Hoofstuk 2
Donder en storm
Indra, Vishnu, Parjanya en die Wind
Indra verslaan die Draak (1.32)
1 Ek wil die manlike dade van Indra verkondig,
die eerstes wat hy volbring het, die Donderkeildraer.
Hy het die Draak verslaan en toe die waters vrygelaat,
en die beddings van die bergstrome oopgekloof.
die eerstes wat hy volbring het, die Donderkeildraer.
Hy het die Draak verslaan en toe die waters vrygelaat,
en die beddings van die bergstrome oopgekloof.
2 Hy het die Draak verslaan wat op die berg gelê het:
Tvashtar het sy hemelse donderkeil gesmee.
Soos bulkende koeie wat vinnig afstroom,
het die waters afgegly na die see.
Tvashtar het sy hemelse donderkeil gesmee.
Soos bulkende koeie wat vinnig afstroom,
het die waters afgegly na die see.
3 Onstuimig soos 'n bul het hy die Soma gekies
en uit drie heilige bekers die sap gedrink.
Maghavan het die donder as sy wapen gegryp
en hierdie eersgeborene van die drake doodgeslaan.
en uit drie heilige bekers die sap gedrink.
Maghavan het die donder as sy wapen gegryp
en hierdie eersgeborene van die drake doodgeslaan.
4 Toe U, Indra, die eersgeborene van die drake verslaan het
en die towery van die towenaars oorwin het,
en toe U lewe gegee het aan die Son en die Dageraad en die Hemel,
het U nie een vyand gevind wat teen U kon staan nie.
en die towery van die towenaars oorwin het,
en toe U lewe gegee het aan die Son en die Dageraad en die Hemel,
het U nie een vyand gevind wat teen U kon staan nie.
5 Indra het met sy groot en dodelike donderkeil
Vritra, die ergste van die Vritras, aan stukke geslaan.
Soos boomstamme wanneer die byl hulle afgekap het,
lê die neergevelde Draak plat op die aarde.
Vritra, die ergste van die Vritras, aan stukke geslaan.
Soos boomstamme wanneer die byl hulle afgekap het,
lê die neergevelde Draak plat op die aarde.
6 Soos 'n dwase, swak kryger het hy Indra uitgedaag,
die groot, onstuimige Held wat baie verslaan.
Hy kon die botsing van die wapens nie verduur nie,
en in sy val het hy, Indra se vyand, die verbrokkelde vestings verpletter.
die groot, onstuimige Held wat baie verslaan.
Hy kon die botsing van die wapens nie verduur nie,
en in sy val het hy, Indra se vyand, die verbrokkelde vestings verpletter.
7 Sonder voete, sonder hande, het hy Indra nog uitgedaag,
wat hom met sy donderkeil tussen die skouers getref het.
Ontman, maar nog trots op sy manlike krag,
so het Vritra gelê, met sy ledemate afgekap en verstrooi.
wat hom met sy donderkeil tussen die skouers getref het.
Ontman, maar nog trots op sy manlike krag,
so het Vritra gelê, met sy ledemate afgekap en verstrooi.
8 Daar waar hy lê soos 'n rivier wat oor sy walle gebreek het,
vloei die waters, vol moed, oor hom heen.
Die Draak lê onder die voete van die strome
wat Vritra met sy grootheid omsluit het.
vloei die waters, vol moed, oor hom heen.
Die Draak lê onder die voete van die strome
wat Vritra met sy grootheid omsluit het.
9 Toe is die krag van Vritra se moeder gebreek:
Indra het sy dodelike donderkeil na haar gegooi.
Die moeder was bo, die seun was onder,
en soos 'n koei langs haar kalf het Danu gelê.
Indra het sy dodelike donderkeil na haar gegooi.
Die moeder was bo, die seun was onder,
en soos 'n koei langs haar kalf het Danu gelê.
10 Gerol te midde van die onophoudelike strome,
wat sonder rus vir ewig voortvloei,
dra die waters Vritra se naamlose liggaam weg:
Indra se vyand het in die ewige duisternis gesink.
wat sonder rus vir ewig voortvloei,
dra die waters Vritra se naamlose liggaam weg:
Indra se vyand het in die ewige duisternis gesink.
11 Bewaak deur die Draak het die slavinne van die Dasas gestaan,
die waters, vasgehou soos koeie deur die rower.
Maar toe hy Vritra verslaan het, het hy die grot oopgemaak
waarin die vloede gevange gehou is.
die waters, vasgehou soos koeie deur die rower.
Maar toe hy Vritra verslaan het, het hy die grot oopgemaak
waarin die vloede gevange gehou is.
12 'n Perdestert was U, Indra, toe hy op U donderkeil geslaan het;
U, die God sonder gelyke,
U het die koeie teruggewen, U het die Soma gewen;
U het die Sewe Riviere laat vloei.
U, die God sonder gelyke,
U het die koeie teruggewen, U het die Soma gewen;
U het die Sewe Riviere laat vloei.
13 Niks het die weerlig hom gehelp nie, niks die donder nie,
nie die hael of die mis wat hy om hom versprei het nie:
toe Indra en die Draak in die geveg geworstel het,
het Maghavan vir altyd die oorwinning behaal.
nie die hael of die mis wat hy om hom versprei het nie:
toe Indra en die Draak in die geveg geworstel het,
het Maghavan vir altyd die oorwinning behaal.
14 Wie het U gesien wat die Draak sou wreek, Indra,
dat vrees U hart gevul het nadat U hom verslaan het,
dat U soos 'n verskrikte valk deur die streke
nege-en-negentig vloeiende riviere oorgesteek het?
dat vrees U hart gevul het nadat U hom verslaan het,
dat U soos 'n verskrikte valk deur die streke
nege-en-negentig vloeiende riviere oorgesteek het?
15 Indra is Koning van alles wat beweeg en nie beweeg nie,
van die mak en die gehoringde diere, die Donderkeildraer.
Oor alle lewende mense heers hy as Vors
en omvat alles soos die velling die speke.
van die mak en die gehoringde diere, die Donderkeildraer.
Oor alle lewende mense heers hy as Vors
en omvat alles soos die velling die speke.
Hierdie lied vertel die bekendste mite van die Rigveda: Indra, versterk deur die Soma, verslaan Vritra, die draak wat die waters teruggehou het, en laat die riviere weer vloei. Indra is die god wat die meeste in die Rigveda besing word; omtrent 'n kwart van al die liedere is aan hom gerig.
Hy, o mense, is Indra (2.12)
1 Hy wat, pas gebore, die vernaamste god met 'n verhewe gees,
deur krag en mag die beskermer van die gode geword het,
voor wie se asem die twee wêrelde gebewe het
deur die grootheid van sy dapperheid:
hy, o mense, is Indra.
deur krag en mag die beskermer van die gode geword het,
voor wie se asem die twee wêrelde gebewe het
deur die grootheid van sy dapperheid:
hy, o mense, is Indra.
2 Hy wat die aarde wat gewankel het, vas en sterk gemaak het
en die onrustige berge tot rus gebring het,
wat die wye middelruim van die lug afgemeet
en die hemel gestut het:
hy, o mense, is Indra.
en die onrustige berge tot rus gebring het,
wat die wye middelruim van die lug afgemeet
en die hemel gestut het:
hy, o mense, is Indra.
3 Hy wat die Draak verslaan en die Sewe Riviere bevry het,
en die koeie uit die grot van Vala uitgedryf het,
wat die vuur tussen twee klippe verwek het, die buitmaker
in die geveg van die krygers:
hy, o mense, is Indra.
en die koeie uit die grot van Vala uitgedryf het,
wat die vuur tussen twee klippe verwek het, die buitmaker
in die geveg van die krygers:
hy, o mense, is Indra.
4 Hy deur wie hierdie heelal gebewe het,
wat die vernederde gebroedsel van die demone weggejaag het,
wat, soos 'n dobbelaar wat sy wins bymekaarmaak,
die rykdom van die vyand gegryp het:
hy, o mense, is Indra.
wat die vernederde gebroedsel van die demone weggejaag het,
wat, soos 'n dobbelaar wat sy wins bymekaarmaak,
die rykdom van die vyand gegryp het:
hy, o mense, is Indra.
5 Van hom, die Verskriklike, vra hulle: "Waar is hy?"
of hulle sê selfs van hom: "Hy bestaan nie."
Hy vee die vyand se besittings weg soos voëls.
Glo in hom, want hy, o mense, is Indra.
of hulle sê selfs van hom: "Hy bestaan nie."
Hy vee die vyand se besittings weg soos voëls.
Glo in hom, want hy, o mense, is Indra.
6 Hy wat die arme en die nederige tot daad aanspoor,
die priester en die smekeling wat sy lof sing;
wat, mooi van gelaat, die man begunstig wat die Soma pers
met klippe wat gereed gemaak is:
hy, o mense, is Indra.
die priester en die smekeling wat sy lof sing;
wat, mooi van gelaat, die man begunstig wat die Soma pers
met klippe wat gereed gemaak is:
hy, o mense, is Indra.
7 Hy onder wie se hoogste gesag die perde staan,
al die strydwaens, en die dorpe, en die vee;
hy wat die Son en die Dageraad laat ontstaan het,
wat die waters lei:
hy, o mense, is Indra.
al die strydwaens, en die dorpe, en die vee;
hy wat die Son en die Dageraad laat ontstaan het,
wat die waters lei:
hy, o mense, is Indra.
8 Hy na wie twee leërs roep wanneer hulle bots,
albei vyande, die sterker en die swakker;
na wie twee roep wat op een strydwa staan,
elkeen vir homself:
hy, o mense, is Indra.
albei vyande, die sterker en die swakker;
na wie twee roep wat op een strydwa staan,
elkeen vir homself:
hy, o mense, is Indra.
9 Sonder wie se hulp ons volk nooit oorwin nie;
na wie hulle in die stryd roep om hulle te help;
hy van wie hierdie hele wêreld net 'n afbeelding is,
wat die onbeweeglike skud:
hy, o mense, is Indra.
na wie hulle in die stryd roep om hulle te help;
hy van wie hierdie hele wêreld net 'n afbeelding is,
wat die onbeweeglike skud:
hy, o mense, is Indra.
10 Hy wat met sy gewerpte wapen baie groot sondaars getref het
voordat hulle hul gevaar besef het;
wat die vermetele wat hom uittart, nie vergewe nie,
wat die Dasyu doodmaak:
hy, o mense, is Indra.
voordat hulle hul gevaar besef het;
wat die vermetele wat hom uittart, nie vergewe nie,
wat die Dasyu doodmaak:
hy, o mense, is Indra.
11 Hy wat in die veertigste herfs vir Shambara gevind het
waar hy tussen die berge gewoon het;
wat met al sy krag die Draak verslaan het,
die demoon wat daar gelê het:
hy, o mense, is Indra.
waar hy tussen die berge gewoon het;
wat met al sy krag die Draak verslaan het,
die demoon wat daar gelê het:
hy, o mense, is Indra.
12 Hy wat met sewe leidsels, die Bul, die Magtige,
die Sewe groot Vloede vrygelaat het om te vloei soos hulle wil;
wat, met die donderkeil gewapen, Rauhina aan stukke geskeur het
toe hy na die hemel wou klim:
hy, o mense, is Indra.
die Sewe groot Vloede vrygelaat het om te vloei soos hulle wil;
wat, met die donderkeil gewapen, Rauhina aan stukke geskeur het
toe hy na die hemel wou klim:
hy, o mense, is Indra.
13 Selfs die Hemel en die Aarde buig voor hom neer,
voor sy blote asem bewe die berge.
Bekend as die Soma-drinker, met die donder gewapen,
wat die donderkeil swaai:
hy, o mense, is Indra.
voor sy blote asem bewe die berge.
Bekend as die Soma-drinker, met die donder gewapen,
wat die donderkeil swaai:
hy, o mense, is Indra.
14 Hy wat met sy guns die man help wat die Soma uitgiet,
en die man wat dit brou, die offeraar, die sanger;
hy wat deur gebed verhef word, en deur die uitgiet van die Soma,
en deur hierdie gawe van ons:
hy, o mense, is Indra.
en die man wat dit brou, die offeraar, die sanger;
hy wat deur gebed verhef word, en deur die uitgiet van die Soma,
en deur hierdie gawe van ons:
hy, o mense, is Indra.
15 U is waarlik fel en waar, U wat krag stuur
aan die man wat brou en die drankoffer uitgiet.
Mag ons, U vriende, o Indra, altyd
luid tot die vergadering spreek, saam met ons helde.
aan die man wat brou en die drankoffer uitgiet.
Mag ons, U vriende, o Indra, altyd
luid tot die vergadering spreek, saam met ons helde.
Elke vers van hierdie lied eindig met dieselfde refrein, "hy, o mense, is Indra", terwyl die digter Indra se groot dade opnoem: hy het die aarde vasgemaak, die Draak verslaan en die waters vrygelaat. Vers 5 wys dat daar selfs in daardie vroeë tyd mense was wat getwyfel het of Indra bestaan.
Die drie treë van Vishnu (1.154)
1 Ek wil die magtige dade van Vishnu verkondig,
van hom wat die aardse streke afgemeet het,
wat die hoogste plek van samekoms gestut het
toe hy, wyd uitstappend, drie maal sy voet neergesit het.
van hom wat die aardse streke afgemeet het,
wat die hoogste plek van samekoms gestut het
toe hy, wyd uitstappend, drie maal sy voet neergesit het.
2 Vir hierdie magtige daad word Vishnu geprys,
soos 'n wilde dier, gevreesd, wat rondsluip en in die berge swerf;
hy binne wie se drie wye treë
al die lewende wesens hul woning het.
soos 'n wilde dier, gevreesd, wat rondsluip en in die berge swerf;
hy binne wie se drie wye treë
al die lewende wesens hul woning het.
3 Laat die lofsang as krag na Vishnu opstyg,
die Bul wat wyd uitstap, wat in die berge woon,
na hom wat alleen met drie treë
hierdie gemeenskaplike woonplek afgemeet het, lank en wyd uitgestrek.
die Bul wat wyd uitstap, wat in die berge woon,
na hom wat alleen met drie treë
hierdie gemeenskaplike woonplek afgemeet het, lank en wyd uitgestrek.
4 Hy wie se drie plekke, vol soetheid en onverganklik,
juig soos hulle wil,
hy wat waarlik alleen die drievoudige dra:
die aarde, die hemel en al die lewende wesens.
juig soos hulle wil,
hy wat waarlik alleen die drievoudige dra:
die aarde, die hemel en al die lewende wesens.
5 Mag ek sy geliefde woning bereik,
waar die mense wat aan die gode toegewy is, gelukkig is.
Want daar, naby verwant aan die Wye Uitstapper,
borrel die bron van mede in Vishnu se hoogste voetstap.
waar die mense wat aan die gode toegewy is, gelukkig is.
Want daar, naby verwant aan die Wye Uitstapper,
borrel die bron van mede in Vishnu se hoogste voetstap.
6 Graag sou ons na julle woonplekke gaan,
waar daar baie osse met horings is, rats en vinnig,
want daar skyn die hoogste woning
van die Bul wat wyd uitstap, magtig op ons neer.
waar daar baie osse met horings is, rats en vinnig,
want daar skyn die hoogste woning
van die Bul wat wyd uitstap, magtig op ons neer.
Vishnu, wat later een van die grootste gode van die Hindoeïsme word, is in die Rigveda veral bekend vir sy drie treë, waarmee hy die hele wêreld afgemeet het. In sy hoogste voetstap, bo in die hemel, is 'n bron van heuningdrank waar die vromes woon.
Aan Parjanya, die reëngod (5.83)
1 Sing met hierdie liedere jou welkom aan die Magtige,
prys Parjanya en roep hom met aanbidding aan.
Die Bul, luid brullend, gou om sy gawes te stuur,
lê in die plante die saad om te ontkiem.
prys Parjanya en roep hom met aanbidding aan.
Die Bul, luid brullend, gou om sy gawes te stuur,
lê in die plante die saad om te ontkiem.
2 Hy slaan die bome uitmekaar, hy slaan die demone dood:
alle lewe vrees hom wat die magtige wapen swaai.
Selfs die onskuldige vlug van hom, die oorweldigend sterke,
wanneer die donderende Parjanya die bose tref.
alle lewe vrees hom wat die magtige wapen swaai.
Selfs die onskuldige vlug van hom, die oorweldigend sterke,
wanneer die donderende Parjanya die bose tref.
3 Soos 'n wadrywer wat sy perde aanslaan,
laat hy die boodskappers van die reën vorentoe spring.
Ver weg weerklink die brul van die leeu
wanneer Parjanya die hemel met reënwolke vul.
laat hy die boodskappers van die reën vorentoe spring.
Ver weg weerklink die brul van die leeu
wanneer Parjanya die hemel met reënwolke vul.
4 Die winde bars los, die weerligstrale slaan neer:
die plante skiet op, die ryk van lig stroom.
Voedsel ontspring oorvloedig vir alle lewende wesens
wanneer Parjanya die aarde met vog verlewendig.
die plante skiet op, die ryk van lig stroom.
Voedsel ontspring oorvloedig vir alle lewende wesens
wanneer Parjanya die aarde met vog verlewendig.
5 U op wie se bevel die aarde laag voor U buig,
op wie se bevel die vee met hoewe in verskrikking vlug,
op wie se bevel die plante alle kleure aanneem,
ja, U, Parjanya, gee ons groot beskerming.
op wie se bevel die vee met hoewe in verskrikking vlug,
op wie se bevel die plante alle kleure aanneem,
ja, U, Parjanya, gee ons groot beskerming.
6 Stuur vir ons die reën van die hemel, julle Maruts,
en laat die vloed van die Hings in strome neerdaal.
Kom hierheen met hierdie donder terwyl U
die waters neergiet, ons hemelse Heer en Vader.
en laat die vloed van die Hings in strome neerdaal.
Kom hierheen met hierdie donder terwyl U
die waters neergiet, ons hemelse Heer en Vader.
7 Donder en brul: lê die kiem van lewe neer.
Vlieg om ons heen op U strydwa, swaar gelaai met water.
Trek U oopgemaakte watersak saam met U afwaarts,
en laat die laagtes en die hoogtes gelyk word.
Vlieg om ons heen op U strydwa, swaar gelaai met water.
Trek U oopgemaakte watersak saam met U afwaarts,
en laat die laagtes en die hoogtes gelyk word.
8 Lig die magtige vat op, giet die water neer,
en laat die vrygelate strome vorentoe stroom.
Deurdrenk die aarde en die hemel met vetheid,
en laat daar vir die koeie oorvloedig water wees om te drink.
en laat die vrygelate strome vorentoe stroom.
Deurdrenk die aarde en die hemel met vetheid,
en laat daar vir die koeie oorvloedig water wees om te drink.
9 Wanneer U, Parjanya, met donder en gebrul
die sondaars neerslaan,
jubel hierdie heelal daaroor,
ja, alles wat op die aarde is.
die sondaars neerslaan,
jubel hierdie heelal daaroor,
ja, alles wat op die aarde is.
10 U het die reënvloed neergegiet: hou dit nou terug.
U het die woestyn begaanbaar gemaak.
U het kruie laat groei vir ons genot:
ja, U het vir Uself lof gewen by die lewende wesens.
U het die woestyn begaanbaar gemaak.
U het kruie laat groei vir ons genot:
ja, U het vir Uself lof gewen by die lewende wesens.
Parjanya is die god van die reën en die donderstorm, wat as 'n brullende bul die aarde bevrug sodat die plante groei. Die lied beskryf die storm van begin tot einde: die wind, die weerlig, die stortreën, en laastens die bede dat die reën nou weer moet ophou.
Die Wind (10.168)
1 O die wa van die Wind, o sy krag en heerlikheid!
Dit kraak en breek waar dit gaan, en het 'n stem soos donder.
Dit maak die windstreke rooi en raak die hemel aan,
en terwyl dit beweeg, word die stof van die aarde verstrooi.
Dit kraak en breek waar dit gaan, en het 'n stem soos donder.
Dit maak die windstreke rooi en raak die hemel aan,
en terwyl dit beweeg, word die stof van die aarde verstrooi.
2 Agter die spore van die Wind aan haas hulle,
hulle kom na hom soos vroue na 'n vergadering.
Op sy wa gedra, met hulle as sy gevolg,
snel die god voort, die Koning van die heelal.
hulle kom na hom soos vroue na 'n vergadering.
Op sy wa gedra, met hulle as sy gevolg,
snel die god voort, die Koning van die heelal.
3 Terwyl hy op die paaie van die middelruim reis,
rus of slaap hy nie een enkele dag nie.
Heilig en eersgebore, Vriend van die waters,
waar is hy gebore, en uit watter streek het hy gekom?
rus of slaap hy nie een enkele dag nie.
Heilig en eersgebore, Vriend van die waters,
waar is hy gebore, en uit watter streek het hy gekom?
4 Kiem van die wêreld, lewensasem van die gode,
hierdie god beweeg altyd waarheen sy wil hom lei.
Sy stem word gehoor, maar sy gestalte bly altyd onsigbaar.
Laat ons hierdie Wind met ons offergawe aanbid.
hierdie god beweeg altyd waarheen sy wil hom lei.
Sy stem word gehoor, maar sy gestalte bly altyd onsigbaar.
Laat ons hierdie Wind met ons offergawe aanbid.
Vata, die Wind (ook Vayu genoem), is die god wat altyd beweeg en nooit rus nie. Die digter hoor sy stem en sien die stof wat hy opjaag, maar nie homself nie, en vra waarvandaan hy kom.