Hoofstukke 2–3

¹ Die engel van die aangesig het volgens die woord van die Here met Moses gepraat en gesê: "Skryf die volledige geskiedenis van die skepping op: hoe die Here God in ses dae al sy werke en alles wat Hy geskep het, voltooi het, en op die sewende dag sabbat gehou en dit vir alle eeue geheilig het, en dit as 'n teken vir al sy werke ingestel het."

² Want op die eerste dag het Hy die hemele geskep wat daarbo is, en die aarde en die waters en al die geeste wat voor Hom diens doen: die engele van die aangesig en die engele van die heiligmaking, die engele van die gees van die vuur en die engele van die gees van die winde, die engele van die gees van die wolke, van die duisternis, van die sneeu, van die hael en van die ryp, die engele van die stemme, van die donder en van die weerlig, die engele van die geeste van koue en hitte, van winter en lente, van herfs en somer, en van al die geeste van sy skepsele wat in die hemele en op die aarde is. Hy het ook die afgronde en die duisternis geskep, die aand en die nag, en die lig, die dagbreek en die dag, wat Hy in die kennis van sy hart voorberei het. ³ Toe het ons sy werke gesien, en ons het Hom geprys en voor Hom lof gebring oor al sy werke, want sewe groot werke het Hy op die eerste dag geskep.

⁴ Op die tweede dag het Hy die uitspansel in die middel van die waters geskep, en die waters is op daardie dag verdeel: die helfte daarvan het opgegaan bo die uitspansel, en die helfte het afgegaan onder die uitspansel wat in die middel oor die hele aarde was. Dit was die enigste werk wat God op die tweede dag geskep het.

⁵ Op die derde dag het Hy die waters beveel om van die hele aarde af weg te vloei na een plek, en die droë grond om te voorskyn te kom. ⁶ Die waters het gedoen soos Hy hulle beveel het: hulle het van die aarde af teruggetrek na een plek buite hierdie uitspansel, en die droë grond het te voorskyn gekom. ⁷ Op daardie dag het Hy vir hulle al die seë geskep, elkeen by sy eie versamelplek, en al die riviere, en die waters wat in die berge en oor die hele aarde saamkom, en al die mere, en al die dou van die aarde, en die saad wat gesaai word, en alles wat uitspruit, en die vrugtebome, en die bome van die woud, en die tuin van Eden, in Eden, en alle plante volgens hulle soort. Hierdie vier groot werke het God op die derde dag geskep.

⁸ Op die vierde dag het Hy die son en die maan en die sterre geskep en hulle aan die uitspansel van die hemel geplaas om lig te gee op die hele aarde, om oor die dag en die nag te heers en die lig van die duisternis te skei. ⁹ God het die son aangestel om 'n groot teken op die aarde te wees vir dae en vir sabbatte, vir maande en vir feeste, vir jare en vir sabbatsjare, vir jubileë en vir al die tye van die jare. ¹⁰ Die son skei die lig van die duisternis, en dit is daar vir voorspoed, sodat alles wat op die aarde uitspruit en groei, kan gedy. Hierdie drie soorte het Hy op die vierde dag gemaak.

Die skrywer noem net die son as teken vir die tye, en nie die maan nie. Hy wou hê dat die jaar volgens die son gereken word, en nie volgens die maan nie.

¹¹ Op die vyfde dag het Hy groot seemonsters in die dieptes van die waters geskep, want dit was die eerste wesens van vlees wat deur sy hande geskep is; ook die visse en alles wat in die waters beweeg, en alles wat vlieg, die voëls en al hulle soorte. ¹² Die son het oor hulle opgekom om hulle te laat gedy, en oor alles wat op die aarde was: alles wat uit die aarde uitspruit, al die vrugtebome en alle vlees. Hierdie drie soorte het Hy op die vyfde dag geskep.

¹³ Op die sesde dag het Hy al die diere van die aarde geskep, en al die vee, en alles wat op die aarde beweeg. ¹⁴ En ná dit alles het Hy die mens geskep: man en vrou het Hy hulle geskep. Hy het hom heerskappy gegee oor alles wat op die aarde en in die seë is, oor alles wat vlieg, oor die wilde diere en die vee, oor alles wat op die aarde beweeg, en oor die hele aarde. Oor dit alles het Hy hom heerskappy gegee. Hierdie vier soorte het Hy op die sesde dag geskep. ¹⁵ Altesaam was daar twee-en-twintig soorte. ¹⁶ Hy het al sy werk op die sesde dag voltooi: alles wat in die hemele en op die aarde is, in die seë en in die afgronde, in die lig en in die duisternis, en in alles.

¹⁷ Hy het aan ons 'n groot teken gegee, die sabbatdag: dat ons ses dae moet werk, maar op die sewende dag sabbat moet hou en van alle werk moet rus. ¹⁸ Al die engele van die aangesig en al die engele van die heiligmaking, hierdie twee groot groepe, het Hy beveel om saam met Hom in die hemel en op die aarde die sabbat te hou. ¹⁹ Hy het vir ons gesê: "Kyk, Ek sal vir My 'n volk afsonder uit al die volke, en hulle sal die sabbatdag hou. Ek sal hulle vir My heilig as my volk en hulle seën. Soos Ek die sabbatdag geheilig het en dit vir My heilig, so sal Ek hulle seën, en hulle sal my volk wees en Ek sal hulle God wees. ²⁰ Ek het die nageslag van Jakob uitgekies uit alles wat Ek gesien het. Ek het hom opgeskryf as my eersgebore seun en hom vir My geheilig vir ewig en altyd. Ek sal hulle die sabbatdag leer, sodat hulle daarop sabbat hou en van alle werk rus."

²¹ So het Hy daarin 'n teken geskep, waarvolgens hulle saam met ons op die sewende dag sabbat moet hou, om te eet en te drink en Hom te seën wat alles geskep het, net soos Hy vir Hom 'n eie volk bo alle volke geseën en geheilig het, en dat hulle saam met ons sabbat moet hou. ²² Hy het sy gebooie laat opstyg as 'n lieflike geur wat al die dae voor Hom aanvaarbaar is ...

²³ Daar was twee-en-twintig hoofde van die mensdom van Adam tot Jakob, en twee-en-twintig soorte werk is gemaak tot op die sewende dag. Hierdie een is geseënd en heilig, en die eerste is ook geseënd en heilig, en die een dien saam met die ander tot heiligmaking en seën. ²⁴ Aan hierdie een, Jakob en sy nageslag, is gegee dat hulle altyd die geseëndes en die heiliges van die eerste getuienis en wet sou wees, net soos Hy die sabbatdag op die sewende dag geheilig en geseën het.

Hier het waarskynlik 'n paar woorde uit die teks verlore geraak. Die bedoeling is dat die twee-en-twintig soorte werk van die skepping ooreenstem met die twee-en-twintig aartsvaders van Adam tot Jakob. "Hierdie een" is die sabbat, en "die eerste" is Jakob.

²⁵ Hy het hemel en aarde en alles wat Hy geskep het, in ses dae geskep, en God het die sewende dag heilig gemaak vir al sy werke. Daarom het Hy daaroor beveel dat elkeen wat daarop enige werk doen, moet sterf, en dat wie dit ontheilig, sekerlik moet sterf. ²⁶ Daarom moet jy die kinders van Israel beveel om hierdie dag te onderhou, sodat hulle dit heilig hou en daarop geen werk doen nie en dit nie ontheilig nie, want dit is heiliger as alle ander dae. ²⁷ Elkeen wat dit ontheilig, moet sekerlik sterf, en elkeen wat daarop enige werk doen, moet sekerlik vir ewig sterf, sodat die kinders van Israel hierdie dag deur al hulle geslagte kan onderhou en nie uit die land uitgeroei word nie; want dit is 'n heilige dag en 'n geseënde dag. ²⁸ Elkeen wat dit onderhou en daarop van al sy werk rus, sal heilig en geseënd wees deur al die dae, net soos ons.

²⁹ Verkondig en sê vir die kinders van Israel wat die wet van hierdie dag is: dat hulle daarop sabbat moet hou, en dat hulle dit nie in die dwaling van hulle harte moet verwaarloos nie; dat dit nie geoorloof is om daarop enige onbehoorlike werk te doen of daarop hulle eie plesier na te jaag nie; dat hulle daarop niks moet voorberei om te eet of te drink nie; en dat dit nie geoorloof is om water te skep, of om enige vrag deur hulle poorte in te bring of uit te dra wat hulle nie op die sesde dag in hulle wonings vir hulleself voorberei het nie. ³⁰ Hulle mag op daardie dag niks van huis tot huis in- of uitdra nie, want daardie dag is heiliger en meer geseënd as enige jubileumdag van die jubileë. Op hierdie dag het ons in die hemele sabbat gehou voordat dit aan enige vlees bekend gemaak is om daarop op die aarde sabbat te hou. ³¹ Die Skepper van alle dinge het dit geseën, maar Hy het nie alle volke en nasies geheilig om daarop sabbat te hou nie, net Israel. Net aan hulle het Hy toegelaat om daarop op die aarde te eet en te drink en sabbat te hou. ³² Die Skepper van alle dinge het hierdie dag geseën, wat Hy geskep het tot seën en heiligmaking en heerlikheid bo alle dae. ³³ Hierdie wet en getuienis is aan die kinders van Israel gegee as 'n ewige wet vir al hulle geslagte.

¹ In die ses dae van die tweede week het ons volgens die woord van God al die wilde diere, al die vee, al die voëls, alles wat op die aarde beweeg en alles wat in die water beweeg, volgens hulle soorte en volgens hulle gestaltes na Adam gebring: die wilde diere op die eerste dag, die vee op die tweede dag, die voëls op die derde dag, alles wat op die aarde beweeg op die vierde dag, en wat in die water beweeg op die vyfde dag. ² Adam het hulle almal elkeen by sy eie naam genoem, en soos hy hulle genoem het, so was hulle naam. ³ In hierdie vyf dae het Adam hulle almal gesien, mannetjie en wyfie, van elke soort wat op die aarde was. Maar hy was alleen en het geen hulp gevind wat by hom pas nie.

⁴ Die Here het vir ons gesê: "Dit is nie goed dat die mens alleen is nie. Laat ons vir hom 'n hulp maak wat by hom pas." ⁵ Die Here ons God het 'n diep slaap op hom laat val, en hy het geslaap. Hy het vir die vrou een rib uit sy ribbes geneem, en hierdie rib was die oorsprong van die vrou uit sy ribbes. Hy het die plek daarvan weer met vlees opgebou, en Hy het die vrou gebou. ⁶ Hy het Adam uit sy slaap wakker gemaak, en toe hy wakker word, het hy op die sesde dag opgestaan. Hy het haar na hom gebring, en hy het haar beken en vir haar gesê: "Dit is nou been van my bene en vlees van my vlees. Sy sal my vrou genoem word, omdat sy uit haar man geneem is." ⁷ Daarom sal man en vrou een wees, en daarom sal 'n man sy vader en sy moeder verlaat en sy vrou aankleef, en hulle sal een vlees wees.

⁸ In die eerste week is Adam geskep, en die rib, sy vrou. In die tweede week het Hy haar aan hom gewys. Om hierdie rede is die gebod gegee om in hulle onreinheid te bly: vir 'n seun sewe dae, en vir 'n dogter twee keer sewe dae. ⁹ Nadat Adam veertig dae voltooi het in die land waar hy geskep is, het ons hom in die tuin van Eden ingebring om dit te bewerk en op te pas. Maar sy vrou is op die tagtigste dag ingebring, en daarna het sy die tuin van Eden binnegegaan. ¹⁰ Om hierdie rede is die gebod op die hemelse tafels geskryf oor 'n vrou wat geboorte gee: "As sy 'n seun baar, moet sy sewe dae in haar onreinheid bly, volgens die eerste week van dae, en drie-en-dertig dae moet sy in die bloed van haar reiniging bly. Sy mag niks wat heilig is aanraak nie, en sy mag nie die heiligdom binnegaan nie, totdat sy hierdie dae voltooi het wat vir 'n seun voorgeskryf is. ¹¹ Maar as dit 'n dogter is, moet sy twee weke van dae in haar onreinheid bly, volgens die eerste twee weke, en ses-en-sestig dae in die bloed van haar reiniging. Altesaam is dit tagtig dae." ¹² Toe sy hierdie tagtig dae voltooi het, het ons haar in die tuin van Eden ingebring, want dit is heiliger as die hele res van die aarde, en elke boom wat daarin geplant is, is heilig. ¹³ Daarom is die voorskrif van daardie dae ingestel vir haar wat 'n seun of 'n dogter baar: dat sy niks wat heilig is mag aanraak nie, en nie die heiligdom mag binnegaan nie, totdat hierdie dae vir die seun of die dogter voltooi is. ¹⁴ Dit is die wet en die getuienis wat vir Israel neergeskryf is, sodat hulle dit al die dae kan onderhou.

¹⁵ In die eerste week van die eerste jubileum was Adam en sy vrou sewe jaar lank in die tuin van Eden, en hulle het dit bewerk en opgepas. Ons het hom werk gegee en hom geleer om alles te doen wat by die bewerking van die grond pas. ¹⁶ Hy het die tuin bewerk. Hy was naak en het dit nie geweet nie, en hy was nie skaam nie. Hy het die tuin teen die voëls en die wilde diere en die vee beskerm, en die vrugte daarvan bymekaargemaak en geëet, en die oorskot vir homself en vir sy vrou weggesit.

'n Jubileum is in hierdie boek 'n tydperk van 49 jaar: sewe "weke" van elk sewe jaar. Die hele geskiedenis word in jubileë en weke gereken.

¹⁷ Ná die voltooiing van die sewe jaar wat hy daar deurgebring het, presies sewe jaar, in die tweede maand, op die sewentiende dag van die maand, het die slang gekom en nader aan die vrou gegaan. Die slang het vir die vrou gesê: "Het God julle beveel en gesê: 'Julle mag nie van al die bome van die tuin eet nie'?" ¹⁸ Sy het vir die slang gesê: "Van al die vrugte van die bome van die tuin het God vir ons gesê: 'Eet.' Maar van die vrug van die boom wat in die middel van die tuin is, het God vir ons gesê: 'Julle mag nie daarvan eet nie, en julle mag dit ook nie aanraak nie, sodat julle nie sterf nie.'" ¹⁹ Die slang het vir die vrou gesê: "Julle sal gewis nie sterf nie. God weet dat julle oë oopgaan op die dag as julle daarvan eet, en julle sal soos gode wees en goed en kwaad ken." ²⁰ Die vrou het gesien dat die boom aangenaam en lieflik vir die oog was, en dat sy vrugte goed was om te eet, en sy het daarvan geneem en geëet. ²¹ Nadat sy eers haar skaamte met vyeblare bedek het, het sy daarvan aan Adam gegee, en hy het geëet. Toe is sy oë geopen, en hy het gesien dat hy naak was. ²² Hy het vyeblare geneem en aan mekaar vasgewerk, vir hom 'n voorskoot gemaak en sy skaamte bedek.

²³ God het die slang vervloek en was vir ewig kwaad vir hom ... ²⁴ Hy was ook kwaad vir die vrou, omdat sy na die stem van die slang geluister en geëet het, en Hy het vir haar gesê: "Ek sal jou smart en jou pyne baie groot maak. Met smart sal jy kinders baar, en jy sal terugkeer na jou man, en hy sal oor jou heers." ²⁵ Ook vir Adam het Hy gesê: "Omdat jy na die stem van jou vrou geluister het en geëet het van die boom waarvan Ek jou beveel het om nie te eet nie, is die aarde vervloek om jou ontwil. Dorings en distels sal dit vir jou voortbring, en jy sal jou brood eet in die sweet van jou aangesig, totdat jy terugkeer na die aarde waaruit jy geneem is; want jy is aarde, en tot aarde sal jy terugkeer." ²⁶ Hy het vir hulle klere van vel gemaak en hulle daarmee aangetrek, en Hy het hulle uit die tuin van Eden weggestuur.

²⁷ Op die dag toe Adam uit die tuin uitgegaan het, het hy as 'n lieflike geur 'n offer gebring: wierook, galbanum, stakte en speserye, in die môre met die opkoms van die son, vanaf die dag toe hy sy skaamte bedek het. ²⁸ Op daardie dag is die mond van al die wilde diere, die vee, die voëls, alles wat loop en alles wat beweeg, toegesluit, sodat hulle nie meer kon praat nie; want hulle het almal met een lip en een tong met mekaar gepraat.

Die skrywer neem aan dat die diere tot op daardie dag kon praat, soos die slang in die tuin, en dat mense en diere een taal gehad het.

²⁹ Hy het alle vlees wat in die tuin van Eden was, uit die tuin van Eden weggestuur, en alle vlees is volgens sy soorte en gestaltes verstrooi na die plekke wat vir hulle geskep is. ³⁰ Aan Adam alleen, uit al die wilde diere en die vee, het Hy iets gegee om sy skaamte te bedek. ³¹ Daarom is op die hemelse tafels voorgeskryf vir almal wat die oordeel van die wet ken, dat hulle hul skaamte moet bedek en hulleself nie moet ontbloot soos die nasies hulleself ontbloot nie.

³² Op die nuwemaan van die vierde maand het Adam en sy vrou uit die tuin van Eden uitgegaan, en hulle het in die land Elda gewoon, in die land waar hulle geskep is. ³³ Adam het sy vrou Eva genoem. ³⁴ Hulle het geen seun gehad tot die eerste jubileum nie, en daarna het hy haar beken. ³⁵ Hy het die grond bewerk soos hy in die tuin van Eden geleer is.