Die kalief se nagtelike tog

Die kalief Haroun-al-Raschid het in sy paleis gesit en gewonder of daar nog iets in die wêreld oor was wat hom vir 'n paar uur sou kon vermaak, toe Giafar die grootvisier, sy ou en beproefde vriend, skielik voor hom verskyn het. Hy het diep gebuig en gewag, soos sy plig was, totdat sy meester praat, maar Haroun-al-Raschid het net sy kop gedraai, na hom gekyk en weer moeg teruggesak soos tevore.

Nou het Giafar iets belangriks gehad om vir die kalief te sê, en hy was nie van plan om hom net deur stilte te laat afskrik nie. Daarom het hy weer diep voor die troon gebuig en begin praat.

"Bevelhebber van die Gelowiges," het hy gesê, "ek het dit op my geneem om U Majesteit daaraan te herinner dat u onderneem het om in die geheim self te gaan kyk hoe daar regdeur die stad reg gespreek en orde gehandhaaf word. Vandag is die dag wat u vir hierdie doel opsy gesit het, en miskien sal u, terwyl u hierdie plig nakom, 'n bietjie afleiding vind van die swaarmoedigheid wat u, soos ek tot my leedwese sien, so in sy greep het."

"Jy is reg," het die kalief geantwoord, "ek het heeltemal daarvan vergeet. Gaan trek ander klere aan, dan trek ek ook ander aan."

'n Paar oomblikke later het hulle albei weer die saal binnegekom, vermom as vreemde handelaars, en deur 'n geheime deur na buite, die oop veld in, gegaan. Daar het hulle na die Eufraat gedraai, die rivier in 'n bootjie oorgesteek en deur die deel van die stad gestap wat langs die oorkantste oewer gelê het, sonder om iets te sien waarin hulle moes ingryp. Hoogs tevrede met die vrede en goeie orde in die stad het die kalief en sy visier hul weg na 'n brug gevind wat reguit terug na die paleis gelei het. Hulle was al oor die brug toe 'n ou blinde man hulle voorgekeer en om 'n aalmoes gebedel het.

Die kalief het vir hom 'n muntstuk gegee en wou verbyloop, maar die blinde man het sy hand gegryp en hom styf vasgehou.

"Liefdadige mens," het hy gesê, "wie u ook al mag wees, staan my nog een bede toe. Slaan my, ek smeek u, een hou. Ek het dit ryklik verdien, en selfs 'n swaarder straf."

Die kalief was baie verbaas oor hierdie versoek en het vriendelik geantwoord: "My goeie man, wat jy vra, is onmoontlik. Wat sou my aalmoes help as ek jou so sleg behandel?" En terwyl hy praat, het hy probeer om homself uit die blinde bedelaar se greep los te maak.

"My heer," het die man geantwoord, "vergeef my vrypostigheid en my aandrang. Neem u geld terug, of gee my die hou waarom ek smeek. Ek het 'n plegtige eed afgelê dat ek niks sal aanneem sonder om ook 'n tugtiging te ontvang nie, en as u alles geweet het, sou u besef dat die straf nie 'n tiende is van wat ek verdien nie."

Die kalief was geroer deur hierdie woorde, en miskien nog meer deur die feit dat hy ander sake gehad het om na om te sien, en hy het toegegee en die man liggies op die skouer geslaan. Toe het hy verder geloop, gevolg deur die seën van die blinde man. Toe hulle buite hoorafstand was, het hy vir die visier gesê: "Daar moet iets baie vreemds agter sit dat daardie man so optree. Ek wil graag uitvind wat die rede is. Gaan terug na hom toe, sê vir hom wie ek is, en beveel hom om môre ná die uur van die aandgebed sonder versuim na die paleis te kom."

Die grootvisier het dus teruggegaan na die brug, die blinde bedelaar eers 'n muntstuk en toe 'n hou gegee, die kalief se boodskap oorgedra en weer by sy meester aangesluit.

Hulle het verder na die paleis geloop, maar terwyl hulle deur 'n plein stap, het hulle op 'n skare afgekom wat na 'n jong, goed geklede man staan en kyk het. Hy het 'n perd in volle vaart om die oop plein gejaag en sy spore en sweep so genadeloos gebruik dat die dier heeltemal met skuim en bloed bedek was. Die kalief was verstom hieroor en het 'n verbyganger gevra wat dit alles beteken, maar niemand kon hom iets vertel nie, behalwe dat presies dieselfde ding elke dag op dieselfde uur gebeur.

Steeds verwonderd het hy verder geloop, en vir die oomblik moes hy hom daarmee tevrede stel om die visier te beveel dat die ruiter ook op dieselfde tyd as die blinde man voor hom moes verskyn.

Die volgende dag, ná die aandgebed, het die kalief die saal binnegekom, gevolg deur die visier, wat die twee mans van wie ons gepraat het, saamgebring het, en ook 'n derde met wie ons niks te make het nie. Hulle het almal diep voor die troon gebuig, en toe het die kalief hulle beveel om op te staan en die blinde man na sy naam gevra.

"Baba-Abdalla, U Majesteit," het hy gesê.

"Baba-Abdalla," het die kalief geantwoord, "jou manier om gister om 'n aalmoes te vra, het vir my so vreemd gelyk dat ek jou amper daar en dan beveel het om op te hou om so 'n openbare skandaal te veroorsaak. Maar ek het jou laat roep om uit te vind wat jou beweegrede was om so 'n eienaardige gelofte af te lê. Wanneer ek die rede ken, sal ek kan oordeel of jy toegelaat kan word om daarmee voort te gaan, want ek kan nie help om te dink dat dit 'n baie slegte voorbeeld vir ander stel nie. Vertel my dus die hele waarheid en verswyg niks nie."

Hierdie woorde het Baba-Abdalla se hart ontstel, en hy het hom aan die voete van die kalief neergewerp. Toe het hy opgestaan en geantwoord: "Bevelhebber van die Gelowiges, ek vra u nederig om vergifnis vir my aandrang toe ek U Majesteit gesmeek het om iets te doen wat op die oog af sonder enige betekenis lyk. In die oë van mense het dit ongetwyfeld geen betekenis nie, maar ek beskou dit as 'n geringe boetedoening vir 'n verskriklike sonde waaraan ek skuldig is, en as U Majesteit sou verwaardig om na my verhaal te luister, sal u sien dat geen straf vir die misdaad kan vergoed nie."

'n Kalief was die hoogste geestelike en wêreldlike heerser van die Moslemwêreld. Haroun-al-Raschid was 'n werklike kalief wat van 786 tot 809 in Bagdad geregeer het; die verhale maak van hom 'n legendariese figuur wat in vermomming deur sy stad dwaal. 'n Visier was 'n hoë raadgewer of minister, en die grootvisier die belangrikste van hulle.