Hoofstuk 25
Noureddin en die skone Persiese
Deel 1
Basra was die hoofstad van 'n koninkryk wat lank reeds belasting aan die kalief betaal het. In die tyd van die kalief Haroun-al-Raschid was die koning van Basra, wat sy neef was, Zinebi genoem. Omdat hy nie gedink het een visier is genoeg om sy lande te bestuur nie, het hy twee gehad, met die name Khacan en Saouy.
Khacan was vriendelik, goedhartig en vrygewig, en dit was vir hom 'n plesier om almal wat met hom te doen gehad het, so ver as wat hy kon, te help. In die hele koninkryk was daar niemand wat hom nie geag en geprys het soos hy verdien het nie.
Saouy was heeltemal anders. Hy het almal met wie hy in aanraking gekom het, afgestoot; hy was altyd somber, en ten spyte van sy groot rykdom was hy so suinig dat hy homself selfs die noodsaaklikste dinge van die lewe ontsê het. Wat hom veral gehaat gemaak het, was sy groot afkeer van Khacan, van wie hy nooit opgehou het om by die koning kwaad te praat nie.
Een dag, terwyl die koning hom besig gehou het met 'n gesprek met sy twee visiere en ander lede van die raad, het die gesprek by slavinne uitgekom. Sommige het verklaar dat dit genoeg is as 'n slavin mooi is, maar ander, en Khacan was een van hulle, het volgehou dat skoonheid alleen nie genoeg is nie; dit moet gepaard gaan met geestigheid, wysheid, beskeidenheid en, as dit moontlik is, kennis.
Die koning het nie net gesê dat hy dieselfde mening huldig nie, maar hy het Khacan ook opdrag gegee om vir hom 'n slavin te kry wat aan al hierdie voorwaardes voldoen. Saouy, wat aan die ander kant gestaan het en jaloers was op die eer wat Khacan te beurt geval het, het gesê: "U Majesteit, dit sal baie moeilik wees om 'n slavin te vind wat so begaafd is as wat U Majesteit verlang, en as sy wel gevind word, sal sy goedkoop wees as sy minder as tienduisend goudstukke kos."
"Saouy," het die koning geantwoord, "dit lyk vir my of jy dit 'n baie groot bedrag vind. Vir jou is dit dalk so, maar nie vir my nie."
En dadelik het hy sy opperskatmeester, wat daar teenwoordig was, beveel om tienduisend goudstukke na Khacan te stuur vir die aankoop van die slavin.
Sodra Khacan by die huis gekom het, het hy die slavinhandelaars laat roep en hulle opdrag gegee om hom te laat weet sodra hulle een gevind het soos hy beskryf het. Hulle het belowe om hul uiterste bes te doen, en daar het nie 'n dag verbygegaan dat hulle nie 'n slavin gebring het sodat hy na haar kon kyk nie, maar nie een is gevind sonder een of ander gebrek nie.
Uiteindelik, vroeg een oggend, terwyl Khacan op pad was na die koning se paleis, het 'n handelaar hom voorgekeer en gretig aangekondig dat 'n Persiese koopman, wat die vorige aand laat aangekom het, 'n slavin te koop het wie se geestigheid en wysheid gelyk was aan haar onvergelyklike skoonheid.
Khacan was baie bly oor hierdie nuus en het opdrag gegee dat die slavin na hom gebring moes word wanneer hy van die paleis terugkom, sodat hy haar kon sien. Die handelaar het op die afgespreekte uur opgedaag, en Khacan het die slavin mooier gevind as wat hy verwag het. Dadelik het hy haar die naam "Die Skone Persiese" gegee.
Omdat hy 'n man van groot wysheid en geleerdheid was, het hy in die kort gesprek wat hy met haar gehad het, besef dat hy tevergeefs na 'n ander slavin sou soek wat haar in enigeen van die eienskappe wat die koning verlang het, sou oortref. Daarom het hy die handelaar gevra watter prys die koopman vir haar vra.
"Meneer," was die antwoord, "vir minder as tienduisend goudstukke sal hy haar nie laat gaan nie. Hy verklaar dat hy, met onderwysers vir haar opleiding en vir liggaamsoefening, om nie eens van klere en kos te praat nie, reeds daardie bedrag aan haar spandeer het. Sy is in elke opsig geskik om die slavin van 'n koning te wees: sy speel elke musiekinstrument, sy sing, sy dans, sy maak verse; trouens, daar is geen kuns waarin sy nie uitblink nie."
Khacan, wat haar verdienste beter as die handelaar kon beoordeel, wou die saak afhandel. Hy het die koopman laat roep en vir hom gesê: "Dit is nie vir myself dat ek jou slavin wil koop nie, maar vir die koning. Haar prys is egter te hoog."
"Meneer," het die koopman geantwoord, "ek sou dit as 'n eer beskou om haar aan Sy Majesteit te skenk, as dit 'n koopman pas om so iets te doen. Ek vra nie meer nie as die bedrag wat dit my gekos het om haar te maak wat sy nou is."
Khacan wou nie kwansel nie en het dadelik die bedrag laat uittel en aan die koopman laat gee. Voordat die koopman weggegaan het, het hy gesê:
"Meneer, omdat sy vir die koning bestem is, wil ek u daarop wys dat sy uiters moeg is van die lang reis. Voordat u haar aan Sy Majesteit voorstel, sal u goed doen om haar twee weke in u eie huis te hou en toe te sien dat sy 'n bietjie versorg word. Die son het haar vel gebruin, maar wanneer sy twee of drie keer in die badhuis was en gepas aangetrek is, sal u sien hoeveel mooier sy word."
Khacan het die koopman vir sy raad bedank en besluit om dit te volg. Hy het die mooi Persiese vrou 'n vertrek naby dié van sy vrou gegee, en sy vrou opdrag gegee om haar te behandel soos dit 'n dame pas wat vir die koning bestem is, en om die pragtigste klere vir haar te bestel.
Voordat hy die skone Persiese gegroet het, het hy vir haar gesê: "Geen geluk kan groter wees as dié wat ek vir jou bewerkstellig het nie; oordeel self, jy behoort nou aan die koning. Ek moet jou egter teen een ding waarsku. Ek het 'n seun wat, hoewel hy nie sonder verstand is nie, jonk, dwaas en eiewys is, en ek gee jou opdrag om hom op 'n afstand te hou."
Die Persiese het hom vir sy raad bedank en belowe om dit ter harte te neem.
Noureddin, want so het die visier se seun geheet, het vrylik in en uit sy moeder se vertrekke gegaan. Hy was jonk, mooi gebou en innemend, en hy het die gawe gehad om almal met wie hy in aanraking gekom het, te bekoor. Sodra hy die mooi Persiese gesien het, het hy hom, hoewel hy geweet het dat sy vir die koning bestem was, deur haar bekoorlikheid laat meesleep, en dadelik besluit om alles in sy vermoë te doen om haar vir homself te hou. Die Persiese was net so betower deur Noureddin en het by haarself gesê: "Die visier bewys my te groot eer deur my vir die koning te koop. Ek sou my baie gelukkig ag as hy my aan sy seun sou gee."
Noureddin het elke geleentheid aangegryp om na haar skoonheid te staar, met haar te praat en te lag, en hy sou nooit van haar sy af gegaan het as sy moeder hom nie gedwing het nie.
Omdat die mooi Persiese weens die lang reis al 'n geruime tyd nie in die badhuis was nie, het die visier se vrou vyf of ses dae ná haar aankoop opdrag gegee dat die bad vir haar warm gemaak moes word, dat haar eie slavinne haar daar moes bedien, en dat hulle haar daarna moes aantrek in 'n pragtige rok wat vir haar gereed gemaak is.
Toe sy klaar aangetrek was, het die mooi Persiese haar by die visier se vrou kom aanmeld, en dié het haar skaars herken, so baie mooier het sy geword. Die mooi slavin het haar hand gesoen en gesê: "Mevrou, ek weet nie hoe u my vind in hierdie rok wat u vir my laat maak het nie. U vroue verseker my dat dit my so goed pas dat hulle my skaars herken het. As dit die waarheid is wat hulle my vertel, en nie vleiery nie, dan het ek die verandering aan u te danke."
"My dogter," het die visier se vrou geantwoord, "hulle vlei jou nie. Ek het jou self skaars herken. Die verbetering is nie net aan die rok te danke nie, maar grotendeels aan die verfraaiende uitwerking van die bad. Ek is so beïndruk met die resultaat dat ek dit self wil probeer."
Sy het dadelik volgens hierdie besluit gehandel en twee klein slavinne opdrag gegee om in haar afwesigheid oor die mooi Persiese te waak, en Noureddin nie in te laat as hy sou kom nie.
Sy was skaars weg of hy het opgedaag, en toe hy sy moeder nie in haar vertrek kry nie, wou hy haar in dié van die Persiese gaan soek. Die twee klein slavinne het die ingang versper en gesê dat sy moeder bevel gegee het dat hy nie toegelaat mag word nie. Hy het elkeen aan 'n arm gegryp, hulle uit die voorkamer gesit en die deur toegemaak. Toe het hulle na die badhuis gehardloop en hul meesteres met gille en trane vertel dat Noureddin hulle met geweld weggejaag het en ingegaan het.
Hierdie nuus het die dame baie ontstel. Sy het haar so vinnig moontlik aangetrek en na die vertrek van die skone Persiese gehaas, net om te vind dat Noureddin reeds weg was. Die Persiese was baie verbaas om die visier se vrou in trane te sien inkom, en het gevra watter ongeluk gebeur het.
"Wat!" het die dame uitgeroep, "vra jy my dit, terwyl jy weet dat my seun Noureddin alleen by jou was?"
"Maar, Mevrou," het die Persiese gevra, "watter kwaad steek daarin?"
"Hoe! Het my man jou nie vertel dat jy vir die koning bestem is nie?"
"Natuurlik, maar Noureddin het my nou net kom vertel dat sy vader van plan verander het en my aan hom gegee het. Ek het hom geglo, en my liefde vir Noureddin is so groot dat ek graag my lewe saam met hom sou deurbring."
"Ag, as die hemel tog wou gee," het die visier se vrou uitgeroep, "dat wat jy sê, waar is! Maar Noureddin het jou bedrieg, en sy vader sal hom opoffer as wraak vir die onreg wat hy gedoen het."
Met dié woorde het sy bitterlik gehuil, en al haar slavinne het saam met haar gehuil.
Khacan het kort daarna ingekom en was baie verbaas om sy vrou en haar slavinne in trane te vind, en die mooi Persiese baie ontsteld. Hy het na die oorsaak gevra, maar 'n hele ruk lank het niemand geantwoord nie. Toe sy vrou uiteindelik kalm genoeg was om hom te vertel wat gebeur het, het sy woede en vernedering geen grense geken nie. Hy het sy hande gewring, aan sy baard geruk en uitgeroep:
"Ellendige seun! Jy rig nie net jouself te gronde nie, maar ook jou vader. Die koning sal nie net jou bloed vergiet nie, maar ook myne." Sy vrou het hom probeer troos en gesê: "Moenie jouself so kwel nie. Met die verkoop van my juwele sal ek tienduisend goudstukke kry, en met daardie geld kan jy 'n ander slavin koop."
"Moenie dink," het haar man geantwoord, "dat dit die verlies van die geld is wat my so raak nie. My eer is op die spel, en dit is vir my kosbaarder as al my rykdom. Jy weet dat Saouy my doodsvyand is. Hy sal dit alles aan die koning vertel, en jy sal sien watter gevolge dit sal hê."
"My heer," het sy vrou gesê, "ek weet baie goed hoe laag Saouy is, en dat hy in staat is om jou hierdie kwaadwillige poets te bak. Maar hoe kan hy of enigiemand anders weet wat in hierdie huis gebeur? Selfs as jy verdink word en die koning jou beskuldig, hoef jy net te sê dat jy, nadat jy die slavin ondersoek het, haar nie Sy Majesteit waardig gevind het nie. Wees gerus, en stuur iemand na die handelaars om te sê dat jy nie tevrede is nie en dat hulle vir jou 'n ander slavin moet soek."
Hierdie raad het vir Khacan redelik gelyk, en hy het besluit om dit te volg, maar sy woede teen sy seun het nie bedaar nie. Noureddin het nie gewaag om daardie hele dag sy gesig te wys nie, en uit vrees dat sy vader hom by sy gewone maats sou soek, het hy nie by hulle gaan skuil nie, maar die dag in 'n afgeleë tuin deurgebring waar niemand hom geken het nie. Hy het eers huis toe gekom nadat sy vader gaan slaap het, en die volgende oggend vroeg uitgegaan voordat die visier wakker geword het. Dié voorsorg het hy 'n hele maand lank volgehou.
Hoewel sy moeder baie goed geweet het dat hy elke aand huis toe kom, het sy nie gewaag om haar man te vra om hom te vergewe nie. Uiteindelik het sy moed bymekaargeskraap en gesê:
"My heer, ek weet dat 'n seun nie laer teenoor sy vader kan optree as wat Noureddin teenoor jou gedoen het nie, maar sal jy hom nou tog maar vergewe? Besef jy nie watter skade jy dalk aan jouself doen nie, en vrees jy nie dat kwaadwillige mense, wat na die oorsaak van julle vervreemding soek, die ware oorsaak sal raai nie?"
"Mevrou," het die visier geantwoord, "wat jy sê, is heeltemal reg, maar ek kan Noureddin nie vergewe voordat ek hom verneder het soos hy verdien nie."
"Hy sal genoeg gestraf wees," het die dame geantwoord, "as jy doen wat ek voorstel. Wanneer hy saans huis toe kom, lê en wag vir hom en maak asof jy hom gaan doodmaak. Ek sal hom te hulp kom, en terwyl jy dit duidelik maak dat jy hom net op my smeekbede sy lewe skenk, kan jy hom dwing om die mooi Persiese op enige voorwaardes wat jy wil, te neem."
Khacan het ingestem om hierdie plan te volg, en alles het gebeur soos afgespreek. Toe Noureddin terugkom, het Khacan gemaak asof hy hom gaan doodmaak, maar hy het voor sy vrou se voorspraak geswig en vir sy seun gesê:
"Jy het jou lewe aan jou moeder te danke. Ek vergewe jou op haar voorspraak, en op voorwaarde dat jy die mooi Persiese as jou vrou neem, en nie as jou slavin nie, dat jy haar nooit verkoop nie, en haar nooit wegstuur nie."
Noureddin het nie op soveel genade gehoop nie. Hy het sy vader bedank en gesweer om te doen wat hy verlang. Khacan het baie moeite gedoen om gereeld met die koning te praat oor die probleme wat hy ondervind met die opdrag wat die koning hom gegee het, maar 'n paar fluisteringe oor wat werklik gebeur het, het tog Saouy se ore bereik.
Meer as 'n jaar ná hierdie gebeure het die minister 'n verkoue opgedoen toe hy die badhuis verlaat het terwyl hy nog warm was, om weens dringende sake uit te gaan. Dit het op longontsteking uitgeloop, wat vinnig erger geword het. Die visier het gevoel dat sy einde naby was en Noureddin laat roep, en met sy laaste asem het hy hom opdrag gegee om nooit van die mooi Persiese afstand te doen nie.
Kort daarna is hy oorlede, en die hele koninkryk het oor hom getreur; ryk en arm het hom saam na die graf gevolg. Noureddin het elke teken van die diepste droefheid oor sy vader se dood getoon, en lank geweier om enigiemand te sien. Uiteindelik het een van sy vriende eendag toegang gekry en hom ernstig aangemoedig om hom te laat troos en weer sy vorige plek in die samelewing in te neem. Noureddin was nie traag om hierdie raad te volg nie, en gou het hy 'n klein geselskap van tien jong mans van ongeveer sy eie ouderdom gevorm, saam met wie hy al sy tyd in voortdurende feesvieringe en pret deurgebring het.
Soms het die skone Persiese ingestem om by hierdie feeste te verskyn, maar sy het nie van die verkwisting gehou nie, en sy het nie geskroom om Noureddin te waarsku oor wat die gevolge waarskynlik sou wees nie. Hy het egter net vir haar raad gelag en gesê dat sy vader hom altyd te kort gehou het, en dat hy hom nou verheug in sy nuutgevonde vryheid.
Wat die verwarring in sy sake nog erger gemaak het, was dat hy geweier het om saam met sy rentmeester na sy rekeninge te kyk; elke keer wanneer die rentmeester met sy boek opgedaag het, het hy hom weggestuur.
"Sorg net dat ek goed lewe," het hy gesê, "en moenie my oor enigiets anders pla nie."
Noureddin se vriende het nie net voortdurend van sy gasvryheid gebruik gemaak nie, maar hulle het in elke opsig voordeel getrek uit sy vrygewigheid. Alles van hom wat hulle bewonder het, of dit grond, huise, badhuise of enige ander bron van sy inkomste was, het hy dadelik aan hulle geskenk. Tevergeefs het die Persiese beswaar gemaak teen die onreg wat hy homself aandoen; hy het met dieselfde los hand aangehou om te strooi.
'n Hele jaar lank het Noureddin niks anders gedoen nie as om hom te vermaak en die rykdom te verkwis wat sy vader met soveel moeite bymekaargemaak het. Die jaar was skaars om toe daar een dag, terwyl hulle aan tafel gesit het, 'n klop aan die deur was. Omdat die slawe weggestuur was, het Noureddin self gaan oopmaak. Een van sy vriende het terselfdertyd opgestaan, maar Noureddin was voor hom, en toe hy sien dat die indringer die rentmeester was, het hy uitgegaan en die deur toegemaak. Die vriend was nuuskierig om te hoor wat tussen hulle gesê word, en het agter die gordyne weggekruip, waar hy die volgende woorde gehoor het:
"My heer," het die rentmeester gesê, "ek vra duisend maal om verskoning dat ek u steur, maar wat ek lank reeds voorsien het, het gebeur. Niks is oor van die geld wat u my vir u uitgawes gegee het nie, en al die ander bronne van inkomste is ook uitgeput, want u het dit aan ander oorgedra. As u wil hê dat ek in u diens moet bly, gee my die nodige geld; anders moet ek my onttrek."
Noureddin was so verslae dat hy nie 'n woord gehad het om te antwoord nie.
Die vriend wat agter die gordyn geluister het, het dadelik gegaan om die nuus aan die res van die geselskap oor te dra.
"As dit so is," het hulle gesê, "moet ons ophou om hierheen te kom."
Noureddin het op daardie oomblik weer ingekom, en hulle kon duidelik sien, ten spyte van sy pogings om dit weg te steek, dat wat hulle gehoor het, die waarheid was. Een vir een het hulle opgestaan en elkeen met 'n ander verskoning die vertrek verlaat, totdat hy hom kort voor lank alleen bevind het, sonder om enigsins te vermoed watter besluit sy vriende geneem het. Toe het hy na die mooi Persiese gegaan en haar vertel wat die rentmeester gesê het, met baie woorde van spyt oor sy eie sorgeloosheid.
"As ek maar net jou raad gevolg het, skone Persiese," het hy gesê, "sou dit alles nie gebeur het nie. Maar ek het darem hierdie troos: ek het my fortuin spandeer in die geselskap van vriende wat my nie in 'n uur van nood sal verlaat nie. Môre sal ek na hulle toe gaan, en saam sal hulle my genoeg geld leen om met een of ander besigheid te begin."
Die volgende oggend vroeg het Noureddin dus sy tien vriende gaan opsoek, wat almal in dieselfde straat gewoon het. Hy het aan die deur van die eerste en vernaamste geklop, en die slaaf wat oopgemaak het, het hom in 'n saal laat wag terwyl hy sy besoek aan sy meester gaan aankondig het. "Noureddin!" het hy hom duidelik hoor uitroep. "Sê vir hom, elke keer as hy kom, dat ek nie tuis is nie." Dieselfde het by die tweede deur gebeur, en ook by die derde, en so aan by al tien. Noureddin was diep verneder en het te laat besef dat hy op valse vriende vertrou het, wat hom in sy uur van nood verlaat het. Oorweldig deur droefheid het hy troos by die mooi Persiese gaan soek.
"Ag, my heer," het sy gesê, "nou is jy uiteindelik oortuig van die waarheid van wat ek voorspel het. Daar is nou geen ander uitweg oor as om jou slawe en jou meubels te verkoop nie."
Eers het hy toe die slawe verkoop en 'n tyd lank van die opbrengs gelewe. Daarna is die meubels verkoop, en omdat baie daarvan waardevol was, was dit 'n geruime tyd genoeg. Uiteindelik het ook hierdie bron opgedroog, en weer het hy raad by die mooi Persiese gaan vra.
"My heer," het sy gesê, "ek weet dat die afgestorwe visier, jou vader, my vir tienduisend goudstukke gekoop het, en hoewel ek sedertdien in waarde gedaal het, sou ek steeds 'n groot bedrag inbring. Moet dus nie huiwer om my te verkoop nie, en gaan begin met die geld wat jy kry 'n besigheid in 'n ver stad."
"Bekoorlike Persiese," het Noureddin geantwoord, "hoe kan ek my aan so 'n laagheid skuldig maak? Ek sou eerder sterf as om van jou te skei, want ek het jou liewer as my lewe."
"My heer," het sy geantwoord, "ek weet goed hoe lief jy my het, en ek het jou net so lief, maar 'n wrede noodsaak dwing ons om die enigste uitweg te soek."
Noureddin was uiteindelik oortuig van die waarheid van haar woorde en het toegegee. Met teësin het hy haar na die slawemark gelei, waar hy haar aan 'n handelaar met die naam Hagi Hassan gewys en gevra het wat sy werd is.
Hagi Hassan het hulle na 'n kamer eenkant geneem, en sodra sy haar sluier afgehaal het, het hy uitgeroep: "My heer, is dit nie die slavin wat u vader vir tienduisend goudstukke gekoop het nie?"
Toe hy hoor dat dit so was, het hy belowe om die hoogste moontlike prys vir haar te kry. Hy het die mooi Persiese alleen in die kamer toegesluit en uitgegaan om die slawehandelaars te gaan soek. Hy het hulle vertel dat hy die pêrel onder die slavinne gevind het, en hulle gevra om te kom en 'n waarde op haar te plaas. Sodra hulle haar gesien het, het hulle saamgestem dat daar nie minder as vierduisend goudstukke gevra kon word nie. Toe het Hagi Hassan die deur agter haar toegemaak en haar begin opveil en uitgeroep: "Wie sal vierduisend goudstukke vir die Persiese slavin bied?"
Voordat een van die handelaars 'n bod gemaak het, het Saouy toevallig daar verbygekom. Hy het geoordeel dat dit 'n slavin van buitengewone skoonheid moes wees, na Hagi Hassan gery en gevra om haar te sien. Nou was dit nie die gewoonte om 'n slavin aan 'n private bieër te wys nie, maar omdat niemand gewaag het om die visier ongehoorsaam te wees nie, is sy versoek toegestaan.
Sodra Saouy die Persiese gesien het, was hy so getref deur haar skoonheid dat hy haar dadelik wou besit. Omdat hy nie geweet het dat sy aan Noureddin behoort nie, het hy Hagi Hassan beveel om die eienaar te laat roep en die koop dadelik te sluit.
Hagi Hassan het toe vir Noureddin gaan soek en hom vertel dat sy slavin ver onder haar waarde gaan, en dat Saouy, as hy haar koop, in staat is om nie die geld te betaal nie. "Wat jy moet doen," het hy gesê, "is om te maak asof jy nooit regtig van plan was om jou slavin te verkoop nie, en net in 'n vlaag van woede teen haar gesweer het dat jy dit sou doen. Wanneer ek haar aan Saouy voorstel asof dit met jou toestemming is, moet jy tussenbeide tree en haar met houe begin weglei."
Noureddin het gedoen soos Hagi Hassan hom aangeraai het, tot groot woede van Saouy, wat reguit op hom afgery het en probeer het om die mooi Persiese met geweld van hom af te neem. Noureddin het haar laat gaan, Saouy se perd aan die toom gegryp en, aangemoedig deur die toejuiging van die omstanders, hom op die grond gesleep, hom deeglik geslaan en hom in die geut laat lê terwyl die bloed by hom afstroom. Toe het hy die mooi Persiese geneem en huis toe gegaan te midde van die gejuig van die mense, wat Saouy so gehaat het dat hulle nie vir hom wou tussenbeide tree nie, en ook nie sy slawe wou toelaat om hom te beskerm nie.
Van kop tot tone vol modder en met die bloed wat by hom afstroom, het Saouy opgestaan, en terwyl hy op twee van sy slawe leun, het hy reguit na die paleis gegaan, waar hy 'n oudiënsie by die koning geëis het. Aan hom het hy met hierdie woorde vertel wat gebeur het:
Basra: 'n ou hawestad in die suide van Irak, naby die monding van die Eufraat en Tigris. Lang skryf die naam as "Balsora".
Kalief: die geestelike en wêreldlike heerser van die Moslemwêreld; Haroun-al-Raschid het van 786 tot 809 in Bagdad regeer. Visier: 'n hoë minister of raadgewer van 'n heerser.