Liedere oor die skepping

¹ Toe was daar nie die niebestaande nie, en ook nie die bestaande nie:
daar was geen lugruim nie, geen hemel daarbo nie.
Wat het alles bedek, en waar? En wat het skuiling gegee?
Was daar water, diep water sonder bodem?

² Toe was daar nie dood nie, en ook niks onsterfliks nie:
daar was geen teken wat die dag en die nag skei nie.
Daardie Een het asemloos geasem, uit sy eie aard:
buiten dit was daar hoegenaamd niks nie.

³ Daar was duisternis: in die begin, in duisternis verborge,
was hierdie Al 'n chaos sonder onderskeid.
Alles wat toe bestaan het, was leeg en vormloos:
deur die groot krag van Warmte is daardie Een gebore.

⁴ Daarna het Begeerte in die begin opgestaan,
Begeerte, die oersaad en kiem van die gees.
Wyses wat met die gedagte van hul hart gesoek het,
het die verwantskap van die bestaande in die niebestaande gevind.

⁵ Dwars is hulle skeidslyn uitgespan:
wat was toe daarbo, en wat daaronder?
Daar was verwekkers, daar was magtige kragte,
vrye werking hier benede, en krag daarbo.

⁶ Wie weet dit werklik, en wie kan dit hier verkondig,
waaruit dit gebore is en waarvandaan hierdie skepping kom?
Die gode het eers ná die ontstaan van hierdie wêreld gekom.
Wie weet dan waaruit dit eers ontstaan het?

⁷ Hy, die eerste oorsprong van hierdie skepping,
of Hy dit alles gevorm het of dit nie gevorm het nie,
Hy wie se oog hierdie wêreld uit die hoogste hemel bestuur,
Hy weet dit sekerlik – of dalk weet Hy dit nie.

Hierdie lied, na sy eerste woorde die Nasadiya-lied genoem ("toe was daar nie die niebestaande nie"), is een van die oudste vrae wat die mens nog oor die oorsprong van die heelal gestel het. Dit noem geen god by die naam nie, sê dat die gode self later as die wêreld gekom het, en eindig met twyfel: selfs die een wat uit die hoogste hemel toekyk, weet dalk nie.

¹ In die begin het Hiranyagarbha verrys,
by sy geboorte die enigste Heer van alles wat geskape is.
Hy het hierdie aarde en hemel vasgelê en hou hulle omhoog.
Watter god sal ons met ons offergawe aanbid?

² Gewer van lewensasem, van krag en sterkte,
Hy wie se gebooie al die gode erken:
die Heer van die dood, wie se skaduwee onsterflike lewe is.
Watter god sal ons met ons offergawe aanbid?

³ Hy wat deur sy grootheid die enigste Heerser geword het
van die hele bewegende wêreld wat asemhaal en slaap;
Hy wat Heer is van die mense en Heer van die vee.
Watter god sal ons met ons offergawe aanbid?

⁴ Deur sy mag is hierdie besneeude berge syne,
en mense noem die see en die Rasa sy besitting:
dit is sy arms, hierdie hemelstreke is syne.
Watter god sal ons met ons offergawe aanbid?

⁵ Deur Hom is die hemel sterk en die aarde vas,
deur Hom word die ryk van die lig en die hemelgewelf gedra:
deur Hom is die streke in die middelruim afgemeet.
Watter god sal ons met ons offergawe aanbid?

⁶ Na Hom, deur sy hulp gestut, kyk twee leërs
wat teen mekaar veg, met bewende gees,
wanneer die opgegane son oor hulle skyn.
Watter god sal ons met ons offergawe aanbid?

⁷ Toe die magtige waters gekom het,
wat die kiem van alles gedra en Agni voortgebring het,
het daaruit die enigste gees van die gode ontstaan.
Watter god sal ons met ons offergawe aanbid?

⁸ Hy het in sy mag die waters oorskou
wat skeppingskrag gedra en die offerdiens verwek het.
Hy is die God van die gode, en niemand buiten Hom nie.
Watter god sal ons met ons offergawe aanbid?

⁹ Mag Hy ons nooit skade doen nie, Hy wat die aarde verwek het,
of Hy wie se wette vasstaan, die Skepper van die hemel,
Hy wat die groot en helder waters voortgebring het.
Watter god sal ons met ons offergawe aanbid?

¹⁰ Prajapati! U alleen omvat
al hierdie geskape dinge, en niemand buiten U nie.
Gee ons ons hart se begeerte wanneer ons U aanroep:
mag ons 'n voorraad rykdom besit.

Elke vers vra "watter god?", en eers die laaste vers gee die antwoord: Prajapati, die Heer van die skepsele. Hiranyagarbha, die Goue Kiem, is die eerste beginsel waaruit alles ontstaan het. Later is die vraagwoord Ka ('Wie?') self as 'n naam vir die Skepper gebruik, en daarom staan die lied by Griffith onder die opskrif "Ka".

¹ Purusha het duisend koppe,
duisend oë, duisend voete.
Aan elke kant deurdring hy die aarde
en vul nog 'n ruimte tien vingers breed.

² Hierdie Purusha is alles wat al was
en alles wat nog sal wees;
die Heer van die onsterflikheid,
wat deur voedsel nog groter word.

³ So groot is sy grootheid,
ja, Purusha is nog groter as dit.
Al die skepsele is een vierde van hom,
drie vierdes is ewige lewe in die hemel.

⁴ Met drie vierdes het Purusha opgevaar,
een vierde van hom was weer hier.
Daarvandaan het hy na elke kant uitgestap
oor wat nie eet nie en wat eet.

⁵ Uit hom is Viraj gebore,
en weer uit Viraj is Purusha gebore.
Sodra hy gebore was, het hy hom uitgestrek
oos en wes oor die aarde.

⁶ Toe die gode die offer berei het
met Purusha as hulle offergawe,
was die lente die olie, die herfs die heilige gawe,
en die somer die brandhout.

⁷ Hulle het hom as offerdier op die offergras gesalf,
Purusha, gebore in die vroegste tyd.
Met hom het die gode geoffer,
en al die Sadhyas en Rishi's.

⁸ Uit daardie groot, volkome offer
is die druppende vet opgevang.
Hy het die wesens van die lug gevorm,
en die diere, wild en mak.

⁹ Uit daardie groot, volkome offer
is die Rig-verse en die Sama-liedere gebore;
daaruit het die spreuke en besweringe ontstaan,
en daaruit is die Yajus gebore.

¹⁰ Daaruit is perde gebore, daaruit al die vee
met twee rye tande;
daaruit is die koeie verwek,
daaruit is die bokke en skape gebore.

¹¹ Toe hulle Purusha verdeel het,
in hoeveel dele het hulle hom verdeel?
Wat noem hulle sy mond, sy arms?
Wat noem hulle sy dye en sy voete?

¹² Die brahmaan was sy mond,
van sy twee arms is die Rajanya gemaak.
Sy dye het die Vaishya geword,
uit sy voete is die Shudra voortgebring.

¹³ Die maan is uit sy gees verwek,
en uit sy oog is die son gebore;
Indra en Agni is uit sy mond gebore,
en Vayu uit sy asem.

¹⁴ Uit sy naeltjie het die middelruim gekom,
uit sy kop is die hemel gevorm,
uit sy voete die aarde, en uit sy oor die windstreke.
So het hulle die wêrelde gevorm.

¹⁵ Sewe omheiningstokke het hy gehad,
drie maal sewe lae brandhout is voorberei,
toe die gode, wat die offer gebring het,
Purusha as hulle offerdier vasgebind het.

¹⁶ Die gode het die offerdier as offer gebring:
dit was die eerste heilige verordeninge.
Die Magtiges het die hoogte van die hemel bereik,
daar waar die Sadhyas, die gode van ouds, woon.

Purusha is die Oermens, die reuse-wese uit wie die hele wêreld gemaak word wanneer die gode hom as offer bring. Uit sy liggaam kom die heilige liedere, die diere, die son en die maan, die hemel en die aarde. Vers 12 word gewoonlik beskou as die oudste vermelding van die vier stande van die Indiese samelewing: die priesters (brahmane), die krygers (Rajanya), die boere en handelaars (Vaishya) en die dienaars (Shudra).

¹ Van hierdie genadige Priester, grys van ouderdom,
is die middelste broer van die drie die weerlig.
Die derde is hy wie se rug met olie besprinkel is.
Hier aanskou ek die Hoof met sewe seuns.

² Sewe span die Ros in voor die wa met een wiel;
een enkele Ros met sewe name trek dit.
Die wiel het drie nawe, heel en onverganklik,
en daarop rus al hierdie wêrelde van die bestaan.

³ Die sewe wat op die wa met sewe wiele klim,
het perde, sewe in getal, wat hulle voorttrek.
Sewe Susters sing saam lofliedere,
in wie die name van die sewe Koeie bewaar word.

⁴ Wie het hom gesien toe hy ontstaan het,
gesien hoe die Een sonder bene die een met bene dra?
Waar is die bloed van die aarde, die lewe, die gees?
Wie kan na die man gaan wat weet, om dit te vra?

⁵ Onryp van verstand, sonder insig in my gees,
vra ek na die vaste woonplekke van die gode;
want bo die jaaroud Kalf
het die wyses hul eie sewe drade gespan om 'n weefsel te weef.

⁶ Onwetend vra ek die wetendes, die wyses,
soos een wat niks weet nie, ter wille van kennis:
Wat was daardie EEN wat in die gestalte van die Ongeborene
die ses streke van hierdie wêrelde gevestig en vasgemaak het?

⁷ Laat hom wat dit weet, dit nou verkondig:
die vaste woonplek van hierdie lieflike Voël.
Uit sy kop gee die Koeie melk,
en met sy kleed aan het hulle met hul voet die water gedrink.

²⁰ Twee Voëls met mooi vlerke, verbind deur bande van vriendskap,
het in dieselfde beskuttende boom skuiling gevind.
Een van die twee eet die soet vrugte van die vyeboom;
die ander eet nie, maar kyk net toe.

²¹ Waar daardie mooi Voëls onophoudelik hul deel
van die ewige lewe besing, en die heilige vergaderings,
daar is die magtige Wagter van die heelal,
wat in sy wysheid in my, die eenvoudige, ingegaan het.

²² Die boom waarin die mooi Voëls die soetheid eet,
waar hulle almal rus en hul kleintjies voortbring –
in sy top, sê hulle, is die vy soet:
niemand kry dit wat die Vader nie ken nie.

³³ Dyaus is my Vader, my verwekker: hier is verwantskap.
Hierdie groot aarde is my familie en my Moeder.
Tussen die wyd uitgestrekte wêreldhelftes is die geboorteplek:
die Vader het die kiem van die Dogter daarin gelê.

³⁴ Ek vra jou na die uiterste grens van die aarde,
ek vra jou waar die middelpunt van die wêreld is.
Ek vra jou na die vrugbare saad van die Hings,
ek vra na die hoogste hemel waar die Woord woon.

³⁵ Hierdie altaar is die uiterste grens van die aarde;
hierdie offer van ons is die middelpunt van die wêreld.
Die vrugbare saad van die Hings is die Soma;
hierdie brahmaan is die hoogste hemel waar die Woord woon.

³⁶ Sewe kieme, nog onryp, is die vrugbare saad van die hemel:
hulle verrig hul take volgens Vishnu se verordening.
Met wysheid begaaf deur verstand en gedagte,
omring hulle ons, aan elke kant teenwoordig.

³⁷ Wat ek werklik is, weet ek nie duidelik nie:
geheimsinnig, vasgebind in my gees, dwaal ek rond.
Toe die eersgeborene van die heilige Orde na my gekom het,
het ek eers 'n deel van hierdie woord ontvang.

³⁸ Terug en vorentoe gaan hy, vasgegryp deur sy eie krag,
die Onsterflike, gebore as die broer van die sterflike.
Onophoudelik beweeg hulle in teenoorgestelde rigtings:
mense sien die een raak, en die ander sien hulle nie.

³⁹ Op watter lettergreep van die heilige lofsang,
soos op hul hoogste hemel, rus die gode? –
Wie dit nie weet nie, wat sal hy met die lofsang doen?
Maar hulle wat dit goed ken, sit hier byeen.

⁴⁴ Drie met lang lokke verskyn elkeen in sy seisoen.
Een van hulle skeer wanneer die jaar verby is.
Een beskou met sy kragte die heelal;
van een word die vaart gesien, maar nie sy gestalte nie.

⁴⁵ Die Woord is in vier dele afgemeet;
die brahmane wat insig het, ken hulle.
Drie, diep verborge, bring geen beweging nie;
van die Woord praat mense net die vierde deel.

⁴⁶ Hulle noem hom Indra, Mitra, Varuna, Agni,
en hy is die hemelse Garutman met sy edel vlerke.
Aan wat Een is, gee die wyses baie name:
hulle noem dit Agni, Yama, Matarishvan.

⁴⁷ Donker is die afdraande; die voëls is goudkleurig;
hulle vlieg op na die hemel, in die waters geklee.
Hulle daal weer neer van die setel van die Orde,
en die hele aarde word met hul vet natgemaak.

⁴⁸ Twaalf is die vellingstukke, en die wiel is een;
drie is die nawe. Watter mens het dit begryp?
Daarin is driehonderd-en-sestig speke saam ingesit,
wat geensins losgemaak kan word nie.

Hierdie lang lied is 'n reeks raaisels oor die son, die jaar, die offer en die heilige woord; die wiel met twaalf vellingstukke en driehonderd-en-sestig speke word gewoonlik as die jaar met sy maande en dae verstaan. Vers 46 is een van die bekendste reëls van die Rigveda: wat Een is, noem die wyses met baie name. Die beeld van die twee voëls in een boom (vers 20) word later in die Upanishads oorgeneem.