Wat handel oor die snaakse plan en metode wat gebruik is om ons verliefde ridder te verlos van die swaar boetedoening wat hy homself opgelê het

"Dít, menere, is die ware verhaal van my treurige lotgevalle. Oordeel nou self of die sugte en klagtes wat u gehoor het, en die trane wat uit my oë gevloei het, nie genoeg rede gehad het nie, al sou ek hulle nog vryer laat loop het. En as u die aard van my ongeluk oorweeg, sal u sien dat troos verniet is, want daar is geen moontlike raad daarvoor nie. Al wat ek van u vra, en dit is iets wat u maklik en billik kan doen, is om my 'n plek te wys waar ek my lewe kan slyt sonder die angs en vrees dat dié wat my soek, my sal vind. Want al weet ek dat my ouers my so liefhet dat hulle my sekerlik met vriendelikheid sal ontvang, is my skaamte so groot by die blote gedagte dat ek nie voor hulle kan verskyn soos hulle my verwag nie, dat ek myself liewer vir ewig uit hulle oë sal verban as om hulle in die gesig te kyk met die wete dat hulle myne sien, ontneem van die reinheid wat hulle die reg gehad het om van my te verwag."

Met hierdie woorde het sy stilgebly, en die kleur wat oor haar gesig gesprei het, het duidelik gewys watter pyn en skaamte sy in haar hart gely het. In hulle harte het die luisteraars net soveel jammerte as verwondering oor haar ongeluk gevoel. Maar net toe die pastoor haar wou troos en raad gee, het Cardenio hom voorgespring en gesê: "So dan, señora, is u die skone Dorotea, die enigste dogter van die ryk Clenardo?" Dorotea was verbaas om haar vader se naam te hoor, en ook oor die ellendige voorkoms van die een wat dit genoem het, want daar is reeds vertel hoe armsalig Cardenio geklee was. Toe het sy vir hom gesê:

"En wie kan jy wees, broer, wat my vader se naam so goed ken? Want tot nou toe, as ek reg onthou, het ek dit nêrens in die hele verhaal van my ongeluk genoem nie."

"Ek is daardie ongelukkige wese, señora," het Cardenio geantwoord, "van wie Luscinda, soos u gesê het, verklaar het dat hy haar man is. Ek is die ongelukkige Cardenio, wat deur die onreg van dieselfde man wat u in u huidige toestand gedompel het, in die toestand beland het waarin u my sien: kaal, verflenter, beroof van alle menslike troos, en wat erger is, van my verstand, want ek besit dit net wanneer dit die Hemel behaag om dit vir 'n kort rukkie aan my terug te gee. Ek, Dorotea, is die een wat die onreg van Don Fernando aanskou het en gewag het om die 'Ja' te hoor waarmee Luscinda haar sy bruid verklaar het. Ek is die een wat nie die moed gehad het om te sien hoe haar floutetoeval afloop nie, of wat geword het van die papier wat in haar boesem gevind is, want my hart het nie die krag gehad om soveel houe van die noodlot op een slag te verduur nie. En so het ek my geduld verloor en die huis verlaat. Ek het 'n brief by my gasheer gelos, met die smeekbede dat hy dit in Luscinda se hande moes gee, en het my na hierdie eensaamhede gewend, vasbeslote om hier die lewe te beëindig wat ek gehaat het asof dit my doodsvyand was. Maar die noodlot wou my nie daarvan verlos nie en het tevrede gebly om my van my verstand te beroof, miskien om my te bewaar vir die geluk wat ek nou gehad het om u te ontmoet. Want as dit waar is wat u ons pas vertel het, en ek glo dat dit is, dan kan dit wees dat die Hemel vir ons albei nog 'n gelukkiger einde van ons ellende in voorraad het as wat ons verwag. Want aangesien Luscinda nie met Don Fernando kan trou nie, omdat sy myne is, soos sy self so openlik verklaar het, en Don Fernando nie met haar kan trou nie, omdat hy u s'n is, kan ons redelikerwys hoop dat die Hemel aan ons sal teruggee wat ons s'n is, want dit bestaan nog en is nog nie vervreem of vernietig nie. En aangesien ons hierdie troos het, wat nie uit 'n hersenskim of wilde fantasie spruit nie, smeek ek u, señora, om in u beter oordeel nuwe voornemens te maak, soos ek in myne van plan is, en u voor te berei om na 'n gelukkiger lot uit te sien. Want ek sweer u by die woord van 'n edelman en 'n Christen dat ek u nie sal verlaat voordat ek u in besit van Don Fernando sien nie. En as ek hom nie met woorde kan oorhaal om sy verpligting teenoor u te erken nie, sal ek gebruik maak van die reg wat my stand as edelman my gee, en hom met regverdige rede uitdaag oor die onreg wat hy u aangedoen het. Aan my eie onreg sal ek nie dink nie: dit laat ek aan die Hemel oor om te wreek, terwyl ek my op aarde aan u s'n wy."

Cardenio se woorde het Dorotea heeltemal dronkgeslaan, en omdat sy nie geweet het hoe om vir so 'n aanbod dankie te sê nie, het sy probeer om sy voete te soen. Maar Cardenio wou dit nie toelaat nie. Die lisensiaat het vir albei geantwoord, Cardenio se gesonde redenasie geprys, en hulle laastens gesmeek, aangeraai en aangemoedig om saam met hom na sy dorp te kom. Daar kon hulle hulle voorsien van wat hulle nodig gehad het, en maatreëls tref om Don Fernando op te spoor, of Dorotea na haar ouers terug te neem, of te doen wat vir hulle die beste gelyk het. Cardenio en Dorotea het hom bedank en die vriendelike aanbod aanvaar. En die barbier, wat alles aandagtig en in stilte aangehoor het, het van sy kant ook 'n paar vriendelike woorde gesê en met nie minder goeie wil as die pastoor nie sy dienste aangebied, op enige manier wat vir hulle van nut kon wees. Hy het hulle ook in 'n paar woorde vertel wat hulle daarheen gebring het, en van die vreemde aard van Don Quijote se malheid, en dat hulle vir sy skildknaap wag, wat hom gaan soek het. Soos die herinnering aan 'n droom het die rusie wat hy met Don Quijote gehad het, na Cardenio se geheue teruggekeer, en hy het dit aan die ander beskryf. Maar hy kon nie sê waaroor die twis gegaan het nie.

Op daardie oomblik het hulle 'n geroep gehoor, en hulle het herken dat dit van Sancho Panza kom, wat hulle nie gekry het waar hy hulle gelos het nie en nou hard na hulle geroep het. Hulle is hom tegemoet, en toe hulle na Don Quijote vra, het hy vertel hoe hy hom gevind het: kaal tot op sy hemp, maer, geel, half dood van die honger, en besig om na sy dame Dulcinea te sug. En al het hy vir hom gesê dat sy hom beveel om daardie plek te verlaat en na El Toboso te kom, waar sy op hom wag, het hy geantwoord dat hy vasbeslote was om nie voor haar skoonheid te verskyn voordat hy dade verrig het wat hom haar guns waardig sou maak nie. En as dit so aanhou, het Sancho gesê, loop hy die gevaar om nie keiser te word soos dit sy plig was nie, of selfs aartsbiskop, wat die minste was wat hy kon word. Daarom moes hulle gaan dink wat gedoen kon word om hom daar weg te kry. Die lisensiaat het geantwoord dat hy hom nie moes kwel nie, want hulle sou hom daar weghaal, of hy wil of nie. Toe het hy vir Cardenio en Dorotea vertel wat hulle beplan het om Don Quijote te genees, of hom ten minste huis toe te neem. Daarop het Dorotea gesê dat sy die nooi in nood beter as die barbier sou kon speel, veral omdat sy die klere by haar gehad het om dit lewensgetrou te doen. Hulle kon haar vertrou om die rol in elke opsig te speel soos hul plan dit vereis, want sy het baie ridderboeke gelees en het presies geweet in watter styl bedroefde jonkvroue dolende ridders om gunste gesmeek het.

"In daardie geval," het die pastoor gesê, "is daar niks meer nodig nie as om dadelik te begin, want sonder twyfel verklaar die geluk hom ten gunste van ons, aangesien dit so onverwags vir u 'n deur na verligting begin oopmaak en vir ons die pad na ons doel gelyk gemaak het."

Dorotea het toe uit haar kussingsloop 'n volledige onderrok van 'n ryk stof gehaal, en 'n groen mantel van 'n ander fyn materiaal, en uit 'n kissie 'n halssnoer en ander juwele. Hiermee het sy haar in 'n oogwink so uitgedos dat sy soos 'n groot en ryk dame gelyk het. Dit alles, en meer, het sy gesê, het sy van die huis af saamgeneem vir ingeval, maar tot nou toe het sy nie nodig gehad om dit te gebruik nie. Almal was baie ingenome met haar sierlikheid, houding en skoonheid, en het verklaar dat Don Fernando 'n man met maar min smaak moes wees om sulke bekoorlikhede te verwerp. Maar die een wat haar die meeste bewonder het, was Sancho Panza, want dit het vir hom gelyk (en dit was ook waar) dat hy in al die dae van sy lewe nog nooit so 'n pragtige skepsel gesien het nie. Hy het die pastoor baie gretig gevra wie hierdie mooi dame was, en wat sy in hierdie uithoeke soek.

"Hierdie skone dame, broer Sancho," het die pastoor geantwoord, "is niemand minder nie as die erfgename in die regte manlike lyn van die groot koninkryk Micomicón. Sy het jou meester kom soek om hom 'n guns te vra, naamlik dat hy 'n onreg of belediging regstel wat 'n bose reus haar aangedoen het. En vanweë die roem as 'n goeie ridder wat jou meester wyd en syd verwerf het, het hierdie prinses van Guinee af gekom om hom te soek."

"Gelukkige soek en gelukkige vind!" het Sancho Panza hierop gesê. "Veral as my meester die geluk het om daardie belediging reg te stel en daardie onreg reg te maak, en daardie hondsvot van 'n reus dood te maak waarvan u Genade praat. En doodmaak sál hy hom as hy hom raakloop, tensy hy natuurlik 'n spook is, want teen spoke het my meester hoegenaamd geen mag nie. Maar een ding onder andere wil ek u vra, señor lisensiaat, en dit is dat u Genade, om te keer dat my meester dit in sy kop kry om aartsbiskop te word, want dis waarvoor ek bang is, hom sal aanraai om dadelik met hierdie prinses te trou. So sal hy nie meer aartsbiskop kan word nie, en sal hy maklik by sy keiserryk uitkom, en ek by die end van my begeertes. Ek het mooi oor die saak gedink, en sover ek kan uitmaak, sal dit nie vir my deug as my meester 'n aartsbiskop word nie, want ek is nie geskik vir die Kerk nie, omdat ek getroud is. En vir my om nou, met 'n vrou en kinders soos ek het, vrystellings te probeer kry sodat ek 'n betaalde amp in die Kerk kan beklee, sal 'n eindelose gesukkel wees. Dus, señor, draai alles daarom dat my meester dadelik met hierdie dame trou. Want ek ken haar genade nog nie, en daarom kan ek haar nie op haar naam noem nie."

"Sy word Prinses Micomicona genoem," het die pastoor gesê, "want aangesien haar koninkryk Micomicón is, is dit duidelik dat dit haar naam moet wees."

"Daaraan is geen twyfel nie," het Sancho geantwoord, "want ek het al baie mense geken wat hulle naam en titel kry van die plek waar hulle gebore is, en hulleself Pedro van Alcalá, Juan van Úbeda en Diego van Valladolid noem. En dit kan wees dat koninginne daar oorkant in Guinee ook so die gewoonte het om die name van hulle koninkryke te vat."

"Dit kan so wees," het die pastoor gesê, "en wat jou meester se trouery betref, sal ek alles in my vermoë doen om dit te bewerkstellig." Hieroor was Sancho net so bly as wat die pastoor verstom was oor sy eenvoud, en oor hoe die onsin van sy meester sy verbeelding beetgekry het, want hy het homself klaarblyklik oortuig dat hy keiser gaan word.

Teen hierdie tyd het Dorotea op die pastoor se muil gaan sit, en die barbier het die baard van 'n osstert aan sy gesig vasgemaak. Hulle het Sancho toe gesê om hulle te lei na waar Don Quijote was, en hom gewaarsku om nie te sê dat hy die lisensiaat of die barbier ken nie, want of sy meester keiser word, het heeltemal daarvan afgehang dat hy hulle nie herken nie. Nie die pastoor of Cardenio het dit egter goedgedink om saam te gaan nie: Cardenio uit vrees dat hy Don Quijote aan die rusie met hom sou herinner, en die pastoor omdat sy teenwoordigheid nog nie nodig was nie. Hulle het die ander dus voor laat gaan en self stadig te voet gevolg. Die pastoor het nie vergeet om Dorotea te leer hoe sy moes optree nie, maar sy het gesê hulle kon gerus wees, want alles sou presies gedoen word soos die ridderboeke dit vereis en beskryf.

Hulle het omtrent driekwart myl gegaan toe hulle Don Quijote in 'n wildernis van rotse ontdek het, teen hierdie tyd aangetrek, maar sonder sy wapenrusting. Sodra Dorotea hom gesien het en Sancho vir haar gesê het dat dít Don Quijote is, het sy haar rydier 'n hou gegee, met die welbebaarde barbier agter haar aan. Toe hulle by hom kom, het haar skildknaap van sy muil afgespring en nader gekom om haar in sy arms op te vang, en sy het met groot gemak afgeklim, nader gestap en voor Don Quijote se voete gaan kniel. En al het hy moeite gedoen om haar op te help, het sy sonder om op te staan hom so toegespreek:

"Van hierdie plek af sal ek nie opstaan nie, dapper en manhaftige ridder, voordat u goedheid en hoflikheid my 'n guns toestaan wat tot die eer en roem van u persoon sal strek, en wat 'n diens sal wees aan die troostelooste en bedroefdste jonkvrou wat die son nog ooit gesien het. En as die mag van u sterk arm ooreenstem met die faam van u onsterflike roem, is u verplig om die hulpelose wese by te staan wat, gelei deur die geur van u beroemde naam, uit verafgeleë lande gekom het om in haar ongeluk u hulp te soek."

"Ek sal geen woord antwoord nie, skone dame," het Don Quijote geantwoord, "en ook niks verder oor u aanhoor nie, voordat u van die grond af opstaan."

"Ek sal nie opstaan nie, señor," het die bedroefde jonkvrou geantwoord, "tensy die guns wat ek vra, my eers uit u hoflikheid toegestaan word."

"Ek staan dit toe en verleen dit," het Don Quijote gesê, "mits dit nagekom kan word sonder nadeel of skade vir my koning, my land, of vir haar wat die sleutel van my hart en my vryheid hou."

"Dit sal tot geen nadeel of skade vir een van hulle wees nie, my waardige heer," het die bedroefde jonkvrou gesê. En hier het Sancho Panza nader aan sy meester se oor gekom en baie saggies vir hom gesê: "U Genade kan maar met 'n geruste hart die guns gee wat sy vra. Dis niks nie, net om 'n groot reus dood te maak. En sy wat dit vra, is die verhewe Prinses Micomicona, koningin van die groot koninkryk Micomicón in Ethiopië."

"Laat sy wees wie sy wil," het Don Quijote geantwoord, "ek sal doen wat my heilige plig is en wat my gewete my gebied, in ooreenstemming met wat ek bely het." En hy het hom na die jonkvrou gedraai en gesê: "Laat u groot skoonheid opstaan, want ek staan die guns toe wat u van my wil vra."

"Wat ek dan vra," het die jonkvrou gesê, "is dat u grootmoedige persoon my dadelik vergesel waarheen ek u sal lei, en dat u belowe om u nie met enige ander avontuur of soektog in te laat nie voordat u my gewreek het op 'n verraaier wat teen alle menslike en goddelike reg my koninkryk oorgeneem het."

"Ek herhaal dat ek dit toestaan," het Don Quijote geantwoord. "En daarom, dame, kan u van vandag af die swaarmoedigheid wat u kwel, aflê, en u kwynende hoop nuwe lewe en krag laat kry. Want met die hulp van God en van my arm sal u uself binnekort in u koninkryk herstel sien, en op die troon van u ou en magtige ryk, ten spyt en in weerwil van die skurke wat dit sou wil weerspreek. En nou, hande aan die werk, want in uitstel skuil gevaar."

Die bedroefde jonkvrou het baie hardnekkig probeer om sy hande te soen. Maar Don Quijote, wat in alles 'n beskaafde en hoflike ridder was, wou dit glad nie toelaat nie. Hy het haar laat opstaan en haar met groot hoflikheid en beleefdheid omhels, en vir Sancho beveel om na Rocinante se buikgorde te kyk en hom sonder 'n oomblik se versuim te wapen. Sancho het die wapenrusting afgehaal, wat soos 'n trofee aan 'n boom gehang het, en ná hy na die buikgorde gekyk het, sy meester in 'n japtrap gewapen. Sodra hy hom in sy wapenrusting bevind het, het hy uitgeroep:

"Laat ons in die naam van God gaan om hierdie groot dame te hulp te kom."

Die barbier was heeltyd op sy knieë en het groot moeite gedoen om sy lag weg te steek en sy baard nie te laat val nie, want as dit geval het, sou hul mooi plan dalk op niks uitgeloop het. Maar toe hy nou sien dat die guns toegestaan is, en hoe gretig Don Quijote hom gereed maak om dit na te kom, het hy opgestaan en sy dame se hand geneem, en tussen hulle twee het hulle haar op die muil gesit. Don Quijote het toe op Rocinante geklim, en die barbier het hom op sy dier tuisgemaak. Sancho moes te voet loop, en dit het hom die verlies van sy Grysie opnuut laat voel, want nou het hy hom gemis. Maar hy het alles opgewek verdra, want hy was oortuig dat sy meester nou behoorlik op pad was en net op die punt was om keiser te word. Hy het hoegenaamd nie getwyfel dat hy met hierdie prinses sou trou en ten minste koning van Micomicón sou wees nie. Die enigste ding wat hom gepla het, was die gedagte dat hierdie koninkryk in die land van die swartes lê, en dat die mense wat hulle vir hom as onderdane sou gee, almal swart sou wees. Maar hiervoor het hy gou in sy verbeelding raad gevind, en hy het by homself gesê: "Wat traak dit my as my onderdane swart is? Wat het ek anders te doen as om 'n skeepsvrag van hulle te maak en hulle na Spanje te neem, waar ek hulle kan verkoop en kontant vir hulle kan kry? En daarmee kan ek 'n titel of 'n amp koop waarin ek al die dae van my lewe op my gemak kan leef. Of slaap jy dalk, en het jy nie die vernuf of die slag om iets daaruit te maak en drie, ses of tienduisend onderdane te verkoop voor jy kan sê mes nie? By God, ek sal hulle laat spat, groot en klein, of so goed as wat ek kan, en al is hulle hoe swart, ek sal hulle in wit of geel verander. Kom, kom, wat 'n swaap is ek tog!" En so het hy voortgedraf, so besig met sy gedagtes en so gerus in sy gemoed dat hy heeltemal vergeet het van die swaarkry om te voet te reis.

Met "wit of geel" bedoel Sancho silwer en goud: hy wil sy swart onderdane in muntstukke omsit.

Cardenio en die pastoor het dit alles van tussen 'n paar bosse dopgehou, sonder om te weet hoe hulle by die ander kon aansluit. Maar die pastoor, wat baie vindingryk was, het gou 'n plan gekry. Met 'n skêr wat hy in 'n etui by hom gehad het, het hy vinnig Cardenio se baard afgeknip, en hy het hom 'n grys onderbaadjie van homself aangetrek en hom 'n swart mantel gegee, terwyl hy self in sy broek en wambuis oorgebly het. Cardenio se voorkoms was nou so anders as voorheen dat hy homself nie sou herken het as hy homself in 'n spieël gesien het nie. Toe dit gedoen was, het hulle maklik voor die ander op die grootpad uitgekom, al was die ander vooruit terwyl hulle hulle vermom het, want die doringbosse en moeilike plekke op die pad het nie dié te perd toegelaat om so vinnig te gaan soos dié te voet nie. Hulle het hulle toe op die gelyk grond by die uitgang van die Sierra opgestel, en sodra Don Quijote en sy geselskap daaruit te voorskyn gekom het, het die pastoor hom baie bedaard begin bestudeer, asof hy hom probeer herken. Nadat hy hom 'n ruk lank aangestaar het, het hy met oop arms na hom toe gehaas en uitgeroep: "Gelukkig die ontmoeting met die spieël van die ridderskap, my waardige landgenoot Don Quijote van La Mancha, die blom en room van die edele afkoms, die beskerming en uitkoms van die bedrukte, die kwintessens van die dolende ridders!" En met dié woorde het hy die knie van Don Quijote se linkerbeen in sy arms vasgeklem. Hy, verbaas oor die vreemdeling se woorde en gedrag, het hom aandagtig bekyk en hom eindelik herken. Hy was baie verbaas om hom daar te sien en het groot moeite gedoen om af te klim. Maar die pastoor wou dit nie toelaat nie, waarop Don Quijote gesê het: "Laat my toe, Señor Lisensiaat, want dit pas nie dat ek te perd sit terwyl so 'n eerwaarde persoon soos u Genade te voet is nie."

"Op geen manier sal ek dit toelaat nie," het die pastoor gesê. "U Magtigheid moet te perd bly, want dit is te perd dat u die grootste dade en avonture verrig wat in ons tyd aanskou is. Wat my betref, 'n onwaardige priester, dit sal my goed genoeg dien om agter op die kruis van een van die muile van hierdie edele mense wat u Genade vergesel, te klim, as hulle nie beswaar het nie. Dan sal ek my verbeel ek sit op die ros Pegasus, of op die sebra of strydros wat die beroemde Moor Muzaraque gedra het, wat tot vandag toe betower lê in die groot heuwel van Zulema, 'n entjie van die groot Complutum af."

Complutum is die ou Romeinse naam van Alcalá de Henares, waar die heuwel van Zulema lê.

"Selfs dit sal ek nie toelaat nie, Señor Lisensiaat," het Don Quijote geantwoord, "en ek weet dat dit my dame die prinses sal behaag om, uit liefde vir my, haar skildknaap te beveel om die saal van sy muil aan u Genade af te staan. Hy kan agter sit, as die dier dit kan dra."

"Dit sal hy, daarvan is ek seker," het die prinses gesê, "en ek is ook seker dat ek my skildknaap nie hoef te beveel nie, want hy is te hoflik en bedagsaam om 'n man van die Kerk te voet te laat gaan as hy kan ry."

"Dit is hy," het die barbier gesê, en hy het dadelik afgeklim en sy saal aan die pastoor aangebied, wat dit sonder veel aandrang aanvaar het. Maar ongelukkig, toe die barbier agter op klim, het die muil, wat toevallig 'n huurmuil was, en dit is dieselfde as om te sê 'n kwaai een, sy agterpote gelig en 'n paar skoppe in die lug uitgedeel. As dit Meester Nicolás op die bors of die kop getref het, sou hy sy hele tog op soek na Don Quijote na die duiwel gewens het. Soos dit was, het dit hom so onkant gevang dat hy op die grond beland het, en so min aandag aan sy baard gegee het dat dit afgeval het. Al wat hy kon doen toe hy homself daarsonder bevind, was om haastig sy gesig met albei hande te bedek en te kerm dat sy tande uitgeslaan is. Toe Don Quijote die hele bondel baard sien, losgeskeur van die gesig van die gevalle skildknaap, sonder kakebeen en sonder bloed, het hy uitgeroep:

"By die lewende God, maar dít is 'n groot wonderwerk! Dit het die baard van sy gesig afgeslaan en afgepluk asof dit met opset afgeskeer is."

Die pastoor, wat die gevaar gesien het dat hul plan ontmasker kon word, het dadelik op die baard afgestorm en daarmee gehaas na waar Meester Nicolás gelê het, wat nog steeds gekerm het. Hy het sy kop teen sy bors getrek en dit in 'n oomblik weer aangesit, terwyl hy 'n paar woorde oor hom gemompel het wat volgens hom 'n besondere towerspreuk was om baarde aan te plak, soos hulle sou sien. Sodra hy dit vasgesit het, het hy hom gelos, en die skildknaap was weer net so welbebaard en heel soos voorheen. Don Quijote was hieroor buite alle maat verstom en het die pastoor gesmeek om hom daardie towerspreuk te leer wanneer hy die kans kry. Hy was oortuig dat die krag daarvan verder as die aanplak van baarde moes strek, want dit was duidelik dat die vlees waar die baard afgeruk is, geskeur en stukkend moes gebly het, en as dit alles kon genees, moes dit vir meer as baarde goed wees.

"En so is dit ook," het die pastoor gesê, en hy het belowe om dit by die eerste geleentheid aan hom te leer. Hulle het toe ooreengekom dat die pastoor vir eers sou ry, en dat die drie om die beurt sou ry totdat hulle by die herberg kom, wat omtrent ses myl van daar af kon wees.

Toe drie dus te perd was, naamlik Don Quijote, die prinses en die pastoor, en drie te voet, Cardenio, die barbier en Sancho Panza, het Don Quijote vir die jonkvrou gesê:

"Laat u Hoogheid, dame, voorgaan waarheen dit u ook al die meeste behaag." Maar voordat sy kon antwoord, het die lisensiaat gesê:

"Na watter koninkryk wil u Genade ons koers rig? Is dit miskien na dié van Micomicón? Dit moet wees, of anders weet ek maar min van koninkryke."

Sy, wat op alles voorbereid was, het verstaan dat sy "Ja" moes antwoord, en daarom het sy gesê: "Ja, señor, my pad lê na daardie koninkryk."

"In daardie geval," het die pastoor gesê, "moet ons reg deur my dorp gaan, en daarvandaan sal u Genade die pad na Cartagena neem, waar u, as die geluk u begunstig, kan inskeep. En as die wind gunstig is en die see kalm en rustig, kan u in iets minder as nege jaar die groot meer Meona in sig kry, ek bedoel Meótides, wat skaars meer as honderd dae se reis aan dié kant van u Hoogheid se koninkryk lê."

Die Palus Maeotis (Meótides) is die ou naam van die See van Azof, ver in die noorde, nie op pad na Afrika nie. "Meona" is 'n grappige versprekery: in Spaans beteken dit "iemand wat baie piepie".

"U Genade vergis u, señor," het sy gesê, "want dit is nog nie twee jaar nie sedert ek daarvandaan vertrek het, en al het ek nooit goeie weer gehad nie, is ek tog hier om te aanskou waarna ek so verlang het, en dit is my heer Don Quijote van La Mancha. Sy roem het my ore bereik sodra ek voet in Spanje gesit het, en dit het my aangespoor om hom te gaan soek, om my aan sy hoflikheid toe te vertrou en die geregtigheid van my saak aan die mag van sy onoorwinlike arm oor te gee."

"Genoeg, geen lof meer nie," het Don Quijote hierop gesê, "want ek haat alle vleiery, en al is dit miskien nie vleiery nie, is sulke taal tog aanstootlik vir my kuise ore. Ek sal net sê, señora, dat of my arm mag het of nie, alles wat dit mag hê of nie hê nie, aan u diens gewy sal wees, selfs tot die dood toe. En nou, terwyl ons dit vir sy regte tyd laat bly, wil ek die Señor Lisensiaat vra om my te vertel wat hom in hierdie geweste gebring het, alleen, sonder geselskap en so lig geklee dat ek met verbasing vervul is."

"Daarop sal ek kortliks antwoord," het die pastoor gesê. "U moet dan weet, Señor Don Quijote, dat Meester Nicolás, ons vriend en barbier, en ek op pad was na Sevilla om geld te gaan haal wat 'n familielid van my, wat baie jare gelede na die Indië gegaan het, vir my gestuur het. En nie so 'n klein bedraggie nie, want dit was meer as sestigduisend agtstukke, met volle gewig, wat nie niks is nie. Toe ons gister hier verbykom, is ons deur vier struikrowers aangeval, wat ons tot op ons baarde uitgetrek het. En die baarde het hulle ook afgetrek, sodat die barbier 'n vals een moes opsit. Selfs hierdie jong man hier" (en hy het na Cardenio gewys) "het hulle heeltemal verander. Maar die beste daarvan is dat die storie in die omgewing loop dat dié wat ons aangeval het, deel is van 'n klomp galeislawe wat, so sê hulle, amper op presies dieselfde plek vrygelaat is deur 'n man van sulke dapperheid dat hy, ten spyt van die kommissaris en die wagte, hulle almal losgemaak het. En sonder enige twyfel moes hy van sy verstand af gewees het, of hy moet net so 'n groot skurk wees soos hulle, of 'n man sonder hart of gewete, om die wolf tussen die skape los te laat, die jakkals tussen die hoenders, die vlieg in die heuning. Hy het die gereg bedrieg en hom teen sy koning en wettige heer verset, want hy het hom teen sy regverdige bevele verset. Hy het, sê ek, die galeie van hul voete beroof, die Heilige Broederskap wat al baie jare lank stil was, in rep en roer gebring, en laastens 'n daad gepleeg waardeur sy siel verlore kan gaan sonder enige wins vir sy liggaam." Sancho het die pastoor en die barbier vertel van die avontuur van die galeislawe, wat sy meester tot sy groot roem uitgevoer het, en daarom het die pastoor, toe hy daarna verwys, dit so dik as moontlik aangesmeer om te sien wat Don Quijote sou sê of doen. En Don Quijote het by elke woord van kleur verander, sonder dat hy dit gewaag het om te sê dat hy die bevryder van daardie edele mense was. "Dít dan," het die pastoor gesê, "was dié wat ons beroof het. En mag God in sy genade hom vergewe wat hulle nie wou laat gaan na die straf wat hulle verdien het nie."