Uit die verhaal van die boggelrug

Nou moet ek u nog net die verhaal van my sesde broer vertel, wie se naam Schacabac was. Soos die res van ons het hy honderd silwer dragmas van ons vader geërf, wat hy as 'n groot fortuin beskou het, maar weens teëspoed het hy dit gou alles verloor en moes hy gaan bedel. Omdat hy 'n gladde tong en goeie maniere gehad het, het hy eintlik baie goed gevaar in sy nuwe beroep, en hy het hom veral daarop toegelê om vriende te maak met die bediendes in groot huise, sodat hy by hul meesters kon uitkom.

Op 'n dag het hy verby 'n pragtige herehuis gestap, met 'n klomp bediendes wat in die binnehof rondgehang het. Hy het gedink dat so 'n huis, na die voorkoms daarvan te oordeel, vir hom 'n ryk oes kon oplewer, en daarom het hy ingegaan en gevra aan wie dit behoort.

"My goeie man, waar kom jy vandaan?" het die bediende geantwoord. "Kan jy nie self sien dat dit aan niemand anders as 'n Barmesied kan behoort nie?" want die Barmesiede was beroemd vir hul vrygewigheid en milddadigheid. Toe my broer dit hoor, het hy die poortwagters, van wie daar verskeie was, gevra of hulle vir hom 'n aalmoes sou gee. Hulle het nie geweier nie, maar hom beleefd gesê om in te gaan en met die meester self te praat.

My broer het hulle vir hul vriendelikheid bedank en die gebou binnegegaan, wat so groot was dat dit hom 'n hele ruk geneem het om by die vertrekke van die Barmesied uit te kom. Uiteindelik, in 'n kamer wat ryk met skilderye versier was, het hy 'n ou man met 'n lang wit baard op 'n rusbank sien sit, wat hom met soveel vriendelikheid ontvang het dat my broer moed geskep het om sy versoek te rig.

"My heer," het hy gesê, "u sien voor u 'n arm man wat net lewe deur die hulp van mense wat so ryk en so vrygewig is soos u."

Voordat hy verder kon praat, is hy gestuit deur die verbasing wat die Barmesied getoon het. "Is dit moontlik," het hy uitgeroep, "dat 'n man soos jy honger ly terwyl ek in Bagdad is? Daar moet dadelik 'n einde aan so 'n toestand gemaak word! Nooit sal daar gesê word dat ek jou in die steek gelaat het nie, en ek is seker dat jy op jou beurt my ook nooit in die steek sal laat nie."

"My heer," het my broer geantwoord, "ek sweer dat ek die hele dag nog niks geëet het nie."

"Wat, jy sterf van die honger?" het die Barmesied uitgeroep. "Hier, slaaf, bring water, sodat ons ons hande kan was voor ons eet!" Geen slaaf het verskyn nie, maar my broer het opgemerk dat die Barmesied tog sy hande gevryf het asof die water daaroor gegooi is.

Toe het hy vir my broer gesê: "Hoekom was jy nie ook jou hande nie?" en Schacabac, wat gedink het dat dit 'n grap van die Barmesied was (hoewel hy self niks snaaks daarin kon sien nie), het nader gekom en sy bewegings nagedoen.

Toe die Barmesied klaar sy hande gevryf het, het hy sy stem verhef en geroep: "Sit dadelik kos voor ons neer, ons is baie honger." Geen kos is gebring nie, maar die Barmesied het gemaak asof hy vir hom uit 'n skottel opskep en 'n happie na sy mond bring, en terwyl hy dit doen, het hy gesê: "Eet, my vriend, eet, ek smeek jou. Skep vir jou net so vrylik in asof jy tuis is! Vir 'n man wat van die honger sterf, het jy maar 'n baie klein aptyt."

"Verskoon my, my heer," het Schacabac geantwoord en weer soos tevore sy bewegings nagedoen, "ek mors regtig nie tyd nie, en ek geniet die maaltyd ten volle."

"Hoe hou jy van hierdie brood?" het die Barmesied gevra. "Ek vind dit self besonder lekker."

"O, my heer," het my broer geantwoord, wat nóg vleis nóg brood gesien het, "nog nooit het ek iets so heerliks geproe nie."

"Eet soveel as wat jy wil," het die Barmesied gesê. "Ek het die vrou wat dit bak vir vyfhonderd goudstukke gekoop, sodat ek nooit daarsonder sou wees nie."

Nadat hy 'n verskeidenheid geregte (wat nooit gekom het nie) op die tafel laat sit en die voortreflikheid van elkeen bespreek het, het die Barmesied verklaar dat hulle, noudat hulle so goed geëet het, nou wyn sou drink. My broer het eers daarteen beswaar gemaak en gesê dat dit verbode is, maar toe die Barmesied daarop aandring dat dit glad nie kon gaan dat hy alleen drink nie, het hy ingestem om 'n bietjie te neem. Die Barmesied het egter so dikwels gemaak asof hy hul glase volskink, dat my broer voorgegee het die wyn het na sy kop gegaan, en hy het die Barmesied so 'n hou teen die kop gegee dat hy op die grond neergeval het. Ja, hy het sy hand al gelig om hom 'n tweede keer te slaan toe die Barmesied uitgeroep het dat hy mal is, en daarop het my broer homself bedwing, om verskoning gevra en betuig dat dit alles die skuld was van die wyn wat hy gedrink het. Hierop het die Barmesied, in plaas van kwaad te word, begin lag en hom hartlik omhels. "Ek soek al lank," het hy uitgeroep, "na 'n man soos jy, en van nou af sal my huis jou huis wees. Jy was so goedgeefs om saam te speel met my grilletjie en te maak asof jy eet en drink toe daar niks was nie. Nou sal jy beloon word met 'n werklik goeie aandete."

Toe het hy sy hande geklap, en al die geregte wat hulle voor en tydens die maaltyd in hul verbeelding geproe het, is gebring, en slawe het gesing en op allerhande instrumente gespeel. Die hele tyd het die Barmesied Schacabac soos 'n intieme vriend behandel, en hy het hom in 'n kleed uit sy eie klerekas geklee.

Twintig jaar het verbygegaan, en my broer het steeds by die Barmesied gewoon, na sy huis omgesien en sy sake bestuur. Aan die einde van daardie tyd het sy vrygewige weldoener sonder erfgename gesterf, sodat al sy besittings aan die vors gegaan het. Hulle het my broer selfs beroof van dit wat regmatig aan hom behoort het, en hy, nou so arm soos hy nog ooit in sy lewe was, het besluit om hom by 'n karavaan pelgrims aan te sluit wat op pad na Mekka was. Ongelukkig is die karavaan deur die Bedoeïene aangeval en geplunder, en die pelgrims is gevange geneem. My broer het die slaaf geword van 'n man wat hom elke dag geslaan het, in die hoop om hom te dwing om losgeld aan te bied, hoewel dit, soos Schacabac hom daarop gewys het, heeltemal nuttelose moeite was, aangesien sy familie net so arm soos hy self was. Op die ou end het die Bedoeïen moeg geword om hom te folter en hom op 'n kameel na die top van 'n hoë, kaal berg gestuur, waar hy hom aan sy lot oorgelaat het. 'n Verbygaande karavaan op pad na Bagdad het my vertel waar hy te vinde was, en ek het my gehaas om hom te red, en hom in 'n jammerlike toestand na die stad teruggebring.

"Dit," het die barbier voortgegaan, "is die verhaal wat ek aan die kalief vertel het, wat in skaterlag uitgebars het toe ek klaar was.

"'Tereg is jy "die Swyger" genoem,' het hy gesê. 'Geen naam was nog ooit beter verdien nie. Maar om redes van my eie, wat ek nie hoef te noem nie, wil ek hê dat jy die stad verlaat en nooit weer terugkom nie.'

"Ek het natuurlik geen keuse gehad as om te gehoorsaam nie, en het etlike jare lank rondgereis totdat ek van die dood van die kalief gehoor het. Toe het ek my na Bagdad teruggehaas, net om uit te vind dat al my broers dood was. Dit was in hierdie tyd dat ek die jong kreupele die belangrike diens bewys het waarvan u gehoor het, en waarvoor hy, soos u weet, so 'n diepe ondankbaarheid getoon het dat hy eerder Bagdad verlaat het as om die gevaar te loop om my te sien. Ek het hom lank van plek tot plek gesoek, maar dit was eers vandag, toe ek dit die minste verwag het, dat ek hom raakgeloop het, net so geïrriteerd met my soos altyd." Met hierdie woorde het die kleremaker voortgegaan om die verhaal van die kreupel man en die barbier te vertel, wat reeds vertel is.

"Toe die barbier," het hy voortgegaan, "sy verhaal klaar vertel het, het ons tot die gevolgtrekking gekom dat die jong man reg was toe hy hom daarvan beskuldig het dat hy 'n groot babbelkous is. Ons wou hom egter by ons hou en ons feesmaal met hom deel, en ons het aan tafel gebly tot die uur van die middaggebed. Toe het die geselskap uitmekaargegaan, en ek het teruggegaan om in my winkel te werk.

"Dit was in hierdie tussentyd dat die klein boggelrug, reeds half dronk, voor my verskyn het, terwyl hy gesing en op sy trom geslaan het. Ek het hom huis toe geneem om my vrou te vermaak, en sy het hom vir aandete genooi. Terwyl hy vis geëet het, het 'n graat in sy keel vasgesteek, en ondanks alles wat ons kon doen, het hy kort daarna gesterf. Dit het alles so skielik gebeur dat ons ons koppe verloor het, en om die verdenking van onsself af te lei, het ons die lyk na die huis van 'n Joodse geneesheer gedra. Hy het dit in die kamer van die proviandmeester geplaas, en die proviandmeester het dit in die straat regop teen 'n muur laat staan, waar daar gedink is dat die handelaar hom doodgemaak het.

"Dit, U Majesteit, is die verhaal wat ek verplig was om te vertel om u tevrede te stel. Dit is nou aan u om te sê of ons genade of straf verdien; lewe of dood?"

Die sultan van Kasjgar het met 'n tevrede uitdrukking geluister, wat die kleremaker en sy vriende met hoop vervul het. "Ek moet erken," het hy uitgeroep, "dat ek baie meer belang stel in die verhale van die barbier en sy broers, en van die kreupel man, as in dié van my eie nar. Maar voordat ek julle al vier toelaat om na julle eie huise terug te keer en die lyk van die boggelrug behoorlik te laat begrawe, wil ek graag hierdie barbier sien wat julle begenadiging verdien het. En aangesien hy in hierdie stad is, laat 'n bode dadelik saam met julle gaan om hom te soek."

Die bode en die kleremaker het gou teruggekeer, en 'n ou man saamgebring wat minstens negentig jaar oud moes gewees het. "O Swyger," het die sultan gesê, "ek hoor dat jy baie vreemde verhale ken. Sal jy van hulle vir my vertel?"

"Moet u nie nou oor my verhale bekommer nie," het die barbier geantwoord, "maar sal U Majesteit so genadig wees om te verduidelik waarom hierdie Jood, hierdie Christen en hierdie Moslem, sowel as hierdie lyk, almal hier is?"

"Wat gaan dit jou aan?" het die sultan met 'n glimlag gevra; maar toe hy sien dat die barbier sy redes vir sy vraag gehad het, het hy beveel dat die verhaal van die boggelrug aan hom vertel moes word.

"Dit is beslis hoogs verbasend," het hy uitgeroep toe hy dit alles gehoor het, "maar ek wil graag die lyk ondersoek." Toe het hy neergekniel, die kop op sy knieë geneem en aandagtig daarna gekyk. Skielik het hy in so 'n harde gelag uitgebars dat hy agteroor neergeval het, en toe hy homself genoeg herstel het om te praat, het hy hom na die sultan gedraai. "Die man is net so min dood soos ek," het hy gesê. "Kyk na my." Terwyl hy praat, het hy 'n klein medisynekissie uit sy sak gehaal en die nek van die boggelrug met 'n salf van balsem ingevryf. Daarna het hy die dooie man se mond oopgemaak en met behulp van 'n tang die graat uit sy keel getrek. Hierop het die boggelrug genies, hom uitgerek en sy oë oopgemaak.

Die sultan en almal wat hierdie operasie gesien het, het nie geweet wat hulle die meeste moes bewonder nie: die gestel van die boggelrug, wat oënskynlik 'n hele nag en die grootste deel van 'n dag dood was, of die vaardigheid van die barbier, na wie almal nou as 'n groot man begin opkyk het. Sy Majesteit het verlang dat die geskiedenis van die boggelrug neergeskryf en in die argiewe langs dié van die barbier geplaas word, sodat hulle tot aan die einde van die tyd in mense se gedagtes met mekaar verbind sou bly. En hy het nie daar gestop nie; want om die herinnering aan wat hulle deurgemaak het uit te wis, het hy beveel dat die kleremaker, die dokter, die proviandmeester en die handelaar elkeen in sy teenwoordigheid met 'n kleed uit sy eie klerekas geklee moes word voordat hulle huis toe gaan. Wat die barbier betref, aan hom het hy 'n groot pensioen toegeken, en hy het hom naby hom aan die hof gehou.

Die Barmesiede was 'n magtige Persiese familie wat in die tyd van die kalief Haroun-al-Raschid in Bagdad gewoon het en bekend was vir hul gulhartigheid. 'n Dragma was 'n klein silwer muntstuk.