Oor wat met die vernuftige edelman gebeur het in die herberg wat hy vir 'n kasteel aangesien het

Toe die herbergier sien hoe Don Quijote oor die donkie hang, het hy vir Sancho gevra wat met hom makeer. Sancho het geantwoord dat dit niks was nie, net dat hy van 'n rots afgeval en sy ribbes 'n bietjie gekneus het. Die herbergier het 'n vrou gehad wie se geaardheid nie was soos dié van mense in haar beroep gewoonlik is nie, want sy was van nature goedhartig en het met die lyding van haar medemens meegevoel. Sy het dadelik begin om Don Quijote te versorg, en haar jong dogter, 'n baie aantreklike meisie, laat help om na hulle gas om te sien. Daar was boonop in die herberg 'n diensmeisie uit Asturië, met 'n breë gesig, 'n plat agterkop en 'n stompneus, blind in die een oog en met die ander een ook nie te gesond nie. Die sierlikheid van haar figuur het natuurlik al haar gebreke vergoed: sy was van kop tot tone nie sewe span lank nie, en haar skouers, wat haar 'n bietjie oorlaai het, het haar meer na die grond laat kyk as wat sy wou. Hierdie bevallige meisie het toe die jong dogter gehelp, en die twee het vir Don Quijote 'n baie slegte bed opgemaak in 'n solderkamer wat duidelik baie jare lank as hooisolder gedien het. Daar het ook 'n voerman gebly, wie se bed 'n entjie verder as ons Don Quijote s'n gestaan het. Al was dit net van die paksaals en komberse van sy muile gemaak, was dit ver beter as Don Quijote s'n, want syne het bloot bestaan uit vier growwe planke op twee bokke wat nie baie gelyk was nie, 'n matras wat so dun was dat dit vir 'n deken kon deurgaan, vol knoppe wat, as 'n mens nie deur die skeure kon sien dat dit wol was nie, aan die gevoel so hard soos klippies was, twee lakens van skildleer, en 'n kombers waarvan enigeen wat lus het die drade kon tel sonder om een in die telling mis te loop.

Op hierdie vervloekte bed het Don Quijote hom uitgestrek, en die herbergiersvrou en haar dogter het hom gou van kop tot tone met pleisters bedek, terwyl Maritornes (want so het die Asturiese meisie geheet) vir hulle die lig vasgehou het. Terwyl die herbergiersvrou hom pleister, het sy opgemerk hoe vol strepe en kneusplekke Don Quijote op party plekke was, en gesê dat dit meer na houe as na 'n val lyk.

Dit was nie houe nie, het Sancho gesê, maar die rots het baie punte en uitsteeksels gehad, en elkeen het sy merk gelaat. "Asseblief, señora," het hy bygevoeg, "hou tog 'n bietjie van die pluksel oor, want daar sal nie 'n tekort wees aan iemand om dit te gebruik nie. My lende is ook nogal seer."

"Dan moet jy ook geval het," het die herbergiersvrou gesê.

"Ek het nie geval nie," het Sancho Panza gesê, "maar van die skok wat ek gekry het toe ek my meester sien val, is my lyf so seer dat dit voel of ek duisend houe gekry het."

"Dit kan seker wees," het die jong meisie gesê, "want dit het al baiekeer met my gebeur dat ek droom ek val van 'n toring af en kom nooit op die grond aan nie, en as ek dan uit die droom wakker word, is ek so swak en geskud asof ek regtig geval het."

"Dit is nou juis die ding, señora," het Sancho Panza geantwoord, "dat ek sonder om enigsins te droom, en wakkerder as wat ek nou is, myself met amper net soveel strepe soos my meester Don Quijote bevind."

"Hoe heet die meneer?" het Maritornes, die Asturiese meisie gevra.

"Don Quijote van La Mancha," het Sancho Panza geantwoord, "en hy is 'n avontuurridder, en een van die beste en dapperste wat lank in die wêreld gesien is."

"Wat is 'n avontuurridder?" het die meisie gevra.

"Is jy so nuut in die wêreld dat jy dit nie weet nie?" het Sancho Panza geantwoord. "Nou ja, dan moet jy weet, suster, dat 'n avontuurridder iets is wat, in twee woorde, afgeransel en keiser is. Vandag is hy die ellendigste en armste skepsel op aarde, en môre het hy twee of drie koningskrone om vir sy skildknaap te gee."

"Hoe kom dit dan," het die herbergiersvrou gesê, "dat jy, wat aan so 'n goeie meester behoort, nie eens, na die voorkoms te oordeel, soveel as 'n graafskap het nie?"

"Dit is nog te vroeg," het Sancho geantwoord, "want ons is nou net 'n maand op soek na avonture, en tot dusver het ons niks teëgekom wat 'n mens een kan noem nie. Want dit gaan mos so: as jy na die een ding soek, kry jy die ander. Maar as my meester Don Quijote gesond word van hierdie wond, of val, en ek kom nie slegter daarvan af nie, sou ek my hoop nie vir die beste titel in Spanje verruil nie."

Na hierdie hele gesprek het Don Quijote baie aandagtig geluister. Hy het so goed as wat hy kon in die bed regop gesit, die herbergiersvrou by die hand geneem en vir haar gesê: "Glo my, skone dame, u kan uself gelukkig ag dat u my persoon in hierdie kasteel van u geherberg het, 'n persoon van so 'n aard dat, as ek dit nie self prys nie, dit is weens wat algemeen gesê word, naamlik dat eie lof stink. Maar my skildknaap sal u inlig wie ek is. Ek sê u net dat ek die diens wat u my bewys het vir ewig in my geheue ingegraveer sal bewaar, om u my dank te betuig so lank as wat die lewe my gegun word. En sou die Hemel tog wou dat die liefde my nie so geboeid en onderworpe hou aan sy wette en aan die oë van daardie skone ondankbare wie se naam ek tussen my tande prewel nie, dan sou die oë van hierdie lieflike jonkvrou die meesters van my vryheid kon wees."

Die herbergiersvrou, haar dogter en die waardige Maritornes het verbysterd na die woorde van die dolende ridder geluister, want hulle het omtrent net soveel daarvan verstaan as wat hulle sou as hy Grieks gepraat het. Hulle kon tog agterkom dat dit alles bedoel was as betuigings van welwillendheid en mooipraatjies. Omdat hulle nie gewoond was aan hierdie soort taal nie, het hulle hom aangegaap en by hulleself gewonder, want hy het vir hulle gelyk na 'n ander soort man as dié aan wie hulle gewoond was. Hulle het hom in kroegtaal vir sy hoflikheid bedank en hom gelos, terwyl die Asturiese meisie na Sancho omgesien het, wat dit nie minder as sy meester nodig gehad het nie.

Die voerman het met haar 'n afspraak gemaak vir 'n bietjie vermaak daardie nag, en sy het hom haar woord gegee dat sy, wanneer die gaste stil is en die huismense slaap, na hom sou kom soek en sonder voorbehoud aan sy wense sou voldoen. En daar word van hierdie goeie meisie vertel dat sy nooit so 'n belofte gemaak het sonder om dit na te kom nie, al het sy dit in 'n woud en sonder enige getuie gemaak. Want sy het haar baie daarop beroem dat sy 'n dame was, en dit nie as 'n skande beskou het om as diensmeisie in 'n herberg te werk nie, omdat, so het sy gesê, teëspoed en ongeluk haar in daardie posisie gebring het. Die harde, smal, ellendige, wankelrige bed van Don Quijote het eerste gestaan, in die middel van hierdie stal wat deur die sterre verlig is, en reg langsaan het Sancho syne opgemaak, wat bloot bestaan het uit 'n biesiemat en 'n kombers wat meer na verslete seil as na wol gelyk het. Langs hierdie twee beddens was dié van die voerman, opgemaak, soos reeds gesê, van die paksaals en al die tuig van die twee beste muile wat hy gehad het, al het hy twaalf van hulle gehad, blink, vet en in die beste kondisie. Want hy was een van die ryk voermanne van Arévalo, volgens die skrywer van hierdie geskiedenis, wat hierdie voerman spesiaal noem omdat hy hom baie goed geken het, en party sê selfs dat hy in 'n mate familie van hom was. Boonop was Cide Hamete Benengeli 'n geskiedskrywer wat in alle dinge baie navorsing gedoen het en baie noukeurig was. Dit is duidelik, want hy wou nie eens die dinge wat reeds genoem is, met stilswye verbygaan nie, hoe klein en onbenullig hulle ook al was. Dit is 'n voorbeeld wat gevolg kan word deur daardie deftige geskiedskrywers wat gebeure so kortaf en bondig vertel dat ons skaars 'n smakie daarvan kry, terwyl al die kern van die werk uit agteloosheid, kwaadwilligheid of onkunde in die inkpot agterbly. Duisend seëninge oor die skrywer van "Tablante de Ricamonte", en oor die skrywer van daardie ander boek waarin die dade van die Conde Tomillas vertel word. Met watter noukeurigheid beskryf hulle alles!

Om dan voort te gaan: nadat die voerman by sy diere gaan kyk en hulle hulle tweede voer gegee het, het hy hom op sy paksaals uitgestrek en lê en wag vir sy pligsgetroue Maritornes. Sancho was teen dié tyd gepleister en het gaan lê, en al het hy hard probeer slaap, wou die pyn in sy ribbes hom nie toelaat nie, terwyl Don Quijote, met die pyn in syne, sy oë so wyd oop gehad het soos 'n haas.

Die hele herberg was stil, en nêrens was daar lig nie, behalwe dié van 'n lantern wat in die middel van die poort gehang en gebrand het. Hierdie vreemde stilte, en die gedagtes wat altyd in ons ridder se kop was, aan die gebeure wat op elke bladsy beskryf word in die boeke wat die oorsaak van sy ongeluk was, het in sy verbeelding 'n waan opgeroep so buitengewoon as wat 'n mens jou kan voorstel. Hy het hom verbeel dat hy by 'n beroemde kasteel aangekom het (want, soos reeds gesê, was al die herberge waar hy oorgebly het in sy oë kastele), en dat die dogter van die herbergier die dogter van die kasteelheer was. Sy was, so het hy hom verbeel, deur sy edele houding oorwin, het op hom verlief geraak, en het belowe om daardie nag vir 'n rukkie na sy bed te kom sonder dat haar ouers daarvan weet. En terwyl hy hierdie hele fantasie wat hy self opgebou het as vaste feit beskou het, het hy onrustig begin word en begin nadink oor die gevaarlike risiko wat sy deug op die punt was om te loop. Hy het in sy hart besluit om geen verraad teenoor sy dame Dulcinea del Toboso te pleeg nie, al sou koningin Guinevere self en die dame Quintañona voor hom verskyn.

Quintañona is in die Spaanse romanses oor koning Arthur die ou hofdame van koningin Guinevere wat haar en Lancelot se liefde bevorder het.

Terwyl hy met hierdie hersenskimme besig was, het die tyd en die uur (vir hom 'n ongelukkige een) aangebreek dat die Asturiese meisie moes kom. In haar onderhemp, kaalvoet en met haar hare in 'n mussie van growwe katoen, het sy met geluidlose, versigtige treë die kamer binnegekom waar die drie geslaap het, op soek na die voerman. Maar sy was skaars by die deur, of Don Quijote het haar gewaar. Ondanks sy pleisters en die pyn in sy ribbes het hy in sy bed regop gesit en sy arms uitgesteek om sy pragtige jonkvrou te ontvang. Die Asturiese meisie, wat heeltemal dubbel gebuig en stil met haar hande voor haar geloop en na haar minnaar gevoel het, het teen die arms van Don Quijote vasgeloop. Hy het haar styf aan die pols gegryp, haar na hom toe getrek, terwyl sy nie 'n woord durf sê nie, en haar op die bed laat sit. Toe het hy aan haar onderhemp gevoel, en al was dit van sakgoed, het dit vir hom gelyk asof dit van die fynste en sagste sy was. Om haar polse het sy 'n paar glaskrale gedra, maar vir hom het hulle die glans van kosbare Oosterse pêrels gehad. Haar hare, wat in 'n mate na 'n perd se maanhare gelyk het, het hy aangesien vir drade van die blinkste goud van Arabië, waarvan die glans die son self verdof. Haar asem, wat ongetwyfeld na gister se ou slaai geruik het, het vir hom gelyk asof dit 'n soet, geurige reuk uit haar mond versprei. Kortom, hy het haar portret in sy verbeelding geteken met dieselfde trekke en in dieselfde styl as wat hy in sy boeke gesien het van die ander prinsesse wat, deur die liefde getref, met al die versierings wat hier beskryf word, die swaar gewonde ridder kom besoek het. En so groot was die arme edelman se blindheid dat nie die gevoel nie, en nie die reuk nie, en niks anders aan die goeie meisie wat enigiemand behalwe 'n voerman sou laat opgooi het nie, genoeg was om hom uit sy waan te help. Inteendeel, hy was oortuig dat hy die godin van skoonheid in sy arms gehad het. Hy het haar styf vasgehou en met 'n sagte, teer stem gesê:

"Ag, mog ek my tog, lieflike en verhewe dame, in 'n posisie bevind om so 'n guns te vergeld as dié wat u, deur die aanskouing van u groot skoonheid, aan my verleen het. Maar die fortuin, wat nooit moeg word om die goeies te vervolg nie, het verkies om my op hierdie bed te plaas, waar ek so gekneus en gebroke lê dat, al sou my begeerte graag aan u s'n wou toegee, dit onmoontlik is. Boonop kom daar by hierdie onmoontlikheid 'n nog groter een, en dit is die trou wat ek gesweer het aan die onvergelyklike Dulcinea del Toboso, enigste dame van my geheimste gedagtes. En as dit nie in die pad gestaan het nie, sou ek nie so 'n ongevoelige ridder wees dat ek die gelukkige geleentheid sou laat verbygaan wat u groot goedheid my gebied het nie."

Maritornes het gekook en gesweet toe sy haar so styf deur Don Quijote vasgehou vind, en sonder om die woorde wat hy tot haar rig te verstaan of daarop ag te slaan, het sy sonder 'n woord probeer loskom. Die waardige voerman, wat deur sy onheilige gedagtes wakker gehou is, het sy liefie gewaar die oomblik toe sy by die deur inkom, en aandagtig geluister na alles wat Don Quijote gesê het. Jaloers dat die Asturiese meisie haar woord aan hom vir 'n ander gebreek het, het hy nader aan Don Quijote se bed gekom en stil bly staan om te sien waarop hierdie praatjies, wat hy nie kon verstaan nie, sou uitloop. Maar toe hy sien dat die meisie spartel om los te kom en Don Quijote probeer om haar vas te hou, was die grap nie meer na sy smaak nie. Hy het sy arm gelig en die verliefde ridder so 'n verskriklike klap op sy maer kake gegee dat sy hele mond in bloed gebaai was. En nie tevrede daarmee nie, het hy op sy ribbes geklim en met sy voete oral daaroor getrap, op 'n pas wat nogal vinniger as 'n draf was. Die bed, wat effens lendelam was en nie baie vas op sy pote gestaan het nie, kon die ekstra gewig van die voerman nie dra nie en het op die grond neergestort. Van die geweldige slag daarvan het die herbergier wakker geword, en dadelik afgelei dat dit een of ander bakleiery van Maritornes moes wees, want toe hy hard na haar roep, het hy geen antwoord gekry nie. Met hierdie vermoede het hy opgestaan, 'n lamp aangesteek en gou na die plek gegaan waar hy die lawaai gehoor het. Toe die meisie sien dat haar baas aankom, en sy geweet het hoe vreeslik sy humeur was, het sy, bang en in 'n paniek, na die bed van Sancho Panza gevlug, wat nog geslaap het, en daarop in 'n bondeltjie ineengekrul.

Die herbergier het ingekom en geroep: "Waar is jy, jou flerrie? Dit is seker weer jou werk." Hierop het Sancho wakker geword, en toe hy hierdie bondel amper bo-op hom voel, het hy gedink hy het 'n nagmerrie en begin om links en regs vuishoue uit te deel. 'n Goeie deel daarvan het op Maritornes beland, wat, geprikkel deur die pyn, alle beskeidenheid oorboord gegooi en soveel terugbetaal het aan Sancho dat sy hom teen sy sin wakker gemaak het. Toe hy hom so behandel voel, deur wie wis hy nie, het hy hom so goed as wat hy kon opgerig en Maritornes vasgegryp, en hy en sy het tussen hulle die bitterste en snaaksste stoeigeveg ter wêreld begin. Maar toe die voerman by die lig van die herbergier se kers sien hoe dit met sy geliefde gaan, het hy Don Quijote gelos en aangehardloop om haar die hulp te bring wat sy nodig gehad het. Die herbergier het dieselfde gedoen, maar met 'n ander bedoeling, want hy wou die meisie straf, omdat hy sonder twyfel geglo het dat sy alleen die oorsaak van al hierdie harmonie was. En so, soos die spreekwoord sê, die kat die rot, die rot die tou, die tou die stok: die voerman het Sancho gemoker, Sancho die meisie, die meisie vir hom, en die herbergier haar. Almal het so lustig gewerk dat hulle hulleself nie 'n oomblik rus gegun het nie. En die beste van alles was dat die herbergier se lamp uitgegaan het, en toe hulle in die donker gelaat is, het hulle so genadeloos almal in een hoop op mekaar losgeslaan dat daar nie 'n gesonde plekkie oor was waar 'n hand kon neerkom nie.

Nou het daar daardie nag toevallig 'n cuadrillero in die herberg gebly, een van die beamptes van wat hulle die Ou Heilige Broederskap van Toledo noem. Hy het ook die buitengewone lawaai van die geveg gehoor, sy staf gegryp en die blikkoker met sy lasbriewe, en in die donker die kamer binnegegaan en geroep: "Staan! In die naam van die Gereg! Staan! In die naam van die Heilige Broederskap!"

Die eerste een op wie hy afgekom het, was die afgeranselde Don Quijote, wat bewusteloos op sy rug op sy ineengestorte bed uitgestrek gelê het. Terwyl hy rondtas, het sy hand op die baard geval, en hy het aangehou roep: "Hulp vir die Gereg!" Maar toe hy merk dat die een wat hy beetgekry het nie roer of beweeg nie, het hy afgelei dat hy dood was en dat dié in die kamer sy moordenaars was. Met hierdie vermoede het hy sy stem nog harder verhef en uitgeroep: "Sluit die herbergpoort! Sorg dat niemand uitgaan nie! Hulle het 'n man hier doodgemaak!" Hierdie geroep het hulle almal laat skrik, en elkeen het die stryd gelos op die punt waar die stem hom bereik het. Die herbergier het na sy kamer teruggetrek, die voerman na sy paksaals, die meisie na haar slaapplek. Net die ongelukkige Don Quijote en Sancho kon nie van hulle plek af beweeg nie. Daarop het die cuadrillero Don Quijote se baard gelos en uitgegaan om 'n lig te soek, sodat hy die skuldiges kon opspoor en in hegtenis neem. Maar hy kon nie een kry nie, want die herbergier het die lantern doelbewus doodgemaak toe hy na sy kamer teruggetrek het. Hy was dus verplig om na die vuurherd te gaan, waar hy ná baie tyd en moeite nog 'n lamp aangesteek het.