Ziqi van die Suidstad het teen sy armleuning gesit.
Hy het na die hemel opgekyk en stadig uitgeasem,
leeg, asof hy sy maat verloor het.
Yancheng Ziyou, wat voor hom gestaan het, vra:
"Wat is dit? Kan 'n liggaam regtig soos droë hout word,
en die hart soos dooie as?
Die man wat nou teen die armleuning sit, is nie die man wat netnou hier gesit het nie."
Ziqi sê: "Yan, dis 'n goeie vraag.
Netnou het ek myself verloor. Verstaan jy?
Jy het al die fluit van die mense gehoor,
maar nog nie die fluit van die aarde nie.
Jy het al die fluit van die aarde gehoor,
maar nog nie die fluit van die hemel nie."

Ziyou sê: "Mag ek vra wat u bedoel?"
Ziqi sê:
"Die groot aarde blaas sy asem uit, en dit heet wind.
Solank dit stil is, gebeur niks nie.
Maar as dit begin, huil die tienduisend gate.
Het jy nog nooit die gebrul daarvan gehoor nie?
Die bome op die hoë berghang,
die gate en holtes in groot stamme van honderd treë omvang —
soos neusgate, soos monde, soos ore,
soos vierkante houers, soos ronde bekers, soos vysels,
soos diep poele, soos vlak plasse —
hulle bruis, hulle fluit, hulle skel, hulle suig,
hulle skree, hulle kreun, hulle bulder, hulle kerm.
Die voorste sing ‘oe!’, en die agterste antwoord ‘aa!’
'n Ligte bries bring 'n sagte koor,
'n storm bring 'n groot koor.
En wanneer die hewige wind gaan lê, word al die gate weer leeg.
Het jy nog nooit gesien hoe die takke daarna nog bewe en wieg nie?"

Ziyou sê:
"Die fluit van die aarde is dus die tienduisend gate.
Die fluit van die mense is die bamboesfluite.
Mag ek vra wat die fluit van die hemel is?"
Ziqi sê:
"Dit blaas deur die tienduisend dinge, elkeen op sy eie manier,
sodat elkeen homself laat klink.
Elkeen kies self.
Maar wie is dit wat hulle laat klink?"

Groot kennis is ruim; klein kennis is pietepeuterig.
Groot woorde is helder; klein woorde is net geklets.
In die slaap dwaal die gees rond;
wakker gaan die liggaam oop.
Ons raak verstrengel met alles om ons, en ons hart is daagliks in stryd.
Party is traag, party is slinks, party is geheimsinnig.
Klein vrese maak ons senuweeagtig; groot vrese maak ons verlam.
Party skiet woorde af soos pyle uit 'n kruisboog,
omdat hulle oordeel wat reg en verkeerd is.
Party hou vas asof hulle 'n eed gesweer het,
omdat hulle hul oorwinning wil behou.
Hulle verwelk soos herfs en winter:
so verdwyn hulle dag na dag.
Hulle verdrink in wat hulle doen,
en kan nie weer na hulleself terugkeer nie.
Hulle raak toegesluit, soos iets wat verseël is:
so word hulle oud en droog.
'n Hart wat naby die dood is, kan nie weer lewe gegee word nie.

Vreugde en woede, hartseer en blydskap,
kommer en spyt, wispelturigheid en koppigheid,
oordaad en losbandigheid, uitspattigheid en vertoon —
hulle kom soos musiek uit leë gate,
soos sampioene wat uit die vog opkom.
Dag en nag wissel hulle mekaar af voor ons,
en niemand weet waar hulle vandaan kom nie.
Genoeg, genoeg!
Van oggend tot aand is hulle daar.
Is dit waaruit ons gebore word?
Sonder hulle sou daar geen ek wees nie.
Sonder 'n ek sou hulle niks hê om aan vas te hou nie.
Dit is naby die waarheid,
maar ek weet nie wat hulle so laat gebeur nie.
Dit lyk asof daar 'n ware meester is,
maar ek kan nie 'n spoor van hom vind nie.
Ek kan sien hoe hy werk, maar ek sien nie sy vorm nie.
Hy het 'n werklikheid, maar geen vorm nie.

Die honderd bene, die nege openinge en die ses organe
is almal daar in my liggaam.
Aan watter een is ek die naaste?
Hou ek ewe veel van almal?
Of het ek 'n gunsteling?
Is hulle almal dienaars?
Kan dienaars mekaar dan nie regeer nie?
Of word hulle om die beurt koning en dienaar?
Of is daar 'n ware heerser onder hulle?
Of ek dit vind of nie, maak geen verskil aan hoe eg hy is nie.

Sodra ons 'n liggaam ontvang het,
klou ons daaraan vas tot die einde.
Ons skuur en bots teen alles om ons,
en hardloop deur die lewe soos 'n galopperende perd,
en niks kan ons keer nie. Is dit nie hartseer nie?
Ons werk ons lewe lank, en sien geen vrug nie.
Uitgeput en moeg, en ons weet nie waarheen ons gaan nie.
Is dit nie treurig nie?
Mense sê ons sterf nie. Maar wat help dit?
Die liggaam verval, en die hart verval saam.
Is dit nie die grootste hartseer nie?
Is die mens se lewe regtig so verward?
Of is net ek verward, en is daar ander wat nie verward is nie?

As jy jou eie vaste opinie as leermeester volg,
wie sou dan sonder 'n leermeester wees?
Nie net wie die verandering van dinge verstaan nie;
selfs 'n dwaas het een.
Om reg en verkeerd te hê voordat jy 'n opinie het,
is soos om vandag na Yue te vertrek en gister aan te kom.
Dit is om iets wat nie bestaan nie, te laat bestaan.
En selfs die wyse Yu sou dit nie kan verstaan nie,
hoe sou ek dan?

Praat is nie net blaas nie.
Wie praat, sê iets.
Maar as wat hy sê nie vas is nie,
het hy dan regtig iets gesê, of niks?
Ons dink dit is anders as die getjilp van kuikens.
Is daar 'n verskil, of nie?

Hoe word die Weg so verberg dat daar waar en vals is?
Hoe word woorde so verberg dat daar reg en verkeerd is?
Waarheen kan die Weg gaan waar dit nie is nie?
Watter woorde kan bestaan wat nie aanvaarbaar is nie?
Die Weg word verberg deur klein prestasies.
Woorde word verberg deur mooi praatjies.
So kry ons die stryd tussen die Confuciane en die Mohiste.
Wat die een reg noem, noem die ander verkeerd,
en wat die een verkeerd noem, noem die ander reg.
As jy wil regstel wat hulle verkeerd noem,
en verkeerd verklaar wat hulle reg noem,
is niks beter as helder insig nie.

Alles is "daardie", en alles is "hierdie".
Van daardie kant af sien jy dit nie;
van hierdie kant af weet jy dit.
Daarom word gesê: daardie kom uit hierdie, en hierdie berus op daardie.
Daardie en hierdie word saam gebore.
Maar waar daar geboorte is, is daar dood;
waar daar dood is, is daar geboorte.
Waar iets aanvaarbaar is, is iets onaanvaarbaar;
waar iets onaanvaarbaar is, is iets aanvaarbaar.
As jy op "reg" staatmaak, staan jy op "verkeerd";
as jy op "verkeerd" staatmaak, staan jy op "reg".
Daarom volg die wyse nie hierdie pad nie,
maar laat dit alles in die lig van die hemel staan.
Dit is ook om op "hierdie" te steun.
Hierdie is ook daardie; daardie is ook hierdie.
Daardie het sy eie reg en verkeerd;
hierdie het ook sy eie reg en verkeerd.
Is daar dan regtig 'n daardie en 'n hierdie?
Of is daar regtig geen daardie en hierdie nie?
Waar daardie en hierdie hul teenoorgestelde nie meer vind nie,
dit heet die spil van die Weg.
Sodra die spil in die middel van die sirkel staan,
kan dit eindeloos reageer.
"Reg" is eindeloos, en "verkeerd" is ook eindeloos.
Daarom word gesê: niks is beter as helder insig nie.

Om 'n vinger te gebruik om te wys dat 'n vinger nie 'n vinger is nie,
is nie so goed as om iets wat nie 'n vinger is nie te gebruik nie.
Om 'n perd te gebruik om te wys dat 'n perd nie 'n perd is nie,
is nie so goed as om iets wat nie 'n perd is nie te gebruik nie.
Hemel en aarde is een vinger.
Die tienduisend dinge is een perd.

Hier speel Zhuangzi met die beroemde argumente van die logici van sy tyd, soos "'n wit perd is nie 'n perd nie". Sy punt: wie oor woorde stry, kom nooit by die ding self uit nie.

Wat aanvaarbaar is, is aanvaarbaar;
wat onaanvaarbaar is, is onaanvaarbaar.
'n Pad ontstaan omdat mense daarop loop.
Dinge is wat hulle is omdat hulle so genoem word.
Waarom is dit so? Omdat dit so is.
Waarom is dit nie so nie? Omdat dit nie so is nie.
Elke ding het iets wat so is,
elke ding het iets wat aanvaarbaar is.
Daar is niks wat nie so is nie,
niks wat nie aanvaarbaar is nie.
'n Grashalm en 'n pilaar,
'n melaatse en die pragtige Xi Shi,
die vreemde, die verbysterende, die vals en die snaakse —
die Weg maak hulle almal een.
Hul verdeling is hul voltooiing;
hul voltooiing is hul verwoesting.
Maar as niks voltooi of verwoes word nie,
kom alles weer saam in eenheid.
Net wie die Weg verstaan, weet dat alles een is.
Hy hou nie vas aan sy eie mening nie,
maar laat dit oor aan die gewone gang van dinge.
Die gewone is wat gebruik word.
Wat gebruik word, is wat werk.
Wat werk, is wat slaag.
Wie slaag, is naby.
Daar hou hy op.
Hy hou op, en weet nie dat dit so is nie. Dit heet die Weg.

Om jou verstand af te sloof om alles een te maak,
sonder om te weet dat dit reeds een is,
heet "drie in die oggend".
Wat is "drie in die oggend"?
'n Apie-oppasser het vir sy ape eikels uitgedeel en gesê:
"Drie in die oggend, en vier in die aand."
Die ape was woedend.
Toe sê hy: "Goed dan, vier in die oggend en drie in die aand."
En die ape was almal in hul skik.
Niks het aan die naam of die werklikheid verander nie,
maar hul vreugde en woede het gewissel.
Hy het net saamgegaan met hoe hulle dit sien.
Daarom bring die wyse reg en verkeerd in harmonie
en rus in die balans van die hemel.
Dit heet om twee paaie gelyk te loop.

Die mense van ouds se kennis het ver gereik.
Hoe ver? Party het gedink dat daar in die begin nog geen dinge was nie.
Dit is die verste, die volledigste; daar kan niks bygevoeg word nie.
Die volgende het gedink daar was dinge,
maar nog geen grense tussen hulle nie.
Die volgende het gedink daar was grense,
maar nog geen reg en verkeerd nie.
Toe reg en verkeerd ontstaan het, is die Weg beskadig.
En waar die Weg beskadig is, ontstaan voorkeur.
Is daar regtig voltooiing en beskadiging?
Of is daar regtig geen voltooiing en beskadiging nie?
Daar is voltooiing en beskadiging: so het Zhao Wen die luit gespeel.
Daar is geen voltooiing en beskadiging nie: so het Zhao Wen nie die luit gespeel nie.
Zhao Wen het die luit gespeel,
Shi Kuang het die maat geslaan,
Huizi het teen sy boom geleun en gedebatteer.
Die kennis van hierdie drie was naby volmaak.
Hulle was die beste, en daarom is hulle tot vandag bekend.
Hulle het iets liefgehad wat hulle van ander onderskei het,
en omdat hulle dit liefgehad het, wou hulle dit aan ander wys.
Hulle wou ander iets laat verstaan wat nie verstaan kan word nie,
en so het hulle geëindig in die duister debatte oor "hard" en "wit".
En hulle seuns het met hul vaders se luitsnare voortgegaan,
maar hul lewe lank niks voltooi nie.
As dit voltooiing is, dan is ek ook voltooi.
As dit nie voltooiing is nie, dan is niemand, ook ek nie, voltooi nie.
Daarom streef die wyse na die lig wat uit die chaos skemer.
Hy hou nie vas aan sy eie mening nie,
maar laat dit oor aan die gewone gang van dinge.
Dit heet helder insig.

Nou wil ek iets sê.
Ek weet nie of dit in dieselfde kategorie as die ander val of nie.
Of dit in dieselfde kategorie val of nie,
saam vorm hulle een kategorie,
en dan is dit nie anders as die ander nie.
Nogtans, laat ek probeer.
Daar is 'n begin.
Daar is 'n tyd voordat die begin begin het.
Daar is 'n tyd voordat die tyd voordat die begin begin het, begin het.
Daar is iets. Daar is niks.
Daar is 'n tyd voordat daar niks was.
Daar is 'n tyd voor die tyd voordat daar niks was.
Skielik is daar niks.
En ek weet nie of hierdie niks regtig iets is of regtig niks nie.
Nou het ek iets gesê,
maar ek weet nie of wat ek gesê het, regtig iets gesê het,
of regtig niks gesê het nie.

Niks onder die hemel is groter as die punt van 'n herfshaartjie nie,
en die berg Tai is klein.
Niemand leef langer as 'n kind wat jonk sterf nie,
en die ou Peng Zu het kort geleef.
Hemel en aarde is saam met my gebore,
en die tienduisend dinge is een met my.
As ons reeds een is, kan ek dan nog iets sê?
Maar ek het reeds gesê dat ons een is; het ek dan niks gesê nie?
Die een en my woord daaroor maak twee.
Twee en een maak drie.
As jy so voortgaan, kan selfs die beste rekenaar nie die einde bereik nie,
hoeveel minder 'n gewone mens!
As ons van niks na iets gaan en reeds by drie uitkom,
hoeveel meer as ons van iets na iets gaan?
Moenie aangaan nie. Laat dit net so.

Die Weg het nooit grense gehad nie.
Woorde het nooit vastigheid gehad nie.
Maar omdat ons "hierdie" sê, ontstaan grense.
Laat ek die grense noem:
links en regs, rangorde en plig,
indeling en onderskeiding, kompetisie en stryd.
Dit heet die agt deugde.
Oor wat buite die ses rigtings lê, is die wyse daar, maar hy bespreek dit nie.
Oor wat binne die ses rigtings lê, bespreek hy dit, maar hy oordeel nie.
Oor die geskiedenis en die rekords van die ou konings oordeel hy,
maar hy stry nie.
Want wie verdeel, laat iets onverdeeld.
Wie onderskei, laat iets ononderskei.
Hoe so? Die wyse dra dit in sy binneste;
gewone mense stry daaroor om dit aan mekaar te wys.
Daarom word gesê: wie stry, sien iets nie.

Die groot Weg word nie genoem nie.
Die groot argument word nie uitgespreek nie.
Groot goedheid is nie goedhartig nie.
Groot eerlikheid is nie beskeie nie.
Groot moed is nie aggressief nie.
'n Weg wat helder gemaak word, is nie die Weg nie.
Woorde wat stry, kom nie by die punt uit nie.
Goedheid wat vas bly, kan nie alles bereik nie.
Eerlikheid wat te suiwer is, word nie geglo nie.
Moed wat aggressief is, bereik niks nie.
Hierdie vyf is rond, maar dreig om hoekig te word.
Daarom: wie weet om op te hou by wat hy nie weet nie, is die beste.
Wie ken die argument sonder woorde, die Weg sonder naam?
As iemand dit ken, word dit die Hemelse Skatkamer genoem.
Gooi daarin, en dit raak nooit vol nie.
Skep daaruit, en dit raak nooit leeg nie.
En jy weet nie waar dit vandaan kom nie.
Dit word die verborge lig genoem.

Lank gelede het Yao vir Shun gevra:
"Ek wil die state Zong, Kuai en Xu'ao aanval.
Elke keer as ek op my troon sit, pla dit my. Hoekom?"
Shun antwoord:
"Die vorste van daardie drie state leef nog tussen die bossies.
Hoekom pla dit u?
Lank gelede het tien sonne gelyk opgekom,
en die tienduisend dinge is almal verlig.
Hoeveel meer nie 'n deug wat helderder is as die son nie!"

Nie Que het vir Wang Ni gevra:
"Weet u wat alle dinge met mekaar gemeen het?"
"Hoe sou ek dit weet?"
"Weet u dat u dit nie weet nie?"
"Hoe sou ek dit weet?"
"Kan niks dan geweet word nie?"
"Hoe sou ek dit weet?
Nogtans, laat ek probeer om iets te sê.
Hoe weet ek dat wat ek 'weet' noem, nie eintlik 'nie weet' is nie?
Hoe weet ek dat wat ek 'nie weet' noem, nie eintlik 'weet' is nie?
Laat ek jou iets vra.
As 'n mens in 'n nat plek slaap, kry hy rugpyn en word hy half verlam.
Maar is dit so met 'n paling?
As 'n mens in 'n boom woon, bewe hy van vrees.
Maar is dit so met 'n aap?
Watter een van die drie weet wat die regte plek is om te woon?
Mense eet vleis, takbokke eet gras,
duisendpote hou van slange, en uile en kraaie hou van muise.
Watter een van die vier weet wat regtig lekker smaak?
Ape paar met ape, takbokke met takbokke,
palings swem met visse.
Mao Qiang en Lady Li was volgens almal die mooiste vroue.
Maar as visse hulle sien, duik hulle diep weg;
as voëls hulle sien, vlieg hulle hoog op;
as takbokke hulle sien, hardloop hulle weg.
Watter een van die vier weet wat regtig mooi is?
Soos ek dit sien, is die reëls van goedheid en plig
en die paaie van reg en verkeerd so verstrengel en deurmekaar.
Hoe sou ek die verskil tussen hulle ken?"
Nie Que sê:
"As u nie weet wat voordelig en wat skadelik is nie,
weet die volmaakte mens dit dan ook nie?"
Wang Ni sê:
"Die volmaakte mens is geestelik.
Al brand die groot moerasse, voel hy nie die hitte nie.
Al vries die groot riviere, voel hy nie die koue nie.
Al skeur die weerlig die berge en die storm skud die see,
skrik hy nie.
So 'n mens ry op die wolke,
op die son en die maan,
en swerf buite die vier seë.
Dood en lewe verander niks aan hom nie,
hoeveel minder voordeel en skade!"

Qu Quezi het vir Chang Wuzi gevra:
"Ek het my meester hoor sê:
die wyse bemoei hom nie met wêreldse sake nie.
Hy soek nie voordeel nie en vermy nie skade nie.
Hy soek niks nie en volg nie die Weg in die gewone sin nie.
Sonder om te praat, praat hy;
as hy praat, sê hy niks nie.
Hy swerf buite die stof en vuilgoed van die wêreld.
My meester het gedink dis vae, wilde praatjies.
Maar ek dink dis die wonderlike Weg.
Wat dink u?"
Chang Wuzi sê:
"Selfs die Geel Keiser sou deur hierdie woorde verwar word.
Hoe sou Confucius dit verstaan?
Jy is ook te haastig.
Jy sien 'n eier en wil dadelik 'n haan hoor kraai.
Jy sien 'n kruisboog en wil dadelik 'n gebraaide uil eet.
Laat ek iets lukraak vir jou sê,
en luister jy lukraak daarna.
Die wyse staan langs die son en die maan,
neem die heelal onder sy arm,
word een met alles,
laat die deurmekaarspul net so,
en gee niks om oor rang en status nie.
Gewone mense werk hulle af; die wyse is dom en eenvoudig.
Hy neem tienduisend jaar saam en maak dit een eenvoudige geheel.
Die tienduisend dinge is wat hulle is,
en almal word so saamgevat.
Hoe weet ek dat om lief te wees vir die lewe nie 'n dwaling is nie?
Hoe weet ek dat om die dood te vrees nie soos 'n kind is
wat van die huis af weggeraak het en nie weet hoe om terug te kom nie?
Lady Li was die dogter van die grenswag van Ai.
Toe die koning van Jin haar gevang het,
het sy gehuil tot haar klere sopnat was van trane.
Maar toe sy in die koning se paleis kom,
sy bed met hom deel en sy fyn vleis eet,
het sy spyt gekry dat sy ooit gehuil het.
Hoe weet ek dat die dooies nie spyt is
dat hulle ooit na die lewe verlang het nie?

Wie in die nag droom van wyn drink, huil dalk die volgende oggend.
Wie in die nag droom van huil, gaan dalk die volgende oggend jag.
Terwyl hy droom, weet hy nie dat hy droom nie.
In sy droom probeer hy selfs sy droom uitlê.
Eers wanneer hy wakker word, weet hy dat dit 'n droom was.
En daar is 'n groot ontwaking,
waarna ons sal weet dat dit alles 'n groot droom was.
Maar die dwase dink hulle is wakker.
Hulle dink hulle weet alles presies:
'Dit is die heerser, dit is die herder!' — hoe beperk!
Confucius en jy is albei besig om te droom.
En as ek sê dat jy droom, droom ek ook.
Hierdie woorde word die groot vreemdheid genoem.
Miskien sal daar ná tienduisend geslagte een groot wyse kom
wat die verklaring ken,
en dan sal dit wees asof hy oor oggend en aand gekom het.

Gestel ek en jy stry.
As jy wen en ek verloor, is jy dan regtig reg en ek regtig verkeerd?
As ek wen en jy verloor, is ek dan regtig reg en jy regtig verkeerd?
Is een van ons reg en een verkeerd?
Of is ons albei reg, of albei verkeerd?
Ek en jy kan dit nie weet nie,
en ander mense is net so in die duister.
Wie moet ek vra om tussen ons te besluit?
As ek iemand vra wat met jou saamstem,
hoe kan hy besluit as hy reeds met jou saamstem?
As ek iemand vra wat met my saamstem,
hoe kan hy besluit as hy reeds met my saamstem?
As ek iemand vra wat met ons albei verskil,
hoe kan hy besluit as hy reeds met ons albei verskil?
As ek iemand vra wat met ons albei saamstem,
hoe kan hy besluit as hy reeds met ons albei saamstem?
So kan nie ek nie, nie jy nie, en ook niemand anders weet nie.
Moet ons dan op nog iemand anders wag?

Die veranderende stemme wat mekaar nodig het,
is soos stemme wat mekaar nie nodig het nie.
Bring hulle in harmonie met die balans van die hemel,
laat hulle vrylik vloei,
en so kan jy jou jare uitleef.
Wat beteken dit om hulle in harmonie te bring met die balans van die hemel?
Dit beteken: wat reg is, is ook nie reg nie;
wat so is, is ook nie so nie.
As reg regtig reg is,
dan is die verskil tussen reg en verkeerd nie iets om oor te stry nie.
As wat so is regtig so is,
dan is die verskil tussen so en nie so nie, nie iets om oor te stry nie.
Vergeet die jare, vergeet die plig,
swerf in die grenslose,
en maak jou tuiste in die grenslose."

Die halfskaduwee het vir die skaduwee gevra:
"Netnou het jy geloop, en nou staan jy stil.
Netnou het jy gesit, en nou staan jy op.
Hoekom het jy geen eie wil nie?"
Die skaduwee sê:
"Is ek so omdat ek van iets afhanklik is?
En is wat ek van afhanklik is, ook weer van iets anders afhanklik?
Is ek afhanklik soos 'n slang van sy skubbe,
of 'n sonbesie van sy vlerke?
Hoe sou ek weet hoekom ek so is?
Hoe sou ek weet hoekom ek nie so is nie?"

Eendag het Zhuangzi gedroom hy is 'n skoenlapper.
'n Skoenlapper wat heerlik rondfladder,
gelukkig en heeltemal soos hy wou wees.
Hy het nie geweet dat hy Zhuangzi was nie.
Skielik het hy wakker geword,
en daar was hy, onmiskenbaar Zhuangzi.
Maar hy het nie geweet nie:
was hy Zhuangzi wat gedroom het hy is 'n skoenlapper,
of was hy 'n skoenlapper wat droom hy is Zhuangzi?
Tussen Zhuangzi en die skoenlapper moet daar tog 'n verskil wees.
Dit word die verandering van dinge genoem.