
BLOOM: (Bewend, begin gehoorsaam.) Die weer was so warm.
(Davy Stephens, met krulletjies, gaan verby met 'n swerm kaalvoet-koerantseuns.)
DAVY STEPHENS: Messenger of the Sacred Heart en Evening Telegraph met Sint Patrick se Dag-byvoegsel. Bevat die nuwe adresse van al die hoorndraers in Dublin.
(Die hoogeerwaarde kanunnik O'Hanlon in 'n koorkap van goudlaken lig 'n marmeruurwerk op en stal dit uit. Voor hom buig Vader Conroy en die eerwaarde John Hughes S.J. diep.)
DIE UURWERK: (Ontportaal hom.)
Koekoek.
Koekoek.
Koekoek.
Koekoek.
Koekoek.
(Die koperringe van 'n bed rinkel hoorbaar.)
DIE BEDRINGE: Jigjag. Jigajiga. Jigjag.
('n Paneel mis rol vinnig terug en onthul vinnig in die jurybank die gesigte van Martin Cunningham, voorman, met syhoed, Jack Power, Simon Dedalus, Tom Kernan, Ned Lambert, John Henry Menton, Myles Crawford, Lenehan, Paddy Leonard, Nosey Flynn, M'Coy en die gelaatlose gesig van 'n Naamlose.)
DIE NAAMLOSE: Kaalrug-ry. Gewig volgens ouderdom. Gits, hy het haar mooi gereël.
DIE JURIELEDE: (Al hulle koppe na sy stem gedraai.) Regtig?
DIE NAAMLOSE: (Grom.) Gat oor kop. Honderd sjielings teen vyf.
DIE JURIELEDE: (Al hulle koppe instemmend gebuig.) Die meeste van ons het so iets gedink.
EERSTE WAG: Hy is 'n gemerkte man. Nog 'n meisie se vlegsel afgesny. Gesoek: Jack the Ripper. Duisend pond beloning.
TWEEDE WAG: (Met ontsag, fluister.) En in swart. 'n Mormoon. Anargis.
DIE OMROEPER: (Hard.) Nademaal Leopold Bloom, sonder vaste adres, 'n welbekende dinamiteur, vervalser, bigamis, koppelaar en hoorndraer is, en 'n openbare oorlas vir die burgers van Dublin, en nademaal by hierdie kommissie van assise die hooggeagte...
(Sy Edele, sir Frederick Falkiner, stadsregter van Dublin, in regtersgewaad van grys klip, staan van die regbank op, klipbebaard. Hy dra in sy arms 'n sambreel-septer. Uit sy voorkop rys skerp die Mosaïese ramshorings.)
DIE REGTER: Ek sal 'n einde maak aan hierdie wit slawehandel en Dublin van hierdie haatlike plaag bevry. Skandalig! (Hy sit die swart mus op.) Laat hom geneem word, mnr. Onderbalju, uit die beskuldigdebank waar hy nou staan en in aanhouding gehou word in die Mountjoy-tronk na Sy Majesteit se goeddunke, en daar aan die nek opgehang word totdat hy dood is, en versuim dit nie op u gevaar nie, of mag die Here u siel genadig wees. Neem hom weg. ('n Swart kalotjie daal op sy kop neer.)
(Die onderbalju Long John Fanning verskyn en rook 'n skerp Henry Clay.)
LONG JOHN FANNING: (Frons en roep met ryk rollende stem.) Wie sal Judas Iskariot ophang?
(H. Rumbold, meesterbarbier, in 'n bloedkleurige wambuis en 'n looier se voorskoot, 'n tou opgerol oor sy skouer, klim op die blok. 'n Knopkierie en 'n spykerbeslaande knuppel steek in sy belt. Hy vryf grimmig sy grypende hande, gebult met vuisysters.)
RUMBOLD: (Aan die regter met onheilspellende familiariteit.) Hang-Harry, u Majesteit, die skrik van die Mersey. Vyf ghienies per keelaar. Nek of niks.
(Die klokke van George se kerk lui stadig, harde donker yster.)
DIE KLOKKE: Heigho! Heigho!
BLOOM: (Desperaat.) Wag. Stop. Meeue. Goeie hart. Ek het gesien. Onskuld. Meisie in die apehuis. Dieretuin. Wellustige sjimpansee. (Uitasem.) Bekkenholte. Haar kunslose blos het my ontman. (Oorweldig deur emosie.) Ek het die terrein verlaat. (Hy draai na 'n figuur in die skare, smekend.) Hynes, kan ek met jou praat? Jy ken my. Daardie drie sjielings kan jy hou. As jy 'n bietjie meer wil hê...
HYNES: (Koud.) Jy is 'n volslae vreemdeling.
TWEEDE WAG: (Wys na die hoek.) Die bom is hier.
EERSTE WAG: Helse masjien met 'n tydlont.
BLOOM: Nee, nee. Varkpootjies. Ek was by 'n begrafnis.
EERSTE WAG: (Trek sy knuppel uit.) Leuenaar!
(Die brak lig sy snoet en wys die grys skeurbuikgesig van Paddy Dignam. Hy het alles weggeknaag. Hy blaas 'n vrot aasgevoerde asem uit. Hy groei tot menslike grootte en gestalte. Sy worshondpels word 'n bruin lykshemp. Sy groen oog flits bloedbelope. Die helfte van een oor, die hele neus en albei duime is deur lykvreters weggeëet.)
PADDY DIGNAM: (Met 'n hol stem.) Dit is waar. Dit was my begrafnis. Dokter Finucane het die lewe uitgeblus verklaar toe ek aan die siekte, weens natuurlike oorsake, beswyk het.
(Hy lig sy verminkte asgrou gesig na die maan en tjank treurig.)
BLOOM: (Triomfantlik.) Hoor jy?
PADDY DIGNAM: Bloom, ek is Paddy Dignam se gees. Luister, luister, o luister!
BLOOM: Die stem is die stem van Esau.
TWEEDE WAG: (Slaan 'n kruis.) Hoe is dit moontlik?
EERSTE WAG: Dit staan nie in die pennie-kategismus nie.
PADDY DIGNAM: Deur metempsigose. Spoke.
'N STEM: O, klippe.
PADDY DIGNAM: (Ernstig.) Eens was ek in diens van mnr. J. H. Menton, prokureur, kommissaris van ede en beëdigde verklarings, van Bachelor's Walk 27. Nou is ek oorlede, die wand van die hart hipertrofies. Pure teëspoed. Die arme vrou was verskriklik ontsteld. Hoe hou sy dit uit? Hou haar weg van daardie bottel sjerrie. (Hy kyk om hom rond.) 'n Lamp. Ek moet 'n dierlike behoefte bevredig. Daardie karringmelk het nie met my saamgestem nie.
(Die geset figuur van John O'Connell, opsigter, tree na vore met 'n bos sleutels wat met rouband vasgebind is. Langs hom staan Vader Coffey, kapelaan, paddapens, skeefnek, in 'n superplie en 'n bandanna-slaapmus, en hou slaperig 'n staf van gedraaide papawers vas.)
VADER COFFEY: (Gaap, dreun dan met 'n hees gekwaak.) Namine. Jacobs. Vobiskuitjies. Amen.
JOHN O'CONNELL: (Mishoring-stormagtig deur sy megafoon.) Dignam, Patrick T, oorlede.
PADDY DIGNAM: (Met gespitste ore, trek hom ineen.) Botone. (Hy kruip vorentoe en sit 'n oor op die grond.) My meester se stem!
JOHN O'CONNELL: Begrafnisbewys, brief nommer U. P. vyf-en-tagtigduisend. Veld sewentien. House of Keys. Perseel honderd-en-een.
(Paddy Dignam luister met sigbare inspanning, dink, sy stert styf gepunt, sy ore gespits.)
PADDY DIGNAM: Bid vir die rus van sy siel.
(Hy wurm hom af deur 'n steenkoolgat, sy bruin kleed sleep sy leiband oor ratelende klippies. Agter hom aan waggel 'n vet oupa-rot op swamskilpadpote onder 'n grys dop. Dignam se stem, gedemp, hoor 'n mens onder die grond tjank: Dignam's dood en diep daaronder. Tom Rochford, rooibors soos 'n rooiborsie, in pet en kniebroek, spring van sy tweekolommasjien af.)
TOM ROCHFORD: ('n Hand op sy borsbeen, buig.) Reuben J. 'n Floryn ek vind hom. (Hy staar die mangat vasberade aan.) Nou is dit my beurt. Follow me up to Carlow.
(Hy voer 'n waaghalsige salmsprong in die lug uit en word deur die steenkoolgat verswelg. Twee skywe op die kolomme wikkel, oë van nul. Alles wyk terug. Bloom ploeter weer vorentoe deur die sinkput. Soene tjirp tussen die skeure van die mis. 'n Klavier klink op. Hy staan voor 'n verligte huis en luister. Die soene, wat uit hul priële vlieg, fladder om hom, twietend, kwelend, koerend.)
DIE SOENE: (Kwelend.) Leo! (Twietend.) Iekie liekie miekie stiekie vir Leo! (Koerend.) Koer koerkoer! Njammienjam, Womwom! (Kwelend.) Groot komgroot! Pirouette! Leopopold! (Twietend.) Leeolee! (Kwelend.) O Leo!
(Hulle ritsel, fladder op sy klere, gaan sit, helder duiselige spikkels, silwer blinkertjies.)
BLOOM: 'n Man se aanslag. Treurige musiek. Kerkmusiek. Miskien hier.
(Zoe Higgins, 'n jong hoer in 'n saffierblou onderrok, toegemaak met drie bronsgespes, 'n skraal swart fluweellint om haar keel, knik, trippel die trappies af en spreek hom aan.)
ZOE: Soek jy iemand? Hy's binne saam met sy vriend.
BLOOM: Is dit mev. Mack se plek?
ZOE: Nee, een-en-tagtig. Mev. Cohen se plek. Jy kan verder gaan en slegter vaar. Ma Slipperslapper. (Familiêr.) Sy's self vanaand aan die werk met die veearts, haar wenkgewer wat haar al die wenners gee en vir haar seun op Oxford betaal. Werk oortyd, maar haar geluk het vandag gedraai. (Agterdogtig.) Jy's tog nie sy pa nie, of hoe?
BLOOM: Ek nie!
ZOE: Julle albei in swart. Het muisie vanaand kielies?
(Sy vel, wakker, voel haar vingerpunte nader kom. 'n Hand gly oor sy linkerdy.)
ZOE: Hoe gaan dit met die neute?
BLOOM: Verkeerde kant. Snaaks genoeg is hulle aan die regterkant. Swaarder, veronderstel ek. Een in 'n miljoen, sê my kleremaker, Mesias.
ZOE: (Skielik verskrik.) Jy het 'n harde sjanker.
BLOOM: Onwaarskynlik.
ZOE: Ek voel dit.
(Haar hand gly in sy linkerbroeksak en haal 'n harde swart verskrompelde aartappel uit. Sy kyk daarna en na Bloom met stom klam lippe.)
BLOOM: 'n Talisman. Erfstuk.
ZOE: Vir Zoe? Om te hou? Omdat ek so gaaf is, nè?
(Sy steek die aartappel gulsig in 'n sak, haak dan by hom in en vly haar met soepel warmte teen hom aan. Hy glimlag ongemaklik. Stadig, noot vir noot, word oosterse musiek gespeel. Hy staar in die taankleurige kristal van haar oë, omring met kohl. Sy glimlag word sagter.)
ZOE: Jy sal my die volgende keer ken.
BLOOM: (Verlate.) Ek het nooit 'n liewe gasel liefgehad nie, of dit was seker om...
(Gaselle spring, wei op die berge. Naby is mere. Om hul oewers trek skaduwees swart van sederbosse in 'n ry verby. Aroma styg op, 'n sterk haargroei van hars. Dit brand, die ooste, 'n hemel van saffier, gekloof deur die bronsvlug van arende. Daaronder lê die vrouestad, naak, wit, stil, koel, in weelde. 'n Fontein murmel tussen damaskrose. Mammoetrose murmel van skarlakenwyndruiwe. 'n Wyn van skaamte, wellus, bloed sypel uit, vreemd murmelend.)
ZOE: (Murmel sangerig saam met die musiek, haar odaliskelippe wellustig gesmeer met salf van varkvet en rooswater.) Schorach ani wenowach, benoith Hierushaloim.
BLOOM: (Gefassineer.) Ek het aan jou aksent gedink jy kom van goeie stam.
ZOE: En weet jy wat Dink gedoen het?
(Sy byt hom saggies aan die oor met klein goudgestopte tande en blaas 'n stroperige asem van ou knoffel oor hom. Die rose skuif uitmekaar en onthul 'n graftombe van die goud van konings en hul vermolmde bene.)
BLOOM: (Trek terug, streel meganies haar regtertiet met 'n plat lomp hand.) Is jy 'n Dublinse meisie?
ZOE: (Vang behendig 'n los haar en draai dit by haar haarrol in.) Bleddie nooit. Ek's Engels. Het jy 'n spogseroet?
BLOOM: (Soos voorheen.) Rook selde, skat. 'n Sigaar so af en toe. Kinderagtige toestel. (Wellustig.) Die mond kan beter besig gehou word as met 'n silinder stinkkruid.
ZOE: Ag gaan aan. Maak 'n stompie-toespraak daarvan.
BLOOM: (In 'n werkman se ferweel-oorpak, swart trui met rooi wapperende das en apache-pet.) Die mensdom is onverbeterlik. Sir Walter Ralegh het uit die nuwe wêreld daardie aartappel en daardie kruid gebring, die een 'n doder van pes deur absorpsie, die ander 'n vergiftiger van die oor, oog, hart, geheue, wil, verstand, alles. Dit wil sê, hy het die gif honderd jaar gebring voordat iemand anders, wie se naam ek vergeet, die kos gebring het. Selfmoord. Leuens. Al ons gewoontes. Maar kyk tog na ons openbare lewe!
(Middernag slaan uit verre torings.)
DIE KLOKKESPEL: Draai om, Leopold! Burgemeester van Dublin!
BLOOM: (In 'n raadsheer se toga en ketting.) Kiesers van Arran Quay, Inns Quay, Rotunda, Mountjoy en North Dock, beter om 'n tremlyn te loop, sê ek, van die veemark na die rivier. Dis die musiek van die toekoms. Dis my program. Cui bono? Maar ons boekanier-Vanderdeckens in hul spookskip van finansies...
'N KIESER: Drie maal drie hoera vir ons toekomstige hoofmagistraat!
(Die aurora borealis van die fakkeloptog spring op.)
DIE FAKKELDRAERS: Hoera!
(Verskeie welbekende burgers, stadsmagnate en vryburgers van die stad skud Bloom se hand en wens hom geluk. Timothy Harrington, wyle drie maal Lord Mayor van Dublin, indrukwekkend in burgemeestersskarlaken, goue ketting en wit sydas, beraadslaag met raadslid Lorcan Sherlock, locum tenens. Hulle knik geesdriftig instemmend.)
WYLE BURGEMEESTER HARRINGTON: (In skarlaken kleed met ampstaf, goue burgemeestersketting en groot wit sysjaal.) Dat raadsheer sir Leo Bloom se toespraak op koste van die belastingbetalers gedruk word. Dat die huis waarin hy gebore is met 'n gedenkplaat versier word en dat die deurgang tot dusver bekend as Cow Parlour, uit Cork street, voortaan Boulevard Bloom genoem word.
RAADSLID LORCAN SHERLOCK: Eenparig aangeneem.
BLOOM: (Hartstogtelik.) Hierdie vliegende Hollanders of liegende Hollanders, soos hulle in hul gestoffeerde agterdek lê en dobbel, wat gee hulle om? Masjiene is hul kreet, hul chimera, hul wondermiddel. Arbeidsbesparende toestelle, verdringers, paaiboelies, vervaardigde monsters vir wedersydse moord, afskuwelike kabouters voortgebring deur 'n horde kapitalistiese luste op ons geprostitueerde arbeid. Die arme man verhonger terwyl hulle hul koninklike bergtakbokke laat wei of hul fisboere en pfatryse skiet in hul bysiende pronk van pitte en posisie. Maar hul bewind is verbewig vir ewig en ewig en ew...
(Langdurige applous. Venesiaanse maste, meipale en feesboë skiet op. 'n Wimpel met die opskrifte Cead Mile Failte en Mah Ttob Melek Israel span oor die straat. Al die vensters is vol kykers, meestal dames. Langs die roete hou die regimente van die Royal Dublin Fusiliers, die King's own Scottish Borderers, die Cameron Highlanders en die Welsh Fusiliers, op aandag, die skare terug. Seuns van die High school sit op die lamppale, telegraafpale, vensterbanke, kroonlyste, geute, skoorsteenpotte, relings, reënpype en fluit en juig. Die wolkkolom verskyn. 'n Pyp-en-tromorkes word in die verte gehoor wat die Kol Nidre speel. Die drywers kom nader met keiserlike arende omhoog, slepende baniere en wuiwende oosterse palms. Die krisolefantiene pouslike standaard rys hoog, omring deur wimpels van die stadsvlag. Die voorhoede van die optog verskyn, gelei deur John Howard Parnell, stadsmaarskalk, in 'n skaakbord-tabberd, die Athlone-herout en die Ulster-wapenkoning. Hulle word gevolg deur die Hooggeagte Joseph Hutchinson, burgemeester van Dublin, sy edele die burgemeester van Cork, hulle agbares die burgemeesters van Limerick, Galway, Sligo en Waterford, agt-en-twintig Ierse verteenwoordigende pairs, sirdars, grandes en maharadjas wat die staatsbaldakyn dra, die Dublinse Metropolitaanse Brandweer, die kapittel van die heiliges van finansies in hul plutokratiese rangorde, die biskop van Down en Connor, Sy Eminensie Michael kardinaal Logue, aartsbiskop van Armagh, primaat van heel Ierland, Sy Genade, die hoogeerwaarde dr. William Alexander, aartsbiskop van Armagh, primaat van heel Ierland, die opperrabbi, die Presbiteriaanse moderator, die hoofde van die Baptiste-, Anabaptiste-, Metodiste- en Morawiese kapelle en die ere-sekretaris van die genootskap van vriende. Agter hulle marsjeer die gildes en ambagte en burgerwagte met wapperende vaandels: kuipers, voëlliefhebbers, meulmakers, koerantwerwers, regsklerke, masseurs, wynhandelaars, breukbandmakers, skoorsteenvegers, varkvetraffineerders, tabinet- en poplinwewers, hoefsmede, Italiaanse pakhuismanne, kerkversierders, stewelknegvervaardigers, begrafnisondernemers, syhandelaars, edelsteenslypers, afslaers, kurksnyers, brandskadetaksateurs, ververs en skoonmakers, uitvoerbottelaars, velhandelaars, kaartjieskrywers, heraldiese seëlgraveurs, perdestalwerkers, staafgoudmakelaars, krieket- en boogskiettoerusters, raaiselmakers, eier- en aartappelagente, kousmakers en handskoenmakers, loodgieterskontrakteurs. Agter hulle marsjeer kamerhere van die slaapkamer, Black Rod, Deputy Garter, Gold Stick, die meester van die perde, die groot lord-kamerheer, die graaf-maarskalk, die hoë konstabel wat die staatsswaard dra, sint Stefanus se ysterkroon, die kelk en die bybel. Vier hoorngeblasers te voet blaas 'n fanfare. Beefeaters antwoord met welkomsklaroene. Onder 'n triomfboog verskyn Bloom, kaalkop, in 'n karmosynrooi fluweelmantel met hermelyn afgewerk, en dra Sint Edward se staf, die rykswaardappel en die septer met die duif, die curtana. Hy sit op 'n melkwit perd met 'n lang golwende karmosyn stert, ryklik uitgedos, met 'n goue toom. Wilde opgewondenheid. Die dames gooi van hul balkonne roosblare af. Die lug is geparfumeer met essense. Die mans juig. Bloom se seuns hardloop tussen die omstanders deur met takke meidoring en winterkoninkie-bossies.)
BLOOM SE SEUNS:
Die koninkie, die koninkie,
Die koning van elke voël,
Op Sint Stefanus se dag
In die doringbos verdwaal.
Die koning van elke voël,
Op Sint Stefanus se dag
In die doringbos verdwaal.
'N SMID: (Mompel.) Om God se eer! En is dit Bloom? Hy lyk skaars een-en-dertig.
'N PLAVEIER EN KLIPLÊER: Daar's nou die beroemde Bloom, die wêreld se grootste hervormer. Hoede af!
(Almal ontbloot hul koppe. Vroue fluister gretig.)
'N MILJONÊRES: (Ryklik.) Is hy nie eenvoudig wonderlik nie?
'N EDELVROU: (Edel.) Alles wat daardie man gesien het!
'N FEMINIS: (Manlik.) En gedoen het!
'N KLOKHANGER: 'n Klassieke gesig! Hy het die voorkop van 'n denker.
(Bloom-weer. 'n Sonbars verskyn in die noordweste.)
DIE BISKOP VAN DOWN EN CONNOR: Ek stel hier aan u voor u ongetwyfelde keiser-president en koning-voorsitter, die deurlugtigste en magtigste en baie vermoënde heerser van hierdie ryk. God red Leopold die Eerste!
ALMAL: God red Leopold die Eerste!
BLOOM: (In dalmatiek en purper mantel, aan die biskop van Down en Connor, met waardigheid.) Dankie, ietwat eminente heer.
WILLIAM, AARTSBISKOP VAN ARMAGH: (In purper borslap en skoppelhoed.) Sal jy na jou vermoë sorg dat wet en genade uitgevoer word in al jou oordele in Ierland en die gebiede wat daaraan behoort?
BLOOM: (Plaas sy regterhand op sy testikels en sweer.) So mag die Skepper met my handel. Dit alles beloof ek om te doen.
MICHAEL, AARTSBISKOP VAN ARMAGH: (Giet 'n kruik haarolie oor Bloom se kop uit.) Gaudium magnum annuntio vobis. Habemus carneficem. Leopold, Patrick, Andrew, David, George, wees gesalf!
(Bloom neem 'n mantel van goudlaken aan en steek 'n robynring aan. Hy klim op en staan op die steen van die noodlot. Die verteenwoordigende pairs sit terselfdertyd hul agt-en-twintig krone op. Vreugdeklokke lui in Christ church, Saint Patrick's, George's en vrolike Malahide. Mirus-basaarvuurwerke skiet van alle kante op met simboliese fallopirotegniese ontwerpe. Die pairs bring hulde, een vir een, en nader en kniel.)
DIE PAIRS: Ek word u leenman van lewe en ledemaat tot aardse verering.
(Bloom hou sy regterhand op, waaraan die Koh-i-Noor-diamant skitter. Sy telganger runnik. Onmiddellike stilte. Draadlose interkontinentale en interplanetêre senders word ingestel om die boodskap te ontvang.)
BLOOM: My onderdane! Ons benoem hiermee ons getroue strydros Copula Felix tot erflike Grootvisier en kondig aan dat ons vandag ons voormalige eggenote verstoot het en ons koninklike hand aan die prinses Selene, die prag van die nag, geskenk het.
(Die voormalige morganatiese eggenote van Bloom word haastig in die swart Maria weggevoer. Die prinses Selene, in maanblou gewade, 'n silwer sekelmaan op haar kop, klim uit 'n draagstoel wat deur twee reuse gedra word. 'n Uitbarsting van gejuig.)
JOHN HOWARD PARNELL: (Lig die koninklike standaard.) Roemryke Bloom! Opvolger van my beroemde broer!
BLOOM: (Omhels John Howard Parnell.) Ons dank jou uit ons hart, John, vir hierdie egte koninklike welkom in die groen Erin, die beloofde land van ons gemeenskaplike voorvaders.
(Die vryheid van die stad word aan hom oorhandig, vervat in 'n oorkonde. Die sleutels van Dublin, gekruis op 'n karmosyn kussing, word aan hom gegee. Hy wys almal dat hy groen sokkies dra.)
TOM KERNAN: Jy verdien dit, edele.
BLOOM: Op hierdie dag twintig jaar gelede het ons die erfvyand by Ladysmith oorwin. Ons houwitsers en kameelswaaikanonne het met treffende uitwerking op sy linies gevuur. 'n Halwe myl vorentoe! Hulle storm! Alles is nou verlore! Gee ons oor? Nee! Ons dryf hulle halsoorkop terug! Kyk! Ons storm! Met 'n ontplooiing na links het ons ligte ruitery oor die hoogtes van Plevna gevee en, met hul strydkreet Bonafide Sabaoth, die Saraseense kanonniers tot die laaste man neergesabel.
DIE KAPEL VAN FREEMAN-SETTERS: Hoor! Hoor!
JOHN WYSE NOLAN: Daar's die man wat James Stephens laat ontsnap het.
'N BLOUBAADJIE-SKOOLSEUN: Bravo!
'N OU INWONER: Jy's 'n eer vir jou land, meneer, dis wat jy is.
'N APPELVROU: Hy's 'n man soos Ierland nodig het.
BLOOM: My geliefde onderdane, 'n nuwe era staan op die punt om aan te breek. Ek, Bloom, sê vir julle voorwaar, dit is selfs nou op hande. Ja, op die woord van 'n Bloom, julle sal binnekort ingaan in die goue stad wat sal wees, die nuwe Bloomusalem in die Nova Hibernia van die toekoms.
(Twee-en-dertig werkmanne met rosette, uit al die graafskappe van Ierland, onder leiding van Derwan die bouer, bou die nuwe Bloomusalem. Dit is 'n kolossale gebou met 'n kristaldak, gebou in die vorm van 'n reusagtige varknier, met veertigduisend kamers. In die loop van die uitbreiding word verskeie geboue en monumente gesloop. Regeringskantore word tydelik na spoorwegskure verskuif. Talle huise word met die grond gelykgemaak. Die inwoners word in vate en kiste gehuisves, almal in rooi gemerk met die letters: L. B. Verskeie armlastiges val van 'n leer af. 'n Deel van die mure van Dublin, vol lojale kykers, stort in.)
DIE KYKERS: (Sterwend.) Morituri te salutant. (Hulle sterf.)
('n Man in 'n bruin macintosh spring deur 'n valdeur op. Hy wys met 'n verlengde vinger na Bloom.)
DIE MAN IN DIE MACINTOSH: Moenie 'n woord glo wat hy sê nie. Daardie man is Leopold M'Intosh, die berugte brandstigter. Sy regte naam is Higgins.
BLOOM: Skiet hom! Hond van 'n Christen! Soveel vir M'Intosh!
('n Kanonskoot. Die man in die macintosh verdwyn. Bloom slaan met sy septer papawers af. Die oombliklike dood van baie magtige vyande, veeboere, parlementslede, lede van staande komitees, word berig. Bloom se lyfwag deel Witdonderdag-geld uit, gedenkmedaljes, brode en visse, geheelonthoudingskentekens, duur Henry Clay-sigare, gratis beesbene vir sop, rubberbeskermers in verseëlde koeverte met goudgaring vasgebind, botterklontjies, pynappelrots, billets doux in die vorm van driekanthoede, klaargemaakte pakke, bakkies padda-in-die-gat, bottels Jeyes' Fluid, koopseëls, aflate van 40 dae, vals munte, melkgevoerde varkworsies, teaterpasse, seisoenkaartjies geldig vir alle tremlyne, koepons van die koninklike en bevoorregte Hongaarse lotery, pennie-maaltydkaartjies, goedkoop herdrukke van die Wêreld se Twaalf Slegste Boeke: Froggy en Fritz (polities), Sorg vir die Baba (infantilies), 50 Maaltye vir 7/6 (kulinies), Was Jesus 'n Sonmite? (histories), Verdryf Daardie Pyn (medies), Die Kind se Kompendium van die Heelal (kosmies), Kom Ons Almal Gniffel (hilaries), Die Werwer se Vade Mecum (joernalies), Liefdesbriewe van Moeder Assistent (eroties), Wie's Wie in die Ruimte (astries), Liedere wat Ons Hart Geraak Het (melodies), Pennywise se Weg na Rykdom (parsimonies). 'n Algemene stormloop en gedrang. Vroue druk vorentoe om die soom van Bloom se kleed aan te raak. Die lady Gwendolen Dubedat breek deur die gedrang, spring op sy perd en soen hom op albei wange te midde van groot toejuiging. 'n Magnesiumflitsfoto word geneem. Kindertjies en suigelinge word opgehou.)
DIE VROUE: Vadertjie! Vadertjie!
DIE KINDERS EN SUIGELINGE:
Klap, klap handjies, Poldy kom huis toe,
Koekies in sy sak, vir Leo alleen, toe.
Koekies in sy sak, vir Leo alleen, toe.
(Bloom buk af en pomp Baby Boardman saggies in die maag.)
BABY BOARDMAN: (Hik, gestremde melk loop uit sy mond.) Hajajaja.
BLOOM: (Skud hande met 'n blinde jongeling.) My meer as Broer! (Sit sy arms om die skouers van 'n ou egpaar.) Liewe ou vriende! (Hy speel kat-in-die-hoek met verflenterde seuns en meisies.) Kiek! Kiekeboe! (Hy stoot 'n tweeling in 'n kinderwaentjie.) Tiktaktwee wiljyvirmy'nskoenaansit? (Hy doen goëlaarstoertjies, trek rooi, oranje, geel, groen, blou, indigo en violet sysakdoeke uit sy mond.) Roggbiv. 32 voet per sekonde. (Hy troos 'n weduwee.) Afwesigheid laat die hart jonger word. (Hy dans die Highland fling met groteske kaperjolle.) Skop hom, julle duiwels! (Hy soen die bedsere van 'n verlamde veteraan.) Eerbare wonde! (Hy laat 'n vet polisieman struikel.) U. p.: op. U. p.: op. (Hy fluister in die oor van 'n blosende kelnerin en lag vriendelik.) Ag, stout, stout! (Hy eet 'n rou raap wat Maurice Butterly, boer, hom aanbied.) Fyn! Uitstekend! (Hy weier om drie sjielings te aanvaar wat Joseph Hynes, joernalis, hom aanbied.) My liewe kêrel, glad nie! (Hy gee sy jas vir 'n bedelaar.) Aanvaar dit asseblief. (Hy neem deel aan 'n maagwedloop met bejaarde manlike en vroulike kreupeles.) Kom aan, seuns! Wikkel dit, meisies!
DIE BURGER: (Verstik van emosie, vee 'n traan weg in sy smaraggroen serp.) Mag die goeie God hom seën!
(Die ramshorings blaas vir stilte. Die vaandel van Sion word gehys.)
BLOOM: (Werp indrukwekkend sy mantel af, wat swaarlywigheid openbaar, rol 'n papier oop en lees plegtig.) Aleph Beth Ghimel Daleth Hagadah Tephilim Kosher Yom Kippur Hanukah Roschaschana Beni Brith Bar Mitzvah Mazzoth Askenazim Meshuggah Talith.
('n Amptelike vertaling word deur Jimmy Henry, assistent-stadsklerk, voorgelees.)
JIMMY HENRY: Die Hof van Gewete is nou geopen. Sy Allerkatolieke Majesteit sal nou opelug-geregtigheid toedien. Gratis mediese en regsadvies, oplossing van dubbelsinnighede en ander probleme. Almal hartlik uitgenooi. Gegee in hierdie ons getroue stad Dublin in die jaar 1 van die Paradysiese Era.
PADDY LEONARD: Wat moet ek maak oor my eiendomsbelasting en belastings?
BLOOM: Betaal hulle, my vriend.
PADDY LEONARD: Dankie.
NOSEY FLYNN: Kan ek 'n verband op my brandversekering neem?
BLOOM: (Halsstarrig.) Menere, neem kennis dat julle kragtens die deliktereg vir ses maande op julle eie borgtog in die bedrag van vyf pond gebind is.
J. J. O'MOLLOY: 'n Daniël, het ek gesê? Nee! 'n Peter O'Brien!
NOSEY FLYNN: Waar trek ek die vyf pond?
PISSER BURKE: Vir blaaskwale?
BLOOM:
Acid. nit. hydrochlor. dil., 20 minims
Tinct. nux vom., 5 minims
Extr. taraxel. lig., 30 minims.
Aq. dis. ter in die.
Tinct. nux vom., 5 minims
Extr. taraxel. lig., 30 minims.
Aq. dis. ter in die.
CHRIS CALLINAN: Wat is die parallaks van die subsolêre ekliptika van Aldebaran?
BLOOM: Bly om van jou te hoor, Chris. K. 11.
JOE HYNES: Hoekom is jy nie in uniform nie?
BLOOM: Toe my voorsaat, salig van gedagtenis, die uniform van die Oostenrykse despoot in 'n klam tronk gedra het, waar was joune?
BEN DOLLARD: Gesiggies?
BLOOM: Verfraai (maak mooi) voorstedelike tuine.
BEN DOLLARD: As 'n tweeling opdaag?
BLOOM: Vader (pater, pa) begin dink.
LARRY O'ROURKE: 'n Agtdaagse lisensie vir my nuwe perseel. Jy onthou my, sir Leo, toe jy in nommer sewe was. Ek stuur 'n dosyn stout vir die miesies om.
BLOOM: (Koud.) Jy het die voordeel bo my. Lady Bloom aanvaar geen geskenke nie.
CROFTON: Dit is waarlik 'n feestelikheid.
BLOOM: (Plegtig.) Jy noem dit 'n feestelikheid. Ek noem dit 'n sakrament.
ALEXANDER KEYES: Wanneer kry ons ons eie House of Keys?
BLOOM: Ek staan vir die hervorming van munisipale sedes en die gewone tien gebooie. Nuwe wêrelde vir oues. Unie van almal, jood, moslem en heiden. Drie akker en 'n koei vir alle kinders van die natuur. Salon-motorlykswaens. Verpligte handearbeid vir almal. Alle parke dag en nag oop vir die publiek. Elektriese skottelgoedskrobbers. Tuberkulose, kranksinnigheid, oorlog en bedelary moet nou ophou. Algemene amnestie, weeklikse karnaval met gemaskerde vryheid, bonusse vir almal, esperanto die universele taal met universele broederskap. Geen patriotisme van kroegsponse en waterhoofbedrieërs meer nie. Vry geld, vry huur, vry liefde en 'n vry leke-kerk in 'n vry leke-staat.
O'MADDEN BURKE: Vry jakkals in 'n vry hoenderhok.
DAVY BYRNE: (Gaap.) Iiiiiiiiiaaaaaaach!
BLOOM: Gemengde rasse en gemengde huwelike.
LENEHAN: En wat van gemengde baaiery?
(Bloom verduidelik aan dié naby hom sy planne vir maatskaplike wedergeboorte. Almal stem met hom saam. Die bewaarder van die Kildare street-museum verskyn, en sleep 'n lorrie waarop die bewende standbeelde van verskeie naakte godinne staan, Venus Kallipugos, Venus Pandemos, Venus Metempsigose, en gipsfigure, ook naak, wat die nuwe nege muses voorstel, Handel, Operamusiek, Amor, Publisiteit, Vervaardiging, Vryheid van Spraak, Meervoudige Stemreg, Gastronomie, Private Higiëne, Strandkonsertvermaak, Pynlose Verloskunde en Sterrekunde vir die Volk.)
VADER FARLEY: Hy is 'n episkopaal, 'n agnostikus, 'n enigietsiaan wat ons heilige geloof wil omverwerp.
MEV. RIORDAN: (Skeur haar testament op.) Ek is teleurgesteld in jou! Jou slegte man!
MOEDER GROGAN: (Trek haar stewel uit om dit na Bloom te gooi.) Jou dier! Jou afskuwelike mens!
NOSEY FLYNN: Gee vir ons 'n deuntjie, Bloom. Een van die ou soet liedjies.
BLOOM: (Met uitgelate humor.)
Ek het gesweer dat ek haar nooit sou verlaat nie,
Maar sy was 'n bedrieër, wreed en vol verraad, nè.
Met my tooraloom tooraloom tooraloom tooraloom.
Maar sy was 'n bedrieër, wreed en vol verraad, nè.
Met my tooraloom tooraloom tooraloom tooraloom.
HOPPY HOLOHAN: Goeie ou Bloom! Daar's tog niemand soos hy nie.
PADDY LEONARD: Toneel-Ier!
BLOOM: Watter spoorweg-opera is soos 'n tremkondukteur in Gibraltar? Die Toer-fluit.
(Gelag.)
LENEHAN: Plagiaris! Weg met Bloom!
DIE GESLUIERDE SIBILLE: (Geesdriftig.) Ek is 'n Bloomiet en ek roem daarin. Ek glo in hom ten spyte van alles. Ek sou my lewe vir hom gee, die snaaksste man op aarde.
BLOOM: (Knipoog vir die omstanders.) Wedden sy's 'n fris noientjie.
THEODORE PUREFOY: (In visserspet en oliebaadjie.) Hy gebruik 'n meganiese toestel om die heilige doeleindes van die natuur te dwarsboom.
DIE GESLUIERDE SIBILLE: (Steek haarself.) My held, my god! (Sy sterf.)
(Baie hoogs aantreklike en geesdriftige vroue pleeg ook selfmoord deur hulself te steek, te verdrink, blousuur, akoniet, arseen te drink, hul are oop te sny, kos te weier, hulself onder stoomrollers te gooi, van die top van Nelson's Pillar af, in die groot vat van Guinness se brouery, hulself te versmoor deur hul koppe in gasoonde te steek, hulself in stylvolle kousbande op te hang, uit vensters van verskillende verdiepings te spring.)
ALEXANDER J DOWIE: (Heftig.) Medechristene en anti-Bloomiete, die man genaamd Bloom is uit die wortels van die hel, 'n skande vir christenmense. 'n Duiwelse wellusteling van sy vroegste jare af het hierdie stinkende bok van Mendes vroegryp tekens van kinderlike ontugtigheid getoon, wat herinner aan die stede van die vlakte, met 'n losbandige grootmoeder. Hierdie gemene huigelaar, gebrons met eerloosheid, is die wit bul wat in die Openbaring genoem word. 'n Aanbidder van die Skarlakenvrou, is intrige die einste asem van sy neusgate. Die brandstapel se mutsakke en die ketel kokende olie is vir hom. Caliban!
DIE GEPEUPEL: Lynch hom! Braai hom! Hy's net so sleg soos Parnell was. Mnr. Fox!
(Moeder Grogan gooi haar stewel na Bloom. Verskeie winkeliers van bo- en onder-Dorset street gooi voorwerpe van min of geen handelswaarde, hambene, kondensmelkblikke, onverkoopbare kool, ou brood, skaapsterte, los stukke vet.)
BLOOM: (Opgewonde.) Dit is midsomerwaansin, weer een of ander aaklige grap. By die hemel, ek is so skuldeloos soos die onbesonde sneeu! Dit was my broer Henry. Hy is my dubbelganger. Hy woon in nommer 2 Dolphin's Barn. Laster, die adder, het my valslik beskuldig. Landgenote, sgenl inn ban bata coisde gan capall. Ek roep my ou vriend, dr. Malachi Mulligan, seksspesialis, op om mediese getuienis ten gunste van my te lewer.
DR. MULLIGAN: (In motorbaadjie, groen motorbril op sy voorkop.) Dr. Bloom is biseksueel abnormaal. Hy het onlangs uit dr. Eustace se private gestig vir kranksinnige here ontsnap. Buite-bedtelik gebore, is oorerflike epilepsie aanwesig, die gevolg van teuellose wellus. Spore van elefantiase is onder sy voorsate ontdek. Daar is duidelike simptome van kroniese eksibisionisme. Ambidekstrie is ook latent. Hy is voortydig kaal van selfbevlekking, gevolglik pervers idealisties, 'n bekeerde losbol, en het metaaltande. Weens 'n familiekompleks het hy tydelik sy geheue verloor, en ek glo daar is meer teen hom gesondig as wat hy self gesondig het. Ek het 'n pervaginale ondersoek gedoen en, na toepassing van die suurtoets op 5427 anale, oksillêre, pektorale en pubiese hare, verklaar ek hom virgo intacta.
(Bloom hou sy hoë hoed voor sy geslagsdele.)
DR. MADDEN: Hipospadie is ook duidelik. In die belang van komende geslagte stel ek voor dat die aangetaste dele in wynspiritus in die nasionale teratologiese museum bewaar word.
DR. CROTTHERS: Ek het die pasiënt se urine ondersoek. Dit is albuminoïed. Speekselafskeiding is onvoldoende, die patella-refleks met tussenposes.
DR. PUNCH COSTELLO: Die fetor judaicus is hoogs waarneembaar.
DR. DIXON: (Lees 'n gesondheidsertifikaat voor.) Professor Bloom is 'n voltooide voorbeeld van die nuwe vroulike man. Sy morele aard is eenvoudig en beminlik. Baie het hom 'n liewe man, 'n liewe mens gevind. Hy is oor die algemeen 'n taamlik eienaardige kêrel, skaam hoewel nie swaksinnig in die mediese sin nie. Hy het 'n werklik pragtige brief geskryf, 'n gedig op sigself, aan die hofsendeling van die Genootskap vir die Beskerming van Hervormde Priesters, wat alles opklaar. Hy is feitlik 'n algehele afskaffer en ek kan bevestig dat hy op 'n strooibed slaap en die mees Spartaanse kos eet, koue gedroogde kruideniersertjies. Hy dra 'n boetekleed van suiwer Ierse vervaardiging winter en somer en gesel homself elke Saterdag. Hy was, verstaan ek, op 'n tyd 'n eersteklas-oortreder in die Glencree-verbeteringskool. 'n Ander verslag meld dat hy 'n baie nadoodse kind was. Ek pleit om genade in die naam van die heiligste woord wat ons spraakorgane nog ooit geroep is om uit te spreek. Hy gaan binnekort 'n baba kry.
(Algemene opskudding en medelye. Vroue val flou. 'n Ryk Amerikaner hou 'n straatkollekte vir Bloom. Goud- en silwermuntstukke, blanko tjeks, banknote, juwele, skatkiswissels, vervallende wissels, skuldbriewe, trouringe, horlosiekettings, medaljonne, halssnoere en armbande word vinnig ingesamel.)
BLOOM: O, ek wil so graag 'n moeder wees.
MEV. THORNTON: (In verpleegstersrok.) Hou my styf vas, liefie. Jy sal gou daaroor wees. Styf, liefie.
(Bloom omhels haar styf en baar agt manlike geel en wit kinders. Hulle verskyn op 'n trap met rooi tapyt, versier met duur plante. Al die agtlinge is aantreklik, met waardevolle metaalgesigte, welgebou, ordentlik geklee en welgemanierd, praat vyf moderne tale vlot en stel belang in verskeie kunste en wetenskappe. Elkeen het sy naam in leesbare letters op sy hemp se voorkant gedruk: Nasodoro, Goldfinger, Chrysostomos, Maindorée, Silversmile, Silberselber, Vifargent, Panargyros. Hulle word onmiddellik in poste van hoë openbare vertroue in verskeie lande aangestel as besturende direkteure van banke, verkeersbestuurders van spoorweë, voorsitters van maatskappye met beperkte aanspreeklikheid, ondervoorsitters van hotelsindikate.)
'N STEM: Bloom, is jy die Messias ben Josef of ben Dawid?
BLOOM: (Duister.) U het dit gesê.
BROEDER BUZZ: Doen dan 'n wonderwerk soos Vader Charles.
BANTAM LYONS: Profeteer wie die Saint Leger gaan wen.
(Bloom loop op 'n net, bedek sy linkeroog met sy linkeroor, gaan deur verskeie mure, klim Nelson's Pillar uit, hang aan sy ooglede van die boonste rand af, eet twaalf dosyn oesters (doppe ingesluit), genees verskeie lyers aan koningskwaal, trek sy gesig sodat dit lyk soos baie historiese figure, Lord Beaconsfield, Lord Byron, Wat Tyler, Moses van Egipte, Moses Maimonides, Moses Mendelssohn, Henry Irving, Rip van Winkle, Kossuth, Jean Jacques Rousseau, Baron Leopold Rothschild, Robinson Crusoe, Sherlock Holmes, Pasteur, draai elke voet gelyktydig in verskillende rigtings, gebied die gety om terug te draai, verduister die son deur sy pinkie uit te steek.)
BRINI, POUSLIKE NUNTIUS: (In 'n pouslike zouaaf se uniform, staalkurasse as borsplaat, armplate, dyplate, beenplate, groot onheilige snorre en 'n myter van bruin papier.) Leopoldi autem generatio. Moses het Noag verwek en Noag het Eunug verwek en Eunug het O'Halloran verwek en O'Halloran het Guggenheim verwek en Guggenheim het Agendath verwek en Agendath het Netaim verwek en Netaim het Le Hirsch verwek en Le Hirsch het Jesurum verwek en Jesurum het MacKay verwek en MacKay het Ostrolopsky verwek en Ostrolopsky het Smerdoz verwek en Smerdoz het Weiss verwek en Weiss het Schwarz verwek en Schwarz het Adrianopoli verwek en Adrianopoli het Aranjuez verwek en Aranjuez het Lewy Lawson verwek en Lewy Lawson het Ichabudonosor verwek en Ichabudonosor het O'Donnell Magnus verwek en O'Donnell Magnus het Christbaum verwek en Christbaum het ben Maimun verwek en ben Maimun het Dusty Rhodes verwek en Dusty Rhodes het Benamor verwek en Benamor het Jones-Smith verwek en Jones-Smith het Savorgnanovich verwek en Savorgnanovich het Jasperstone verwek en Jasperstone het Vingtetunieme verwek en Vingtetunieme het Szombathely verwek en Szombathely het Virag verwek en Virag het Bloom verwek et vocabitur nomen eius Emmanuel.
'N DOOIEHAND: (Skryf op die muur.) Bloom is 'n kul.
CRAB: (In struikrower-uitrusting.) Wat het jy in die beesduikweg agter Kilbarrack gedoen?
'N VROULIKE SUIGELING: (Skud 'n ratel.) En onder Ballybough-brug?
'N HULSTBOS: En in die duiwel se kloof?
BLOOM: (Bloos woedend oral, van frons tot nates, drie trane wat uit sy linkeroog val.) Spaar my verlede.
DIE IERSE UITGESETTE PAGTERS: (In lyfjasse, kniebroeke, met Donnybrook-kermis-knopkieries.) Sjambok hom!
(Bloom, met donkie-ore, gaan sit in die skandpaal met gevoude arms, sy voete wat uitsteek. Hy fluit Don Giovanni, a cenar teco. Artane-weeskinders, hand aan hand, huppel om hom. Meisies van die Prison Gate-sending, hand aan hand, huppel in die teenoorgestelde rigting om.)
DIE ARTANE-WEESKINDERS:
Jou vark, jou hark, jou vuil ou brak!
Jy dink die dames is mal oor jou!
Jy dink die dames is mal oor jou!
DIE PRISON GATE-MEISIES:
As jy Pee sien,
Sê "O, ee!" vir hom,
Es-pres van my,
Sê hy moet kom.
Sê "O, ee!" vir hom,
Es-pres van my,
Sê hy moet kom.
HORINGBLASER: (In efod en jagpet, kondig aan.) En hy sal die sondes van die volk dra na Asasel, die gees wat in die woestyn is, en na Lilit, die nagheks. En hulle sal hom stenig en hom verontreinig, ja, almal van Agendath Netaim en van Misraim, die land van Gam.
(Al die mense gooi sagte pantomime-klippe na Bloom. Baie bona fide-reisigers en honde sonder baas kom naby hom en verontreinig hom. Mastiansky en Citron nader in kaftans, met lang oorlokke. Hulle swaai hul baarde vir Bloom.)
MASTIANSKY EN CITRON: Belial! Laemlein van Istrië, die valse Messias! Abulafia! Herroep!
(George R Mesias, Bloom se kleremaker, verskyn met 'n kleremakersyster onder sy arm en bied 'n rekening aan.)
MESIAS: Aan verandering een paar broek elf sjielings.
BLOOM: (Vryf sy hande vrolik.) Net soos die ou dae. Arme Bloom!
(Reuben J Dodd, swartbaard-Iskariot, slegte herder, wat die verdronke lyk van sy seun op sy skouers dra, nader die skandpaal.)
REUBEN J: (Fluister hees.) Die storie lek. 'n Pimp is na die gattas toe. Spring op die eerste stoomding.
DIE BRANDWEER: Pflaap!
BROEDER BUZZ: (Klee Bloom in 'n geel boetekleed met borduursel van geverfde vlamme en 'n hoë puntige hoed. Hy hang 'n sak buskruit om sy nek en lewer hom aan die burgerlike gesag oor met die woorde.) Vergeef hom sy skulde.
(Luitenant Myers van die Dublin Fire Brigade steek op algemene versoek Bloom aan die brand. Weeklae.)
DIE BURGER: Die hemel sy dank!
BLOOM: (In 'n naatlose kleed gemerk I. H. S. staan regop te midde van feniksvlamme.) Moenie oor my ween nie, o dogters van Erin.
(Hy wys vir Dublinse verslaggewers spore van verbranding. Die dogters van Erin, in swart gewade, met groot gebedeboeke en lang brandende kerse in hul hande, kniel neer en bid.)
DIE DOGTERS VAN ERIN:
Nier van Bloom, bid vir ons
Blom van die Bad, bid vir ons
Mentor van Menton, bid vir ons
Advertensiewerwer vir die Freeman, bid vir ons
Liefdadige Messelaar, bid vir ons
Swerwende Seep, bid vir ons
Sweets of Sin, bid vir ons
Musiek sonder Woorde, bid vir ons
Bestraffer van die Burger, bid vir ons
Vriend van alle Frilletjies, bid vir ons
Allerbarmhartigste Vroedvrou, bid vir ons
Aartappel-amulet teen Pes en Plaag, bid vir ons.
Blom van die Bad, bid vir ons
Mentor van Menton, bid vir ons
Advertensiewerwer vir die Freeman, bid vir ons
Liefdadige Messelaar, bid vir ons
Swerwende Seep, bid vir ons
Sweets of Sin, bid vir ons
Musiek sonder Woorde, bid vir ons
Bestraffer van die Burger, bid vir ons
Vriend van alle Frilletjies, bid vir ons
Allerbarmhartigste Vroedvrou, bid vir ons
Aartappel-amulet teen Pes en Plaag, bid vir ons.
('n Koor van seshonderd stemme, gedirigeer deur Vincent O'Brien, sing die koor uit Händel se Messias Halleluja, want die Here God, die Almagtige, regeer, begelei op die orrel deur Joseph Glynn. Bloom word stom, gekrimp, verkool.)
ZOE: Praat maar tot jy swart in die gesig is.
BLOOM: (In 'n caubeen met 'n kleipyp in die band gesteek, stowwerige brogues, 'n emigrant se rooi sakdoekbondel in sy hand, lei 'n swart moeraseik-vark aan 'n strooitou, met 'n glimlag in sy oog.) Laat ek nou maar gaan, vrou van die huis, want by al die bokke in Connemara, ek het nou net die pa en ma van 'n loesing gekry. (Met 'n traan in sy oog.) Alles waansin. Patriotisme, rou oor die dooies, musiek, toekoms van die ras. Om te wees of nie te wees nie. Die lewensdroom is verby. Maak 'n vreedsame einde. Hulle kan voortleef. (Hy staar treurig in die verte.) Ek is geruïneer. 'n Paar pastille akoniet. Die blindings toegetrek. 'n Brief. Lê dan terug om te rus. (Hy asem sag.) Nie meer nie. Ek het geleef. Vaar. Vaarwel.
ZOE: (Styf, haar vinger in haar nekband.) Regtig? Tot die volgende keer. (Sy smaal.) Seker met die verkeerde voet uit die bed geklim of te gou gekom by jou nooi. O, ek kan jou gedagtes lees!
BLOOM: (Bitter.) Man en vrou, liefde, wat is dit? 'n Prop en 'n bottel. Ek is siek daarvan. Laat alles maar gaan.
ZOE: (Skielik nukkerig.) Ek haat 'n vrot vent wat onopreg is. Gee 'n bleddie hoer 'n kans.
BLOOM: (Berouvol.) Ek is baie onaangenaam. Jy is 'n noodsaaklike euwel. Waar kom jy vandaan? Londen?
ZOE: (Vlot.) Hog's Norton waar die varke die orrels speel. Ek is in Yorkshire gebore. (Sy hou sy hand vas wat na haar tepel voel.) Sê, Tommy Tittlemouse. Hou op daarmee en begin erger. Het jy kontant vir 'n kort tydjie? Tien sjielings?
BLOOM: (Glimlag, knik stadig.) Meer, houri, meer.
ZOE: En meer se ma? (Sy klop hom terloops met fluweelpootjies.) Kom jy saam musiekkamer toe om ons nuwe pianola te sien? Kom, dan skil ek af.
BLOOM: (Voel twyfelagtig aan sy agterkop met die ongeëwenaarde verleentheid van 'n geteisterde smous wat die simmetrie van haar geskilde pere takseer.) Iemand sou verskriklik jaloers wees as sy dit sou weet. Die groenoogmonster. (Ernstig.) Jy weet hoe moeilik dit is. Ek hoef jou nie te vertel nie.
ZOE: (Gevlei.) Wat die oog nie sien nie, treur die hart nie oor nie. (Sy klop hom.) Kom.
BLOOM: Laggende heks! Die hand wat die wieg skommel.
ZOE: Babatjie!
BLOOM: (In babalinne en pelsmantel, grootkop, met 'n helm van donker hare, vestig groot oë op haar vloeiende onderrok en tel sy bronsgespe met 'n mollige vinger, sy klam tong wat uithang en lispel.) Een twee dlie: dlie dwee deen.
DIE GESPE: Hou van my. Hou nie van my nie. Hou van my.
ZOE: Wie swyg, stem toe. (Met klein oopgespreide kloue vang sy sy hand, haar voorvinger wat in sy palm die herkenningsdruk van die geheime monitor gee, wat hom na sy verderf lok.) Warm hande, koue krop.
(Hy aarsel te midde van geure, musiek, versoekings. Sy lei hom na die trappies, trek hom aan die reuk van haar oksels, die ondeug van haar geverfde oë, die geritsel van haar onderrok in wie se kronkelende voue die leeustank skuil van al die manlike diere wat haar al besit het.)
DIE MANLIKE DIERE: (Blaas swael van bronstigheid en mis uit en steier in hul stal, dof brullend, hul bedwelmde koppe wat heen en weer swaai.) Goed!
(Zoe en Bloom bereik die deuropening waar twee susterhoere sit. Hulle bekyk hom nuuskierig onder hul potloodwenkbroue uit en glimlag vir sy haastige buiging. Hy struikel lomp.)
ZOE: (Haar gelukshand red hom dadelik.) Hoepla! Moenie by die trap op val nie.
BLOOM: Die regverdige val sewe maal. (Hy staan eenkant by die drumpel.) Na jou is goeie maniere.
ZOE: Dames eerste, here daarna.
(Sy stap oor die drumpel. Hy aarsel. Sy draai om en, met haar hande uitgesteek, trek hom oor. Hy hop. Aan die gewei-rak in die portaal hang 'n man se hoed en reënjas. Bloom haal sy hoed af maar, toe hy hulle sien, frons hy, glimlag dan, ingedagte. 'n Deur op die tussenportaal word oopgeruk. 'n Man in 'n pers hemp en grys broek, bruingekous, gaan verby met 'n aap se gang, sy kaal kop en bokbaardjie omhoog, 'n vol waterbeker-kruik in sy arms, sy tweestert-swart kruisbande wat by sy hakke bengel. Bloom wend vinnig sy gesig af en buk om op die portaaltafel die spanieloë van 'n hardlopende jakkals te bestudeer: dan, met sy opgeligte kop wat snuif, volg hy Zoe die musiekkamer in. 'n Kap van mauve sneespapier demp die lig van die kandelaar. Rond en rond vlieg 'n mot, bots, ontsnap. Die vloer is bedek met 'n wasdoekmosaïek van jade- en asuur- en sinnaberruite. Voetspore is oral daaroor gestempel, in alle rigtings, hak teen hak, hak teen holte, toon teen toon, voete gesluit, 'n morrisdans van skuifelende voete sonder liggaamspoke, alles in 'n warboel deurmekaar. Die mure is behang met 'n papier van taksisblare en helder oopplekke. In die vuurherd staan 'n skerm van pouvere. Lynch hurk met gekruiste bene op die haardmat van verfilte haar, sy pet agterstevoor. Met 'n staf slaan hy stadig maat. Kitty Ricketts, 'n benerige bleek hoer in 'n vlootblou kostuum, takvelhandskoene teruggerol van 'n koraalarmband, 'n kettingbeursie in haar hand, sit op die rand van die tafel, swaai haar been en kyk na haarself in die vergulde spieël bo die kaggelrak. 'n Punt van haar korsetveter hang effens onder haar baadjie uit. Lynch wys spottend na die paartjie by die klavier.)
KITTY: (Hoes agter haar hand.) Sy's bietjie imbesielerig. (Sy beduie met 'n wikkelende voorvinger.) Blemblem. (Lynch lig haar romp en wit onderrok met die staf op. Sy stryk hulle vinnig af.) Respekteer jouself. (Sy hik, buig dan vinnig haar matroosmus waaronder haar hare gloei, rooi van henna.) O, ekskuus!
ZOE: Meer kalklig, Charley. (Sy gaan na die kandelaar en draai die gas vol oop.)
KITTY: (Loer na die gasvlam.) Wat makeer dit vanaand?
LYNCH: (Diep.) Op kom 'n spook en kabouters.
ZOE: 'n Klap op die rug vir Zoe.
(Die staf in Lynch se hand flits: 'n koperpook. Stephen staan by die pianola waarop sy hoed en esstok uitgestrek lê. Met twee vingers herhaal hy weer die reeks leë kwinte. Florry Talbot, 'n blonde slap ganse-vet hoer in 'n toiingrok van geskimmelde aarbei, lê uitgespartel in die bankhoek, haar slap voorarm wat oor die peul hang, en luister. 'n Swaar karkatjie hang oor haar slaperige ooglid.)
KITTY: (Hik weer met 'n skop van haar oorgeslaande voet.) O, ekskuus!
ZOE: (Dadelik.) Jou kêrel dink aan jou. Maak 'n knoop in jou hemp.
(Kitty Ricketts buig haar kop. Haar boa ontrol, gly, glip oor haar skouer, rug, arm, stoel tot op die grond. Lynch lig die opgekrulde ruspe op sy staf. Sy kronkel haar nek, nestel. Stephen kyk agtertoe na die gehurkte figuur met sy pet agterstevoor.)
STEPHEN: Om die waarheid te sê maak dit nie saak of Benedetto Marcello dit gevind of gemaak het nie. Die rite is die digter se rus. Dit kan 'n ou hymne aan Demeter wees of ook Cœla enarrant gloriam Domini illustreer. Dit is vatbaar vir nodusse of modusse so ver uitmekaar as hiperfrigies en miksolidies en vir tekste so uiteenlopend soos priesters wat haihoep om Dawid s'n, dit wil sê Kirke s'n of wat sê ek Ceres se altaar, en Dawid se wenk uit die stal aan sy hooffagottis oor die alregtheid van sy almagtigheid. Mais nom de nom, dit is 'n ander paar broeke. Jetez la gourme. Faut que jeunesse se passe. (Hy hou op, wys na Lynch se pet, glimlag, lag.) Aan watter kant sit jou kennisknop?
DIE PET: (Met saturniese gal.) Bah! Dit is omdat dit is. Vroumensrede. Jodegriek is griekjood. Uiterstes raak mekaar. Die dood is die hoogste vorm van lewe. Bah!
STEPHEN: Jy onthou nogal akkuraat al my dwalings, grootpratery, foute. Hoe lank moet ek nog my oë vir ontrouheid toemaak? Slypsteen!
DIE PET: Bah!
STEPHEN: Hier's nog een vir jou. (Hy frons.) Die rede is omdat die grondtoon en die dominant geskei word deur die grootste moontlike interval wat...
DIE PET: Wat? Maak klaar. Jy kan nie.
STEPHEN: (Met inspanning.) Interval wat. Die grootste moontlike ellips is. Strokend met. Die uiteindelike terugkeer. Die oktaaf. Wat.
DIE PET: Wat?
(Buite begin die grammofoon The Holy City uitblêr.)
STEPHEN: (Skielik.) Wat uitgegaan het na die eindes van die wêreld om nie homself te deurkruis nie, God, die son, Shakespeare, 'n handelsreisiger, wat homself in werklikheid deurkruis het, word daardie self. Wag 'n oomblik. Wag 'n sekonde. Vervloek daardie vent se lawaai in die straat. Self wat dit self onontkombaar voorafbepaal was om te word. Ecco!
LYNCH: (Met 'n spottende runnik van gelag grinnik vir Bloom en Zoe Higgins.) Wat 'n geleerde toespraak, nè?
ZOE: (Vinnig.) God help jou kop, hy weet meer as wat jy al vergeet het.
(Met vetsugtige domheid beskou Florry Talbot vir Stephen.)
FLORRY: Hulle sê die laaste dag kom hierdie somer.
KITTY: Nee!
ZOE: (Bars uit van die lag.) Groot onregverdige God!
FLORRY: (Beledig.) Nou ja, dit was in die koerante oor die Antichris. O, my voet kielie.
(Verflenterde kaalvoet-koerantseuns, wat 'n kwikstertvlieër laat dobber, trippel verby, skreeuend.)
DIE KOERANTSEUNS: Laatnuus-uitgawe! Uitslag van die hobbelperdwedrenne. Seeslang in die Royal Canal. Antichris veilig aangekom.
(Stephen draai om en sien Bloom.)
STEPHEN: 'n Tyd en tye en 'n halwe tyd.
(Reuben J Antichris, wandelende jood, 'n klouende hand oop op sy ruggraat, strompel vorentoe. Oor sy lendene is 'n pelgrimsak gegord waaruit promesses en onbetaalde wissels steek. Hoog oor sy skouer dra hy 'n lang bootpaal aan wie se haak die deurweekte, ineengedoken massa van sy enigste seun, gered uit die Liffey se waters, aan die sitvlak van sy broek hang. 'n Kabouter in die beeld van Punch Costello, mank, boggelrug, waterhoofdig, prognaties met 'n wykende voorkop en 'n Ally Sloper-neus, tuimel bollemakiesie deur die toenemende donkerte.)
ALMAL: Wat?
DIE KABOUTER: (Sy kake klapper, hy spring heen en weer, rol sy oë, piep, kangaroe-hop met uitgestrekte klouende arms, druk dan skielik sy lipslose gesig deur die mik van sy dye.) Il vient! C'est moi! L'homme qui rit! L'homme primigène! (Hy tol rond en rond met derwisj-gehuil.) Sieurs et dames, faites vos jeux! (Hy hurk en jongleer. Klein roulette-planete vlieg uit sy hande.) Les jeux sont faits! (Die planete storm saam en gee knetterende krake.) Rien va plus! (Die planete, dryfkragtige ballonne, seil opgeswel weg en die hoogte in. Hy spring weg die vakuum in.)
FLORRY: (Sak in 'n verdowing weg, maak skelmpies die kruisteken.) Die einde van die wêreld!
('n Vroulike lou uitwaseming lek uit haar uit. Newelagtige duisternis beslaan die ruimte. Deur die dwarrelende mis buite blêr die grammofoon bo die gehoes en voetgeskuifel uit.)
DIE GRAMMOFOON:
Jerusalem!
Open jou poorte en sing
Hosanna...
Open jou poorte en sing
Hosanna...
('n Vuurpyl skiet die lug in en bars. 'n Wit ster val daaruit en verkondig die voleinding van alle dinge en die wederkoms van Elia. Langs 'n oneindige onsigbare koord, styf gespan van senit tot nadir, tol die Einde van die Wêreld, 'n tweekoppige seekat in 'n gillie se kilts, beremus en tartan-rokkies, deur die duisternis, kop oor hakke, in die vorm van die Drie Bene van Man.)
DIE EINDE VAN DIE WÊRELD: (Met 'n Skotse aksent.) Wie sal die keel row dans, die keel row, die keel row?
(Bo die stampende drif en verstikkende asemhoese uit kras Elia se stem, so hard soos 'n kwartelkoning s'n, hoog in die lug. Swetend in 'n los linnekoorhemp met tregtermoue word hy gesien, met 'n kostersgesig, bo 'n spreekgestoelte waaroor die vaandel van old glory gedrapeer is. Hy slaan op die borswering.)
ELIA: Geen gekef nie, as julle blief, in hierdie hokkie. Jake Crane, Creole Sue, Dove Campbell, Abe Kirschner, doen julle hoesery met julle monde toe. Sê, ek bestuur hierdie hele hooflyn. Boys, doen dit nou. God se tyd is 12.25. Sê vir ma julle sal daar wees. Haas jou bestelling en jy speel 'n gladde aas. Klim hier op. Bespreek deur tot by Ewigheid-aansluiting, die niestop-rit. Net nog een woord. Is jy 'n god of 'n goddelose klont? As die wederkoms op Coney Island kom, is ons gereed? Florry Christus, Stephen Christus, Zoe Christus, Bloom Christus, Kitty Christus, Lynch Christus, dis aan julle om daardie kosmiese krag te snap. Kry ons koue voete oor die kosmos? Nee. Staan aan die kant van die engele. Wees 'n prisma. Jy het daardie iets binne-in, die hoër self. Jy kan skouers skuur met 'n Jesus, 'n Gautama, 'n Ingersoll. Is julle almal in hierdie vibrasie? Ek sê julle is. Kry julle eers daardie ding beet, gemeente, dan is 'n bokkie-plesierrit hemel toe ou nuus. Snap julle my? Dis 'n lewensopkikker, sowaar. Die warmste goed wat nog ooit was. Dis die hele tert met konfyt in. Dis net die oulikste, kwiekste lyn op die mark. Dit is enorm, superweelderig. Dit herstel. Dit vibreer. Ek weet, en ek is 'n vibreerder van formaat. Grappe eenkant en, as ons by die grondrots uitkom, A. J. Christus Dowie en die harmoniale filosofie, het julle dit? O. K. Seventyseven west sixtyninth street. Snap jy my? Dis dit. Bel my op die sonfoon enige ou tyd. Boemelaars, spaar julle seëls. (Hy skreeu.) Nou dan, ons glorielied. Almal sing hartlik saam. Encore! (Hy sing.) Jeru...
DIE GRAMMOFOON: (Verdrink sy stem.) Hoerusalaminjouhoogtehohhhh... (Die plaat kras skrapend teen die naald.)
DIE DRIE HOERE: (Bedek hul ore, kras.) Ahhkkk!
ELIA: (In opgerolde hempsmoue, swart in die gesig, skreeu so hard as wat hy kan, sy arms opgehef.) Groot Broer daarbo, mnr. President, jy hoor wat ek nou net vir jou gesê gedoen het. Sekerlik, ek glo so 'n bietjie sterk in jou, mnr. President. Ek dink sekerlik nou mej. Higgins en mej. Ricketts het godsdiens diep binne-in hulle gekry. Lyk sekerlik vir my ek sien nooit geen bangerder vroumens nie as soos jy was, mej. Florry, netnou toe ek jou gesien gedoen het. Mnr. President, jy kom saam en help my om ons liewe susters te red. (Hy knipoog vir sy gehoor.) Ons mnr. President, hy snap die hele spul en hy sê niks nie.
KITTY-KATE: Ek het myself vergeet. In 'n swak oomblik het ek gedwaal en gedoen wat ek op Constitution hill gedoen het. Ek is deur die biskop gevorm en in die bruin skapulier ingeskryf. My ma se suster het met 'n Montmorency getrou. Dit was 'n werkende loodgieter wat my ondergang was toe ek nog rein was.
ZOE-FANNY: Ek het hom dit sommer vir die lekker in my laat inmoker.
FLORRY-TERESA: Dit was as gevolg van 'n portwyndrankie bo-op Hennessy se drie-ster. Ek was skuldig met Whelan toe hy in die bed ingeglip het.
STEPHEN: In die begin was die woord, aan die end die wêreld sonder end. Geseënd is die agt saligsprekinge.
(Die saligsprekinge, Dixon, Madden, Crotthers, Costello, Lenehan, Bannon, Mulligan en Lynch in wit chirurgiese studentejasse, vier langs mekaar, ganspas, marsjeer vinnig en lawaaierig verby.)
DIE SALIGSPREKINGE: (Onsamehangend.) Bier beesvleis bakleibrak bybul besigum barnum buggerum biskop.
LYSTER: (In kwakergrys kniebroek en breërandhoed, sê diskreet.) Hy is ons vriend. Ek hoef nie name te noem nie. Soek gij die lig.
(Hy courante verby. Best kom in in haarkappersdrag, blinkgestryk, sy lokke in krulpapiere. Hy lei John Eglinton, wat 'n mandaryn se kimono van Nankeen-geel dra, met akkedisletters, en 'n hoë pagodehoed.)
BEST: (Glimlag, lig die hoed en wys 'n kaalgeskeerde kop waaruit bo-op 'n vlegsel-toupee steek, vasgemaak met 'n oranje kuifstrik.) Ek was hom net besig om mooi te maak, weet jy. 'n Ding van skoonheid, weet jy, sê Yeats, of ek bedoel, sê Keats.
JOHN EGLINTON: (Haal 'n groenkap-donkerlantern te voorskyn en flits dit na 'n hoek: met vitterige aksent.) Estetika en kosmetika is vir die boudoir. Ek is uit op die waarheid. Gewone waarheid vir 'n gewone man. Tanderagee wil die feite hê en is van plan om hulle te kry.
(In die keël van die soeklig agter die kolebak broei, ollave, heiligoog, die bebaarde figuur van Mananaun MacLir, ken op die knieë. Hy staan stadig op. 'n Koue seewind waai uit sy druïdemond. Om sy kop kronkel palings en paling-kleintjies. Hy is oorkors met seegras en skulpe. Sy regterhand hou 'n fietspomp. Sy linkerhand gryp 'n reusagtige kreef aan sy twee knypers.)
MANANAUN MACLIR: (Met 'n stem van golwe.) Aum! Hek! Wal! Ak! Lub! Mor! Ma! Wit jogin van die gode. Okkulte pimander van Hermes Trismegistos. (Met 'n stem van fluitende seewind.) Punarjanam patsypunjaub! Ek laat nie aan my been trek nie. Dit is deur een gesê: pas op vir die linkerhand, die kultus van Shakti. (Met 'n kreet van stormvoëls.) Shakti Shiva, donkerverborge Vader! (Hy slaan met sy fietspomp die kreef in sy linkerhand. Op sy koöperatiewe wyserplaat gloei die twaalf tekens van die diereriem. Hy weeklaag met die heftigheid van die oseaan.) Aum! Baum! Pyjaum! Ek is die lig van die opstal! Ek is die droomerige roomerige botter.
('n Geraamte-judashand wurg die lig. Die groen lig verbleek na mauve. Die gasvlam huil fluitend.)
DIE GASVLAM: Pooah! Pfuiiiiiii!
(Zoe hardloop na die kandelaar en, met haar been gebuig, stel die gloeikousie reg.)
ZOE: Wie het 'n entjie noudat ek hier is?
LYNCH: (Gooi 'n sigaret op die tafel.) Hier.
ZOE: (Haar kop opsy gekantel in gemaakte trots.) Is dit hoe jy die pot vir 'n dame aangee? (Sy rek op om die sigaret bo die vlam aan te steek, draai dit stadig, en wys die bruin bossies van haar oksels. Lynch lig met sy pook vrypostig een kant van haar onderrok op. Kaal van haar kousbande af op verskyn haar vlees onder die saffier in 'n watergees se groen. Sy pof kalm aan haar sigaret.) Kan jy die skoonheidskolletjie op my agterstewe sien?
LYNCH: Ek kyk nie.
ZOE: (Maak skaapoë.) Nee? Jy sou nie 'n kleiner ding doen nie. Sou jy 'n suurlemoen suig?
(Met gemaakte skaamte skeel loerend kyk sy met sydelingse betekenis na Bloom, en draai dan na hom toe en trek haar onderrok van die pook los. Blou vloeistof vloei weer oor haar vlees. Bloom staan, glimlag begerig, draai sy duime. Kitty Ricketts lek haar middelvinger met haar spoeg en, terwyl sy in die spieël kyk, stryk albei wenkbroue glad. Lipoti Virag, basilikogrammaat, skiet vinnig deur die skoorsteenpyp af en stap twee treë na links op lomp pienk stelte. Hy is in verskeie oorjasse ingeworsel en dra 'n bruin macintosh waaronder hy 'n rol perkament hou. In sy linkeroog flits die monokel van Cashel Boyle O'Connor Fitzmaurice Tisdall Farrell. Op sy kop sit 'n Egiptiese pschent. Twee skryfvere steek bo sy ore uit.)
VIRAG: (Hakke teen mekaar, buig.) My naam is Virag Lipoti, van Szombathely. (Hy hoes nadenkend, droog.) Promiskue naaktheid is hier rond baie in die oog, nè? Onopsetlik het haar agteraansig die feit onthul dat sy nie daardie taamlik intieme kledingstukke dra waarvan jy 'n besondere aanbidder is nie. Die inspuitingsmerk op die dy het jy, hoop ek, opgemerk? Goed.
BLOOM: Granpapachi. Maar...
VIRAG: Nommer twee, aan die ander kant, sy van die kersierooi en coiffeuse-wit, wie se hare nie min te danke het aan ons stamelikser van goferhout nie, is in wandelkostuum en styf gekorset na haar sit, sou ek meen. Ruggraat voor, om so te sê. Korrigeer my, maar ek het nog altyd verstaan dat die handeling so uitgevoer deur dartelende mense met kykies van onderklere jou aangetrek het op grond van sy eksibisionistististisiteit. Met een woord. Hippogrief. Is ek reg?
BLOOM: Sy is taamlik maer.
VIRAG: (Nie onaangenaam nie.) Absoluut! Goed opgemerk, en daardie pannier-sakke van die romp en effense tolvorm-effek is ontwerp om 'n bondelrigheid van heup te suggereer. 'n Nuwe aankoop by een of ander monsteruitverkoping waarvoor 'n uilskuiken gestroop is. Hoeragtige tooisel om die oog te bedrieg. Let op die aandag aan besonderhede van stofspikkels. Moenie tot môre aantrek wat jy vandag kan dra nie. Parallaks! (Met 'n senuweetrek van sy kop.) Het jy my brein hoor knak? Pollisillabaks!
BLOOM: (Een elmboog in 'n hand, 'n voorvinger teen sy wang.) Sy lyk hartseer.
VIRAG: (Sinies, sy weselstande geel ontbloot, trek sy linkeroog met 'n vinger af en blaf hees.) Kullery! Pas op vir die flapper en die skyn-treurige. Lelie van die stege. Almal besit die vrygeselleknopie wat deur Rualdus Columbus ontdek is. Tuimel haar. Columbel haar. Verkleurmannetjie. (Meer joviaal.) Wel dan, veroorloof my om jou aandag op item nommer drie te vestig. Daar is baie van haar met die blote oog sigbaar. Let op die massa geoksigeneerde plantmateriaal op haar skedel. Hoeho, sy bons! Die lelike eendjie van die geselskap, langgebou en diep in die kiel.
BLOOM: (Spytig.) Wanneer jy sonder jou geweer uitkom.
VIRAG: Ons kan jou alle handelsmerke gee, lig, medium en sterk. Betaal jou geld, maak jou keuse. Hoe gelukkig kon jy met enigeen wees...
BLOOM: Met...?
VIRAG: (Sy tong krul op.) Lyum! Kyk. Sy is breed oor die balk. Sy is bedek met 'n heel aansienlike laag vet. Klaarblyklik soogdier in die gewig van die boesem, merk jy op dat sy voor, goed vorentoe, twee uitsteeksels van baie agtenswaardige afmetings het, geneig om in die middagsopbord te val, terwyl op haar agterkant laer af twee bykomende uitsteeksels is, suggestief van kragtige rektum en geswel vir betasting, wat niks te wense oorlaat behalwe kompaktheid nie. Sulke vlesige dele is die produk van sorgvuldige voeding. Wanneer hulle in die hok vetgemaak word, bereik hul lewers 'n olifantagtige grootte. Balletjies vars brood met fenegriek en bensoïengom, afgespoel met slukke groen tee, skenk hulle gedurende hul kort bestaan natuurlike speldekussings van heel kolossale spek. Dit pas in jou kraam, nè? Vleiswarmpotte van Egipte om na te smag. Wentel jou daarin. Lycopodium. (Sy keel trek.) Klapbang! Daar gaan hy weer.
BLOOM: Die karkatjie hou ek nie van nie.
VIRAG: (Lig sy wenkbroue.) Aanraking met 'n goue ring, sê hulle. Argumentum ad feminam, soos ons in ou Rome en antieke Griekeland gesê het in die konsulskap van Diplodocus en Ichthyosauros. Vir die res Eva se beproefde middel. Nie te koop nie. Net te huur. Hugenoot. (Hy trek.) Dit is 'n snaakse geluid. (Hy hoes bemoedigend.) Maar moontlik is dit net 'n vrat. Ek neem aan jy sal onthou het wat ek jou oor daardie punt sal geleer het? Koringmeel met heuning en neutmuskaat.
BLOOM: (Peinsend.) Koringmeel met lycopodium en syllabax. Hierdie deurtastende beproewing. Dit was 'n buitengewoon vermoeiende dag, 'n hoofstuk van ongelukke. Wag. Ek bedoel, vratbloed versprei vratte, het jy gesê...
VIRAG: (Streng, sy neus hardgeboggel, sy syoog wat knipoog.) Hou op om jou duime te draai en dink 'n goeie ou gedink. Sien, jy het vergeet. Oefen jou mnemotegniek. La causa è santa. Tara. Tara. (Eenkant.) Hy sal beslis onthou.
BLOOM: Roosmaryn ook, het ek jou verstaan om te sê, of wilskrag oor parasitiese weefsel. Dan nee nee ek het 'n vermoede. Die aanraking van 'n dooiehand genees. Mnemo?
VIRAG: (Opgewonde.) Ek sê so. Ek sê so. Juis so. Tegniek. (Hy tik energiek op sy perkamentrol.) Hierdie boek sê vir jou hoe om op te tree met alle beskrywende besonderhede. Raadpleeg die indeks vir opgewonde vrees van akoniet, melancholie van soutsuur, priapiese pulsatilla. Virag gaan nou oor amputasie praat. Ons ou vriend bytmiddel. Hulle moet uitgehonger word. Knip af met perdehaar onder die ingesnoerde nek. Maar, om die toneel na die Bulgaar en die Bask te verskuif, het jy al besluit of jy van vroue in manlike gewaad hou of nie? (Met 'n droë gegiggel.) Jy was van plan om 'n hele jaar aan die studie van die godsdiensvraagstuk te wy en die somermaande van 1886 daaraan om die sirkel te kwadreer en daardie miljoen te wen. Granaat! Van die verhewe tot die belaglike is maar een tree. Pajamas, laat ons sê? Of stokkinet-knickers met 'n kruisstuk, toe? Of, stel ons die geval, daardie ingewikkelde kombinasies, kamiknickers? (Hy kraai spottend.) Kiekerikie!
(Bloom bekyk onseker die drie hoere en staar dan na die gesluierde mauve lig, terwyl hy die ewigfladderende mot hoor.)
BLOOM: Ek wou toe nou afgesluit gehad het. Nagrok was nooit. Vandaar dit. Maar môre is 'n nuwe dag sal wees. Verlede was is vandag. Wat nou is sal dan môre soos nou was verlede gister wees.
VIRAG: (Souffleer in 'n varkfluistering.) Insekte van die dag slyt hul kortstondige bestaan in herhaalde coïtus, gelok deur die reuk van die minderwaardig pulchritudineuse wyfie wat 'n uitgerekte pudendale senuwee in die dorsale streek besit. Mooi Lorrie! (Sy geel papegaaibek babbel deur die neus.) Hulle het 'n spreekwoord gehad in die Karpate in of omtrent die jaar vyfduisend vyfhonderd en vyftig van ons jaartelling. Een eetlepel heuning sal vriend Bruin meer lok as 'n halfdosyn vate eersteklas moutasyn. Beer se brom bekommer bye. Maar hiervan afgesien. Op 'n ander tyd mag ons hervat. Ons was baie tevrede, ons ander. (Hy hoes en, met gefronste voorkop, vryf hy sy neus peinsend met 'n skeppende hand.) Julle sal vind dat hierdie naginsekte die lig volg. 'n Illusie want onthou hul komplekse onverstelbare oog. Vir al hierdie netelige punte sien die sewentiende boek van my Fundamentals of Sexology or the Love Passion wat dokter L. B. sê die boeksensasie van die jaar is. Sommige, tot voorbeeld, is daar weer wie se bewegings outomaties is. Bemerk. Dit is sy toepaslike son. Nagvoël nagson nagstad. Jaag my, Charley! (Hy blaas in Bloom se oor.) Zzzz!
BLOOM: By of brommer ook ander dag stamp teen skaduwee op muur verdwaas self toe my gedwaal verdwaas af hemp goeie ding ek...
VIRAG: (Sy gesig onbewoë, lag in 'n ryk vroulike toonaard.) Pragtig! Spaanse vlieg in sy gulpvlieg of 'n mosterdpleister op sy plantstok. (Hy klok vraatsugtig met kalkoenlelle.) Kokkelkoen! Kokkelkoen! Waar is ons? Sesam, gaan oop! Kom tevoorskyn! (Hy rol sy perkament haastig oop en lees, sy gloeiwurmneus wat agteruit oor die letters loop wat hy klou.) Vertoef, goeie vriend. Ek bring u u antwoord. Redbank-oesters sal binnekort op ons wees. Ek's die beste o'kok. Daardie sappige tweekleppiges mag ons help en die truffels van Périgord, knolle losgewoel deur meneer alesvretende varkie, was onoortreflik in gevalle van senuweeswakte of viragitis. Al stink hulle, steek hulle tog. (Hy swaai sy kop met kekkelende spot.) Jokkulêr. Met my oogglas in my okulêr. (Hy nies.) Amen!
BLOOM: (Afwesig.) Okulêr is vrou se tweekleppige geval erger. Altyd sesam gaan oop. Die gesplete geslag. Waarom hulle bang is vir ongedierte, kruipende goed. Tog weerspreek Eva en die slang. Nie 'n historiese feit nie. Ooglopende analogie met my idee. Slange is ook vraatsugtig na vrouemelk. Kronkel hul weg deur myle alesvretende woud om haar bors droog te suigsappig. Soos daardie kokkelkoenjokkulêre Romeinse matrones van wie mens lees in Elephantuliasis.
VIRAG: (Sy mond vooruitgestoot in harde plooie, oë klipperig troosteloos toe, psalmodieer in 'n uitheemse eentonigheid.) Dat die koeie met hul daardie opgeswelde uiers dat hulle gewees het die die bekende...
BLOOM: Ek gaan gil. Ekskuus tog. Ag? So. (Hy herhaal.) Spontaan die sauriër se lêplek opsoek ten einde hul spene aan sy gretige suiging toe te vertrou. Mier melk plantluis. (Diepsinnig.) Instink regeer die wêreld. In die lewe. In die dood.
VIRAG: (Kop skeef, maak sy rug en geboë vlerkskouers krom, loer na die mot uit dowwe uitpeuloë, wys met 'n horingklou en roep uit.) Wie's mot mot? Wie's liewe Gerald? Liewe Ger, is dit jy? O liewe, hy is Gerald. O, ek vrees baie hy sal uiters erg gebrand word. Sal een ashseblief pershoon nie nou verhinder so katastrofies mit agitasie van eersteklas tafelservjet nie? (Hy miaau.) Kietsie kietsie kietsie kietsie! (Hy sug, trek terug en staar sywaarts af met hangende onderkaak.) Wel, wel. Hy rus weldra. (Hy klap sy kake skielik op die lug toe.)
DIE MOT:
Ek's 'n klein klein dingetjie
Wat vlieg en vlieg as lente spring
Rond en rond 'n ringeling.
Lank gelede was ek koning
Nou doen ek hierdie soort ding
Op die vlerk, in die kring!
Bing!
Wat vlieg en vlieg as lente spring
Rond en rond 'n ringeling.
Lank gelede was ek koning
Nou doen ek hierdie soort ding
Op die vlerk, in die kring!
Bing!
(Hy storm teen die mauve lampskerm in, luidrugtig fladderend.) Fraai fraai fraai fraai fraai fraai frilletjie-onderrokkies.
(Van links bo-ingang kom Henry Flower met twee glyende treë vorentoe na links voor middel. Hy dra 'n donker mantel en 'n hangende gepluimde sombrero. Hy dra 'n ingelegde hakkebord met silwersnare en 'n langsteel-bamboes-Jakobspyp, die kleikop gevorm as 'n vrouekop. Hy dra donker fluweelkouse en dansskoene met silwergespe. Hy het die romantiese Verlosser se gesig met golwende lokke, dun baard en snor. Sy speekbene en mossievoete is dié van die tenoor Mario, prins van Candia. Hy skik sy geplooide kragies en bevogtig sy lippe met 'n deurgang van sy verliefde tong.)
HENRY: (In 'n lae soetklinkende stem, terwyl hy aan die snare van sy kitaar raak.) Daar is 'n blom wat bloeiet.
(Virag strydlustig, sy kakebeen vasgesit, staar na die lamp. Ernstige Bloom beskou Zoe se nek. Henry, galant, draai met hangende keelvel na die klavier.)
STEPHEN: (By homself.) Speel met jou oë toe. Boots pa na. My maag vul met die peule van die varke. Te veel hiervan. Ek sal opstaan en gaan na my. Verwag dit is die. Steve, gy is in 'n benarde staat. Moet ou Deasy besoek of telegrafeer. Ons onderhoud van vanoggend het 'n diep indruk op my gelaat. Al is ons ouderdomme. Sal môre volledig skryf. Ek's terloops gedeeltelik dronk. (Hy raak weer aan die klawers.) Mineurakkoord kom nou. Ja. Nie veel nie egter.
(Almidano Artifoni hou 'n stokrol musiek uit met kragtige snorwerk.)
ARTIFONI: Ci rifletta. Lei rovina tutto.
FLORRY: Sing vir ons iets. Love's old sweet song.
STEPHEN: Geen stem nie. Ek is 'n uiters afgewerkte kunstenaar. Lynch, het ek jou die brief oor die luit gewys?
FLORRY: (Grynslaggend.) Die voël wat kan sing en nie wil sing nie.
(Die Siamese tweeling, Philip Dronk en Philip Nugter, twee Oxford-dosente met grassnyers, verskyn in die vensternis. Albei is gemasker met Matthew Arnold se gesig.)
PHILIP NUGTER: Neem 'n gek se raad. Alles is nie wel nie. Werk dit uit met die stompkant van 'n potlood, soos 'n goeie jong idioot. Drie pond twaalf het jy gekry, twee note, een sovereign, twee krone, as die jeug maar wis. Mooney's en ville, Mooney's sur mer, die Moira, Larchet's, Holles street-hospitaal, Burke's. Hè? Ek hou jou dop.
PHILIP DRONK: (Ongeduldig.) Ag, twak, man. Gaan na die hel! Ek het my pad betaal. As ek maar net van oktawe kon uitvind. Verdubbeling van persoonlikheid. Wie was dit wat my sy naam gesê het? (Sy grassnyer begin snor.) Aha, ja. Zoe mou sas agapo. Het 'n idee ek was al voorheen hier. Wanneer was dit nie Atkinson sy kaartjie het ek êrens. Mac Iemand. Unmack ek het dit. Hy het my vertel van, wag 'n bietjie, Swinburne, was dit, nee?
FLORRY: En die liedjie?
STEPHEN: Die gees is gewillig maar die vlees is swak.
FLORRY: Kom jy uit Maynooth? Jy lyk soos iemand wat ek eenkeer geken het.
STEPHEN: Nou daaruit. (By homself.) Slim.
PHILIP DRONK EN PHILIP NUGTER: (Hul grassnyers snor met 'n rigaudon van grashalms.) Slim altyd. Daaruit daaruit. Terloops het jy die boek, die ding, die esstok? Ja, daar dit, ja. Slimaltyd daaruitnou. Bly in kondisie. Doen soos ons.
ZOE: Daar was twee aande gelede 'n priester hier onder om sy stukkie besigheid te doen met sy jas toegeknoop. Jy hoef nie weg te kruip nie, sê ek vir hom. Ek weet jy het 'n Roomse boordjie.
VIRAG: Volkome logies uit sy standpunt. Sondeval. (Skerp, sy pupille wat groei.) Na die hel met die pous! Niks nuuts onder die son nie. Ek is die Virag wat die Sex Secrets of Monks and Maidens onthul het. Why I left the church of Rome. Lees The Priest, the Woman and the Confessional. Penrose. Flipperty Jippert. (Hy kronkel.) Vrou, wat met soete pudor haar gordel van biesietou losmaak, bied haar alnat yoni aan man se lingam. Kort tyd daarna skenk man aan vrou stukke oerwoudvleis. Vrou toon vreugde en bedek haarself met veresvelle. Man bemin haar yoni woes met groot lingam, die stywe een. (Hy roep uit.) Coactus volui. Dan sal duiselige vrou rondhardloop. Sterk man gyrp vrou se pols. Vrou skree, byt, spuck. Man, nou woes kwaad, slaan vrou se vet yadgana. (Hy jaag sy stert.) Piffpaff! Popo! (Hy stop, nies.) Pchp! (Hy karring aan sy agterstewe.) Prrrrrht!
LYNCH: Ek hoop jy het die goeie vader 'n boetedoening gegee. Nege glorias vir die afskiet van 'n biskop.
ZOE: (Spuit walrusrook deur haar neusgate.) Hy kon nie 'n verbinding kry nie. Net, jy weet, sensasie. 'n Droë skoot.
BLOOM: Arme man!
ZOE: (Ligweg.) As dit nie was vir wat met hom gebeur het nie.
BLOOM: Hoe?
VIRAG: ('n Duiwelse rictus van swart glans trek sy gelaat saam, hy strek sy maer nek vorentoe. Hy lig 'n maankalfsnoet en huil.) Verfluchte Goim! Hy het 'n vader gehad, veertig vaders. Hy het nooit bestaan nie. Vark God! Hy het twee linkervoete gehad. Hy was Judas Iacchia, 'n Libiese eunug, die pous se baster. (Hy leun uit op gefolterde voorpote, elmboë styf gebuig, sy oog in doodsangs in sy plat skedelnek, en tjank oor die stom wêreld.) 'n Hoerkind. Apokalips.
KITTY: En Mary Shortall wat in die Lock was met die pokke wat sy by Jimmy Pidgeon in die blou pette gekry het, het 'n kind by hom gehad wat nie kon sluk nie en wat in die stuiptrekkings in die matras versmoor het en ons het almal bygedra vir die begrafnis.
PHILIP DRONK: (Ernstig.) Qui vous a mis dans cette fichue position, Philippe?
PHILIP NUGTER: (Vrolik.) C'était le sacré pigeon, Philippe.
(Kitty haal die spelde uit haar hoed en sit dit kalm neer, terwyl sy haar hennahare klop. En 'n mooier, 'n fyner kop innemende krulle is nog nooit op 'n hoer se skouers gesien nie. Lynch sit haar hoed op. Sy ruk dit af.)
LYNCH: (Lag.) En met sulke genietinge het Metchnikoff mensape ingeënt.
FLORRY: (Knik.) Lokomotoriese ataksie.
ZOE: (Vrolik.) O, my woordeboek.
LYNCH: Drie wyse maagde.
VIRAG: (Koorsgeskud, oorvloedige geel kuit wat oor sy benerige epileptiese lippe skuim.) Sy het liefdesdrankies verkoop, witwas, lemoenbloeisel. Panther, die Romeinse hoofman oor honderd, het haar met sy genitoria besoedel. (Hy steek 'n flikkerende fosforiserende skerpioentong uit, sy hand op sy mik.) Messias! Hy het haar trommelvlies laat bars. (Met brabbelende bobbejaankrete ruk hy sy heupe in die siniese spasma.) Hik! Hek! Hak! Hok! Huk! Kok! Kuk!
(Ben Jumbo Dollard, rooiwangig, spierbonkig, harigneusgatig, reusebaardig, koolorig, ruigborstig, borselmanig, vetpappig, tree na vore, sy lendene en geslagsdele vasgetrek in 'n paar swart swemsakbroeke.)
BEN DOLLARD: (Klepper kastanjetbene in sy groot gestopte pote, jodel joviaal in 'n lae vaatbariton.) Wanneer liefde my vurige siel verswelg.
(Die maagde Suster Callan en Suster Quigley bars deur die kryt-opsigters en die toue en oorval hom met oop arms.)
DIE MAAGDE: (Uitbundig.) Big Ben! Ben my Chree!
'N STEM: Hou daai vent met die slegte broek vas.
BEN DOLLARD: (Slaan op sy dy in oorvloedige gelag.) Hou hom nou vas.
HENRY: (Terwyl hy 'n afgekapte vrouekop teen sy bors streel, prewel.) U hart, my liefde. (Hy tokkel sy luitsnare.) Toe ek eers daardie...
VIRAG: (Vervel sy velle, sy veelvuldige vere wat uitval.) Rotte! (Hy gaap, wys 'n koolswart keel, en sluit sy kake met 'n opwaartse stoot van sy perkamentrol.) Nadat ek dit gesê het, het ek my vertrek geneem. Vaarwel. Vaar gy wel. Dreck!
(Henry Flower kam sy snor en baard vinnig met 'n sakkam en gee 'n koeilek aan sy hare. Gestuur deur sy rapier, gly hy na die deur, sy wilde harp agter hom oorgegooi. Virag bereik die deur in twee lomp stelthuppe, sy stert gelig, en klap behendig sywaarts teen die muur 'n ettergeel strooibiljet, wat hy met sy kop vasstamp.)
DIE STROOIBILJET: K. 11. Post No Bills. Streng vertroulik. Dr Hy Franks.
HENRY: Alles is nou verlore.
(Virag skroef sy kop in 'n kits af en hou dit onder sy arm.)
VIRAG SE KOP: Kwak!
(Exeunt afsonderlik.)
STEPHEN: (Oor sy skouer vir Zoe.) Jy sou die vegtende pastoor verkies het wat die protestantse dwaling gestig het. Maar pas op vir Antisthenes, die hondewysgeer, en die laaste einde van Arius Heresiarchus. Die doodstryd in die kleinhuisie.
LYNCH: Alles een en dieselfde God vir haar.
STEPHEN: (Vroom.) En soewereine Heer van alle dinge.
FLORRY: (Vir Stephen.) Ek's seker jy's 'n bedorwe priester. Of 'n monnik.
LYNCH: Hy is. 'n Kardinaal se seun.
STEPHEN: Kardinaalsonde. Monnike van die skroef.
(Sy Eminensie Simon Stephen Kardinaal Dedalus, Primaat van die hele Ierland, verskyn in die deur, geklee in rooi soutane, sandale en sokkies. Sewe dwergagtige aapakoliete, ook in rooi, kardinale sondes, hou sy sleep op en loer daaronder in. Hy dra 'n gehawende syhoed skuins op sy kop. Sy duime is in sy oksels gesteek en sy palms uitgesprei. Om sy nek hang 'n rosekrans van kurkproppe wat op sy bors in 'n kurktrekkerkruis eindig. Hy laat sy duime los, roep genade van omhoog af met groot golwende gebare en verkondig met opgeblase praal:)
DIE KARDINAAL:
Conservio lê gevange
Hy lê in die diepste kerker
Met boeie en kettings om sy ledemate
Wat opwaarts van drie ton weeg.
Hy lê in die diepste kerker
Met boeie en kettings om sy ledemate
Wat opwaarts van drie ton weeg.
(Hy kyk 'n oomblik na almal, sy regteroog styf toe, sy linkerwang opgeblaas. Dan, onbekwaam om sy vrolikheid te onderdruk, wieg hy heen en weer, hande in die sye, en sing met breë uitgelate humor:)
O, die arme klein kalant,
Sysysysysy pote was geel aan elke kant,
Hy was mollig, vet, swaar en so rats soos 'n slang
Maar 'n bleddie barbaar
Om sy witkool te bewaar
Het Nell Flaherty se eendlus-woerd vermoor in die gang.
Sysysysysy pote was geel aan elke kant,
Hy was mollig, vet, swaar en so rats soos 'n slang
Maar 'n bleddie barbaar
Om sy witkool te bewaar
Het Nell Flaherty se eendlus-woerd vermoor in die gang.
('n Menigte muggies swerm wit oor sy kleed. Hy krap homself met gekruiste arms aan sy ribbes, grimasserend, en roep uit:)
Ek ly die doodsangs van die verdoemdes. By die heilige fiedel, dank die liewe Jesus dat daardie snaakse klein kêreltjies nie eenstemmig is nie. As hulle was, sou hulle my van die aangesig van die bleddie aardbol af wegstap.
(Kop skeef seën hy kortaf met voor- en middelvinger, gee die Paassoen en skuifel komies weg in 'n dubbelpas, terwyl hy sy hoed van kant tot kant swaai, en krimp vinnig tot die grootte van sy sleepdraers. Die dwergakoliete, giggelend, loerend, stampend, knipogend, paassoenend, sigsag agter hom aan. Sy stem word van ver af gehoor, mild, meedoënd, manlik, melodieus:)
Sal my hart dra tot by jou,
Sal my hart dra tot by jou,
En die asem van die balsemnag
Sal my hart dra tot by jou!
Sal my hart dra tot by jou,
En die asem van die balsemnag
Sal my hart dra tot by jou!
(Die foefie-deurknop draai.)
DIE DEURKNOP: Jouuuu!
ZOE: Die duiwel is in daardie deur.
('n Manlike gestalte gaan die krakende trap af en word gehoor waar hy die reënjas en hoed van die kapstok afhaal. Bloom beweeg onwillekeurig vorentoe en, terwyl hy in die verbygaan die deur halfpad toemaak, haal hy die sjokolade uit sy sak en bied dit senuweeagtig aan Zoe aan.)
ZOE: (Snuif fluks aan sy hare.) Hmmm! Bedank jou ma vir die konyne. Ek is baie lief vir wat ek van hou.
BLOOM: (Hoor 'n manstem in gesprek met die hoere op die drumpel en spits sy ore.) As dit hy was? Daarna? Of omdat nie? Of die dubbele wedden?
ZOE: (Skeur die silwerfoelie oop.) Vingers is voor vurke gemaak. (Sy breek 'n stuk af en peusel daaraan, gee 'n stuk aan Kitty Ricketts en draai dan katjieagtig na Lynch.) Geen beswaar teen Franse lekkertjies nie? (Hy knik. Sy terg hom.) Wil jy dit nou hê of wag tot jy dit kry? (Hy maak sy mond oop, sy kop skeef. Sy swaai die prys in 'n linkersirkel. Sy kop volg. Sy swaai dit terug in 'n regtersirkel. Hy kyk haar stip aan.) Vang!
(Sy gooi 'n stuk. Met 'n behendige hap vang hy dit en byt dit met 'n kraak deur.)
KITTY: (Kouend.) Die ingenieur saam met wie ek by die basaar was het altyd pragtiges. Vol van die beste likeure. En die onderkoning was daar met sy dame. Die pret wat ons op Toft se hobbelperde gehad het. Ek's nog steeds duiselig.
BLOOM: (In Svengali se pelsoorjas, met gevoude arms en Napoleontiese voorkuif, frons hy in buikspreekagtige duiwelbeswering met deurdringende arendsblik na die deur. Dan, styf met die linkervoet vorentoe, maak hy 'n vinnige strykbeweging met dwingende vingers en gee die teken van oud-meester, terwyl hy sy regterarm van sy linkerskouer afwaarts trek.) Gaan, gaan, gaan, ek besweer jou, wie jy ook al is!
('n Manlike hoes en tree word gehoor wat buite deur die mis verbygaan. Bloom se gelaatstrekke ontspan. Hy plaas 'n hand in sy onderbaadjie en poseer kalm. Zoe bied hom sjokolade aan.)
BLOOM: (Plegtig.) Dankie.
ZOE: Doen soos jy gesê word. Hier!
('n Ferm hakkeklakkende tree word op die trap gehoor.)
BLOOM: (Neem die sjokolade.) Afrodisiakum? Reinvaren en polei. Maar ek het dit gekoop. Vanielje kalmeer of? Mnemo. Verwarde lig verwar geheue. Rooi beïnvloed lupus. Kleure beïnvloed vroue se karakters, as hulle enige het. Hierdie swart maak my treurig. Eet en wees vrolik want môre. (Hy eet.) Beïnvloed smaak ook, mauve. Maar dit is so lank sedert ek. Lyk nuut. Afro. Daardie priester. Moet kom. Beter laat as nooit. Probeer truffels by Andrews.
(Die deur gaan oop. Bella Cohen, 'n massiewe hoerehuismeesteres, kom in. Sy is geklee in 'n driekwart-ivoortabberd, aan die soom omsoom met getossde selfkant, en koel haarself af deur flirtend met 'n swart horingwaaier te wapper soos Minnie Hauck in Carmen. Aan haar linkerhand is trou- en bewaarringe. Haar oë is diep met roet aangesit. Sy het 'n uitspruitende snor. Haar olyfgesig is swaar, effens besweet en volneusig met oranjegetinte neusgate. Sy het groot hangende beril-oorbelle.)
BELLA: Magtag! Ek's een sopnat sweet.
(Sy kyk rond na die paartjies. Dan rus haar oë met harde aandrang op Bloom. Haar groot waaier wan wind na haar verhitte gesignek en embonpoint. Haar valkoë glinster.)
DIE WAAIER: (Flirtend, vinnig, dan stadig.) Getroud, sien ek.
BLOOM: Ja. Gedeeltelik, ek het verlê...
DIE WAAIER: (Half oop, dan toe.) En die missus is baas. Onderrokregering.
BLOOM: (Kyk af met 'n skaapagtige grynslag.) Dit is so.
DIE WAAIER: (Toegevou, rus teen haar linkeroorbel.) Het jy my vergeet?
BLOOM: Na. Jee.
DIE WAAIER: (Toegevou, hand in die sy teen haar middel.) Is my haar was jy gedroom voorheen? Was toe sy hom jy ons sedertdien geken? Is almal hulle en dieselfde nou ons?
(Bella nader, saggies tikkend met die waaier.)
BLOOM: (Ineenkrimpend.) Magtige wese. Lees in my oë daardie sluimering waarvan vroue hou.
DIE WAAIER: (Tikkend.) Ons het mekaar al ontmoet. Jy is myne. Dit is die noodlot.
BLOOM: (Oorbluf.) Uitbundige vroumens. Ontsaglik begeer ek u oorheersing. Ek is uitgeput, verlate, nie meer jonk nie. Ek staan, by wyse van spreke, met 'n ongeposte brief wat die ekstra regulasiegeld dra voor die te-laat-bus van die hoofposkantoor van die menslike lewe. Die deur en venster wat op 'n regte hoek oop is, veroorsaak 'n trek van twee-en-dertig voet per sekonde volgens die wet van vallende liggame. Ek het hierdie oomblik 'n steek van iskias in my linker-gluteale spier gevoel. Dit loop in ons familie. Arme liewe papa, 'n wewenaar, was 'n ware barometer daarvan. Hy het in dierlike warmte geglo. 'n Streepkatvel het sy winteronderbaadjie gevoer. Teen die einde, met koning Dawid en die Sunamitiese in gedagte, het hy sy bed gedeel met Athos, getrou na die dood. 'n Hond se spoeg soos u waarskynlik... (Hy krimp ineen.) Ag!
RICHIE GOULDING: (Sakbelaai, gaan by die deur verby.) Spot is vang. Beste waarde in Dub. Goed genoeg vir 'n prins s'n. Lewer en nier.
DIE WAAIER: (Tikkend.) Alle dinge eindig. Wees myne. Nou.
BLOOM: (Besluiteloos.) Alles nou? Ek moes nie van my talisman afstand gedoen het nie. Reën, blootstelling met douval op die seerotse, 'n peccadillo op my leeftyd. Elke verskynsel het 'n natuurlike oorsaak.
DIE WAAIER: (Wys stadig afwaarts.) Jy mag.
BLOOM: (Kyk afwaarts en bemerk haar los skoenveter.) Ons word dopgehou.
DIE WAAIER: (Wys vinnig afwaarts.) Jy moet.
BLOOM: (Met begeerte, met teësin.) Ek kan 'n regte swart knoop maak. Geleer toe ek my leertyd uitgedien en die posbestellingswerk vir Kellett's gedoen het. Ervare hand. Elke knoop sê 'n hoop. Laat my. Uit hoflikheid. Ek het vandag al een keer gekniel. Ag!
(Bella lig haar tabberd effens en, terwyl sy haar houding stut, lig sy 'n mollige gestewelde hoef en 'n vol koot, met sykous aan, na die rand van 'n stoel. Bloom, styfbeen, verouderend, buig oor haar hoef en trek met sagte vingers haar veters uit en in.)
BLOOM: (Prewel liefdevol.) Om 'n skoenpasser by Manfield's te wees was my liefde se jong droom, die liewe vreugdes van soet knoophakery, om die spoggerige bokvelskoeisel met satynvoering, so ongelooflik onmoontlik klein, van Clyde Road-dames kruis-en-dwars tot kniehoogte vas te ryg. Selfs hul waspop Raymonde het ek daagliks besoek om haar spinnerakkouse en rabarberstok-toon te bewonder, soos in Parys gedra.
DIE HOEF: Ruik my warm bokvel. Voel my koninklike gewig.
BLOOM: (Kruisrygend.) Te styf?
DIE HOEF: As jy knoei, Handy Andy, skop ek jou voetbal vir jou.
BLOOM: Nie die verkeerde ogie ryg soos ek die aand van die basaardans gedoen het nie. Slegte geluk. Haak in verkeerde lus van haar... persoon wat jy genoem het. Daardie aand het sy ontmoet... Nou!
(Hy knoop die veter. Bella plaas haar voet op die vloer. Bloom lig sy kop. Haar swaar gesig, haar oë tref hom middel op die voorkop. Sy oë word dof, donkerder en sakkerig, sy neus verdik.)
BLOOM: (Mompel.) In afwagting van u verdere bestellings verbly ons, menere,...
BELLO: (Met 'n harde basiliskstaar, in 'n baritonstem.) Hond van oneer!
BLOOM: (Verlief.) Keiserin!
BELLO: (Sy swaar wangkake hang.) Aanbidder van die owerspelige agterent!
BLOOM: (Klaend.) Ontsaglikheid!
BELLO: Misvreter!
BLOOM: (Met senings halfgebuig.) Majmajesteit!
BELLO: Af! (Hy tik haar met sy waaier op die skouer.) Helling voete vorentoe! Skuif linkervoet een pas terug! Jy sal val. Jy val. Op die hande af!
BLOOM: (Haar oë opgeslaan in die teken van bewondering, wat toegaan, kef.) Truffels!
(Met 'n deurdringende epileptiese kreet sak sy op hande en voete, knorrend, snuiwend, wroetend aan sy voete: lê dan, maak of sy dood is, met oë styf toe, bewende ooglede, gebuig op die grond in die houding van allervoortreflikste meester.)
BELLO: (Met kortgeknipte hare, pers kieue, vet snorringe om sy geskeerde mond, in bergklimmer-beenwindsels, groen baadjie met silwerknope, sportromp en Alpe-hoed met 'n korhaanveer, sy hande diep in sy kniebroeksakke gesteek, plaas sy hak op haar nek en maal dit in.) Voetstoel! Voel my hele gewig. Buig, lyfeiene, voor die troon van jou despoot se glorieryke hakke so glinsterend in hul trotse oprigting.
BLOOM: (Betower, blêr.) Ek belowe om nooit ongehoorsaam te wees nie.
BELLO: (Lag hard.) Heilige rook! Jy weet min wat vir jou voorlê. Ek's die Tartaar wat jou klein lotjie gaan regsien en jou gaan mak maak! Ek wed Kentucky-cocktails vir almal dat ek dit uit jou uit skaam, ou seun. Wees astrant met my, ek daag jou uit. As jy dit doen, bewe in afwagting van hakdissipline wat in gimnastiekdrag toegedien sal word.
(Bloom kruip onder die sofa in en loer deur die franje uit.)
ZOE: (Sprei haar onderrok wyer om haar af te skerm.) Sy's nie hier nie.
BLOOM: (Maak haar oë toe.) Sy's nie hier nie.
FLORRY: (Steek haar weg met haar tabberd.) Sy't dit nie so bedoel nie, mnr. Bello. Sy sal soet wees, meneer.
KITTY: Moenie te hard met haar wees nie, mnr. Bello. Jy sal mos nie, mevroumeneer.
BELLO: (Vleiend.) Kom, eendjie liefie, ek wil 'n woordjie met jou hê, skat, net om teregwysing toe te dien. Net 'n klein hart-tot-hart-praatjie, soetie. (Bloom steek haar skugter kop uit.) Toe, so 'n soet dogtertjie. (Bello gryp haar hare gewelddadig en sleep haar vorentoe.) Ek wil jou net vir jou eie beswil op 'n sagte veilige plekkie tereg wys. Hoe gaan dit met daardie teer agterstewe? O, ag so saggies, troetel. Begin regmaak.
BLOOM: (Raak flou.) Moenie my...
BELLO: (Woes.) Die neusring, die knyptang, die bastonnade, die hanghaak, die knoet wat ek jou sal laat soen terwyl die fluite speel soos die Nubiese slaaf van ouds. Nou gaan jy dit kry! Ek sal jou my laat onthou vir die res van jou natuurlike lewe. (Sy voorkopare geswel, sy gesig bloedbelope.) Ek sal elke oggend op jou ottomaan-saalrug sit ná my moerse goeie ontbyt van Matterson se vet hamrepies en 'n bottel Guinness se porter. (Hy wind op.) En aan my moerse goeie Effektebeurs-sigaar suig terwyl ek die Licensed Victualler's Gazette lees. Heel moontlik sal ek jou in my stalle laat slag en aan die spit steek en 'n sny van jou geniet met bros kraakvel uit die bakpan, bedruip en gebak soos speenvark met rys en suurlemoen- of korentsous. Dit sal jou seermaak. (Hy draai haar arm om. Bloom gil en val op haar rug soos 'n skilpad.)
BLOOM: Moenie wreed wees nie, suster! Moenie!
BELLO: (Draaiend.) Nog een!
BLOOM: (Gil.) O, dis die hel self! Elke senuwee in my lyf pyn soos mal!
BELLO: (Skree.) Goed, by die rompende wippende generaal! Dis die beste stukkie nuus wat ek in ses weke gehoor het. Hier, moenie my laat wag nie, vervloek jou! (Hy klap haar in die gesig.)
BLOOM: (Kerm.) Jy't my nou net geslaan. Ek gaan vertel...
BELLO: Hou hom onder, meisies, tot ek op hom hurk.
ZOE: Ja. Loop op hom! Ek sal.
FLORRY: Ek sal. Moenie gulsig wees nie.
KITTY: Nee, ek. Leen hom vir my.
(Die bordeelkok, mev. Keogh, verrimpeld, grysbaard, in 'n vetterige borslap, mans se grys en groen sokkies en growwe skoene, meelbesmeer, 'n deegroller vol rou deeg in haar kaal rooi arm en hand, verskyn by die deur.)
MEV. KEOGH: (Woes.) Kan ek help? (Hulle hou Bloom vas en pen sy arms vas.)
BELLO: (Hurk met 'n grom op Bloom se opgekeerde gesig, blaas sigaarrook, troetel 'n vet been.) Ek sien Keating Clay is verkies as visevoorsitter van die Richmond-gestig en terloops staan Guinness se voorkeuraandele op sestien driekwart. Vloek my vir 'n gek dat ek nie daai lot gekoop het waarvan Craig en Gardner my vertel het nie. Net my helse geluk, vervloek dit. En daai godverdomde buiteperd Throwaway teen twintig teen een. (Hy druk sy sigaar kwaai op Bloom se oor dood.) Waar's daai godverdomde vervloekte asbak?
BLOOM: (Geprikkel, boudeversmoor.) O! O! Monsters! Wrede een!
BELLO: Vra daarvoor elke tien minute. Smeek. Bid daarvoor soos jy nog nooit gebid het nie. (Hy steek 'n vygvuis en vuil sigaar uit.) Hier, soen dit. Albei. Soen. (Hy gooi 'n been oor en, terwyl hy met ruiterknieë druk, roep hy in 'n harde stem.) Hup! Hop-hop-perdjie na Banbury Cross. Ek ry hom vir die Eclipse Stakes. (Hy buig sywaarts en druk sy rydier se testikels ru, terwyl hy skree.) Ho! Daar trek ons! Ek sal jou ordentlik oppas. (Hy ry hop-hop-perdjie en spring in die, in die saal.) Die dame ry stap-stap-stap en die koetsier ry draf-draf-draf en die heer ry galop galop galop galop.
FLORRY: (Trek aan Bello.) Laat my nou op hom. Jy't genoeg gehad. Ek het voor jou gevra.
ZOE: (Trek aan Florry.) Ek. Ek. Is jy nog nie klaar met hom nie, suigster?
BLOOM: (Versmorend.) Kan nie.
BELLO: Wel, ek is nie. Wag. (Hy hou sy asem in.) Vervloek dit. Hier. Hierdie prop is amper aan't bars. (Hy trek agter sy kurk uit: dan, met verwronge gelaatstrekke, poep hy hard.) Vat dit! (Hy kurk homself weer toe.) Ja, jinne, sestien driekwart.
BLOOM: ('n Sweet breek oor hom uit.) Nie man nie. (Hy snuif.) Vrou.
BELLO: (Staan op.) Geen warm en koud blaas meer nie. Waarna jy verlang het, het geskied. Voortaan is jy ontman en in alle erns myne, 'n ding onder die juk. Nou vir jou strafrok. Jy sal jou manlike klere afskud, verstaan jy, Ruby Cohen? en die changeant-sy aantrek wat weelderig oor kop en skouers ritsel. En gou ook!
BLOOM: (Krimp.) Sy, het meesteres gesê! O kreukelrig! skraperig! Moet ek dit met my naels puntjie-raak?
BELLO: (Wys na sy hoere.) Soos hulle nou is so sal jy wees, gepruik, geskroei, parfuumbespuit, ryspoeier-bepoeier, met gladgeskeerde oksels. Maatbandmates sal teen jou vel geneem word. Jy sal met wrede krag ingeryg word in skroefstewige korsette van sagte duif-coutil met baleinbalk tot by die diamantafgewerkte bekken, die uiterste buiterand, terwyl jou figuur, molliger as toe jy los was, ingehou sal word in netstyf rokke, mooi onderrokkies van twee onse en franjes en goedjies, natuurlik gestempel met my huisvlag, skeppings van lieflike lingerie vir Alice en lekker reukwater vir Alice. Alice sal die trek-trek voel. Martha en Maria sal eers 'n bietjie koud kry in sulke fyn dy-omhulsels maar die fladderige fyndunheid van kant om jou kaal knieë sal jou herinner...
BLOOM: ('n Bekoorlike soubrette met besmeerde wange, mosterdhare en groot manshande en -neus, loerende mond.) Ek het haar goed net twee keer aangepas, 'n klein grappie, in Holles street. Toe ons platsak was, het ek hulle gewas om die wasseryrekening te spaar. My eie hemde het ek omgekeer. Dit was die suiwerste spaarsaamheid.
BELLO: (Spot.) Klein werkies wat moeder bly maak, hè? En koketterig in jou domino voor die spieël agter toegetrekte blindings gepronk met jou ongeromde dye en bokram-uiers in verskeie houdings van oorgawe, hè? Ho! ho! Ek moet lag! Daardie tweedehandse swart operatop-hemp en kortbeen-stouterikkies wat almal by haar laaste verkragting by die nate oopgeskeur het wat mev. Miriam Dandrade vir jou uit die Shelbourne-hotel verkoop het, hè?
BLOOM: Miriam. Swart. Demimondaine.
BELLO: (Bulder van die lag.) Christus Almagtig dis te kielierig, hierdie! Jy was 'n mooi Miriam toe jy jou agterhekhare afgeknip het en swymelend in die ding dwars oor die bed gelê het as mev. Dandrade op die punt om verkrag te word deur luitenant Smythe-Smythe, mnr. Philip Augustus Blockwell L.P., signor Laci Daremo, die robuuste tenoor, bloueoog-Bert, die hysbakseun, Henri Fleury van Gordon Bennett-faam, Sheridan, die kwarteron-Kroisos, die universiteitsroeiagttal van ou Trinity, Ponto, haar pragtige Newfoundlander, en Bobs, weduwee-hertogin van Manorhamilton. (Hy bulder weer.) Christus, sal dit nie 'n Siamese kat laat lag nie?
BLOOM: (Haar hande en gelaatstrekke trek.) Dit was Gerald wat my bekeer het om 'n ware korsetliefhebber te wees toe ek vrou-nabootser was in die hoërskool-toneelstuk Vice Versa. Dit was liewe Gerald. Hy het daardie kinkel gekry, gefassineer deur suster se lyfie. Nou gebruik liefste Gerald pienkerige grimeerverf en verguld sy ooglede. Kultus van die skone.
BELLO: (Met goddelose leedvermaak.) Skone! Gee ons 'n blaaskans! Toe jy met vroulike sorg jou sitplek ingeneem het, met jou golwende valletjies gelig, op die gladgeslyte troon.
BLOOM: Wetenskap. Om die verskillende genietinge te vergelyk wat ons elk geniet. (Ernstig.) En regtig dis beter die posisie... want dikwels het ek gewoonlik nat gemaak...
BELLO: (Streng.) Geen ongehoorsaamheid nie! Die saagsel is daar in die hoek vir jou. Ek het jou streng opdragte gegee, nie waar nie? Doen dit staande, meneer! Ek sal jou leer om soos 'n tjentelman op te tree! As ek 'n spoor op jou doeke vang. Aha! By die donkie van die Dorans, jy sal vind ek is 'n drilmeester. Die sondes van jou verlede staan teen jou op. Baie. Honderde.
DIE SONDES VAN DIE VERLEDE: (In 'n mengelmoes van stemme.) Hy het 'n vorm van klandestiene huwelik met minstens een vrou in die skaduwee van die Black Church deurgemaak. Onuitspreeklike boodskappe het hy geestelik aan mej. Dunn by 'n adres in D'Olier street getelefoneer terwyl hy hom onwelvoeglik aan die instrument in die telefoonhokkie vertoon het. Met woord en daad het hy 'n nagtelike straatmeid openlik aangemoedig om fekale en ander materie in 'n onhigiëniese buitehuisie by 'n leë perseel te deponeer. In vyf openbare geriewe het hy potloodboodskappe geskryf waarin hy sy huweliksmaat aan alle sterkledige mans aanbied. En het hy nie by die aanstootlik ruikende vitrioolfabriek nag na nag by liefdevolle vryende paartjies verbygegaan om te sien of en wat en hoeveel hy kon sien nie? Het hy nie in die bed gelê, die growwe beer, en hom verlustig in 'n walglike fragment goedgebruikte toiletpapier wat 'n vieslike hoer aan hom geskenk het, gestimuleer deur gemmerkoek en 'n posorder nie?
BELLO: (Fluit hard.) Sê! Wat was die walglikste stuk obseniteit in jou hele misdaadloopbaan? Slag die hele vark. Kots dit uit! Wees vir een keer openhartig.
(Stom onmenslike gesigte dring vorentoe, loerend, verdwynend, brabbelend, Booloohoom. Poldy Kock, Skoenveters 'n pennie, Cassidy se heks, blinde jongeling, Larry Renoster, die meisie, die vrou, die hoer, die ander, die...)
BLOOM: Moenie my vra nie! Ons gemeenskaplike geloof. Pleasants street. Ek het net die helfte gedink van die... Ek sweer op my heilige eed...
BELLO: (Gebiedend.) Antwoord. Weersinwekkende ellendeling! Ek eis om te weet. Vertel my iets om my te vermaak, vuilpraatjies of 'n bleddie goeie spookstorie of 'n reël poësie, gou, gou, gou! Waar? Hoe? Hoe laat? Met hoeveel? Ek gee jou net drie sekondes. Een! Twee! Dr...
BLOOM: (Gedwee, gorrel.) Ek het weeweeweersinneus in weeweeweeweersinwekkende...
BELLO: (Heerssugtig.) O, voertsek, jou stinkdier! Hou jou bek! Praat wanneer met jou gepraat word.
BLOOM: (Buig.) Meester! Meesteres! Mantemmer!
(Hy lig sy arms. Sy armbande val.)
BELLO: (Satiries.) Bedags sal jy ons stinkende onderklere week en klop, ook wanneer ons dames ongesteld is, en ons latrines uitswabber met jou rok opgespeld en 'n skottelvadoek aan jou stert vasgebind. Sal dit nie oulik wees nie? (Hy steek 'n robynring aan haar vinger.) En daar nou! Met hierdie ring besit ek jou. Sê, dankie, meesteres.
BLOOM: Dankie, meesteres.
BELLO: Jy sal die beddens opmaak, my bad regkry, die pispotte in die verskillende kamers leegmaak, ook ou mev. Keogh, die kok, s'n, 'n sanderige een. Ja, en spoel al sewe goed uit, onthou, of lek dit op soos sjampanje. Drink my vuurwarm. Hop! Jy sal my op my wenke bedien of ek lees jou die les oor jou wandade, mej. Ruby, en gee jou kaal stertjie 'n deeglike pak, juffrou, met die haarborsel. Jy sal die dwaling van jou weë geleer word. Saans sal jou goed-ingeroomde, armband-behangde hande drie-en-veertig-knoop-handskoene dra, vars met talk bepoeier en met fyn geparfumeerde vingerpunte. Vir sulke gunste het ridders van ouds hul lewens neergelê. (Hy grinnik.) My ouens sal eindeloos bekoor wees om jou so damesagtig te sien, die kolonel bowenal, wanneer hulle die aand voor die troue hier kom om my nuwe attraksie in vergulde hakke te liefkoos. Eers sal ek self 'n slag aan jou probeer. 'n Man wat ek op die renbaan ken met die naam Charles Alberta Marsh (ek was nou net met hom in die bed en 'n ander heer uit die Hanaper and Petty Bag-kantoor) is op die uitkyk vir 'n huishulp vir alle werk teen 'n afslagprys. Swel die boesem. Glimlag. Laat skouers hang. Wat word gebied? (Hy wys.) Vir daardie lot. Deur eienaar opgelei om te gaan haal en te dra, mandjie in die bek. (Hy ontbloot sy arm en druk dit elmboogdiep in Bloom se vulva.) Daar's vir jou mooi diepte! Wat, ouens? Gee dit julle 'n styfte? (Hy stoot sy arm in 'n bieër se gesig.) Hier, maak die dek nat en vee dit rond!
'N BIEËR: 'n Floryn.
(Dillon se lakei lui sy handklok.)
DIE LAKEI: Barang!
'N STEM: Een-en-agt te veel.
CHARLES ALBERTA MARSH: Moet maagd wees. Goeie asem. Skoon.
BELLO: (Gee 'n klop met sy hamer.) Twee bob. Bodemprys en goedkoop teen die prys. Veertien hande hoog. Raak en ondersoek syhy se punte. Hanteer haom. Hierdie donsige vel, hierdie sagte spiere, hierdie teer vleis. As ek maar my goue oordeurboorder hier gehad het! En heel maklik om te melk. Drie varsgelegde gellings per dag. 'n Suiwer teelstuk, gaan binne die uur lê. Sy vaar se melkrekord was 'n duisend gellings volmelk in veertig weke. Hoha, my juweel! Opsit! Hoha! (Hy brand sy voorletter C op Bloom se kruis.) So! Gewaarborgde Cohen! Wat word bo twee bob gebied, menere?
'N DONKERGELAATDE MAN: (Met vermomde aksent.) Hoondert pont sterlink.
STEMME: (Gedemp.) Vir die Kalief. Haroun Al Raschid.
BELLO: (Vrolik.) Reg. Laat hulle almal kom. Die skraps, gewaagd kort rokkie wat by die knie opskuif om 'n loerkykie van wit pantalette te wys, is 'n kragtige wapen, en deursigtige kouse met smaragkousbande, met die lang reguit naat wat tot bo die knie opsleep, spreek die beter instinkte van die blasé stadswindmaker aan. Leer die gladde trippelende loop op vier duim hoë Louis Quinze-hakke, die Griekse buiging met uitdagende kruis, die dye vloeiend, knieë sedig soenend. Bring al jou bekoringskragte teen hulle in stelling. Paai hul Gomorraanse ondeugde.
BLOOM: (Buig sy blosende gesig in sy oksel in en giggel aanstellerig met wysvinger in die mond.) O, ek weet nou waarop jy sinspeel!
BELLO: Waarvoor anders is jy goed, 'n impotente ding soos jy? (Hy buk en, loerend, por met sy waaier onbeskof onder die vet niervetvoue van Bloom se boude in.) Op! Op! Manx-kat! Wat het ons hier? Waar het jou krullerige teepot heen gegaan of wie het dit vir jou gestomp, kokkewiet? Sing, voëltjie, sing. Dis so slap soos 'n seun van ses s'n wat agter 'n kar sy piepie doen. Koop 'n emmer of verkoop jou pomp. (Hard.) Kan jy 'n man se werk doen?
BLOOM: Eccles street...
BELLO: (Sarkasties.) Ek sou nie vir die wêreld jou gevoelens wou seermaak nie, maar daar's 'n man met spierkrag in besit daar. Die bordjies is verhang, my vrolike jong kêrel! Hy is so iets soos 'n volgroeide buitelugman. Goed vir jou, jou pampoen, as jy daardie wapen gehad het met knoppe en knobbels en vratte oral daaroor. Hy het sy skoot afgevuur, kan ek jou sê! Voet teen voet, knie teen knie, maag teen maag, tette teen bors! Hy's geen eunug nie. 'n Bos rooi hare het hy wat agter uit hom steek soos 'n gaspeldoringbos! Wag nege maande, my seun! Heilige gemmer, dit skop en hoes al op en af in haar binnegoed! Dit maak jou wild, nè? Raak die plek? (Hy spoeg minagtend.) Spoegbak!
BLOOM: Ek is onwelvoeglik behandel, ek... Lig die polisie in. Honderd pond. Onnoembaar. Ek...
BELLO: Sou as jy kon, kreupel eend. 'n Stortbui wil ons hê, nie jou motreën nie.
BLOOM: Om my mal te maak! Moll! Ek het vergeet! Vergewe! Moll... Ons... Nog steeds...
BELLO: (Meedoënloos.) Nee, Leopold Bloom, alles is verander deur vrou se wil sedert jy horisontaal in Sleepy Hollow jou nag van twintig jaar geslaap het. Keer terug en sien.
(Ou Sleepy Hollow roep oor die heide.)
SLEEPY HOLLOW: Rip van Wink! Rip van Winkle!
BLOOM: (In verflenterde mokassins met 'n geroeste voëlgeweer, op die tone, op die vingerpunte, sy uitgeteerde benerige bebaarde gesig wat deur die ruitvormige vensterruitjies loer, roep uit.) Ek sien haar! Dis sy! Die eerste aand by Mat Dillon's! Maar daardie rok, die groen een! En haar hare is goud gekleur en hy...
BELLO: (Lag spottend.) Dis jou dogter, jou uil, met 'n Mullingar-student.
(Milly Bloom, blondekop, groengevestjie, slankgesandaal, haar blou serp in die seewind sommer swierig swaaiend, breek los uit die arms van haar minnaar en roep, haar jong oë wonderwyd.)
MILLY: Gits! Dis Papli! Maar, o Papli, hoe oud het jy geword!
BELLO: Verander, nè? Ons snuisterykas, ons skryftafel waaraan ons nooit geskryf het nie, tant Hegarty se leunstoel, ons klassieke herdrukke van ou meesters. 'n Man en sy mansvriende woon daar in weelde. Die Hoorndraersrus! Hoekom nie? Hoeveel vroue het jy gehad, nè, agter hulle aan in donker strate, platvoet, hulle opgewerk met jou gesmoorde gegrom, wat, jou manlike prostituut? Onberispelike dames met pakkies kruideniersware. Draai om. Sous vir die gans is sous vir die gansmannetjie, ou mannetjie.
BLOOM: Hulle... ek...
BELLO: (Snydend.) Hulle hakmerke sal op die Brusselette-mat trap wat jy op Wren se veiling gekoop het. In hul stoeiery met Moll die malmeid om die bokvlooi in haar broek te soek sal hulle die beeldjie skend wat jy in die reën huis toe gedra het vir kuns ter wille van kuns. Hulle sal die geheime van jou onderste laai verkrag. Bladsye sal uit jou handboek oor sterrekunde geskeur word om pypfidibusse van te maak. En hulle sal spoeg op jou koperkaggelskerm van tien sjielings van Hampton Leedom's.
BLOOM: Tien en ses. Die daad van lae skurke. Laat my gaan. Ek sal terugkom. Ek sal bewys...
'N STEM: Sweer!
(Bloom bal sy vuiste en kruip vorentoe, 'n bowiemes tussen sy tande.)
BELLO: As betalende gas of as onderhoue man? Te laat. Jy het jou tweedebeste bed opgemaak en ander moet daarin lê. Jou grafskrif is geskryf. Jy is uit en klaar, en moet dit nie vergeet nie, ou boontjie.
BLOOM: Geregtigheid! Die hele Ierland teen een! Het niemand...? (Hy byt aan sy duim.)
BELLO: Vrek en gaan na die duiwel as jy enige gevoel van ordentlikheid of genade aan jou het. Ek kan jou 'n skaars ou wyntjie gee wat jou hel toe en terug sal laat huppel. Teken 'n testament en laat vir ons al die geld wat jy het! As jy niks het nie, sorg dat jy dit verdomp kry, steel dit, roof dit! Ons sal jou begrawe in ons struikgewas-latrine waar jy dood en vuil sal lê saam met ou Cuck Cohen, my stiefneef met wie ek getrou het, die bleddie ou jigterige prokurator en sodomiet met 'n stywe nek, en my ander tien of elf mans, wat ook al die bliksems se name was, versmoor in die een riool. (Hy ontplof in 'n harde slymerige lag.) Ons sal mis van jou maak, mnr. Flower! (Hy fluit spottend.) Baai-baai, Poldy! Baai-baai, Papli!
BLOOM: (Gryp sy kop vas.) My wilskrag! Geheue! Ek het gesondig! Ek het gely...
(Hy huil sonder trane.)
BELLO: (Grynslag.) Tjankbalie! Krokodiltrane!
(Bloom, gebroke, dig gesluier vir die offer, snik, sy gesig teen die aarde. Die doodsklok word gehoor. Donkergesjaalde figure van die besnedenes, in sak en as, staan by die klaagmuur. M. Shulomowitz, Joseph Goldwater, Moses Herzog, Harris Rosenberg, M. Moisel, J. Citron, Minnie Watchman, P. Mastiansky, die Eerwaarde Leopold Abramovitz, Chazen. Met swaaiende arms weeklaag hulle in pneuma oor die afvallige Bloom.)
DIE BESNEDENES: (In donker keelklank-gesang terwyl hulle dooiesee-vrugte op hom gooi, geen blomme nie.) Shema Israel Adonai Elohenu Adonai Echad.
STEMME: (Sugtend.) So hy's heen. Ag ja. Ja, inderdaad. Bloom? Nog nooit van hom gehoor nie. Nee? Snaakse soort kêrel. Daar's die weduwee. Regtig? Ag, ja.
(Uit die suttee-brandstapel styg die vlam van kanfergom op. Die lykkleed van wierookrook skerm af en versprei. Uit haar eikehoutraam daal 'n nimf met losgemaakte hare, lig geklee in teebruin kunskleure, uit haar grot af en, onder deurmekaargevlegte taksisbome deur, staan sy oor Bloom.)
DIE TAKSISBOME: (Hul blare fluisterend.) Suster. Ons suster. Sjt!
DIE NIMF: (Sag.) Sterfling! (Vriendelik.) Neen, weenst gij niet!
BLOOM: (Kruip jellieagtig vorentoe onder die takke, gestreep deur sonlig, met waardigheid.) Hierdie posisie. Ek het gevoel dit word van my verwag. Mag van gewoonte.
DIE NIMF: Sterfling! Jy het my in slegte geselskap gevind, hoogskoppers, smouspiekniekers, vuisvegters, gewilde generaals, onsedelike pantomimeseuns in vleeskouse en die flukse shimmydanseresse, La Aurora en Karini, musikale nommer, die treffer van die eeu. Ek was weggesteek in goedkoop pienk papier wat na lampolie geruik het. Ek was omring deur die muwwe vuilpraatjies van klubmanne, stories om onervare jeug te ontstel, advertensies vir deurskynprentjies, gelaaide dobbelstene en borskussinkies, patentartikels en waarom 'n breukband dra, met getuigskrif van breukgeteisterde heer. Nuttige wenke vir getroudes.
BLOOM: (Lig 'n skilpadkop na haar skoot.) Ons het mekaar al voorheen ontmoet. Op 'n ander ster.
DIE NIMF: (Treurig.) Rubberware. Nooitskeur-handelsmerk soos aan die aristokrasie verskaf. Korsette vir mans. Ek genees stuipe of geld terug. Ongevraagde getuigskrifte vir professor Waldmann se wonderlike borsuitsetter. My buste het in drie weke vier duim gegroei, berig mev. Gus Rublin met foto.
BLOOM: Bedoel jy Photo Bits?
DIE NIMF: Ja. Jy het my weggedra, my in eikehout en klatergoud geraam, my bo jou huweliksbed gesit. Ongesiens, op 'n somersaand, het jy my op vier plekke gesoen. En met liefdevolle potlood het jy my oë, my boesem en my skaamte ingeskadu.
BLOOM: (Soen nederig haar lang hare.) Jou klassieke rondings, pragtige onsterflike, ek was bly om na jou te kyk, om jou te prys, 'n ding van skoonheid, amper om te bid.
DIE NIMF: In donker nagte het ek jou lof gehoor.
BLOOM: (Vinnig.) Ja, ja. Jy bedoel dat ek... Slaap wys die slegste kant van almal, kinders miskien uitgesonder. Ek weet ek het uit die bed geval, of liewer, is uitgestoot. Staalwyn genees glo snorkery. Vir die res is daar daardie Engelse uitvinding, waaroor ek 'n paar dae gelede 'n pamflet ontvang het, verkeerd geadresseer. Dit beweer dat dit 'n geruislose, onaanstootlike uitlaat bied. (Hy sug.) So was dit nog altyd. Broosheid, jou naam is huwelik.
DIE NIMF: (Haar vingers in haar ore.) En woorde. Hulle is nie in my woordeboek nie.
BLOOM: Het jy hulle verstaan?
DIE TAKSISBOME: Sjt!
DIE NIMF: (Bedek haar gesig met haar hande.) Wat het ek nie in daardie kamer gesien nie? Waarop moet my oë neersien?
BLOOM: (Verskonend.) Ek weet. Bevuilde persoonlike linne, verkeerdekant bo, hanteer met sorg. Die koperringe is los. Uit Gibraltar met die lang seeroete, lank gelede.
DIE NIMF: (Buig haar kop.) Erger, erger!
BLOOM: (Peins voorsorglik.) Daardie verouderde kamerstoel. Dit was nie haar gewig nie. Sy het net elf stone nege geweeg. Sy het nege pond aangesit ná die speen. Dit was 'n kraak en 'n gebrek aan gom. Nè? En daardie absurde gebruiksding met die oranje sleutelpatroon wat net een handvatsel het.
(Die geluid van 'n waterval word in helder kaskade gehoor.)
DIE WATERVAL:
Poulaphouca Poulaphouca
Poulaphouca Poulaphouca.
Poulaphouca Poulaphouca.
DIE TAKSISBOME: (Hul takke deurmekaar vleg.) Luister. Fluister. Sy is reg, ons suster. Ons het by die Poulaphouca-waterval gegroei. Ons het skaduwee gegee op lome somerdae.
JOHN WYSE NOLAN: (Op die agtergrond, in die uniform van die Irish National Foresters, lig sy geveerde hoed.) Floreer! Gee skaduwee op lome dae, bome van Ierland!
DIE TAKSISBOME: (Murmelend.) Wie het met die Hoërskool-uitstappie na Poulaphouca gekom? Wie het sy neutsoekende klasmaats agtergelaat om ons skaduwee te soek?
BLOOM: (Bang.) Hoërskool van Poula? Mnemo? Nie in volle besit van sy vermoëns nie. Harsingskudding. Deur 'n trem omgery.
DIE EGGO: Liegery!
BLOOM: (Duiweborstig, bottelskouerig, opgestop, in onbeskryflike jeugdige grys-en-swart gestreepte pak, te klein vir hom, wit tennisskoene, omboorde kouse met omslagbokante en 'n rooi skoolpet met wapen.) Ek was in my tienerjare, 'n opgroeiende seun. Min was toe genoeg, 'n stamperige kar, die vermengde reuke van die dames se kleedkamer en toilet, die skare wat dig opmekaargepak op die ou Royal-trappe staan (want hulle hou van gedrang, kudde-instink, en die donker seksruikende teater laat die ondeug los), selfs 'n pryslys van hul kouse. En dan die hitte. Daar was sonvlekke daardie somer. Einde van die skool. En dronkkoek. Halkioniese dae.
(Halkioniese dae, hoërskoolseuns in blou-en-wit sokkertruie en kortbroeke, jongeheer Donald Turnbull, jongeheer Abraham Chatterton, jongeheer Owen Goldberg, jongeheer Jack Meredith, jongeheer Percy Apjohn, staan in 'n oopte tussen die bome en skree vir jongeheer Leopold Bloom.)
DIE HALKIONIESE DAE: Makriel! Leef ons weer! Hoera! (Hulle juig.)
BLOOM: (Opgeskote lummel, warmgehandskoen, mammagemoffel, besaai met gebarste sneeuballe, sukkel om op te staan.) Weer! Ek voel sestien! Wat 'n grap! Kom ons lui al die klokkies in Montague Street. (Hy juig flou.) Hoera vir die Hoërskool!
DIE EGGO: Dwaas!
DIE TAKSISBOME: (Ritselend.) Sy is reg, ons suster. Fluister. (Gefluisterde soene word in die hele bos gehoor. Gesigte van hamadriades loer uit die stamme en tussen die blare uit en bars oop, bloeiend tot bloei.) Wie het ons stil skaduwee ontheilig?
DIE NIMF: (Koketterig, deur oopgaande vingers.) Daar? In die ope lug?
DIE TAKSISBOME: (Afwaarts vee.) Suster, ja. En op ons maagdelike grasveld.
DIE WATERVAL:
Poulaphouca Poulaphouca
Phoucaphouca Phoucaphouca.
Phoucaphouca Phoucaphouca.
DIE NIMF: (Met wyd gespreide vingers.) O, skande!
BLOOM: Ek was vroegryp. Jeug. Die fauna. Ek het aan die god van die woud geoffer. Die blomme wat bloei in die lente. Dit was paartyd. Kapillêre aantrekking is 'n natuurlike verskynsel. Lotty Clarke, vlashare, het ek deur sleg toegetrekte gordyne met arme pappa se operakyker by haar nagtoilet gesien: Die wulpse ding het wild gras gevreet. Sy het by die Rialto-brug teen die heuwel afgerol om my te verlei met haar oorlopende dierlike lewenslus. Sy het in hulle krom boom geklim en ek... 'n Heilige sou dit nie kon weerstaan nie. Die demoon het my besit. Buitendien, wie het gesien?
(Staggering Bob, 'n witkopkalf, steek 'n herkouende kop met klam neusgate deur die blare.)
STAGGERING BOB: (Groot traandruppels rol uit sy uitpeuloë, snuif.) Ek. Ek sien.
BLOOM: Bloot om 'n behoefte te bevredig, ek... (Met patos.) Geen meisie wou nie toe ek gaan meisiesjag het. Te lelik. Hulle wou nie speel nie...
(Hoog op Ben Howth tussen die rododendrons deur gaan 'n bokooi verby, vetuierig, stompstertig, wat korente laat val.)
DIE BOKOOI: (Blêr.) Mêgêggaggêgg! Nannannannie!
BLOOM: (Kaalkop, rooi in die gesig, vol klitte van distelpluis en gaspeldoring.) Gereeld verloof. Omstandighede verander sake. (Hy staar stip af na die water.) Twee-en-dertig bolmakiesies per sekonde. Persnagmerrie. Duiselige Elia. Val van krans. Treurige einde van staatsdrukker se klerk. (Deur silwerstil somerlug rol die pop van Bloom, in 'n mummie toegedraai, rotasierend van die Lion's Head-krans af in die pers wagtende waters.)
DIE POPMUMMIE: Bbbbblllllblblblblobschbg!
(Ver uit in die baai tussen die Bailey- en Kish-ligte vaar die Erin's King, en stuur 'n breër wordende pluim steenkoolrook uit haar skoorsteen landwaarts.)
RAADSLID NANNETTI: (Alleen op die dek, in donker alpaka, geelvlieërgesig, sy hand in die opening van sy onderbaadjie, deklameer.) Wanneer my land sy plek inneem tussen die nasies van die aarde, dan, en nie voor dan nie, laat my grafskrif geskryf word. Ek het...
BLOOM: Klaar. Prff!
DIE NIMF: (Hoogmoedig.) Ons onsterflikes, soos jy vandag gesien het, het nie so 'n plek nie en ook geen hare daar nie. Ons is klipkoud en rein. Ons eet elektriese lig. (Sy buig haar lyf in wulpse krulkramp en steek haar wysvinger in haar mond.) Het met my gepraat. Van agter gehoor. Hoe kon jy dan...?
BLOOM: (Krap ellendig in die heide.) O, ek was 'n volslae vark. Enemas het ek ook toegedien. Een derde pint kwassia waarby jy 'n eetlepel klipsout voeg. In die fondament op. Met Hamilton Long se spuit, die dames se vriend.
DIE NIMF: In my teenwoordigheid. Die poeierdonsie. (Sy bloos en maak 'n kniebuiging.) En die res!
BLOOM: (Neerslagtig.) Ja. Peccavi! Ek het hulde gebring op daardie lewende altaar waar die rug van naam verander. (Met skielike vuur.) Want waarom sou die fyn, geurige, juweelbehangde hand, die hand wat heers...?
(Figure kronkel slangend in stadige bospatroon om die boomstamme, koe-oe-roepend.)
DIE STEM VAN KITTY: (In die ruigte.) Wys ons een van daai kussings.
DIE STEM VAN FLORRY: Hier.
('n Korhoender vlerk lomp deur die ondergroei.)
DIE STEM VAN LYNCH: (In die ruigte.) Sjoe! Kokend warm!
DIE STEM VAN ZOE: (Uit die ruigte.) Kom van 'n warm plek af.
DIE STEM VAN VIRAG: ('n Voëlhoofman, blougestreep en geveer in oorlogsdos met sy assegaai, stap deur 'n knetterende rietbos oor beukneute en akkers.) Warm! Warm! Pasop vir Sitting Bull!
BLOOM: Dit oorweldig my. Die warm afdruk van haar warm lyf. Selfs om te sit waar 'n vrou gesit het, veral met gespreide dye, asof om die laaste gunste te verleen, heel veral met vooraf goed opgeligte wit satynpante. So vroulik, vol. Dit maak my vol.
DIE WATERVAL:
Phillaphulla Poulaphouca
Poulaphouca Poulaphouca.
Poulaphouca Poulaphouca.
DIE TAKSISBOME: Sjt! Suster, praat!
DIE NIMF: (Oogloos, in 'n non se wit habyt, kap en reusegevlerkte kopdoek, sag, met ver oë.) Tranquilla-klooster. Suster Agatha. Berg Karmel. Die verskynings van Knock en Lourdes. Geen begeerte meer nie. (Sy laat haar kop agteroor sak, sugtend.) Net die eteriese. Waar dromerig romerig die meeu oor die dowwe waters dwaal.
(Bloom kom halfpad orent. Sy agterste broeksknoop spring af.)
DIE KNOOP: Bip!
(Twee sloeries van die Coombe dans reënerig verby, gesjaal, plat skreeuend.)
DIE SLOERIES:
O, Leopold het sy broekspeld verloor
Hy het nie raad geweet,
Om dit op te hou,
Om dit op te hou.
Hy het nie raad geweet,
Om dit op te hou,
Om dit op te hou.
BLOOM: (Koud.) Julle het die betowering gebreek. Die laaste strooi. As daar net die eteriese was, waar sou julle almal wees, postulante en novises? Skaam maar gewillig soos 'n donkie wat pis.
DIE TAKSISBOME: (Hul silwerfoelie van blare stort neer, hul maer arms verouder en swaai.) Bladwisselend!
DIE NIMF: (Haar trekke verhard, tas in die voue van haar habyt.) Heiligskennis! Om my deug aan te rand! ('n Groot klam vlek verskyn op haar kleed.) My onskuld te besoedel! Jy is nie werd om die kleed van 'n rein vrou aan te raak nie. (Sy gryp weer in haar kleed.) Wag. Satan, jy sal geen liefdesliedjies meer sing nie. Amen. Amen. Amen. Amen. (Sy trek 'n ponjaard en, geklee in die skedemaliekolder van 'n verkose ridder van nege, steek sy na sy lendene.) Nekum!
BLOOM: (Spring op, gryp haar hand.) Hoy! Nebrakada! Kat met nege lewens! Speel eerlik, mevrou. Geen snoeimes nie. Die jakkals en die druiwe, is dit? Wat makeer jou met jou doringdraad? Kruisbeeld nie dik genoeg nie? (Hy gryp haar sluier.) 'n Heilige abt wil jy hê, of Brophy, die kreupel tuinier, of die tuitlose standbeeld van die waterdraer, of goeie moeder Alphonsus, nè, Reinaert?
DIE NIMF: (Vlug met 'n gil van hom af, ontsluier, haar gipsafgietsel kraak, 'n wolk stank ontsnap uit die krake.) Poli...!
BLOOM: (Roep agter haar aan.) Asof julle dit nie self dubbel en dwars kry nie. Geen rukke en veelvuldige slymerighede oral oor julle nie. Ek het dit probeer. Julle krag ons swakheid. Wat is ons dekgeld? Wat sal julle kontant op die spyker betaal? Julle betaal mansdansers aan die Riviera, het ek gelees. (Die vlugtende nimf hef 'n weeklag aan.) Nè? Ek het sestien jaar swart slawearbeid agter my. En sou 'n jurie my môre vyf sjielings onderhoud toeken, nè? Flous iemand anders, nie vir my nie. (Hy snuif.) Bronstigheid. Uie. Muf. Swael. Vet.
(Die figuur van Bella Cohen staan voor hom.)
BELLA: Jy sal my volgende keer ken.
BLOOM: (Bedaard, bekyk haar.) Passée. Ou ooi as lammetjie aangetrek. Lank in die tand en oortollige hare. 'n Rou ui heel laaste in die nag sou jou gelaatskleur goed doen. En doen 'n bietjie dubbelken-dril. Jou oë is so flou soos die glasoë van jou opgestopte jakkals. Hulle het die afmetings van jou ander gelaatstrekke, dis al. Ek is nie 'n drieskroefstoomboot nie.
BELLA: (Minagtend.) Jy durf eintlik nie, nè. (Haar sogpoes blaf.) Fbhracht!
BLOOM: (Minagtend.) Maak eers jou naellose middelvinger skoon, jou boelie se koue saad drup van jou hanekam af. Vat 'n handvol hooi en vee jou af.
BELLA: Ek ken jou, werwer! Dooie kabeljou!
BLOOM: Ek het hom gesien, hoerhuisbaas! Pokke-en-druiperverkoper!
BELLA: (Draai na die klavier.) Wie van julle het die dodemars uit Saul gespeel?
ZOE: Ek. Pas op vir jou koringblomme. (Sy skiet na die klavier en slaan akkoorde daarop met gekruisde arms.) Die kat se kuier deur die slakhoop. (Sy kyk om.) Hè? Wie vry met my lekkers? (Sy skiet terug na die tafel.) Wat joune is, is myne, en wat myne is, is my eie.
(Kitty, uit die veld geslaan, smeer haar tande met die silwerpapier. Bloom nader Zoe.)
BLOOM: (Sag.) Gee vir my daardie aartappel terug, wil jy?
ZOE: Pande, 'n fyn ding en 'n superfyn ding.
BLOOM: (Met gevoel.) Dis niks nie, maar tog, 'n reliek van arme mamma.
ZOE:
Gee 'n ding en vat dit weer,
God sal vra: waar's dit nou, meneer?
Jy sal sê jy weet nie waar,
God stuur jou hel toe, en klaar.
God sal vra: waar's dit nou, meneer?
Jy sal sê jy weet nie waar,
God stuur jou hel toe, en klaar.
BLOOM: Daar is 'n herinnering aan verbonde. Ek sou dit graag wou hê.
STEPHEN: Om te hê of nie te hê nie, dit is die vraag.
ZOE: Hier. (Sy trek 'n plooi van haar onderrok op, wys haar kaal dy, en rol die aartappel uit die bokant van haar kous.) Wie wegsteek, weet waar om te soek.
BELLA: (Frons.) Hoor hier. Dis nie 'n musikale loerkas nie. En moenie daardie klavier stukkend slaan nie. Wie betaal hier?
(Sy gaan na die pianola. Stephen vroetel in sy sak en, terwyl hy 'n banknoot aan die hoek uithaal, gee dit vir haar.)
STEPHEN: (Met oordrewe beleefdheid.) Hierdie syebeursie het ek gemaak van die publiek se sog-oor. Mevrou, verskoon my. As u my toelaat. (Hy beduie vaag na Lynch en Bloom.) Ons is almal in dieselfde lotery, Kinch en Lynch. Dans ce bordel où tenons nostre état.
LYNCH: (Roep van die kaggel af.) Dedalus! Gee haar jou seën namens my.
STEPHEN: (Gee vir Bella 'n muntstuk.) Goud. Sy het dit.
BELLA: (Kyk na die geld, dan na Stephen, dan na Zoe, Florry en Kitty.) Wil jy drie meisies hê? Dis tien sjielings hier.
STEPHEN: (Verruk.) Honderdduisend verskonings. (Hy vroetel weer en haal twee kroonstukke uit en gee dit vir haar.) Vergun, brevi manu, my gesig is ietwat versteur.
(Bella gaan na die tafel om die geld te tel terwyl Stephen in eenlettergrepige woorde met homself praat. Zoe buk oor die tafel. Kitty leun oor Zoe se nek. Lynch staan op, sit sy pet reg en, met sy arm om Kitty se middel, voeg sy kop by die groep.)
FLORRY: (Sukkel swaar om op te staan.) Eina! My voet slaap. (Sy hink na die tafel. Bloom kom nader.)
BELLA, ZOE, KITTY, LYNCH, BLOOM: (Babbelend en kibbelend.) Die meneer... tien sjielings... betaal vir die drie... gee my 'n oomblik... hierdie meneer betaal apart... wie raak daaraan?... eina!... pas op wie jy knyp... bly jy die nag of net 'n kort rukkie?... wie het?... jy's 'n leuenaar, ekskuus tog... die meneer het betaal soos 'n meneer... drank... dis lankal ná elf.
STEPHEN: (By die pianola, met 'n gebaar van afsku.) Geen bottels nie! Wat, elf? 'n Raaisel!
ZOE: (Lig haar onderrok op en vou 'n halwe soewerein in die bokant van haar kous.) Hard verdien plat op my rug.
LYNCH: (Lig Kitty van die tafel af.) Kom!
KITTY: Wag. (Sy gryp die twee kroonstukke vas.)
FLORRY: En ek?
LYNCH: Hoepla!
(Hy lig haar op, dra haar en stamp haar neer op die sofa.)
STEPHEN:
Die jakkals het gekraai, die hane het gevlieg,
Die klokke in die hemel
Het elfuur geslaan.
Dis tyd vir haar arme siel
Om uit die hemel te gaan.
Die klokke in die hemel
Het elfuur geslaan.
Dis tyd vir haar arme siel
Om uit die hemel te gaan.
BLOOM: (Sit stil 'n halwe soewerein op die tafel tussen Bella en Florry neer.) So. Vergun my. (Hy tel die pondnoot op.) Drie maal tien. Ons is kiets.
BELLA: (Bewonderend.) Jy's so 'n slimmerd, ou haantjie. Ek kan jou soen.
ZOE: (Wys.) Hy? Diep soos 'n trekput. (Lynch buig Kitty agteroor oor die sofa en soen haar. Bloom gaan met die pondnoot na Stephen.)
BLOOM: Dit is joune.
STEPHEN: Hoe so? Le distrait of verstrooide bedelaar. (Hy vroetel weer in sy sak en haal 'n handvol munte uit. 'n Voorwerp val.) Dit het geval.
BLOOM: (Buk, tel op en gee 'n vuurhoutjiedosie aan.) Dit.
STEPHEN: Lucifer. Dankie.
BLOOM: (Stil.) Jy moet liewer daardie kontant vir my gee om op te pas. Hoekom meer betaal?
STEPHEN: (Gee hom al sy munte.) Wees regverdig voordat jy vrygewig is.
BLOOM: Ek sal, maar is dit wys? (Hy tel.) Een, sewe, elf, en vyf. Ses. Elf. Ek staan nie in vir wat jy dalk verloor het nie.
STEPHEN: Waarom elf slaan? Proparoksitoon. Oomblik voor die volgende, sê Lessing. Dorstige jakkals. (Hy lag hard.) Begrawe sy ouma. Waarskynlik het hy haar doodgemaak.
BLOOM: Dis een pond ses en elf. Een pond sewe, kom ons sê.
STEPHEN: Maak nie 'n dwalende duiwel saak nie.
BLOOM: Nee, maar...
STEPHEN: (Kom na die tafel.) Sigaret, asseblief. (Lynch gooi 'n sigaret van die sofa af na die tafel.) En so is Georgina Johnson dood en getroud. ('n Sigaret verskyn op die tafel. Stephen kyk daarna.) Wonder. Salontoorkuns. Getroud. Hm. (Hy trek 'n vuurhoutjie en begin die sigaret met raaiselagtige weemoed aansteek.)
LYNCH: (Hou hom dop.) Jy sou 'n beter kans hê om dit aan te steek as jy die vuurhoutjie nader hou.
STEPHEN: (Bring die vuurhoutjie naby sy oog.) Lynx-oog. Moet bril kry. Het hulle gister gebreek. Sestien jaar gelede. Afstand. Die oog sien alles plat. (Hy trek die vuurhoutjie weg. Dit gaan dood.) Brein dink. Naby: ver. Onontkombare modaliteit van die sigbare. (Hy frons geheimsinnig.) Hm. Sfinks. Die dier met twee rûe om middernag. Getroud.
ZOE: Dit was 'n handelsreisiger wat met haar getrou en haar saamgevat het.
FLORRY: (Knik.) Mnr. Lambe van Londen.
STEPHEN: Lam van Londen, wat die sondes van ons wêreld wegneem.
LYNCH: (Omhels Kitty op die sofa, sing diep.) Dona nobis pacem.
(Die sigaret glip uit Stephen se vingers. Bloom tel dit op en gooi dit in die rooster.)
BLOOM: Moenie rook nie. Jy behoort te eet. Vervloekte hond wat ek raakgeloop het. (Aan Zoe.) Het jy niks nie?
ZOE: Is hy honger?
STEPHEN: (Steek glimlaggend sy hand na haar uit en sing op die wysie van die bloedeed in die Godeskemering.)
Hangende Hunger,
Fragende Frau,
Macht uns alle kaputt.
Fragende Frau,
Macht uns alle kaputt.
ZOE: (Tragies.) Hamlet, ek is jou vader se gieter! (Sy vat sy hand.) Blouoogskoonheid, ek sal jou hand lees. (Sy wys na sy voorkop.) Geen verstand, geen plooie. (Sy tel.) Twee, drie, Mars, dis moed. (Stephen skud sy kop.) Nie 'n grap nie.
LYNCH: Weerligmoed. Die jongeling wat nie kon bewe en sidder nie. (Aan Zoe.) Wie het jou handlees geleer?
ZOE: (Draai om.) Vra my balle wat ek nie het nie. (Aan Stephen.) Ek sien dit in jou gesig. Die oog, so. (Sy frons met geboë kop.)
LYNCH: (Lag, klap Kitty twee keer agter.) So. Plak.
(Twee keer klap 'n plak hard, die doodskis van die pianola vlieg oop, die kaal klein ronde kaskenaskop van Vader Dolan spring op.)
VADER DOLAN: Enige seun wat slae soek? Bril gebreek? Lui ledige klein skelmpie. Sien dit in jou oog.
(Sag, minsaam, rektoraal, berispend, rys die kop van Don John Conmee uit die pianola-doodskis op.)
DON JOHN CONMEE: Toe nou, Vader Dolan! Toe nou. Ek is seker Stephen is 'n baie soet seuntjie!
ZOE: (Bestudeer Stephen se handpalm.) Vrouehand.
STEPHEN: (Prewel.) Gaan voort. Lieg. Hou my vas. Streel. Ek kon nooit Sy handskrif lees nie behalwe Sy misdadige duimafdruk op die skelvis.
ZOE: Op watter dag is jy gebore?
STEPHEN: Donderdag. Vandag.
ZOE: Donderdagskind het ver om te gaan. (Sy trek lyne op sy hand na.) Noodlotslyn. Invloedryke vriende.
FLORRY: (Wys.) Verbeelding.
ZOE: Maanberg. Jy sal 'n... (Sy tuur skielik na sy hande.) Ek sal jou nie vertel wat nie goed vir jou is nie. Of wil jy weet?
BLOOM: (Maak haar vingers los en bied sy handpalm aan.) Meer kwaad as goed. Hier. Lees myne.
BELLA: Wys. (Sy draai Bloom se hand om.) Dit het ek gedink. Knoppige kneukels vir die vroue.
ZOE: (Tuur na Bloom se handpalm.) Rooster. Reis oorsee en trou met geld.
BLOOM: Verkeerd.
ZOE: (Vinnig.) O, ek sien. Kort pinkie. Pantoffelheld. Is dit verkeerd?
(Swart Liz, 'n reusehaan wat in 'n kryt-sirkel broei, staan op, rek haar vlerke en kloek.)
SWART LIZ: Gara. Kloek. Kloek. Kloek.
(Sy skuifel weg van haar varsgelegde eier en waggel weg.)
BLOOM: (Wys na sy hand.) Daardie striem daar is 'n ongeluk. Het twee-en-twintig jaar gelede geval en dit gesny. Ek was sestien.
ZOE: Ek sien, sê die blinde man. Vertel ons nuus.
STEPHEN: Sien? Beweeg na een groot doel. Ek is twee-en-twintig. Sestien jaar gelede was hy ook twee-en-twintig. Sestien jaar gelede het ek twee-en-twintig getuimel. Twee-en-twintig jaar gelede het hy sestien van sy stokperdjie afgeval. (Hy trek sy gesig.) Het my hand êrens seergemaak. Moet 'n tandarts gaan sien. Geld?
(Zoe fluister vir Florry. Hulle giggel. Bloom laat sy hand los en skryf ledig op die tafel in agteroorskrif, potlood stadige krulle.)
FLORRY: Wat?
('n Huurkar, nommer driehonderd-vier-en-twintig, met 'n dapperbouddige merrie, bestuur deur James Barton, Harmony Avenue, Donnybrook, draf verby. Blazes Boylan en Lenehan lê uitgestrek en swaai op die sybanke. Die Ormond se skoenpoetser hurk agter op die as. Treurig staar Lydia Douce en Mina Kennedy oor die dwarsblinding.)
DIE SKOENPOETSER: (Wip-wip, spot hulle met duim en wriemelende wurmvingers.) Ha-ha-het jy die horing?
(Brons by goud fluister hulle.)
ZOE: (Aan Florry.) Fluister.
(Hulle fluister weer.)
(Oor die kuip van die kar leun Blazes Boylan, sy strooihoed skuins opgesit, 'n rooi blom in sy mond. Lenehan, in jagkapteinspet en wit skoene, haal amptelik 'n lang haar van Blazes Boylan se baadjieskouer af.)
LENEHAN: Ho! Wat aanskou ek hier? Het jy die spinnerakke van 'n paar poese afgevee?
BOYLAN: (Versadig, glimlag.) 'n Kalkoen gepluk.
LENEHAN: 'n Goeie nag se werk.
BOYLAN: (Hou vier dik stomphoewige vingers op, knipoog.) Blazes Kate! Volgens monster of geld terug. (Hy steek 'n wysvinger uit.) Ruik daaraan.
LENEHAN: (Ruik uitgelate.) Ah! Kreef en mayonnaise. Ah!
ZOE EN FLORRY: (Lag saam.) Ha ha ha ha.
BOYLAN: (Spring seker van die kar af en roep hard vir almal om te hoor.) Hallo, Bloom! Mev. Bloom al aangetrek?
BLOOM: (In 'n lakei se pruimkleurige pluchejas en kniebroek, beige kouse en gepoeierde pruik.) Ek is bevrees nie, meneer. Die laaste artikels...
BOYLAN: (Gooi vir hom 'n sikspens.) Hier, koop vir jou 'n jenewer met 'n spatsel. (Hy hang sy hoed swierig aan 'n tak van Bloom se gewei-kop.) Wys my in. Ek het 'n klein privaat besigheid met jou vrou, verstaan jy?
BLOOM: Dankie, meneer. Ja, meneer. Madam Tweedy is in haar bad, meneer.
MARION: Hy behoort homself hoogs vereer te voel. (Sy plop spattend uit die water.) Raoul, skat, kom droog my af. Ek is in my vel. Net my nuwe hoed en 'n rytuigspons.
BOYLAN: ('n Vrolike vonkel in sy oog.) Piekfyn!
BELLA: Wat? Wat is dit?
(Zoe fluister vir haar.)
MARION: Laat hom kyk, die pishogue! Koppelaar! En homself gesel! Ek sal aan 'n magtige prostituut skryf of aan Bartholomona, die bebaarde vrou, om duimdik strieme op hom op te slaan en hom 'n getekende en gestempelde kwitansie vir my te laat terugbring.
BOYLAN: (Gryp homself vas.) Hoor hier, ek kan hierdie klompie nie veel langer hou nie. (Hy stap weg op stywe ruiterbene.)
BELLA: (Lag.) Ho ho ho ho.
BOYLAN: (Aan Bloom, oor sy skouer.) Jy kan jou oog teen die sleutelgat sit en met jouself speel terwyl ek net 'n paar keer deur haar gaan.
BLOOM: Dankie, meneer. Ek sal, meneer. Mag ek twee maatjies saambring om die daad te aanskou en 'n kiekie te neem? (Hy hou 'n salfpotjie uit.) Vaseline, meneer? Lemoenbloeisel...? Lou water...?
KITTY: (Van die sofa af.) Vertel ons, Florry. Vertel ons. Wat...
(Florry fluister vir haar. Fluisterende liefdeswoorde murmel, lippelappend luid, poppismiese plopslop.)
MINA KENNEDY: (Haar oë opgeslaan.) O, dit moet wees soos die geur van malvas en heerlike perskes! O, hy aanbid eenvoudig elke stukkie van haar! Aan mekaar vasgeplak! Toegegooi met soene!
LYDIA DOUCE: (Haar mond gaan oop.) Njamnjam. O, hy dra haar al om die kamer terwyl hy dit doen! Ry, ry, ry die perdjie. Jy sou hulle in Parys en New York kon hoor. Soos mondvolle aarbeie en room.
KITTY: (Lag.) Hie hie hie.
BOYLAN SE STEM: (Soet, hees, in die put van sy maag.) Ah! Godblazeqrukbrukarchkrasht!
MARION SE STEM: (Hees, soet, styg tot in haar keel.) O! Weeshwashtkissinapooisthnapoohuck?
BLOOM: (Sy oë wild verwyd, gryp homself vas.) Wys! Steek weg! Wys! Ploeg haar! Meer! Skiet!
BELLA, ZOE, FLORRY, KITTY: Ho ho! Ha ha! Hie hie!
LYNCH: (Wys.) Die spieël aan die natuur voorgehou. (Hy lag.) Hu hu hu hu hu!
(Stephen en Bloom staar in die spieël. Die gesig van William Shakespeare, baardloos, verskyn daarin, styf in gesigsverlamming, gekroon deur die weerkaatsing van die rendierwei-hoedestaander in die gang.)
SHAKESPEARE: (In waardige buikspraak.) Dis die harde lag wat van die leë gees getuig. (Aan Bloom.) Gij meendet dat gij onsigbaar waart. Staar. (Hy kraai met 'n swart kapoen se lag.) Iagogo! Hoe my Ou-Tello sy Donderdemôrena verwurg het. Iagogogo!
BLOOM: (Glimlag geel vir die drie hoere.) Wanneer sal ek die grap hoor?
ZOE: Voor jy twee keer getroud en een keer wewenaar is.
BLOOM: Misstappe word vergewe. Selfs die groot Napoleon, toe daar ná sy dood teen die vel maat geneem is...
(Mev. Dignam, weduwee, haar stompneus en wange rooi van doodpraatjies, trane en Tunney se taankleurige sjerrie, haas verby in haar rouklere, haar kappie skeef, terwyl sy rooisel en poeier aan haar wange, lippe en neus smeer, 'n swaanwyfie wat haar broeisel jong swane aanja. Onder haar romp kom haar oorlede man se alledaagse broek en opgekrulde stewels, groot nommer agts, uit. Sy hou 'n Scottish Widows-versekeringspolis vas en 'n groot markiestentsambreel waaronder haar broeisel saam met haar hardloop, Patsy wat op een geskoeide voet hop, sy kraag los, 'n string varktjops wat hang, Freddy wat tjank, Susy met 'n huilende kabeljoubek, Alice wat met die baba sukkel. Sy klap hulle aan, haar rouwimpels wapper omhoog.)
FREDDY: Ag, ma, jy sleep my saam!
SUSY: Mamma, die beeftee kook oor!
SHAKESPEARE: (Met verlamde woede.) Wedu tweeda wiedood eersta.
(Die gesig van Martin Cunningham, bebaard, verander die trekke van Shakespeare se baardlose gesig. Die markiestentsambreel swaai dronk, die kinders hardloop opsy. Onder die sambreel verskyn mev. Cunningham in Merry Widow-hoed en kimonotabberd. Sy gly skuifelend en buigend, Japanerig draaiend.)
MEV. CUNNINGHAM: (Sing.)
En hul noem my die juweel van Asië!
MARTIN CUNNINGHAM: (Staar na haar, onbewoë.) Enorm! Bleddie allerverskriklikste halfdeugsame!
STEPHEN: Et exaltabuntur cornua iusti. Koninginne het met pryswenner-bulle gelê. Onthou Pasifae vir wie se wellus my grootougrofvader die eerste biegbank gemaak het. Vergeet nie Madam Grissel Steevens nie, of die swynagtige spruite van die huis van Lambert. En Noag was dronk van wyn. En sy ark was oop.
BELLA: Niks daarvan hier nie. Verkeerde winkel.
LYNCH: Los hom. Hy's terug van Parys af.
ZOE: (Hardloop na Stephen en haak by hom in.) O toe nou! Gee ons 'n bietjie parlevoe.
(Stephen klap sy hoed op sy kop en spring oor na die kaggel waar hy staan met opgetrekte skouers, vinagtige hande uitgesprei, 'n geverfde glimlag op sy gesig.)
LYNCH: (Hamer op die sofa.) Rmm Rmm Rmm Rrrrrrmmmmm.
STEPHEN: (Babbel met marionetrukke.) Duisend plekke van vermaak om julle aande te uitgee met lieflike dames verkopie handskoene en ander dinge miskien haar hart bierkotelette volmaak modieuse huis baie eksentriek waar baie cocottes mooi geklee baie omtrent prinsesse soos is dans cancan en loop daar Parysiese narrighede ekstra dwaas vir vrygesels vreemdes dieselfde as praat 'n arme engels hoeveel slim hulle is op dinge liefde en sensasies wellustig. Menere baie uitgesoek vir is plesier moet te besoek hemel en hel vertoning met lykkerse en hulle traan silwer wat gebeur elke nag. Volmaak skokkend verskriklik van godsdiens se dinge bespotting gesien in universele wêreld. Alle chic vrouens wat kom vol van beskeidenheid dan ontklee en gil hard om te sien vampierman onteer non baie vars jonk met dessous troublants. (Hy klap hard met sy tong.) Ho, là là! Ce pif qu'il a!
LYNCH: Vive le vampire!
DIE HOERE: Bravo! Parlevoe!
STEPHEN: (Grimasserend met kop agteroor, lag hard, klap vir homself hande.) Groot sukses van lag. Engele baie prostitute soos en heilige apostels groot verdomde skurke. Demimondaines mooi aantreklik vonkelend van diamante baie beminlik gekostumeer. Of hou jy doen beter van wat behoort hulle moderne plesier verdorwenheid van ou mans? (Hy wys om hom met groteske gebare waarop Lynch en die hoere antwoord.) Kautsjoek standbeeld vrou omkeerbaar of lewensgroot tompeeptom van maagde naaktheide baie lesbies die soen vyf tien keer. Tree binne, meneer, om te sien in spieël elke posisies trapese al daardie masjien daar buitendien ook as begeer daad vreeslik dierlik slagterseun besoedel in warm kalfslewer of omlet op die maag pièce de Shakespeare.
BELLA: (Klap haar maag en sak met 'n uitbarsting van lag terug op die sofa.) 'n Omelet op die... Ho! ho! ho! ho!... omelet op die...
STEPHEN: (Gemaak fyntjies.) Ek liefde jou, meneer skatjie. Praat jy engelsman tong vir double entente cordiale. O ja, mon loup. Hoeveel kos? Waterloo. Waterkloset. (Hy hou skielik op en steek 'n wysvinger op.)
BELLA: (Lag.) Omelet...
DIE HOERE: (Lag.) Encore! Encore!
STEPHEN: Let op my. Ek het van 'n waatlemoen gedroom.
ZOE: Gaan oorsee en kry 'n buitelandse dame lief.
LYNCH: Oor die wêreld vir 'n vrou.
FLORRY: Drome gaan mos andersom.
STEPHEN: (Steek sy arms uit.) Dit was hier. Straat van hoere. In Serpentine Avenue het Beëlsebub haar vir my gewys, 'n mollige weduwee. Waar is die rooi tapyt uitgegooi?
BLOOM: (Nader Stephen.) Kyk...
STEPHEN: Nee, ek het gevlieg. My vyande onder my. En altyd sal wees. Wêreld sonder einde. (Hy roep.) Pater! Vry!
BLOOM: Ek sê, kyk...
STEPHEN: My gees breek, wil hy? O merde alors! (Hy roep, sy aasvoëlkloue geslyp.) Hola! Hillieho!
(Simon Dedalus se stem hallo in antwoord, ietwat slaperig maar gereed.)
SIMON: Dis reg so. (Hy duik onseker deur die lug, swenkend, met aanmoedigende krete, op sterk swaar buizerdvlerke.) Ho, seun! Gaan jy wen? Hoep! Pschatt! Stal saam met daardie halfbloede. Sou hulle nie binne 'n donkie se balk laat kom nie. Kop op! Hou ons vlag hoog! 'n Arend van keel, vlieënd, op 'n veld van silwer, met uitgespreide vlerke. Ulster-wapenkoning! Haihoep! (Hy maak die brakhond se roep, gee tong.) Bulbul! Burblblburblbl! Hai, seun!
(Die varingblare en ruimtes van die plakpapier storm vinnig oor die veld. 'n Fris jakkals, uit sy skuiling gejaag, stert gespits, nadat hy sy ouma begrawe het, hardloop vinnig na die oopte, helderoog, op soek na 'n dasgat, onder die blare. Die trop takbokhonde volg, neus teen die grond, snuif hul prooi, brakblaffend, burblbrblend om bloed te proe. Ward Union-jagters en -jagteresse bly by hulle, gretig vir die doodmaak. Van Six Mile Point, Flathouse, Nine Mile Stone volg die voetvolk met knopkieries, hooivurke, salmhake, lasso's, kuddebase met veesweepe, beretergers met tamtams, toreadors met bulswaarde, grys negers wat fakkels swaai. Die skare brul van dobbelaars, kroon-en-anker-spelers, dopjiesbedrieërs, kaartswendelaars. Kraaie en lokvoëls, hees beroepswedders in hoë towenaarshoede lawaai oorverdowend.)
DIE SKARE:
Renkaart vir die wedrenne. Renkaart!
Tien teen een die veld!
Tommy op die klei hier! Tommy op die klei!
Tien teen een behalwe een! Tien teen een behalwe een!
Waag jou kans op Spinning Jenny!
Tien teen een behalwe een!
Verkoop die aap, manne! Verkoop die aap!
Ek gee tien teen een!
Tien teen een behalwe een!
Tien teen een die veld!
Tommy op die klei hier! Tommy op die klei!
Tien teen een behalwe een! Tien teen een behalwe een!
Waag jou kans op Spinning Jenny!
Tien teen een behalwe een!
Verkoop die aap, manne! Verkoop die aap!
Ek gee tien teen een!
Tien teen een behalwe een!
('n Donker perd, ruiterloos, skiet soos 'n spook verby die wenpaal, sy maanhare maanskuimend, sy oogballe sterre. Die veld volg, 'n bondel bokspringende ryperde. Geraamteperde, Sceptre, Maximum the Second, Zinfandel, die hertog van Westminster se Shotover, Repulse, die hertog van Beaufort se Ceylon, prix de Paris. Dwerge ry hulle, in verroeste wapenrusting, wippend, wippend in hul, in hul saals. Laaste, in 'n motreën, op 'n dampige isabelkleurige knol, Cock of the North, die gunsteling, heuningkleurige pet, groen baadjie, oranje moue, Garrett Deasy in die saal, die leisels vasgegryp, 'n hokkiestok gereed. Sy knol draf op spatkreupel witgekamaste voete langs die klipperige pad.)
DIE ORANJE LOGES: (Spottend.) Klim af en stoot, meneer. Laaste rondte! Jy sal vannag tuis wees!
GARRETT DEASY: (Penregop, sy naelgekrapte gesig vol posseëls geplak, swaai sy hokkiestok, sy blou oë flitsend in die prisma van die kroonkandelaar terwyl sy ryperd in oefengalop verbyhardloop.)
Per vias rectas!
('n Juk emmers spat luiperdvlekke oor hom en sy steigerende knol: 'n stortvloed skaapvleissop met dansende muntstukke wortel, gars, uie, rape, aartappels.)
DIE GROEN LOGES: Sagte dag, sir John! Sagte dag, edelagbare!
(Soldaat Carr, soldaat Compton en Cissy Caffrey gaan onder die vensters verby, vals sing-sing.)
STEPHEN: Hoor! Ons vriend lawaai in die straat.
ZOE: (Steek haar hand op.) Stil!
SOLDAAT CARR, SOLDAAT COMPTON EN CISSY CAFFREY:
Tog het ek 'n soort van
Yorkshire-smaak vir...
Yorkshire-smaak vir...
ZOE: Dis ek. (Sy klap hande.) Dans! Dans! (Sy hardloop na die pianola.) Wie het tweepens?
BLOOM: Wie sal...?
LYNCH: (Gee vir haar munte.) Hier.
STEPHEN: (Klap ongeduldig met sy vingers.) Gou! Gou! Waar is my wiggelaarstaf? (Hy hardloop na die klavier en vat sy esstok, stamp met sy voet in tripudium.)
ZOE: (Draai die tromslinger.) Daar.
(Sy laat twee pennies in die gleuf val. Goue, pienk en violet ligte spring te voorskyn. Die trom draai snorrend in 'n lae huiwerwals. Professor Goodwin, in 'n strikgeknoopte pruik, in hofdrag, met 'n bevlekte Inverness-mantel, dubbelgevou van ongelooflike ouderdom, waggel oor die kamer, sy hande fladderend. Hy sit nietig op die klavierstoeltjie en lig handlose stokkies van arms en slaan op die klawerbord, knikkend met jongedame-grasie, sy strik wipwippend.)
ZOE: (Tol om haarself, hakketikkend.) Dans. Iemand hier vir daar? Wie sal dans? Maak die tafel skoon.
(Die pianola speel met wisselende ligte in walstyd die voorspel van My Girl's a Yorkshire Girl. Stephen gooi sy esstok op die tafel en gryp Zoe om die middel. Florry en Bella stoot die tafel na die kaggel. Stephen, wat Zoe met oordrewe grasie by die arm neem, begin met haar om die kamer wals. Bloom staan opsy. Haar mou val van grasieuse arms en ontbloot 'n wit vleisblom van inenting. Tussen die gordyne steek professor Maginni 'n been in, op die tonpunt waarvan 'n syhoed tol. Met 'n behendige skop stuur hy dit tollend op sy kruin en skaats swierig-gehoed in. Hy dra 'n leiklipgrys manel met klaretrooi syrevers, 'n halskraag van roomkleurige tulle, 'n groen laag uitgesnyde onderbaadjie, 'n staanboordjie met wit halsdoek, nousluitende laventelbroek, lakskoene en kanariegeel handskoene. In sy knoopsgat is 'n reusagtige dahlia. Hy draai 'n gewolkte wandelstok in omgekeerde rigtings, en klem dit dan styf onder sy oksel vas. Hy plaas 'n hand liggies op sy borsbeen, buig, en streel sy blom en knope.)
MAGINNI: Die poësie van beweging, kuns van kalistenika. Geen verband met Madam Legget Byrne s'n of Levenston s'n nie. Kostuumbale gereël. Houding. Die Katty Lanner-pas. So. Kyk na my! My terpsichoreïese vermoëns. (Hy menuet drie treë vorentoe op trippelende byvoetjies.) Tout le monde en avant! Révérence! Tout le monde en place!
(Die voorspel hou op. Professor Goodwin, wat vaag met sy arms slaan, krimp, sak ineen, sy lewende mantel val om die stoeltjie. Die wysie klink in vaster walstyd. Stephen en Zoe draai vrylik in die rondte. Die ligte verander, gloei, verdof goud roos violet.)
DIE PIANOLA:
Twee jong kêrels het gesels oor hul meisies, meisies, meisies,
Liefies wat hulle agtergelaat het...
Liefies wat hulle agtergelaat het...
(Uit 'n hoek hardloop die oggendure uit, goudhare, slankgesandaal, in meisiesblou, wespemiddeltjies, met onskuldige hande. Rats dans hulle, met hul springtoue wat swaai. Die middaguur volg in amber-goud. Laggend, ingehaak, hoë haarkamme flitsend, vang hulle die son in spottende spieëls, terwyl hulle hul arms oplig.)
MAGINNI: (Klapklap handskoenstil hande.) Carré! Avant deux! Haal gelykmatig asem! Balance!
(Die oggend- en middagure wals op hul plekke, draai, beweeg na mekaar toe, vorm hul rondings, buig visavis. Kavaliers agter hulle boog hul arms en hou dit hangend, met hande wat daal na, raak aan, styg van hul skouers.)
URE: Jy mag aan my raak.
KAVALIERS: Mag ek aan jou raak?
URE: O, maar liggies!
KAVALIERS: O, só liggies!
DIE PIANOLA:
My skaam klein nooientjie het 'n middeltjie.
(Zoe en Stephen draai vrypostig met losser swaai. Die skemer-ure kom nader uit lang landskaduwees, verstrooi, draaiend, met loom oë, hul wange fyn met cipria en vals flou blos. Hulle is in grys gaas met donker vlermuismoue wat in die landbries fladder.)
MAGINNI: Avant huit! Traversé! Salut! Cours de mains! Croisé!
(Die nag-ure, een vir een, sluip na die laaste plek. Oggend-, middag- en skemer-ure wyk terug voor hulle. Hulle is gemasker, met dolkhare en armbande van dowwe klokkies. Moeg buig hulle kniebuigkniebuig onder sluiers.)
DIE ARMBANDE: Heigho! Heigho!
ZOE: (Draaiend, haar hand teen haar voorkop.) O!
MAGINNI: Les tiroirs! Chaîne de dames! La corbeille! Dos à dos!
(Arabeskerend en moeg weef hulle 'n patroon op die vloer, wewend, ontwewend, kniebuigend, draaiend, sommer swierend.)
ZOE: Ek is duiselig!
(Sy maak haar los, sak neer op 'n stoel. Stephen gryp Florry en draai met haar.)
MAGINNI: Boulangère! Les ronds! Les ponts! Chevaux de bois! Escargots!
(Ineenstrengelend, terugwykend, met wisselende hande skakel die nag-ure elk met elk met geboogde arms in 'n mosaïek van bewegings. Stephen en Florry draai lomp.)
MAGINNI: Dansez avec vos dames! Changez de dames! Donnez le petit bouquet à votre dame! Remerciez!
DIE PIANOLA:
Bes, die beste van al,
Baraboem!
Baraboem!
KITTY: (Spring op.) O, dit het hulle op die hobbelperde by die Mirus-basaar gespeel!
(Sy hardloop na Stephen. Hy los Florry kortaf en gryp Kitty. 'n Skreeuende roerdomp se hees hoë fluit gil. Toft se lomp mallemeule kreunkorrelgorrelend draai die kamer stadig regom rondom die kamer.)
DIE PIANOLA:
My meisie's 'n Yorkshire-meisie.
ZOE:
Yorkshire deur en deur. Kom almal!
(Sy gryp Florry en wals met haar.)
STEPHEN: Pas seul!
(Hy swaai Kitty in Lynch se arms, gryp sy esstok van die tafel en neem die vloer. Almal swaai swier wals draai. Bloombella Kittylynch Florryzoe jujube-vroue. Stephen met hoed esstok paddaspring in die middel hoogskop met lugskoppende mond toe hand klem deel onder dy. Met klang klingel boemhamer tallyho horingblaser blou groen geel flitse draai Toft se lompe met hobbelperdryers van vergulde slange afgehang, ingewande fandango springend skop grond voet en val weer.)
DIE PIANOLA:
Al is sy 'n fabrieksmeisie
Met geen deftige klere aan.
Met geen deftige klere aan.
(Vasgeklem vinnig vinniger met glaredaweraflits skietend skuur hulle skietvlietskiet lomp verby. Baraboem!)
TUTTI: Encore! Bis! Bravo! Encore!
SIMON: Dink aan jou moeder se mense!
STEPHEN: Doodsdans.
(Bam vars barang bam van lakei se klok, perd, knol, os, varkies, Conmee op Christusesel, lam kruk en been matroos in notedop armgevou toutrekkend hakkend stamp hornpipe deur en deur. Baraboem! Op knolle varke klokperde Gadarenervarke Corny in kis staal haai klip eenhandige Nelson twee kalante Frauenzimmer pruimbevlek uit kinderwa val brul. Jirre hy's 'n kampioen. Smeltblou portuur uit vat eerw. aandsang Love op huurkar uitstappie Blazes blind kabeljoudubbeld fietsryers Dilly met sneeukoek geen deftige klere. Dan in laaste wipwaentjie lomp op en af stamp maskuip soort onderkoning en reine lekker vir kuiplomp stampshire roos. Baraboem!)
(Die pare val opsy. Stephen draai duiselig. Kamer draai terug. Oë toe waggel hy. Rooi relings vlieg ruimtewaarts. Sterre rondom sonne draai mallemeule. Helder muggies dans op mure. Hy steek botstil.)
STEPHEN: Ho!
(Stephen se moeder, uitgeteer, rys star deur die vloer op, in melaatsgrys met 'n krans verlepte lemoenbloeisels en 'n geskeurde bruidsluier, haar gesig verslyt en neusloos, groen van grafskimmel. Haar hare is yl en slap. Sy rig haar blou-omringde hol oogkasse op Stephen en open haar tandelose mond en uiter 'n stil woord. 'n Koor van maagde en belydenaars sing stemloos.)
DIE KOOR:
Liliata rutilantium te confessorum...
Iubilantium te virginum...
Iubilantium te virginum...
(Van die bopunt van 'n toring staar Buck Mulligan, in bontgekleurde narrepak van vlooibruin en geel en harlekynmus met krullende klokkie, met oopmond na haar, 'n rokende gebotterde gesplete scone in sy hand.)
BUCK MULLIGAN: Sy's beestagtig dood. Die jammerte daarvan! Mulligan ontmoet die bedroefde moeder. (Hy draai sy oë op.) Kwiksilwerige Malachi!
DIE MOEDER: (Met die subtiele glimlag van die dood se waansin.) Ek was eens die pragtige May Goulding. Ek is dood.
STEPHEN: (Met afgryse geslaan.) Lemur, wie is jy? Nee. Watter paaiboelie-streek is dit?
BUCK MULLIGAN: (Skud sy krullende musklokkie.) Die bespotting daarvan! Kinch hondelyf het haar tewelyf doodgemaak. Sy het die emmer geskop. (Trane van gesmelte botter val uit sy oë op die scone.) Ons groot soet moeder! Epi oinopa ponton.
DIE MOEDER: (Kom nader, blaas saggies haar asem van natgemaakte as oor hom.) Almal moet daardeur, Stephen. Meer vroue as mans in die wêreld. Jy ook. Die tyd sal kom.
STEPHEN: (Verstik van vrees, berou en afgryse.) Hulle sê ek het jou doodgemaak, moeder. Hy het jou nagedagtenis beledig. Kanker het dit gedoen, nie ek nie. Die noodlot.
DIE MOEDER: (Met 'n groen straaltjie gal wat uit die een kant van haar mond drup.) Jy het daardie lied vir my gesing. Liefde se bitter misterie.
STEPHEN: (Gretig.) Sê my die woord, moeder, as jy dit nou weet. Die woord wat aan alle mense bekend is.
DIE MOEDER: Wie het jou gered die nag toe jy saam met Paddy Lee by Dalkey in die trein gespring het? Wie het jammer gekry vir jou toe jy treurig was tussen die vreemdes? Gebed is almagtig. Gebed vir die lydende siele in die Ursuline-handboek en veertig dae se aflaat. Bekeer jou, Stephen.
STEPHEN: Die lykvreter! Hiëna!
DIE MOEDER: Ek bid vir jou in my ander wêreld. Laat Dilly elke aand vir jou daardie gekookte rys maak ná jou breinwerk. Jare en jare het ek jou liefgehad, o, my seun, my eersgeborene, toe jy in my skoot gelê het.
ZOE: (Waai haarself koel met die kaggelwaaier.) Ek smelt!
FLORRY: (Wys na Stephen.) Kyk! Hy's wit.
BLOOM: (Gaan na die venster om dit verder oop te maak.) Duiselig.
DIE MOEDER: (Met smeulende oë.) Bekeer jou! O, die vuur van die hel!
STEPHEN: (Hygend.) Sy nie-bytende sublimaat! Die lykkouer! Rou kop en bloedige bene.
DIE MOEDER: (Haar gesig kom al hoe nader, en stuur 'n asgrou asem uit.) Pasop! (Sy lig haar swartgebrande verdorde regterarm stadig na Stephen se bors met uitgestrekte vinger.) Pasop vir God se hand! ('n Groen krap met kwaadwillige rooi oë steek sy grynsende knypers diep in Stephen se hart.)
STEPHEN: (Verwurg van woede.) Kak! (Sy gelaatstrekke word getrokke en grys en oud.)
BLOOM: (By die venster.) Wat?
STEPHEN: Ah non, par exemple! Die intellektuele verbeelding! By my alles of glad niks. Non serviam!
FLORRY: Gee hom 'n bietjie koue water. Wag. (Sy storm uit.)
DIE MOEDER: (Wring haar hande stadig, kreun wanhopig.) O Heilige Hart van Jesus, wees hom genadig! Red hom van die hel, o Goddelike Heilige Hart!
STEPHEN: Nee! Nee! Nee! Breek my gees, almal van julle, as julle kan! Ek sal julle almal aan my voete bring!
DIE MOEDER: (In die smart van haar doodsroggel.) Wees Stephen genadig, Heer, ter wille van my! Onuitspreeklik was my smart toe ek gesterf het van liefde, droefheid en doodsangs op die berg Golgota.
STEPHEN: Nothung!
(Hy lig sy esstok hoog met albei hande en slaan die kandelaar stukkend. Die Tyd se lykbleek laaste vlam spring op en, in die volgende duisternis, verwoesting van alle ruimte, versplinterde glas en tuimelende messelwerk.)
DIE GASVLAM: Pwfoeng!
BLOOM: Stop!
LYNCH: (Storm vorentoe en gryp Stephen se hand.) Hier! Hou op! Moenie amok maak nie!
BELLA: Polisie!
(Stephen, sy esstok agterlatend, sy kop en arms star agteroor gegooi, stamp die grond en vlug uit die kamer, verby die hoere by die deur.)
BELLA: (Skreeu.) Agter hom aan!
(Die twee hoere storm na die voordeur. Lynch en Kitty en Zoe stormloop uit die kamer. Hulle praat opgewonde. Bloom volg, kom terug.)
DIE HOERE: (Vasgedruk in die deur, wysend.) Daar onder.
ZOE: (Wysend.) Daar. Daar's iets aan die gang.
BELLA: Wie betaal vir die lamp? (Sy gryp Bloom se jaspant.) Hier, jy was saam met hom. Die lamp is stukkend.
BLOOM: (Storm na die portaal, storm terug.) Watter lamp, vrou?
'N HOER: Hy het sy jas geskeur.
BELLA: (Haar oë hard van woede en hebsug, wys.) Wie gaan daarvoor betaal? Tien sjielings. Jy's 'n getuie.
BLOOM: (Gryp Stephen se esstok.) Ek? Tien sjielings? Het jy nie al genoeg van hom afgetrek nie? Het hy nie...?
BELLA: (Hard.) Hier, niks van jou grootpraatjies nie. Dis nie 'n bordeel nie. 'n Tiensjielinghuis.
BLOOM: (Sy kop onder die lamp, trek aan die ketting. Al trekkend vlam die gaspit op en wys 'n gekreukelde mauve-pers kap. Hy lig die esstok.) Net die glaskoker is stukkend. Hier is al wat hy...
BELLA: (Deins terug en skreeu.) Jesus! Moenie!
BLOOM: (Weer 'n hou af.) Om jou te wys hoe hy die papier getref het. Daar's nie 'n sikspens se skade aangerig nie. Tien sjielings!
FLORRY: (Met 'n glas water, kom in.) Waar is hy?
BELLA: Wil jy hê ek moet die polisie roep?
BLOOM: O, ek weet. Bulhond op die perseel. Maar hy's 'n Trinity-student. Begunstigers van jou onderneming. Gentlemen wat die huur betaal. (Hy maak 'n vrymesselaarsteken.) Weet jy wat ek bedoel? Neef van die visekanselier. Jy wil nie 'n skandaal hê nie.
BELLA: (Kwaad.) Trinity. Kom hier af om te jool ná die roeiwedrenne en betaal niks. Is jy my bevelvoerder hier of? Waar is hy? Ek sal hom aankla! Hom in die skande steek, dít sal ek! (Sy skreeu.) Zoe! Zoe!
BLOOM: (Dringend.) En as dit jou eie seun in Oxford was? (Waarskuwend.) Ek weet.
BELLA: (Byna sprakeloos.) Wie is. Inkognito!
ZOE: (In die deur.) Daar's 'n bakleiery.
BLOOM: Wat? Waar? (Hy gooi 'n sjieling op die tafel en spring weg.) Dis vir die glaskoker. Waar? Ek het berglug nodig.
(Hy haas hom uit deur die portaal. Die hoere wys. Florry volg en mors water uit haar skuins beker. Op die drumpel praat al die hoere saamgedrom woordryk, en wys na regs waar die mis opgeklaar het. Van links kom 'n klingelende huurkar aan. Dit ry stadiger tot voor die huis. Bloom by die voordeur gewaar Corny Kelleher wat op die punt staan om van die kar af te klim saam met twee stil wellustelinge. Hy draai sy gesig weg. Bella van binne die portaal spoor haar hoere aan. Hulle blaas kleffielekkerplakkerige njam-njam-soentjies. Corny Kelleher antwoord met 'n aaklige wellustige glimlag. Die stil wellustelinge draai om die koetsier te betaal. Zoe en Kitty wys steeds regs. Bloom, wat hulle vinnig uitmekaar druk, trek sy kalief se kap en poncho oor en haas hom met wegdraaigesig die trappies af. Inkognito Haroun al Raschid fladder hy agter die stil wellustelinge in en ylings voort langs die relings met die vlugge tred van 'n luiperd, en strooi die sleepspoor agter hom, geskeurde koeverte deurdrenk van anys. Die esstok merk sy treë. 'n Trop bloedhonde, gelei deur Hornblower van Trinity wat 'n hondesweep swaai, in tallyho-pet en 'n ou grys broek, volg van ver, tel die reuk op, nader, blaffend, hygend, die spoor kwyt, wegbrekend, tonge uit, byt aan sy hakke, spring na sy stert. Hy loop, hardloop, sigsag, galop, ore plat. Hy word bekoeël met gruis, koolstronke, koekieblikke, eiers, aartappels, dooie kabeljou, vroueslofslaaiers. Agter hom aan, vars op die spoor, sigsag en galop die moordgeskreeu in volle agtervolging, volg-die-leier: 65 C, 66 C, nagwag, John Henry Menton, Wisdom Hely, V. B. Dillon, Raadslid Nannetti, Alexander Keyes, Larry O’Rourke, Joe Cuffe, mev. O’Dowd, Pisser Burke, Die Naamlose, mev. Riordan, Die Burger, Garryowen, Hoeseynaamweer, Vreemdegesig, Vintwatsolyk, Hommeerdergesien, Kêrelmetknoes, Chris Callinan, sir Charles Cameron, Benjamin Dollard, Lenehan, Bartell d’Arcy, Joe Hynes, Red Murray, redakteur Brayden, T. M. Healy, regter Fitzgibbon, John Howard Parnell, die eerwaarde Blikkiessalm, professor Joly, mev. Breen, Denis Breen, Theodore Purefoy, Mina Purefoy, die posmeesteres van Westland Row, C. P. M’Coy, vriend van Lyons, Hoppy Holohan, manindiestraat, andermanindiestraat, Voetbalstewels, stompneuskoetsier, ryk protestantse dame, Davy Byrne, mev. Ellen M’Guinness, mev. Joe Gallaher, George Lidwell, Jimmy Henry op liddorings, superintendent Laracy, Vader Cowley, Crofton uit die invorderaar-generaal se kantoor, Dan Dawson, tandarts Bloom met tangetjie, mev. Bob Doran, mev. Kennefick, mev. Wyse Nolan, John Wyse Nolan, mooigetroudevrouwatteenbreëagterwerkgevryfhetindieClonskea-trem, die boekverkoper van Sweets of Sin, mej. Dubedatensydiedbedad, die dames Gerald en Stanislaus Moran van Roebuck, die besturende klerk van Drimmie’s, Wetherup, kolonel Hayes, Mastiansky, Citron, Penrose, Aaron Figatner, Moses Herzog, Michael E Geraghty, inspekteur Troy, mev. Galbraith, die konstabel van die hoek van Eccles street, ou dokter Brady met stetoskoop, die geheimsinnige man op die strand, 'n apporteerhond, mev. Miriam Dandrade en al haar minnaars.)
DIE MOORDGESKREEU: (Halsoorkophalsoorhoophalsoorrol.) Hy's Bloom! Keer Bloom! Keerdiebloom! Keerdiedief! Hei! Hei! Keerhom op die hoek!
(Op die hoek van Beaver street onder die steierwerk steek Bloom hygend vas aan die rand van die lawaaierige twistende klompie, 'n klomp wat nie 'n jota weet wat hei! hei! rusie en geruk rondom die wiewat bakleiallesaam.)
STEPHEN: (Met uitvoerige gebare, asem diep en stadig.) Julle is my gaste. Ongenooid. Uit hoofde van die vyfde van George en die sewende van Edward. Die geskiedenis se skuld. Gefabuleer deur die moeders van die geheue.
SOLDAAT CARR: (Aan Cissy Caffrey.) Het hy jou beledig?
STEPHEN: Haar aangespreek in die vokatief vroulik. Waarskynlik onsydig. Ongenitief.
STEMME: Nee, hy het nie. Ek het hom gesien. Die meisie daar. Hy was in mev. Cohen s'n. Wat gaan aan? Soldaat en burgerlike.
CISSY CAFFREY: Ek was in geselskap van die soldate en hulle het my gelos om te gaan—jy weet, en die jong man het agter my aangehardloop. Maar ek is getrou aan die man wat my trakteer al is ek net 'n sjielinghoer.
STEPHEN: (Kry Lynch en Kitty se koppe in die oog.) Gegroet, Sisufos. (Hy wys na homself en die ander.) Poëties. Uropoëties.
STEMME: Sysgetrouaandieman.
CISSY CAFFREY: Ja, om saam met hom te gaan. En ek met 'n soldaatvriend.
SOLDAAT COMPTON: Hy soek fluit 'n dik oor, die skobbejak. Moer hom een, Harry.
SOLDAAT CARR: (Aan Cissy.) Het hy jou beledig terwyl ek en hy gepie het?
LORD TENNYSON: (Gentleman-digter in Union Jack-baadjie en krieketflennies, kaalkop, vloeibaard.) Hulle s'n is nie om te vra waarom nie.
SOLDAAT COMPTON: Moer hom, Harry.
STEPHEN: (Aan soldaat Compton.) Ek weet nie jou naam nie maar jy is heeltemal reg. Doktor Swift sê een man in harnas sal tien mans in hul hemde klop. Hemp is sinekdogee. Deel vir die geheel.
CISSY CAFFREY: (Aan die skare.) Nee, ek was saam met die gewone soldate.
STEPHEN: (Vriendelik.) Hoekom nie? Die dapper soldaatseun. Na my mening elke dame byvoorbeeld...
SOLDAAT CARR: (Sy pet skeef, kom nader na Stephen.) Sê, hoe sal dit wees, baas, as ek jou kakebeen inmoer?
STEPHEN: (Kyk op na die lug.) Hoe? Baie onaangenaam. Edele kuns van selfvoorwending. Persoonlik verafsku ek aksie. (Hy waai sy hand.) Hand maak my effens seer. Enfin ce sont vos oignons. (Aan Cissy Caffrey.) Hier is een of ander moeilikheid aan die gang. Wat is dit presies?
DOLLY GRAY: (Waai van haar balkon af met haar sakdoek en gee die teken van die heldin van Jerigo.) Ragab. Kok se seun, totsiens. Veilig huis toe na Dolly. Droom van die meisie wat jy agtergelaat het en sy sal van jou droom.
(Die soldate draai hul swemmende oë.)
BLOOM: (Elmboog hom deur die skare, pluk kragtig aan Stephen se mou.) Kom nou, professor, daardie koetsier wag.
STEPHEN: (Draai om.) Hè? (Hy maak hom los.) Hoekom sou ek nie met hom praat nie of met enige menslike wese wat regop loop op hierdie afgeplatte lemoen? (Hy wys met sy vinger.) Ek is nie bang vir wat ek mee kan praat as ek sy oog sien nie. Die loodregte behou.
(Hy steier 'n tree agteruit.)
BLOOM: (Stut hom.) Behou jou eie.
STEPHEN: (Lag hol.) My swaartepunt is verskuif. Ek het die kunsie vergeet. Kom ons gaan sit êrens en bespreek. Stryd om die lewe is die wet van die bestaan maar maar menslike filirenistes, veral die tsaar en die koning van Engeland, het arbitrasie uitgevind. (Hy tik teen sy voorkop.) Maar hier binne is dit dat ek die priester en die koning moet doodmaak.
BIDDY DRUIPER: Het jy gehoor wat die professor gesê het? Hy's 'n professor van die kollege.
POES-KATE: Ek het. Ek het dit gehoor.
BIDDY DRUIPER: Hy druk hom uit met sulke opvallende verfyndheid van frasering.
POES-KATE: Inderdaad, ja. En terselfdertyd met sulke gepaste snydendheid.
SOLDAAT CARR: (Ruk hom los en kom vorentoe.) Wat sê jy daar oor my koning?
(Edward die Sewende verskyn in 'n boogpoort. Hy dra 'n wit trui waarop 'n beeld van die Heilige Hart gestik is met die insignia van die Kousband en die Distel, die Gulde Vlies, die Olifant van Denemarke, Skinner se en Probyn se perderuitery, bankier van Lincoln’s Inn en die antieke en eerbare artilleriekompanie van Massachusetts. Hy suig aan 'n rooi jujube. Hy is geklee as 'n groot uitverkore volmaakte en verhewe vrymesselaar met troffel en voorskoot, gemerk made in Germany. In sy linkerhand hou hy 'n pleisteraarsemmer waarop gedruk is Défense d’uriner. 'n Gebrul van welkom begroet hom.)
EDWARD DIE SEWENDE: (Stadig, plegtig maar onduidelik.) Vrede, volmaakte vrede. Vir identifikasie, emmer in my hand. Cheerio, kêrels. (Hy draai na sy onderdane.) Ons het hierheen gekom om 'n skoon eerlike geveg te aanskou en ons wens albei manne van harte die allerbeste geluk toe. Mahak makar a bak.
(Hy skud hande met soldaat Carr, soldaat Compton, Stephen, Bloom en Lynch. Algemene applous. Edward die Sewende lig sy emmer genadiglik ter erkenning.)
SOLDAAT CARR: (Aan Stephen.) Sê dit weer.
STEPHEN: (Senuweeagtig, vriendelik, trek hom regop.) Ek verstaan jou standpunt al het ek self op die oomblik geen koning nie. Dis die eeu van patentmedisyne. 'n Bespreking is moeilik hier onder. Maar dit is die punt. Jy sterf vir jou land. Veronderstel. (Hy plaas sy arm op soldaat Carr se mou.) Nie dat ek dit vir jou toewens nie. Maar ek sê: Laat my land vir my sterf. Tot dusver het dit dit gedoen. Ek wou nie hê dit moet sterf nie. Verdomp die dood. Lank lewe die lewe!
EDWARD DIE SEWENDE: (Sweef bo hope gesneuweldes, in die gewaad en met die stralekrans van Grappige Jesus, 'n wit jujube in sy fosforesserende gesig.)
My metodes is nuut en dit maak almal verbaas:
Om blindes te laat sien, sal ek stof in hul oë blaas.
Om blindes te laat sien, sal ek stof in hul oë blaas.
STEPHEN: Konings en eenhorings! (Hy val 'n tree terug.) Kom êrens heen en ons sal... Wat het daardie meisie gesê?...
SOLDAAT COMPTON: Hê, Harry, gee hom 'n skop in die balle. Steek een in Jerry.
BLOOM: (Aan die soldate, saggies.) Hy weet nie wat hy sê nie. 'n Bietjie meer gedrink as wat goed is vir hom. Absint. Groenogige monster. Ek ken hom. Hy's 'n gentleman, 'n digter. Dis in orde.
STEPHEN: (Knik, glimlag en lag.) Gentleman, patriot, geleerde en beoordelaar van bedrieërs.
SOLDAAT CARR: Ek gee nie 'n moer om wie hy is nie.
SOLDAAT COMPTON: Ons gee nie 'n moer om wie hy is nie.
STEPHEN: Dit lyk of ek hulle irriteer. Groen lap vir 'n bul.
(Kevin Egan van Parys in swart Spaanse hemp met tossels en peep-o’-day boy-hoed wink vir Stephen.)
KEVIN EGAN: H’lo! Bonjour! Die vieille ogresse met die dents jaunes.
(Patrice Egan loer van agter, sy haasgesig wat aan 'n kweperblaar knibbel.)
PATRICE: Socialiste!
DON EMILE PATRIZIO FRANZ RUPERT POPE HENNESSY: (In middeleeuse maliehemp, twee wilde ganse vlieënd op sy helm, wys met edele verontwaardiging met 'n gepantserde hand na die soldate.) Werp daai ogies na voetboden, groot grand porcos van johngeles todos bedek van gravy!
BLOOM: (Aan Stephen.) Kom huis toe. Jy gaan in die moeilikheid beland.
STEPHEN: (Swaaiend.) Ek vermy dit nie. Hy prikkel my intelligensie.
BIDDY DRUIPER: 'n Mens merk dadelik op dat hy van patrisiese afkoms is.
DIE FEEKS: Groen bo die rooi, sê hy. Wolfe Tone.
DIE KOPPELAARSTER: Die rooi is net so goed soos die groen. En beter. Hoera vir die soldate! Hoera vir koning Edward!
'N RUWE KÊREL: (Lag.) Ja! Hande op vir De Wet.
DIE BURGER: (Met 'n enorme smaragdgroen serp en knopkierie, roep.)
Mag God daarbo
'n Duif stuur, so,
Met tande skerp soos skeermesse,
Om die kele te sny
Van die Engelse honde
Wat ons Ierse leiers gehang het.
'n Duif stuur, so,
Met tande skerp soos skeermesse,
Om die kele te sny
Van die Engelse honde
Wat ons Ierse leiers gehang het.
DIE CROPPY BOY: (Die strop om sy nek, gryp met albei hande aan sy uitpeulende ingewande.)
Ek dra geen haat teen enige lewende ding,
Maar my land het ek liewer as die koning.
Maar my land het ek liewer as die koning.
RUMBOLD, DUIWELSE BARBIER: (Vergesel van twee swartgemaskerde assistente, kom nader met 'n gladstone-tas wat hy oopmaak.) Dames en here, kapmes gekoop deur mev. Pearcy om Mogg te slag. Mes waarmee Voisin die vrou van 'n landgenoot uitmekaar gesny en die oorskot in 'n laken in die kelder versteek het, die ongelukkige vrou se keel van oor tot oor afgesny. Flessie met arseen herwin uit die liggaam van mej. Barron wat Seddon galg toe gestuur het.
(Hy ruk aan die tou. Die assistente spring na die slagoffer se bene en trek hom afwaarts, grommend: die croppy boy se tong steek gewelddadig uit.)
DIE CROPPY BOY:
Hergeet hom he hid hir hy hoeder he hus.
(Hy gee die gees. 'n Gewelddadige ereksie van die gehangene stuur straaltjies saad deur sy doodsklere op die kasselstene. Mev. Bellingham, mev. Yelverton Barry en die Agbare mev. Mervyn Talboys storm vorentoe met hul sakdoeke om dit op te dep.)
RUMBOLD: Ek is self amper daar. (Hy maak die strop los.) Tou waarmee die aaklige rebel gehang is. Tien sjielings 'n slag. Soos toegepas op Haar Koninklike Hoogheid. (Hy steek sy kop in die gapende pens van die gehangene en trek sy kop weer uit, vasgeklonter met opgerolde en rokende ingewande.) My pynlike plig is nou gedoen. God red die koning!
EDWARD DIE SEWENDE: (Dans stadig, plegtig, rammel sy emmer en sing met sagte tevredenheid.)
Op kroningsdag, op kroningsdag,
O, wat 'n jolyt sal dit nie wees,
Met whisky, bier en wyn 'n fees!
O, wat 'n jolyt sal dit nie wees,
Met whisky, bier en wyn 'n fees!
SOLDAAT CARR: Hier. Wat sê jy oor my koning?
STEPHEN: (Gooi sy hande op.) O, dis te eentonig! Niks. Hy wil my geld en my lewe hê, al moet gebrek sy meester wees, vir een of ander bruut ryk van hom. Geld het ek nie. (Hy deursoek sy sakke vaagweg.) Dit vir iemand gegee.
SOLDAAT CARR: Wie wil jou bleddie geld hê?
STEPHEN: (Probeer wegbeweeg.) Sal iemand my sê waar ek die minste kans het om hierdie noodsaaklike euwels raak te loop? Ça se voit aussi à Paris. Nie dat ek... Maar, by Sint Patrick...!
(Die vroue se koppe smelt saam. Ou Tandelose Ouma in suikerbroodhoed verskyn, gesete op 'n paddastoel, die doodsblom van die aartappelsiekte op haar bors.)
STEPHEN: Aha! Ek ken jou, ou wyf! Hamlet, wraak! Die ou sog wat haar werpsel vreet!
OU TANDELOSE OUMA: (Wieg heen en weer.) Ierland se liefling, die koning van Spanje se dogter, alanna. Vreemdes in my huis, skande oor hulle! (Sy weeklaag met banshee-smart.) Ochone! Ochone! Sy van die vee! (Sy kerm.) Het jy die arme ou Ierland ontmoet en hoe staan dit met haar?
STEPHEN: Hoe staan ek jou uit? Die hoedtoertjie! Waar's die derde persoon van die Heilige Drie-eenheid? Soggarth Aroon? Die eerwaarde Aaskraai.
CISSY CAFFREY: (Skril.) Keer dat hulle baklei!
'N RUWE KÊREL: Ons manne het teruggetrek.
SOLDAAT CARR: (Pluk aan sy belt.) Ek draai die nek om van enige fokker wat 'n woord sê teen my fokken koning.
BLOOM: (Verskrik.) Hy het niks gesê nie. Nie 'n woord nie. 'n Suiwer misverstand.
DIE BURGER: Erin go bragh!
(Majoor Tweedy en die Burger toon mekaar medaljes, dekorasies, oorlogstrofeë, wonde. Albei salueer met fel vyandigheid.)
SOLDAAT COMPTON: Gee dit, Harry. Moer hom een in die oog. Hy's 'n Boerevriend.
STEPHEN: Het ek? Wanneer?
BLOOM: (Aan die rooibaadjies.) Ons het vir julle geveg in Suid-Afrika, Ierse missieltroepe. Is dit nie geskiedenis nie? Royal Dublin Fusiliers. Vereer deur ons monarg.
DIE PADWERKER: (Steier verby.) O, ja! O God, ja! O, maak die kwawr 'n krowawr! O! Bo!
(Gehelmde hellebaardiers in harnas stoot 'n afdak van uitgeholde spiespunte vorentoe. Majoor Tweedy, met 'n snor soos Turko die verskriklike, in beremus met veerpluim en uitrusting, met epoulette, vergulde chevrons en sabeltasse, sy bors blink van medaljes, staan reg by die streep. Hy gee die pelgrimkrygerteken van die tempelridders.)
MAJOOR TWEEDY: (Grom nors.) Rorke’s Drift! Op, garde, en storm hulle! Mahar shalal hashbaz.
SOLDAAT CARR: Ek maak hom klaar.
SOLDAAT COMPTON: (Waai die skare terug.) Eerlike spel, hier. Maak 'n bleddie slaghuis van die bliksem.
(Saamgevoegde orkeste blaas Garryowen en God save the King.)
CISSY CAFFREY: Hulle gaan baklei. Oor my!
POES-KATE: Die dapperes en die skones.
BIDDY DRUIPER: My dunkt gindse swart ridder sal steekspeel met die beste.
POES-KATE: (Bloos diep.) Nee, mevrou. Die keel-rooi wambuis en vrolike sint Joris vir my!
STEPHEN:
Die hoer se kreet van straat tot straat
Weef Ou Ierland se doodsgewaad.
Weef Ou Ierland se doodsgewaad.
SOLDAAT CARR: (Maak sy belt los, skreeu.) Ek draai die nek om van enige fokken bliksem wat 'n woord sê teen my bleddie fokken koning.
BLOOM: (Skud Cissy Caffrey se skouers.) Praat, jy! Is jy stom geslaan? Jy is die skakel tussen nasies en geslagte. Praat, vrou, heilige lewegeefster!
CISSY CAFFREY: (Verskrik, gryp soldaat Carr se mou.) Is ek dan nie by jou nie? Is ek nie jou meisie nie? Cissy is jou meisie. (Sy roep.) Polisie!
STEPHEN: (Verruk, aan Cissy Caffrey.)
Wit jou pootjies, rooi jou smoel,
En jou lyfie fraai en fyn.
En jou lyfie fraai en fyn.
STEMME: Polisie!
VER STEMME: Dublin brand! Dublin brand! Aan die brand, aan die brand!
(Swawelvure spring op. Digte wolke rol verby. Swaar Gatling-gewere bulder. Pandemonium. Troepe ontplooi. Galop van hoewe. Artillerie. Hees bevele. Klokke lui. Wedders skreeu. Dronkaards brul. Hoere krys. Mishorings toet. Kreete van dapperheid. Gille van sterwendes. Pieke klets op borsharnasse. Diewe beroof die gesneuweldes. Roofvoëls, wat van die see af aanvlieg, uit vleilande opstyg, van arendsneste afduik, hang skreeuend in die lug, jan-van-gente, duikers, aasvoëls, hoenderhaviks, stygende houtsnippe, swerfvalke, smelleke, korhoenders, seearende, meeue, albatrosse, brandganse. Die middernagson word verduister. Die aarde bewe. Die dooies van Dublin uit Prospect en Mount Jerome in wit skaapvel-oorjasse en swart bokvelmantels staan op en verskyn aan baie. 'n Kloof gaan oop met 'n geluidlose gaap. Tom Rochford, wenner, in atleet se frokkie en kniebroek, kom aan die spits van die nasionale hekkies-voorgee aan en spring in die leegte. Hy word gevolg deur 'n wedren van hardlopers en springers. In wilde houdings spring hulle van die rand af. Hul liggame duik. Fabrieksmeisies met deftige klere gooi rooiwarm Yorkshire-baraboems. Society-dames lig hul rokke oor hul koppe om hulself te beskerm. Laggende hekse in rooi kortrokkies ry deur die lug op besemstokke. Kwakerlavement plak pleister op blase. Dit reën drakietande. Gewapende helde spring op uit voore. Hulle ruil in vriendskap die wagwoord van die ridders van die rooi kruis en veg tweegevegte met kavaleriesabels: Wolfe Tone teen Henry Grattan, Smith O’Brien teen Daniel O’Connell, Michael Davitt teen Isaac Butt, Justin M’Carthy teen Parnell, Arthur Griffith teen John Redmond, John O’Leary teen Lear O’Johnny, Lord Edward Fitzgerald teen Lord Gerald Fitzedward, The O’Donoghue of the Glens teen The Glens of The O’Donoghue. Op 'n hoogte, die middelpunt van die aarde, rys die veldaltaar van Sint Barbara op. Swart kerse rys uit sy evangelie- en epistelhoeke. Van die hoë barbakane van die toring val twee ligstrale op die rookbedekte altaarsteen. Op die altaarsteen lê mev. Mina Purefoy, godin van die onrede, naak, geboei, 'n kelk wat op haar geswolle buik rus. Vader Malachi O’Flynn in 'n kant-onderrok en omgekeerde kasuifel, sy twee linkervoete agterstevoor, vier veldmis. Die Eerwaarde mnr. Hugh C Haines Love M.A. in 'n eenvoudige toga en baret, sy kop en boordjie agterstevoor, hou 'n oop sambreel oor die celebrant se kop.)
VADER MALACHI O’FLYNN: Introibo ad altare diaboli.
DIE EERWAARDE MNR. HAINES LOVE: Tot die duiwel wat my jeug verbly het.
VADER MALACHI O’FLYNN: (Neem uit die kelk en hef 'n bloeddruppende hostie op.) Corpus meum.
DIE EERWAARDE MNR. HAINES LOVE: (Lig agter die celebrant se onderrok hoog op en ontbloot sy grys kaal harige boude waartussen 'n wortel gesteek is.) My liggaam.
DIE STEM VAN AL DIE VERDOEMDES: Reeger Egitgamla Eid Dog Ereh eid tnaw, Ajulellah!
(Van omhoog roep die stem van Adonai.)
ADONAI: Dooooooooooog!
DIE STEM VAN AL DIE GESEENDES: Halleluja, want die Here God die Almagtige regeer!
(Van omhoog roep die stem van Adonai.)
ADONAI: Goooooooooood!
(In skril wanklank sing boere en stedelinge van die Oranje- en die Groen-faksies Kick the Pope en Daily, daily sing to Mary.)
SOLDAAT CARR: (Met woeste artikulasie.) Ek maak hom klaar, so help my fokken Christus! Ek draai die bliksemse fokker se bleddie vervloekte fokken lugpyp om!
(Die apporteerhond, wat aan die rand van die skare rondsnuffel, blaf luidrugtig.)
OU TANDELOSE OUMA: (Druk 'n dolk na Stephen se hand.) Ruim hom uit die weg, acushla. Om 8.35 vm. sal jy in die hemel wees en Ierland sal vry wees. (Sy bid.) O goeie God, neem hom!
BLOOM: (Hardloop na Lynch.) Kan jy hom nie wegkry nie?
LYNCH: Hy hou van dialektiek, die universele taal. Kitty! (Aan Bloom.) Kry jy hom weg. Hy luister nie na my nie.
(Hy sleep Kitty weg.)
STEPHEN: (Wys.) Exit Judas. Et laqueo se suspendit.
BLOOM: (Hardloop na Stephen.) Kom nou saam met my voordat erger gebeur. Hier's jou stok.
STEPHEN: Stok, nee. Rede. Hierdie fees van die suiwer rede.
CISSY CAFFREY: (Trek aan soldaat Carr.) Kom aan, jy's gekoring. Hy het my beledig maar ek vergewe hom. (Skreeu in sy oor.) Ek vergewe hom dat hy my beledig het.
BLOOM: (Oor Stephen se skouer.) Ja, gaan. Jy sien hy's nie by sy positiewe nie.
SOLDAAT CARR: (Ruk hom los.) Ek sal hom beledig.
(Hy storm op Stephen af, vuis uitgestrek, en slaan hom in die gesig. Stephen waggel, sak inmekaar, val, verdwaas. Hy lê uitgestrek, sy gesig na die lug, sy hoed wat na die muur rol. Bloom volg en tel dit op.)
MAJOOR TWEEDY: (Hard.) Karabyn in emmer! Staak vuur! Salueer!
DIE APPORTEERHOND: (Blaf woedend.) Ute ute ute ute ute ute ute ute.
DIE SKARE: Laat hom opstaan! Moenie hom slaan as hy lê nie! Lug! Wie? Die soldaat het hom geslaan. Hy's 'n professor. Is hy beseer? Moenie hom karnuffel nie! Hy het flou geword!
'N OU HEKS: Watter reg het die rooibaadjie gehad om die gentleman te slaan en hy nog onder die invloed. Laat hulle die Boere gaan veg!
DIE KOPPELAARSTER: Hoor wie praat! Het die soldaat nie die reg om met sy meisie te gaan nie? Hy het hom die lafaard se hou gegee.
(Hulle gryp na mekaar se hare, krap mekaar en spoeg.)
DIE APPORTEERHOND: (Blaf.) Woef woef woef.
BLOOM: (Druk hulle terug, hard.) Terug, staan terug!
SOLDAAT COMPTON: (Trek aan sy maat.) Hier. Skoert, Harry. Hier's die konstabels! (Twee lang wagte in reënmantels staan in die groep.)
EERSTE WAG: Wat gaan hier aan?
SOLDAAT COMPTON: Ons was saam met hierdie dame. En hy het ons beledig. En my tjommie aangerand. (Die apporteerhond blaf.) Wie besit die bleddie brak?
CISSY CAFFREY: (Met verwagting.) Bloei hy!
'N MAN: (Staan op van sy knieë.) Nee. Flou geword. Hy sal regkom.
BLOOM: (Kyk skerp na die man.) Los hom vir my. Ek kan maklik...
TWEEDE WAG: Wie is jy? Ken jy hom?
SOLDAAT CARR: (Slinger na die wag.) Hy het my nooi beledig.
BLOOM: (Kwaad.) Jy het hom sonder uittarting geslaan. Ek is 'n getuie. Konstabel, neem sy regimentsnommer.
TWEEDE WAG: Ek het nie jou instruksies nodig in die uitvoering van my plig nie.
SOLDAAT COMPTON: (Trek aan sy maat.) Hier, skoert Harry. Of Bennett gooi jou in die tronk.
SOLDAAT CARR: (Steier terwyl hy weggetrek word.) God fok ou Bennett. Hy's 'n witgat-bliksem. Ek gee geen kak om vir hom nie.
EERSTE WAG: (Haal sy notaboek uit.) Wat's sy naam?
BLOOM: (Loer oor die skare.) Ek sien net daar 'n kar. As jy my 'n oomblik help, sersant...
EERSTE WAG: Naam en adres.
(Corny Kelleher, met rouwimpels om sy hoed, 'n doodskrans in sy hand, verskyn tussen die omstanders.)
BLOOM: (Vinnig.) O, die einste man! (Hy fluister.) Simon Dedalus se seun. Bietjie aangeklam. Kry daardie polisiemanne om daardie leeglêers terug te skuif.
TWEEDE WAG: Naand, mnr. Kelleher.
CORNY KELLEHER: (Aan die wag, met lomerige oog.) Dis in orde. Ek ken hom. Bietjie gewen op die wedrenne. Goue beker. Throwaway. (Hy lag.) Twintig teen een. Volg jy my?
EERSTE WAG: (Draai na die skare.) Hier, waarna gaap julle almal? Trap uit daar.
(Die skare gaan stadig uiteen, mompelend, die steeg af.)
CORNY KELLEHER: Los dit vir my, sersant. Dit sal in orde wees. (Hy lag en skud sy kop.) Ons was dikwels self so erg, ja of erger. Wat? Hè, wat?
EERSTE WAG: (Lag.) Ek veronderstel so.
CORNY KELLEHER: (Stamp die tweede wag aan.) Kom vee jou naam van die lei af. (Hy neurie, kop wiegend.) With my tooraloom tooraloom tooraloom tooraloom. Wat, hè, volg jy my?
TWEEDE WAG: (Gemoedelik.) Ag, seker, ons was ook so.
CORNY KELLEHER: (Knipoog.) Seuns sal seuns wees. Ek het 'n kar daar om die draai.
TWEEDE WAG: In orde, mnr. Kelleher. Goeienag.
CORNY KELLEHER: Ek sal daarna kyk.
BLOOM: (Skud hande met albei die wagte om die beurt.) Baie dankie, here. Dankie. (Hy mompel vertroulik.) Ons wil geen skandaal hê nie, verstaan julle. Vader is 'n welbekende hoogs gerespekteerde burger. Net 'n bietjie wilde hawer, verstaan julle.
EERSTE WAG: O. Ek verstaan, meneer.
TWEEDE WAG: Dis in orde, meneer.
EERSTE WAG: Dit was net in geval van liggaamlike beserings dat ek dit by die stasie sou moes rapporteer.
BLOOM: (Knik vinnig.) Natuurlik. Heeltemal reg. Net julle gebonde plig.
TWEEDE WAG: Dis ons plig.
CORNY KELLEHER: Goeienag, manne.
DIE WAG: (Salueer saam.) Naand, here. (Hulle beweeg weg met stadige swaar tred.)
BLOOM: (Blaas uit.) Voorsienig dat jy op die toneel verskyn het. Het jy 'n kar?...
CORNY KELLEHER: (Lag, wys met sy duim oor sy regterskouer na die kar wat teen die steierwerk stilgehou het.) Twee handelsreisigers wat sjampanje getrakteer het in Jammet’s. Soos prinse, sowaar. Een van hulle het twee pond op die wedren verloor. Verdrink sy smart. En hulle was lus vir 'n draai met die jolige meisies. Toe laai ek hulle op Behan se kar af en hier af na nagstad.
BLOOM: Ek was net op pad huis toe met Gardiner street langs toe ek toevallig...
CORNY KELLEHER: (Lag.) Seker, hulle wou hê ek moet saamdoen met die mêrries. Nee, by God, sê ek. Nie vir ou rotte soos ek en jy nie. (Hy lag weer en loer met dowwe oog.) God sy dank ons het dit by die huis, wat, hè, volg jy my? Ha, ha, ha!
BLOOM: (Probeer lag.) He, he, he! Ja. Om die waarheid te sê ek het net 'n ou vriend van my daar besoek, Virag, jy ken hom nie (arme kêrel, hy lê al die afgelope week siek) en ons het 'n drankie saam gehad en ek was net op pad huis toe...
(Die perd runnik.)
DIE PERD: Hohohohohohoh! Hohohohuis!
CORNY KELLEHER: Seker, dit was Behan, ons koetsier daar, wat my vertel het nadat ons die twee handelsreisigers by mev. Cohen s'n gelos het en ek het hom gesê om stil te hou en afgeklim om te kyk. (Hy lag.) Nugter lykswadrywers 'n spesialiteit. Sal ek hom 'n saamrygeleentheid huis toe gee? Waar bly hy? Êrens in Cabra, wat?
BLOOM: Nee, in Sandycove, glo ek, uit wat hy laat val het.
(Stephen, uitgestrek, asem na die sterre. Corny Kelleher, skeel, teem na die perd. Bloom, in somberte, doem op daarbo.)
CORNY KELLEHER: (Krap sy nek.) Sandycove! (Hy buk af en roep na Stephen.) Hè! (Hy roep weer.) Hè! Hy's in elk geval vol skaafsels. Pasop dat hulle niks van hom afgevat het nie.
BLOOM: Nee, nee, nee. Ek het sy geld en sy hoed hier en stok.
CORNY KELLEHER: Ag, wel, hy sal daaroor kom. Geen bene gebreek nie. Wel, ek sal maar aanstoot. (Hy lag.) Ek het 'n afspraak in die oggend. Begrawe die dooies. Veilig huis toe!
DIE PERD: (Runnik.) Hohohohohuis.
BLOOM: Goeienag. Ek sal net wag en hom oor 'n paar...
(Corny Kelleher gaan terug na die buitekar en klim op. Die perdetuig klingel.)
CORNY KELLEHER: (Van die kar af, staande.) Naand.
BLOOM: Naand.
(Die koetsier klap die leisels en lig sy sweep aanmoedigend. Die kar en perd stoot stadig, lomp, agteruit en draai. Corny Kelleher op die kantsitplek wieg sy kop heen en weer as teken van vrolikheid oor Bloom se penarie. Die koetsier doen mee aan die stom pantomimiese vrolikheid en knik van die verste sitplek. Bloom skud sy kop in stom vrolike antwoord. Met duim en palm verseker Corny Kelleher hom dat die twee konstabels die slaap sal laat voortgaan want wat anders kan gedoen word. Met 'n stadige knik gee Bloom sy dankbaarheid te kenne aangesien dit presies is wat Stephen nodig het. Die kar klingel tooraloom om die hoek van die tooraloom-steeg. Corny Kelleher stelloom weer gerus met sy hand. Bloom met sy hand versekerloom Corny Kelleher dat hy gerusgesteldloomtay is. Die tinkelende hoewe en klingelende tuig word flouer met hul tooralooloo looloo lay. Bloom, met Stephen se hoed in sy hand, vol skaafsels, en esstok, staan besluiteloos. Dan buk hy na hom en skud hom aan die skouer.)
BLOOM: Hè! Ho! (Daar is geen antwoord nie; hy buk weer.) Mnr. Dedalus! (Daar is geen antwoord nie.) Die naam as jy roep. Slaapwandelaar. (Hy buk weer en, aarselend, bring sy mond naby die gesig van die uitgestrekte gestalte.) Stephen! (Daar is geen antwoord nie. Hy roep weer.) Stephen!
STEPHEN: (Kreun.) Wie? Swart panter. Vampier. (Hy sug en strek homself uit, prewel dan dik met uitgerekte vokale.)
Wie... ry... nou saam met Fergus
En deurboor... woud se geweefde skadu?...
En deurboor... woud se geweefde skadu?...
(Hy draai op sy linkersy, suggend, en vou homself dubbel.)
BLOOM: Poësie. Goed geleerd. Jammer. (Hy buk weer en maak die knope van Stephen se onderbaadjie los.) Om asem te haal. (Hy borsel die houtskaafsels van Stephen se klere af met ligte hand en vingers.) Een pond sewe. In elk geval nie seergemaak nie. (Hy luister.) Wat?
STEPHEN: (Prewel.)
... skaduwees... die woude
... wit bors... dowwe see.
... wit bors... dowwe see.
(Hy strek sy arms uit, sug weer en krul sy liggaam op. Bloom, met die hoed en esstok in die hand, staan regop. 'n Hond blaf in die verte. Bloom klem sy greep om die esstok vas en los dit weer. Hy kyk af na Stephen se gesig en gestalte.)
BLOOM: (Praat met die nag.) Gesig laat my dink aan sy arme moeder. In die skaduryke woud. Die diep wit bors. Ferguson, dink ek, het ek gehoor. 'n Meisie. Een of ander meisie. Beste ding wat met hom kon gebeur. (Hy prewel.)... sweer dat ek altyd sal heel, altyd verberg, nooit openbaar nie, enige deel of dele, kuns of kunste... (Hy prewel.)... in die growwe sand van die see... 'n kabeltou se lengte van die strand... waar die gety eb... en vloei ...
(Stil, peinsend, waaksaam staan hy op wag, sy vingers by sy lippe in die houding van geheime meester. Teen die donker muur verskyn stadig 'n gestalte, 'n feeseun van elf, 'n wisselkind, ontvoer, geklee in 'n Eton-pak met glasskoene en 'n klein bronshelm, met 'n boek in sy hand. Hy lees onhoorbaar van regs na links, glimlaggend, en soen die bladsy.)
BLOOM: (Verwonderd, roep onhoorbaar.) Rudy!
RUDY: (Staar, sonder om te sien, in Bloom se oë en lees voort, soenend, glimlaggend. Hy het 'n fyn mauve gesig. Op sy pak het hy diamant- en robynknope. In sy vrye linkerhand hou hy 'n skraal ivoorstokkie met 'n violet strikkie. 'n Wit lammetjie loer uit sy onderbaadjiesak.)
Kirke: In die Odyssee verander die towenares Kirke Odusseus se manne in varke. Joyce se "nagstad" is Dublin se rossebuurt (die Monto) rondom Mabbot street.
Latyn: Vidi aquam... = "Ek het water sien uitvloei uit die tempel, aan die regterkant. Halleluja" (paasliturgie); Altius aliquantulum = "'n bietjie hoër"; Et omnes ad quos pervenit aqua ista = "en almal na wie hierdie water gekom het"; Triumphaliter = "triomfantelik"; Salvi facti sunt = "is gered"; ad deam qui laetificat iuventutem meam = "na die godin wat my jeug verbly" (parodie op die mis se ad Deum).
La belle dame sans merci (Frans, Keats se gedig) = "die skone dame sonder genade". Die "Stagiriet" is Aristoteles; volgens 'n Middeleeuse legende het die hetaere Phyllis op hom gery.
Iers: Kithogue (ciotóg) = "linkshandige, lomperd"; Sraid Mabbot = "Mabbotstraat"; Slan leath = "totsiens". Spaans: Buenas noches, señorita Blanca, que calle es esta? = "Goeienaand, juffrou Blanca, watter straat is dit?"
Duits/Jiddisj: Ja, ich weiss, papachi = "Ja, ek weet, pappie"; Goim nachez = "plesier van die gojim (nie-Jode)"; Leopoldleben = "Leopold, my hartlam"; Donnerwetter = "donderweer!" (uitroep).
Italiaans (Mozart se Don Giovanni): Là ci darem la mano = "Daar sal ons hande ineenvleg"; Voglio e non vorrei = "Ek wil en wil tog nie"; Ti trema un poco il cuore? = "Bewe jou hart 'n bietjie?" "Teepot" is 'n salonspeletjie waarin 'n geheime woord deur "teepot" vervang word.
"Kakboleth": Bloom verknoei sjibbolet (Rigters 12:6), die wagwoord wat die Efraimiete verraai het. Rorke's Drift, Spioenkop en Bloemfontein is Suid-Afrikaanse oorlogsplekke; die "verstrooide oorlog" was 'n Britse bynaam vir die Anglo-Boereoorlog.
Freeman’s Urinaal en Weeklikse Gatveër is Crawford se verdraaiing van sy eie koerante, die Freeman’s Journal en die Weekly Freeman.
Corpus delicti (Latyn): die liggaam of bewysstuk van die misdryf; prima facie: op die oog af; cui bono?: tot wie se voordeel?; locum tenens: plaasvervanger.
"Die stem is die stem van Esau": Bloom verdraai Genesis 27:22, "Die stem is die stem van Jakob, maar die hande is die hande van Esau."
"Namine. Jacobs. Vobiskuitjies": verhaspeling van die Latynse kerkformules In nomine Patris en Dominus vobiscum, vermeng met Jacob's-beskuitjies, 'n bekende Dublinse fabriek.
Schorach ani wenowach, benoith Hierushaloim (Hebreeus, Hooglied 1:5): "Ek is swart, maar lieflik, dogters van Jerusalem." Cead Mile Failte (Iers): honderdduisend maal welkom; Mah Ttob Melek Israel (Hebreeus): hoe goed is die koning van Israel.
"Draai om, Leopold! Burgemeester van Dublin!": na die Engelse legende van Dick Whittington, wat klokke hoor lui het: "Turn again, Whittington, Lord Mayor of London."
Die winterkoninkie-lied: op Sint Stefanus se dag (26 Desember) gaan Ierse "wren boys" met 'n dooie winterkoninkie aan 'n stok van deur tot deur en sing hierdie rympie.
John Howard Parnell, in 1904 Dublin se stadsmaarskalk, was die broer van Charles Stewart Parnell (oorl. 1891), die groot leier van die Ierse selfregeringstryd.
Gaudium magnum annuntio vobis. Habemus carneficem (Latyn): "Ek verkondig aan julle 'n groot blydskap. Ons het 'n beul" – parodie van die aankondiging van 'n nuwe pous (Habemus papam). Morituri te salutant: "Dié wat gaan sterf, groet u" – die gladiators se groet aan die keiser.
Bloom se "proklamasie" is 'n lukrake lys Hebreeuse en Jiddisj woorde (letters van die alfabet, feesdae, rituele, meshuggah = mal). Die resep is apteker-Latyn: verdunde sure, braakneut en perdeblom, "drie maal per dag".
Fetor judaicus: "Joodse stank"; virgo intacta: ongeskonde maagd; frons tot nates: voorkop tot boude. Leopoldi autem generatio … et vocabitur nomen eius Emmanuel parodieer Matteus 1: "Die geslag van Leopold … en sy naam sal genoem word Immanuel."
Sgenl inn ban bata coisde gan capall is verbrokkelde Iers, ongeveer "my storie bo-op 'n kierie, 'n koets sonder 'n perd" – onsin wat as Iers moet klink. "Mnr. Fox" was een van Parnell se skuilname in sy briewe aan Kitty O'Shea; die House of Keys is die parlement van die Isle of Man, en Alexander Keyes se advertensie (hoofstuk 7) speel daarop.
Joyce se raaisel: "What railway opera is like a tramline in Gibraltar? The Rows of Casteele" – die opera The Rose of Castille teenoor "rows of cast steel" (rye gietstaal). In Afrikaans vervang met Die Towerfluit / "Toer-fluit".
Die Prison Gate-meisies se rympie spel in Engels 'n kru woord met letterklanke (F-U-C-K, C-U-N-T); die Afrikaanse weergawe spel P-O-E-S.
Frans: Mais nom de nom = "maar my magtig"; Jetez la gourme. Faut que jeunesse se passe = "Saai jou wilde hawer; jeug moet verbygaan." Die kabouter: "Hy kom! Dis ek! Die man wat lag! Die oermens! Dames en here, plaas julle inset! Die insette is geplaas! Niks meer nie!" Italiaans: a cenar teco = "om saam met jou te eet" (Don Giovanni); La causa è santa = "die saak is heilig" (Meyerbeer se Die Hugenote).
Elia is die Amerikaanse gebedsgeneser Alexander J. Dowie in 'n ander gedaante. Mananaun MacLir is die Ierse seegod; sy klanke parodieer die teosofie van AE (George Russell), wat ook vir die Ierse suiwel-koöperasies gewerk het – vandaar die "roomerige botter".
Lipoti Virag is Bloom se oupa van vaderskant, uit Szombathely in Hongarye; "Bloom" is die vertaling van die Hongaarse virág (blom).
Ci rifletta. Lei rovina tutto. (Italiaans): "Dink daaroor. Jy bederf alles." Almidano Artifoni is Stephen se sangonderwyser uit hoofstuk 10.
Zoe mou sas agapo (Grieks, uit Byron se "Maid of Athens"): "My lewe, ek het jou lief."
Verfluchte Goim (Duits/Jiddisj): "Vervloekte nie-Jode". Dreck (Duits): "Drek". Coactus volui (Latyn): "Gedwonge het ek gewil."
Qui vous a mis dans cette fichue position, Philippe? / C'était le sacré pigeon, Philippe (Frans): "Wie het jou in hierdie vervlakste posisie gebring, Philippe?" "Dit was die verdomde duif, Philippe." Uit Léo Taxil se spotboek oor Jesus se lewe; Stephen het dit in hoofstuk 3 onthou.
Philip Dronk en Philip Nugter kom uit die Engelse spreekwoord "to appeal from Philip drunk to Philip sober" (om iemand se besluit in dronkenskap by sy nugter self te betwis).
Bella Cohen, die bordeelhouster, is die Homeriese Kirke, wat Odusseus se manne in varke verander; hier verander sy in die manlike Bello en Bloom in 'n vrou.
Rip van Winkle (Washington Irving): die man wat twintig jaar in die berge naby Sleepy Hollow slaap en terugkeer na 'n veranderde wêreld. Bloom het die rol in hoofstuk 13 in 'n raaispeletjie onthou.
"Haom", "syhy se" en "Majmajesteit" volg Joyce se samesmeltings (hrim = her+him, shis = she+his, Magmagnificence); "Kwak!" behou die dubbelsinnigheid van Quack! (eendgeluid en kwaksalwer).
Shema Israel Adonai Elohenu Adonai Echad (Hebreeus): "Hoor, Israel, die Here ons God, die Here is een" – die Joodse geloofsbelydenis. In pneuma (Grieks): in die gees.
Poulaphouca is 'n waterval in County Wicklow (Iers Poll an Phúca, "die kabouter se gat"). Die nimf is die prent "Die bad van die nimf" uit die tydskrif Photo Bits wat bo Bloom se bed hang (hoofstuk 4).
Raadslid Nannetti se woorde is uit Robert Emmet se toespraak uit die beskuldigdebank (1803). Nekum ("wraak") is 'n Vrymesselaarswoord; Peccavi (Latyn): ek het gesondig.
Latyn: brevi manu = met kort hand; Dona nobis pacem = gee ons vrede; Et exaltabuntur cornua iusti = en die horings van die regverdige sal verhoog word (Ps. 75); Per vias rectas = langs reguit paaie.
Frans: Dans ce bordel où tenons nostre état (Villon) = in hierdie bordeel waar ons hof hou; Ce pif qu'il a! = kyk net sy neus!; dessous troublants = opwindende onderklere; mon loup = my wolfie (liefie); O merde alors! = o kak!; Maginni se Carré, Avant deux, Balance is kwadrilje-bevele.
Duits: Hangende Hunger, Fragende Frau, Macht uns alle kaputt = "Hangende honger, vraende vrou, maak ons almal kapot" – Stephen se parodie op Wagner se Götterdämmerung (Die Godeskemering).
Shakespeare se brabbeltaal speel met Othello (Iago, Othello = "Ou-Tello", Desdemona = "Donderdemôrena") en met die toneelstuk-binne-die-toneelstuk in Hamlet: "geen trou die tweede nie, behalwe wie die eerste doodgemaak het". "Gieter" vir "gees" is Zoe se verspreking.
Stephen se "grootougrofvader" is Daedalus, die kunstenaar wat vir Pasifae die houtkoei gebou het; die jag- en wedrenvisioene speel op Deasy se gesprek oor perde en die Oranje-loges (Protestantse unioniste) teenoor die Groen (Ierse nasionaliste).
Die Franse danskommando's van Maginni (Carré! Avant deux! ens.) is kwadrilje-figure: "Vierkant! Twee vorentoe! ... Dans met julle dames! Ruil dames!"
Non serviam (Latyn): "Ek sal nie dien nie" – Lucifer se woorde van opstand. Nothung: Siegfried se swaard in Wagner se Ring-siklus. Ah non, par exemple!: "Ag nee, regtig!"
Introibo ad altare diaboli (Latyn): "Ek sal opgaan na die altaar van die duiwel" – 'n swart mis wat die opening van die Katolieke mis (ad altare Dei) omkeer, soos Buck Mulligan aan die begin van die boek. Corpus meum: "My liggaam". Die verdoemdes se kreet is die geseëndes s'n letter vir letter agterstevoor, en "Dog" is "God" omgekeer.
Exit Judas. Et laqueo se suspendit (Latyn): "Judas gaan uit. En hy het homself met 'n strop opgehang" (Matt. 27:5). Ça se voit aussi à Paris: "'n Mens sien dit ook in Parys." Enfin ce sont vos oignons: "Nouja, dis jou saak."
"The Croppy Boy" is 'n Ierse ballade oor 'n jong rebel van 1798 wat gehang word; sy versmoorde reël is "Vergeet om te bid vir my moeder se rus". Erin go bragh (Iers): "Ierland vir altyd". Wolfe Tone en Lord Edward Fitzgerald was leiers van die opstand van 1798.
Ierse nasionaliste het in die Anglo-Boereoorlog (1899–1902) die Boere gesteun ("pro-Boer"); 'n Ierse brigade het selfs saam met die Boere geveg, terwyl die Royal Dublin Fusiliers aan Britse kant geveg het. Rorke’s Drift (1879) was 'n Britse veldslag in die Zoeloe-oorlog.
Ou Tandelose Ouma is 'n beeld van Ierland as ou vrou (die "Shan Van Vocht"); "Silk of the kine" ("sy van die vee"), "die koning van Spanje se dogter" en "Soggarth Aroon" ("liewe priester") is tradisionele Ierse name en uitdrukkings. Alanna en acushla (Iers): "my kind", "my hartlam".
Stephen se halwe reëls kom uit Yeats se gedig "Who Goes with Fergus?", wat hy vir sy sterwende moeder gesing het; Bloom se gemompel is die geheimhoudingseed van die vrymesselaars.