Deel 1

Daar het eens 'n arm kleremaker gewoon wat 'n seun gehad het met die naam Aladdin, 'n sorgelose, lui seun wat niks anders wou doen nie as om die hele dag lank in die strate te speel saam met ander lui seuntjies soos hy. Dit het die vader so bedroef dat hy gesterf het; tog het Aladdin, ten spyte van sy moeder se trane en gebede, nie sy maniere verbeter nie. Op 'n dag, toe hy soos gewoonlik in die strate speel, het 'n vreemdeling hom gevra hoe oud hy is en of hy nie die seun van Mustapha die kleremaker is nie.

"Ja, meneer," het Aladdin geantwoord, "maar hy is al lank gelede dood."

Daarop het die vreemdeling, wat 'n beroemde towenaar uit Afrika was, hom om die hals geval en hom gesoen en gesê: "Ek is jou oom, en ek het jou herken omdat jy so baie na my broer lyk. Gaan na jou ma en sê vir haar ek kom kuier."

Aladdin het huis toe gehardloop en sy ma vertel van die oom wat hy pas gevind het.

"Dis waar, my kind," het sy gesê, "jou pa het 'n broer gehad, maar ek het altyd gedink hy is dood."

Nogtans het sy aandete gemaak en vir Aladdin gestuur om sy oom te gaan haal, wat toe gelaai met wyn en vrugte opgedaag het. Kort daarna het hy neergeval en die plek gesoen waar Mustapha altyd gesit het, en vir Aladdin se ma gesê sy moenie verbaas wees dat sy hom nog nooit gesien het nie, want hy was veertig jaar lank buite die land. Toe het hy hom na Aladdin gedraai en hom gevra watter ambag hy het, waarop die seun sy kop laat hang het terwyl sy ma in trane uitgebars het. Toe hy hoor dat Aladdin lui is en geen ambag wil leer nie, het hy aangebied om 'n winkel vir hom te huur en dit vol handelsware te pak. Die volgende dag het hy vir Aladdin 'n pragtige pak klere gekoop en hom oral deur die stad geneem om hom die besienswaardighede te wys, en hom teen donker terug huis toe gebring na sy ma, wat oorstelpt was van blydskap om haar seun so mooi uitgevat te sien.

Die volgende dag het die towenaar Aladdin na 'n paar pragtige tuine ver buite die stadspoorte geneem. Hulle het by 'n fontein gaan sit, en die towenaar het 'n koek uit sy gordel gehaal en dit tussen hulle twee verdeel. Toe het hulle verder gereis totdat hulle amper by die berge was. Aladdin was so moeg dat hy gesmeek het om terug te gaan, maar die towenaar het hom met lekker stories verlei en hom teen sy sin verder gelei.

Eindelik het hulle by twee berge gekom wat deur 'n smal vallei geskei is.

"Ons gaan nie verder nie," het die valse oom gesê. "Ek gaan vir jou iets wonderliks wys; maak jy net vir ons stokke bymekaar terwyl ek 'n vuur aansteek."

Toe die vuur brand, het die towenaar 'n poeier wat hy by hom gehad het daarop gegooi en terselfdertyd 'n paar towerwoorde gesê. Die aarde het effens gebewe en voor hulle oopgegaan, en 'n vierkantige plat klip met 'n koperring in die middel, om dit mee op te lig, het te voorskyn gekom. Aladdin wou weghardloop, maar die towenaar het hom gegryp en hom so 'n hou gegee dat hy neergeslaan is.

"Wat het ek gedoen, oom?" het hy jammerlik gevra, waarop die towenaar vriendeliker gesê het: "Moet vir niks bang wees nie, maar gehoorsaam my. Onder hierdie klip lê 'n skat wat joune gaan wees, en niemand anders mag daaraan raak nie, daarom moet jy presies doen wat ek jou sê."

By die woord skat het Aladdin sy vrees vergeet en die ring vasgegryp soos hy beveel is, terwyl hy die name van sy vader en grootvader uitspreek. Die klip het heel maklik opgekom en 'n paar trappe het verskyn.

"Gaan af," het die towenaar gesê. "Onder aan daardie trappe sal jy 'n oop deur vind wat na drie groot sale lei. Trek jou kleed op en loop daardeur sonder om aan iets te raak, anders sterf jy op die daad. Hierdie sale lei na 'n tuin vol pragtige vrugtebome. Loop aan totdat jy by 'n nis in 'n terras kom waar 'n brandende lamp staan. Gooi die olie daaruit en bring dit vir my."

Hy het 'n ring van sy vinger getrek, dit vir Aladdin gegee en hom voorspoed toegewens.

Aladdin het alles net so gevind soos die towenaar gesê het. Hy het 'n paar vrugte van die bome gepluk en, nadat hy die lamp gekry het, by die mond van die grot aangekom. Die towenaar het haastig uitgeroep:

"Maak gou en gee vir my die lamp." Maar Aladdin wou dit nie doen voordat hy uit die grot was nie. Die towenaar het verskriklik woedend geword, nog van die poeier op die vuur gegooi en iets gesê, en die klip het terug op sy plek gerol.

Die towenaar het Persië vir altyd verlaat, wat duidelik gewys het dat hy glad nie Aladdin se oom was nie, maar 'n listige towenaar wat in sy towerboeke gelees het van 'n wonderlike lamp wat hom die magtigste man ter wêreld sou maak. Al het net hy alleen geweet waar om dit te vind, kon hy dit slegs uit die hand van iemand anders ontvang. Hy het die dwase Aladdin vir hierdie doel uitgekies, met die plan om die lamp te kry en hom daarna dood te maak.

Twee dae lank het Aladdin in die donker gebly, huilend en weeklaend. Eindelik het hy sy hande saamgevou om te bid, en daardeur het hy die ring gevryf wat die towenaar vergeet het om van hom af te neem. Onmiddellik het 'n reusagtige en vreeslike djin uit die aarde opgerys en gesê:

"Wat wil u van my hê? Ek is die Slaaf van die Ring, en ek sal u in alles gehoorsaam."

Aladdin het sonder vrees geantwoord: "Verlos my uit hierdie plek!" Daarop het die aarde oopgegaan, en hy was buite. Sodra sy oë die lig kon verdra, het hy huis toe gegaan, maar op die drumpel flou geword. Toe hy bykom, het hy sy ma vertel wat gebeur het, en haar die lamp gewys en die vrugte wat hy in die tuin gepluk het, wat in werklikheid edelstene was. Toe het hy vir iets om te eet gevra.

"Ag, my kind," het sy gesê, "ek het niks in die huis nie, maar ek het 'n bietjie katoen gespin en sal dit gaan verkoop."

Aladdin het vir haar gesê sy moet haar katoen hou, want hy sal eerder die lamp verkoop. Omdat die lamp baie vuil was, het sy dit begin vryf sodat dit 'n hoër prys kon haal. Op die oomblik het 'n afskuwelike djin verskyn en gevra wat sy wil hê. Sy het flou geword, maar Aladdin het die lamp gegryp en dapper gesê:

"Bring vir my iets om te eet!"

Die djin het teruggekom met 'n silwerbak, twaalf silwerborde vol ryk vleisgeregte, twee silwerbekers en twee bottels wyn. Toe Aladdin se ma bykom, het sy gevra:

"Waar kom hierdie pragtige feesmaal vandaan?"

"Moenie vra nie, eet net," het Aladdin geantwoord.

Toe het hulle aan die ontbyt gesit tot dit etenstyd was, en Aladdin het sy ma van die lamp vertel. Sy het hom gesmeek om dit te verkoop en niks met duiwels te doen te hê nie.

"Nee," het Aladdin gesê, "noudat die toeval ons laat weet het watter kragte dit het, sal ons dit gebruik, en die ring ook, wat ek altyd aan my vinger sal dra." Toe hulle alles opgeëet het wat die djin gebring het, het Aladdin een van die silwerborde verkoop, en so aan totdat daar niks oor was nie. Toe het hy hom weer na die djin gewend, wat hom nog 'n stel borde gegee het, en so het hulle baie jare lank geleef.

Op 'n dag het Aladdin gehoor hoe 'n bevel van die sultan afgekondig word dat almal tuis moes bly en hul luike toemaak terwyl die prinses, sy dogter, na die badhuis toe gaan en terugkom. Aladdin het 'n sterk begeerte gekry om haar gesig te sien, wat baie moeilik was, want sy het altyd gesluierd gegaan. Hy het hom agter die deur van die badhuis versteek en deur 'n skrefie geloer. Die prinses het haar sluier gelig toe sy ingaan, en sy was so mooi dat Aladdin met die eerste oogopslag op haar verlief geraak het. Hy het so verander by die huis gekom dat sy ma groot geskrik het. Hy het haar vertel dat hy die prinses so innig liefhet dat hy nie sonder haar kan lewe nie, en dat hy van plan is om haar vader om haar hand te vra. Toe sy ma dit hoor, het sy uitgebars van die lag, maar Aladdin het haar uiteindelik oorgehaal om voor die sultan te gaan en sy versoek oor te dra. Sy het 'n servet gaan haal en die towervrugte uit die betowerde tuin daarin gelê, wat geskitter en geblink het soos die pragtigste juwele. Sy het dit saamgeneem om die sultan te behaag en op pad gegaan, met haar vertroue op die lamp. Die grootvisier en die lede van die raad het pas ingegaan toe sy die saal binnekom en voor die sultan gaan staan het. Hy het egter geen aandag aan haar gegee nie. Sy het 'n week lank elke dag gegaan en op dieselfde plek gestaan.

Toe die raad op die sesde dag uiteengaan, het die sultan vir sy visier gesê: "Ek sien elke dag 'n sekere vrou in die gehoorsaal wat iets in 'n servet dra. Roep haar die volgende keer, sodat ek kan uitvind wat sy wil hê."

Die volgende dag, op 'n teken van die visier, het sy tot aan die voet van die troon opgegaan en daar bly kniel totdat die sultan vir haar gesê het: "Staan op, goeie vrou, en sê vir my wat jy wil hê."

Sy het gehuiwer, en daarom het die sultan almal behalwe die visier weggestuur en haar aangemoedig om vrylik te praat, en belowe om haar vooraf te vergewe vir enigiets wat sy mag sê. Toe het sy hom vertel van haar seun se hartstogtelike liefde vir die prinses.

"Ek het hom gesmeek om haar te vergeet," het sy gesê, "maar tevergeefs; hy het gedreig om iets wanhopigs te doen as ek weier om U Majesteit te gaan vra vir die hand van die prinses. Nou smeek ek u om nie net my nie, maar ook my seun Aladdin te vergewe."

Die sultan het haar vriendelik gevra wat sy in die servet het, waarop sy die juwele uitgevou en aan hom aangebied het.

Hy was verstom, en het hom na die visier gedraai en gesê: "Wat sê jy? Behoort ek nie die prinses te skenk aan iemand wat haar so hoog op prys stel nie?"

Die visier, wat haar vir sy eie seun wou hê, het die sultan gesmeek om haar nog drie maande terug te hou, en gehoop dat sy seun in dié tyd 'n manier sou vind om hom 'n nog ryker geskenk te gee. Die sultan het dit toegestaan en vir Aladdin se ma gesê dat sy, hoewel hy tot die huwelik instem, drie maande lank nie weer voor hom mag verskyn nie.

Aladdin het amper drie maande lank geduldig gewag, maar toe twee maande verby was, het sy ma, toe sy stad toe gaan om olie te koop, gevind dat almal feesvier, en gevra wat aan die gang is.

"Weet jy dan nie," was die antwoord, "dat die seun van die grootvisier vanaand met die sultan se dogter trou nie?"

Uitasem het sy gehardloop en vir Aladdin vertel, wat eers heeltemal oorweldig was, maar toe aan die lamp gedink het. Hy het dit gevryf, en die djin het verskyn en gesê: "Wat is u wil?"

Aladdin het geantwoord: "Die sultan het, soos jy weet, sy belofte aan my verbreek, en die visier se seun gaan die prinses kry. My bevel is dat jy vannag die bruid en bruidegom hierheen bring."

"Meester, ek gehoorsaam," het die djin gesê.

Toe het Aladdin na sy kamer gegaan, en ja wraggies, om middernag het die djin die bed met die visier se seun en die prinses daarin daarheen gebring.

"Neem hierdie pasgetroude man," het Aladdin gesê, "en sit hom buite in die koue, en kom terug wanneer die dag breek."

Daarop het die djin die visier se seun uit die bed geneem en Aladdin by die prinses gelaat.

"Moenie bang wees nie," het Aladdin vir haar gesê. "Jy is my vrou, aan my belowe deur jou onregverdige vader, en geen kwaad sal jou oorkom nie."

Die prinses was te bang om te praat en het die ellendigste nag van haar lewe deurgebring, terwyl Aladdin langs haar gaan lê en rustig geslaap het. Op die afgespreekte uur het die djin die bibberende bruidegom ingebring, hom op sy plek neergelê en die bed terug na die paleis gedra.

Kort daarna het die sultan gekom om sy dogter goeiemôre te sê. Die ongelukkige seun van die visier het opgespring en weggekruip, terwyl die prinses geen woord wou sê nie en baie bedroef was.

Die sultan het haar moeder na haar gestuur, wat gesê het: "Hoe kom dit, my kind, dat jy nie met jou vader wil praat nie? Wat het gebeur?"

Die prinses het diep gesug en haar moeder uiteindelik vertel hoe die bed gedurende die nag na 'n vreemde huis gedra is, en wat daar gebeur het. Haar moeder het haar glad nie geglo nie, maar vir haar gesê sy moet opstaan en dit as 'n ydele droom beskou.

Die volgende nag het presies dieselfde gebeur, en die oggend daarna, toe die prinses weer weier om te praat, het die sultan gedreig om haar kop af te kap. Toe het sy alles erken en gesê hy moet maar die visier se seun vra of dit nie so is nie. Die sultan het die visier beveel om sy seun te vra, en die seun het die waarheid erken en bygevoeg dat hy, hoe innig hy die prinses ook al liefhet, eerder sou sterf as om nog so 'n verskriklike nag deur te maak, en dat hy van haar geskei wou wees. Sy wens is toegestaan, en dit was die einde van die feesvieringe en vreugde.

Toe die drie maande verby was, het Aladdin sy ma gestuur om die sultan aan sy belofte te herinner. Sy het op dieselfde plek as voorheen gaan staan, en die sultan, wat Aladdin vergeet het, het hom dadelik weer onthou en haar laat roep. Toe hy sien hoe arm sy is, was die sultan nog minder lus as ooit om sy woord te hou, en hy het die visier om raad gevra. Dié het hom aangeraai om so 'n hoë prys op die prinses te plaas dat geen lewende mens dit sou kon betaal nie.

Toe het die sultan hom na Aladdin se ma gedraai en gesê: "Goeie vrou, 'n sultan moet sy beloftes onthou, en ek sal myne onthou, maar jou seun moet my eers veertig goue komme stampvol juwele stuur, gedra deur veertig swart slawe, wat gelei word deur net soveel wit slawe, almal pragtig geklee. Sê vir hom dat ek sy antwoord afwag." Aladdin se ma het diep gebuig en huis toe gegaan, met die gedagte dat alles verlore is.

Sy het die boodskap aan Aladdin oorgedra en bygevoeg: "Hy kan maar lank wag vir jou antwoord!"

"Nie so lank as wat u dink nie, Ma," het haar seun geantwoord. "Ek sou nog baie meer as dit vir die prinses doen."

Hy het die djin ontbied, en binne 'n paar oomblikke het die tagtig slawe opgedaag en die klein huisie en tuin heeltemal vol gestaan.

Aladdin het hulle twee-twee na die paleis laat vertrek, met sy ma agterna. Hulle was so ryk geklee, met sulke pragtige juwele in hul gordels, dat almal saamgedrom het om hulle te sien, en die goue komme wat hulle op hul koppe gedra het.

Hulle het die paleis binnegegaan, en nadat hulle voor die sultan gekniel het, het hulle in 'n halwe kring om die troon gaan staan met hul arms gekruis, terwyl Aladdin se ma hulle aan die sultan aangebied het.

Hy het nie langer gehuiwer nie, maar gesê: "Goeie vrou, gaan terug en sê vir jou seun ek wag op hom met ope arms."

Sy het geen tyd verloor om dit vir Aladdin te vertel nie, en hom aangesê om gou te maak. Maar Aladdin het eers die djin geroep.

"Ek wil 'n geurige bad hê," het hy gesê, "'n ryk geborduurde kleed, 'n perd wat die sultan s'n oortref, en twintig slawe om my te bedien. Daarbenewens ses slavinne, pragtig geklee, om my ma te bedien; en laastens tienduisend goudstukke in tien beursies."

So gesê, so gedaan. Aladdin het op sy perd geklim en deur die strate gery, terwyl die slawe goud strooi waar hulle gaan. Dié wat in sy kinderdae saam met hom gespeel het, het hom nie herken nie, so aantreklik het hy geword.

Toe die sultan hom sien, het hy van sy troon afgekom, hom omhels en hom na 'n saal gelei waar 'n feesmaal voorberei was, met die plan om hom nog daardie selfde dag met die prinses te laat trou.

Maar Aladdin het geweier en gesê: "Ek moet eers 'n paleis bou wat haar waardig is," en hy het afskeid geneem.

'n Sultan is 'n Moslemheerser, en 'n visier (of grootvisier) is sy hoofminister en raadgewer. 'n Djin is 'n magtige gees uit die Arabiese oorlewering wat goed of kwaad kan doen, en wat soms gebind is om die eienaar van 'n voorwerp, soos 'n lamp of 'n ring, te dien. Met "die towenaar uit Afrika" word in die ou verhale 'n towenaar uit Noord-Afrika (die Maghreb) bedoel.