Gedeeltes VI–IX

Hrothgar het geantwoord, die helm van die Scyldinge:
"Ek het hom van ouds geken, in sy jeugdae;
sy bejaarde vader was Ecgtheow genaamd,
aan wie Hrethel die Geat, daar tuis, gegee het
sy enigste dogter. Hul dapper nakomeling
kom nou hierheen om 'n troue vriend te soek.
En seevaarders het my ook dit vertel –
hulle wat my geskenke na die hof van die Geate gedra het,
as dank daarheen – dat hy dertig man se
krag in die greep van sy hand het,
hy wat dapper is in die stryd. Die geseënde God
het uit sy genade hierdie man gestuur
na die Wes-Dene, so glo ek waarlik,
teen die gruwel van Grendel. Ek hoop om
die goeie jongman goud te gee vir sy dapper voorneme.
Maak gou en nooi hulle hierheen,
die bende stamgenote, om voor my te kom;
en voeg hierdie woord by – hulle is welkome gaste
by die volk van die Dene."
[Na die deur van die saal
het Wulfgar gegaan] en die woord verkondig:
"Hierdie boodskap stuur my heer aan julle,
die koning van die Oos-Dene: dat hy julle afkoms ken,
geharde helde, en hy groet julle almal
welkom hier, oor die golwe van die see!
Julle mag in julle oorlogsdrag ingaan
en onder julle helms vir Hrothgar groet;
maar laat die strydskilde hier wag tot julle gesprek verby is,
en die houtspiese wag tot die einde daarvan."
Toe staan die magtige op, omring deur sy manne,
'n dapper bende krygers; party het buite gebly
om die wapenrusting op te pas, soos die hoofman beveel het.
Toe gaan die troep waarheen die herout hulle lei,
onder Heorot se dak; [die held het gestap,]
gehard onder die helm, tot hy naby die haard kom.
Beowulf het gepraat – sy borsharnas het geblink,
die oorlogsnet deur die vernuf van die smid gevleg:
"Heil u, Hrothgar! Ek is van Hygelac,
sy bloedverwant en volgeling. Roem in oorvloed
het ek in my jeug verwerf! Van hierdie Grendel-dade
het ek in my tuisland duidelik hoor verkondig.
Seevaarders vertel hoe hierdie saal staan,
die beste van geboue, vir u bende dienaars
leeg en nutteloos, wanneer die aandson
in die hawe van die hemel weggesteek word.
Daarom het my volgelinge my goed geraai –
dapper en wys, die beste van manne –
o koning Hrothgar, om u hier te kom soek,
want my moed en my mag het hulle baie goed geken.
Hulle self het gesien hoe ek van die slagting kom,
bloedbespat van vyande, waar ek vyf vasgebind het
en daardie wilde gebroedsel oorwin het. In die golwe het ek
nikors in die nag gedood, in nood en gevaar,
om die Weders te wreek, wie se ellende hulle gesoek het –
en die grimmiges vermorsel. Nou sal ek Grendel,
die wrede monster, self bedwing
in een-tot-een-geveg! Daarom vra ek van u,
o heerser van die Glans-Dene,
bolwerk van die Scyldinge, 'n guns –
en, vriend van die volk, weier dit nie,
o skild van krygers, nou dat ek so ver gereis het –
dat ek alleen, met my volgelinge hier,
hierdie geharde bende, Heorot mag reinig!
Verder hoor ek dat die verskriklike monster
hom in sy roekeloosheid nie aan wapens steur nie;
daarom sal ek dit versmaai – mag Hygelac,
my stam se koning, my goedgesind bly! –
om swaard of skild in die stryd te dra,
die goudkleurige rondas; maar met my greep alleen
moet ek die bose trotseer en om my lewe veg,
vyand teen vyand. En wie die dood ook al neem,
moet berus in die oordeel van die Here.
Graag, glo ek, as hy die geveg wen,
sal hy in hierdie saal van goud my bende Geate
sonder vrees opeet – soos so dikwels voorheen –
my edelste krygers. Dan hoef u ook nie
my hoof te bedek nie; want ek sal syne wees,
gedrenk in bloed, as die dood my moet neem;
en hy sal my bebloede liggaam as buit wegdra,
dit genadeloos verslind, die eensame swerwer,
met my lewensbloed sy lêplek in die moeras rooi verf:
vir my hoef u geen kos meer voor te berei nie!
Stuur aan Hygelac, as Hild my sou neem,
die beste van oorlogsklere, wat my bors beskerm,
hierdie voortreflike harnas, 'n erfstuk van Hrethel
en die werk van Wayland. Die noodlot gaan sy gang."

Nikors is watermonsters uit die ou Germaanse oorlewering. Die Weders is Beowulf se eie volk, die Geate. "My hoof bedek" verwys na die doodskleed: daar sal geen begrafnis nodig wees nie. Hild is die oorlog self, as persoon voorgestel, en Wayland is die beroemde smid uit die Germaanse oorlewering.

Hrothgar het gepraat, die helm van die Scyldinge:
"Om vir ons te veg, my vriend Beowulf,
om te help en te red, het jy ons hier kom opsoek.
Jou vader se geveg het 'n vete ontketen
toe hy Heatholaf met eie hand verslaan het
onder die Wylfinge; sy eie Weder-volk
was uit vrees vir oorlog bang om hom te hou.
Op die vlug het hy ons volk, die Suid-Dene, opgesoek,
oor die deining van die oseaan, die Eer-Scyldinge,
toe ek pas oor die volk van die Dene regeer het
en, jonk nog, die heerskappy gevoer het oor hierdie wye ryk,
hierdie skatburg van helde. Heorogar was dood,
my ouer broer, hy het sy laaste asem uitgeblaas,
die seun van Healfdene: hy was beter as ek!
Dadelik het ek die vete met geld besleg,
en aan die Wylfinge gestuur, oor die waterrûe,
ou skatte; en hy het ede aan my gesweer.
Swaar is my siel om aan enigeen
van die mensdom te vertel watter smart
Grendel met sy haat in Heorot vir my aangerig het,
watter skielike strooptogte. My saalvolk raak min,
my krygers kwyn weg; want die noodlot het hulle
in Grendel se greep gevee. Maar God is in staat
om hierdie dodelike vyand van sy dade te weerhou!
Dikwels het hulle gespog, terwyl hulle my bier gedrink het,
edelmanne oor die bierbeker, gewapende manne,
dat hulle hier in die biersaal sou wag
vir Grendel se aanval, met die skrik van hul swaarde.
Dan was hierdie mede-saal in die oggendstond
met bloed gekleur wanneer die daglig breek,
al die planke van die banke met bloed bespat,
bebloed die saal: ek het minder helde gehad,
dapper geliefdes wat die dood weggeruk het.
– Maar sit aan by die feesmaal, maak jou woorde los,
geharde held, soos jou hart jou ingee."

Saam vergader het die manne van die Geate
in die feessaal op die bank wat vir hulle aangewys is,
sterk van gees, gaan sit,
dapper van hart. 'n Dienaar het hulle bedien,
die gekerfde beker in die hand gedra,
die helder mede geskink. Dikwels het die sangers
vrolik in Heorot gesing. Helde het feesgevier,
geen gebrek aan krygers nie, Weder en Deen.

Hrothgar het eens die vete van Beowulf se vader, Ecgtheow, met geld besleg: 'n weergeld of mansprys vir die doodslag. Nou kom Beowulf daardie guns terugbetaal.

Unferth het gepraat, die seun van Ecglaf,
wat aan die voete van die Scyldinge se heer gesit het,
en die stryd met woorde begin. – Beowulf se tog,
die sterk seevaarder s'n, het hom bitter gegrief;
altyd was hy jaloers dat ander manne
meer sou bereik op die middelaarde
aan roem onder die hemel as hy self. –
"Is jy daardie Beowulf, Breca se mededinger,
wat op die oop see om die beste geswem het,
toe julle twee uit hoogmoed die vloede beproef het
en dit roekeloos gedurf het om in diep waters
julle lewe te waag? Geen lewende mens,
vriend of vyand, kon julle van die gevaarlike onderneming
afraai, van die swemtog oor die oseaan nie.
Met julle arms het julle die getye omvou,
met kragtige hande die seestrate gemeet,
oor die waters geswem. Die winter se storm
het die ruwe golwe laat rol. In die ryk van die see
het julle 'n week lank geworstel. In die swem het hy jou oortref,
hy het meer krag gehad! In die oggendstond
het die branders hom na die Strydlustige Reamas gedra,
vanwaar hy na sy dierbare tuiste gegaan het,
geliefd by sy volgelinge, na die land van die Brondinge,
die mooi vesting, waar hy oor sy volk regeer het,
oor stad en skat. In sy triomf oor jou
het Beanstan se seun sy grootpraat waar gemaak.
Daarom verwag ek vir jou 'n erger uitslag
– al was jy dapper in die stormloop van die stryd,
in grimmige worsteling – as jy die koms van Grendel
deur die nagwaak heen durf afwag!"

Beowulf het gepraat, die seun van Ecgtheow:
"Wat 'n spul het jy nou kwytgeraak, my liewe Unferth,
dronk van die bier, oor Breca,
en van sy triomf vertel! Ek beweer die waarheid,
dat ek meer krag in die see gehad het
as enige ander man, meer uithouvermoë op die oseaan.
Ons twee het gepraat, in ons jeugdae,
en gespog – ons was nog maar seuns,
nog net knape – dat ons ons lewe sou waag
ver op die see; en so het ons dit gedoen.
Kaal swaarde het ons, terwyl ons geswem het,
in die hand gehou, in die hoop om ons
teen die walvisse te beskerm. Hy kon glad nie
ver van my af wegdryf oor die vloed van golwe,
oor die branders wegjaag nie; en ek het hom nie verlaat nie.
Saam het ons twee op die getye gebly,
vyf volle nagte, tot die vloed ons geskei het,
die kolkende golwe en die kilste weer,
die donker nag, en die noordewind
het genadeloos op ons afgestorm: ru was die deining.
Nou het die woede van die seevisse vinnig opgevlam;
tog het my maliehemp my teen die monsters,
hard en met die hand geskakel, hulp gebied –
die gevlegte strydhemp om my bors te beskerm,
met goud versier. Daar het die gehate vyand
my styf gegryp en na die bodem gesleur,
met die grimmigste greep. Tog is dit my gegun
om die monster met die punt van my swaard te deurboor,
met die lem van die stryd: die groot dier van die see
is in die gewoel deur my hand oorweldig.

Beanstan se seun is Breca self; die Brondinge is sy volk. Die middelaarde is die wêreld van die mense, tussen hemel en hel.

So het die bose monsters my dikwels
in swerms bedreig. Met die stoot van my swaard,
my liefling, het ek hulle hul verdiende loon gegee!
Hulle het geen vreugde uit hul buit gehad nie,
om hul slagoffer te verslind, die wraaksugtige wesens,
aan tafel op die bodem van die see;
maar teen dagbreek, swaar gewond deur my swaard,
het hulle op die rand van die oseaan gelê,
deur die swaard aan die slaap gesit. En sedertdien word
seevaarders op die peillose seeweë
nooit meer deur hulle gepla nie. – Lig uit die ooste
het gekom, God se helder baken; die branders het bedaar,
sodat ek die hoë seekranse kon sien,
winderige mure. Want die noodlot red dikwels
die held wat nie gedoem is nie, as hy dapper is!
En so het dit gebeur dat ek met my swaard
nege van die nikors gedood het. Van gevegte in die nag
het ek nooit 'n harder een onder die hemelkoepel gehoor nie,
nog van 'n meer verlate man, dobberend op die diepsee!
Tog het ek ongedeerd uit daardie vyandige greep gekom,
al was ek uitgeput van die swem. Die see het my opgedra,
die vloed van die gety, na die land van die Finne,
die opwellende waters. Van jou
het ek nog nooit mense hoor vertel van so 'n skrik van swaarde,
van bitter stryd nie. Breca het nog nooit –
nie een van julle twee nie – in die spel van oorlog
so 'n gewaagde daad verrig
met bebloede swaard nie – ek spog nie daaroor nie! –
al was jy die moordenaar van jou dierbare broers,
jou naaste bloedverwante, waarvoor die vloek van die hel
jou wag, hoe slim jy ook al mag wees!
Want ek sê jou in waarheid, seun van Ecglaf,
Grendel sou nooit hierdie gruwelike dade verrig het,
die verskriklike monster, teen jou dierbare heer,
in Heorot so 'n verwoesting nie, as jou hart
so strydlustig was as wat jou grootpraat luid is!
Maar hy het agtergekom dat daar geen wraak sal kom nie;
vir die swaardgekletter van julle Deense stam
spog hy dat hy veilig is, vir die Oorwinnaar-Scyldinge.
Hy eis sy tol, spaar niemand
van die land van die Dene nie, maar moor na hartelus,
veg en smul, en vrees geen wraak
van die Speer-Dene nie. Maar nou spoedig
sal ek hom die dapperheid en trots van die Geate laat voel,
sal ek hom tot die stryd uitdaag. Vrolik na die mede
mag gaan wie wil, wanneer die lig van die dagbreek
môreoggend oor die mense op aarde,
die son in sy kleed van lug, uit die suide sal straal!"
Toe was die Juweelgewer bly,
grysharig, dapper in oorlog; hy het hulp verwag,
die vors van die Blink-Dene, die goeie herder van die volk,
toe hy uit Beowulf se mond so 'n vaste voorneme hoor.
Toe het die gelag van die volgelinge luid weerklink
met vriendelike woorde. Wealhtheow het na vore gekom,
die koningin van Hrothgar, bedag op hoflikheid,
met goud versier, en die gaste in die saal gegroet;
en die hooggebore vrou het die beker
eerste aan die Oos-Dene se erfgenaam en wagter gegee,
hom gevra om vrolik te wees by die bierfees,
die land se geliefde. Gretig het hy,
die koning beroemd in die stryd, van die feesmaal en beker geneem.

Toe het die Vrou van die Helminge deur die saal gegaan,
en oral aan jonk en oud
die beker aangedra, tot die oomblik aanbreek
dat die ringversierde koningin, koninklik van hart,
die beker mede na Beowulf bring.
Sy het die heer van die Geate gegroet, God gedank,
met wyse woorde, dat haar wens vervul is,
dat haar hoop uiteindelik op 'n held kon steun
vir troos in die verskrikking. Die beker het hy geneem,
hy wat gehard was in oorlog, uit Wealhtheow se hand,
en die strydlustige het antwoord gegee.
Beowulf het gepraat, die seun van Ecgtheow:
"Dit was my gedagte toe ek en my krygers
na die oseaan gegaan en in ons boot geklim het,
dat ek die wens van u volk
ten volle sou vervul, of veggend in die dood sou val,
vas in die greep van die bose. Ek is vasbeslote om
'n held se dapper daad te verrig, of die dae
van hierdie lewe van my hier in die mede-saal te eindig."
Hierdie woorde het die vrou goed geval,
Beowulf se strydbelofte. – Blink van goud
het die statige vrou langs haar eggenoot gaan sit.
Weer, soos tevore, het in die saal begin
die krygers se feesgedrink en woorde van krag,
die trotse bende se feesviering, tot weldra
die seun van Healfdene haastig gaan soek het
na rus vir die nag; hy het geweet daar wag
'n geveg vir die bose in daardie feessaal,
wanneer hulle die glans van die son nie meer sien nie
en die skemer van die nag donker naderkom,
en skimagtige gestaltes aangestap kom,
bleek onder die hemel. Die krygers het opgestaan.
Man tot man het hy gepraat,
Hrothgar met Beowulf, en hom heil toegewens,
hom oor die wynsaal laat heers; en 'n woord bygevoeg:
"Nog nooit tevore het ek aan enige man,
sedert ek hand en skild kon oplig,
hierdie edele saal van die Dene toevertrou nie, tot nou aan jou.
Neem en bewaar nou hierdie huis sonder weerga;
onthou jou roem; maak jou mag bekend;
waak teen die vyand! Geen wens van jou sal onvervul bly
as jy die stryd oorleef en jou lewe dapper behou."

Beowulf verwyt Unferth dat hy sy eie broers vermoor het. Die Juweelgewer is Hrothgar, en die Vrou van die Helminge is Wealhtheow, wat uit die geslag van die Helminge kom.