Wat vertel van die eerste uittog wat die vindingryke Don Quijote van die huis af gemaak het

Toe hierdie voorbereidings afgehandel was, wou hy nie langer wag om sy plan uit te voer nie. Die gedagte aan alles wat die wêreld deur sy uitstel verloor, het hom aangejaag: soveel onreg om reg te stel, griewe om te herstel, onregverdighede om goed te maak, misbruike om uit die weg te ruim en pligte om na te kom. Sonder om iemand van sy voorneme te vertel, en sonder dat iemand hom gesien het, het hy een oggend voor dagbreek (op een van die warmste dae van Julie) sy wapenrusting aangetrek, met sy aanmekaargelapte helm op Rocinante geklim, sy skild vasgegord, sy lans gevat en by die agterdeur van die werf uitgery die vlakte in, uiters tevrede en in sy noppies oor hoe maklik hy 'n begin met sy groot onderneming gemaak het. Maar skaars was hy op die oop vlakte, of 'n verskriklike gedagte het hom getref, een wat hom byna die hele onderneming heel aan die begin laat opgee het. Dit het hom te binne geskiet dat hy nog nie tot ridder geslaan was nie, en dat hy volgens die wet van die ridderskap nie wapens teen enige ridder kon of mog opneem nie. En selfs as hy wel geslaan was, moes hy as nuweling-ridder 'n wit wapenrusting dra, sonder 'n wapenteken op sy skild, totdat hy een deur sy dapperheid verdien het. Hierdie oorwegings het hom laat aarsel, maar sy malligheid was sterker as enige rede, en hy het besluit om hom deur die eerste die beste ridder wat hy teëkom tot ridder te laat slaan, volgens die voorbeeld van ander in dieselfde posisie, soos hy gelees het in die boeke wat hom in hierdie toestand gebring het. Wat die wit wapenrusting betref, het hy besluit om syne by die eerste geleentheid te skuur totdat dit witter as 'n hermelyn is. So het hy homself getroos en sy pad voortgesit, die pad wat sy perd gekies het, want hy het geglo dat juis daarin die wese van avonture lê.

So op pad, het ons splinternuwe avonturier voortgery en met homself gepraat: "Wie weet of die wyse wat eendag die ware geskiedenis van my beroemde dade bekend maak, nie my eerste uittog in die vroeë oggend só sal beskryf nie? 'Skaars het die rooiwangige Apollo die goue drade van sy blink hare oor die aangesig van die wye, ruim aarde uitgesprei, skaars het die voëltjies met hul bont geverfde vere hul note gestem om met soet en heuningsoet harmonie die koms van die rosige Dagbreek te groet, wat die sagte bed van haar jaloerse eggenoot verlaat het en aan die sterflinge verskyn het by die poorte en balkonne van die horison van La Mancha, of die beroemde ridder Don Quijote van La Mancha het die lui dons verlaat, sy vermaarde strydros Rocinante bestyg en die eeue-oue en beroemde Campo de Montiel begin deurkruis.'" En dit was inderdaad presies waar hy op daardie oomblik gery het. "Gelukkig die eeu, gelukkig die tyd," het hy voortgegaan, "waarin my roemryke dade bekend gemaak sal word, dade wat dit waardig is om in brons gegiet, in marmer gebeitel en op doek geskilder te word, as 'n gedenkteken vir altyd. En u, o wyse towenaar, wie u ook al is, aan wie dit sal val om die kroniekskrywer van hierdie wonderbaarlike geskiedenis te wees, vergeet tog nie, ek smeek u, my goeie Rocinante nie, die getroue metgesel op al my weë en omswerwinge." Kort daarna het hy weer losgebars, asof hy werklik smoorverlief was: "O Prinses Dulcinea, vrouwe van hierdie gevange hart, 'n swaar onreg het u my aangedoen deur my met minagting weg te stuur en my met onverbiddelike hardvogtigheid uit die teenwoordigheid van u skoonheid te verban. O vrouwe, wees so goed om hierdie hart, u vasal, te onthou, wat so in angs om u liefde wegkwyn."

So het hy aangegaan en hierdie en ander onsin aanmekaargeryg, alles in die styl wat sy boeke hom geleer het, en hul taal nagepraat so goed as wat hy kon. En die hele tyd het hy so stadig gery, en die son het so vinnig en met soveel vuur geklim, dat dit genoeg was om sy brein te laat smelt, as hy een gehad het. Byna die hele dag het hy gereis sonder dat iets merkwaardigs met hom gebeur het, en dit het hom moedeloos gemaak, want hy was haastig om iemand raak te loop op wie hy die krag van sy sterk arm kon toets.

Daar is skrywers wat sê die eerste avontuur wat hy beleef het, was dié by Puerto Lápice. Ander sê dit was dié van die windmeulens. Maar wat ek hieroor uitgevind het, en wat ek in die annale van La Mancha geskryf gevind het, is dat hy die hele dag op pad was, en dat hy en sy knol teen die aand doodmoeg en honger was. Toe hy rondom hom kyk of hy nie 'n kasteel of 'n herdershut kon sien waar hy kon uitrus en sy groot nood kon verlig nie, het hy nie ver van sy pad af nie 'n herberg gewaar. Dit was vir hom so welkom soos 'n ster wat hom na die poorte, as nie die paleise nie, van sy verlossing lei, en hy het sy pas versnel en dit bereik net toe die nag begin val. By die deur het twee jong vroue gestaan, "meisies van die distrik" soos hulle genoem word, wat saam met 'n paar muildrywers wat toevallig daardie nag by die herberg oorgebly het, op pad was na Sevilla. En omdat alles wat ons avonturier gesien of gedink het, wat ook al gebeur, vir hom gelyk het asof dit was en gebeur soos in sy boeke, het hy die herberg, die oomblik toe hy dit sien, in sy verbeelding as 'n kasteel voorgestel, met sy vier torings en spitse van blink silwer, en hy het nie die ophaalbrug en die grag en al die ander toebehore vergeet wat sulke kastele gewoonlik het nie. Na hierdie herberg, wat vir hom 'n kasteel was, het hy aangery, en 'n entjie daarvandaan het hy Rocinante ingehou, in die hoop dat een of ander dwerg op die kantele sou verskyn en met 'n trompetstoot sou aankondig dat 'n ridder die kasteel nader. Maar toe hy sien dat hulle daarmee draal, en dat Rocinante haastig was om by die stal te kom, het hy na die herbergdeur gery, en die twee lewenslustige nooiens gewaar wat daar gestaan het. Vir hom het hulle gelyk na twee skone jonkvroue of lieflike dames wat by die kasteelpoort hul gemak geniet.

"Mozas del partido", meisies van die distrik, was in Cervantes se tyd 'n beleefde woord vir prostitute.

Op daardie oomblik het dit so gebeur dat 'n varkwagter, wat deur die stoppelland 'n trop varke bymekaar gemaak het (want, sonder om ekskuus te vra, dis wat hulle genoem word), op sy horing geblaas het om hulle bymekaar te kry. Dadelik het dit vir Don Quijote gelyk na presies wat hy verwag het: die sein van een of ander dwerg wat sy aankoms aankondig. En so, uitermate tevrede, het hy na die herberg en die dames gery. Toe hulle so 'n man in volle wapenrusting met lans en skild sien aankom, het hulle verskrik omgedraai om die herberg in te vlug. Maar Don Quijote, wat uit hul vlug hul vrees afgelei het, het sy kartonvisier opgelig, sy droë, stowwerige gesig gewys, en met 'n hoflike houding en sagte stem hulle aangespreek: "U edeles hoef nie te vlug of enige onbeskoftheid te vrees nie, want dit pas nie by die orde van die ridderskap wat ek beoefen om dit aan enigiemand aan te doen nie, nog minder aan sulke hooggebore jonkvroue as wat u voorkoms verkondig dat u is." Die meisies het na hom gekyk en hul oë gerek om die gelaatstrekke uit te maak wat die lomp visier verberg het. Maar toe hulle hoor dat hulle jonkvroue genoem word, iets wat so ver van hul beroep af was, kon hulle hul lag nie keer nie. Dit het Don Quijote verontwaardig gemaak, en hy het gesê: "Beskeidenheid pas die skone, en boonop is lag sonder rede groot dwaasheid. Dit sê ek egter nie om u te kwets of te vertoorn nie, want my begeerte is niks anders as om u te dien nie."

Die onverstaanbare taal en die onbelowende voorkoms van ons ridder het die dames net nog harder laat lag, en dit het sy ergernis weer laat toeneem. Die saak sou dalk verder gegaan het as die herbergier nie op daardie oomblik uitgekom het nie, 'n baie vet man en daarom 'n baie vreedsame een. Toe hy hierdie belaglike figuur sien, geklee in 'n wapenrusting wat net so min bymekaar gepas het as sy saal, toom, lans, skild of borsharnas, was hy glad nie ongeneë om saam met die nooiens te lag nie. Maar eintlik het hy groot ontsag gehad vir so 'n ingewikkelde wapentuig, en hy het gedink dis beter om hom mooi aan te spreek. Hy het dus gesê: "Heer Ridder, as u Genade 'n slaapplek soek, behalwe die bed (want daar is nie een in die herberg nie), is daar van alles anders hier genoeg." Don Quijote het die eerbiedige houding opgemerk van die slotvoog van die vesting (want so het herberg en herbergier in sy oë gelyk), en geantwoord: "Heer Kastelein, vir my is enigiets genoeg, want

'My wapens is my enigste kleed,
my enigste rus die stryd.'"

Die herbergier het gedink dat hy hom Kastelein noem omdat hy hom vir 'n "eerbare Kastiliaan" aangesien het, al was hy eintlik 'n Andalusiër, een van die strand van Sanlúcar, 'n dief so slu soos Cacus en so vol streke soos 'n student of 'n page. "In daardie geval," het hy gesê,

"'Is u bed die harde rots,
u slaap: om altyd wag te hou;'

en as dit so is, kan u maar afklim en gerus reken op soveel slapeloosheid onder hierdie dak as wat u wil, vir 'n hele jaar, om nie eens van een nag te praat nie." Met dié woorde het hy nader gekom om die stiebeuel vir Don Quijote vas te hou, wat met groot moeite en inspanning afgeklim het (want hy het die hele dag nog niks geëet nie), en toe het hy die herbergier opdrag gegee om goed na sy perd om te sien, want dit was die beste stuk vleis wat nog ooit brood op hierdie aarde geëet het. Die herbergier het die perd van kop tot stert bekyk, maar hom nie so goed gevind as wat Don Quijote gesê het nie, nie eens half so goed nie. Hy het hom op stal gesit en teruggekom om te sien wat sy gas verlang. Die nooiens, wat teen dié tyd vrede met hom gemaak het, was besig om hom van sy wapenrusting te verlos. Hulle het sy borsplaat en rugstuk afgehaal, maar hulle het nie geweet of gesien hoe om sy keelstuk oop te maak of sy noodhelm af te haal nie, want hy het dit met groen linte vasgemaak, en omdat die knope nie losgemaak kon word nie, sou dit afgesny moes word. Dit wou hy egter vir geen geld in die wêreld toelaat nie, en so het hy die hele aand met sy helm op gesit, die snaaksste en vreemdste figuur wat jy jou kan voorstel. En terwyl hulle sy wapenrusting afhaal, het hy die twee vroumense wat daarmee besig was vir hoë dames van die kasteel aangesien en baie opgewek vir hulle gesê:

"Nooit was daar sekerlik 'n ridder
so deur dames opgepas
as Don Quijote, so genoem,
toe hy van sy dorp af was;
met meisies wat hom self versorg,
prinsesse by sy knol—

—of eerder Rocinante, want dit, my dames, is my perd se naam, en Don Quijote van La Mancha is my eie. Want hoewel ek nie van plan was om my bekend te maak voordat my dade in u diens en tot u eer my bekend gemaak het nie, het die noodsaak om daardie ou ballade van Lancelot by die huidige geleentheid aan te pas, u my naam heeltemal te vroeg laat weet. Maar daar sal 'n tyd kom wanneer u edeles sal beveel en ek sal gehoorsaam, en dan sal die krag van my arm wys hoe graag ek u wil dien."

"Castellano" beteken in Spaans sowel "kasteelheer" as "Kastiliaan", iemand van Kastilië. Die herbergier en Don Quijote se versreëls kom albei uit dieselfde ou Spaanse ballade.

Die ou Spaanse ballade oor Lancelot begin: "Nooit was daar 'n ridder so deur dames bedien soos Lancelot toe hy uit Brittanje gekom het." Don Quijote sit net sy eie naam in.

Die meisies, wat nie gewoond was om sulke hoogdrawende taal te hoor nie, het niks gehad om te antwoord nie. Hulle het hom net gevra of hy iets wou eet. "Ek sal graag 'n stukkie van iets eet," het Don Quijote gesê, "want ek voel dit sal baie gepas wees." Dit was toevallig 'n Vrydag, en in die hele herberg was daar niks behalwe 'n paar stukke van die vis wat hulle in Kastilië "abadejo" noem, in Andalusië "bacallao", op party plekke "curadillo" en op ander plekke "forelletjie". Hulle het hom dus gevra of hy dink hy kan forelletjie eet, want daar was nie ander vis om vir hom te gee nie. "As daar genoeg forelletjies is," het Don Quijote gesê, "sal dit op dieselfde neerkom as een forel, want dis vir my om 't ewe of ek agt reale in kleingeld kry of een stuk van agt. Boonop kan dit wees dat hierdie forelletjies soos kalfsvleis is, wat beter is as beesvleis, of soos boklam, wat beter is as bok. Maar wat dit ook al is, laat dit gou kom, want die las en druk van die wapens kan nie gedra word sonder iets vir die binnekant nie." Hulle het vir hom by die deur van die herberg 'n tafel gedek, ter wille van die vars lug, en die herbergier het vir hom 'n porsie sleg geweekte en nog slegter gaargemaakte stokvis gebring, en 'n stuk brood so swart en beskimmeld soos sy eie wapenrusting. Maar dit was 'n lagwekkende gesig om hom te sien eet, want met sy helm op en die visier omhoog kon hy met sy eie hande niks in sy mond sit nie, tensy iemand anders dit vir hom daar insit, en hierdie diens het een van die dames hom bewys. Maar om hom iets te drink te gee, was onmoontlik, of sou dit gewees het as die herbergier nie 'n riet uitgehol het nie. Hy het die een punt in Don Quijote se mond gesit en die wyn deur die ander punt in hom ingegooi. Dit alles het hy geduldig verdra, eerder as om die linte van sy helm deur te sny.

"Truchuela", letterlik "forelletjie", was 'n ander naam vir gesoute stokvis (gedroogde kabeljou), en het niks met forel te doen nie.

Terwyl dit aan die gang was, het daar 'n varkkastreerder by die herberg aangekom wat, toe hy nader kom, vier of vyf keer op sy rietfluit geblaas het. Daarmee was Don Quijote heeltemal oortuig dat hy in een of ander beroemde kasteel was, dat hulle hom met musiek onthaal, dat die stokvis forel was, die brood van die witste, die vroumense dames en die herbergier die kasteelheer. Daarom was hy van mening dat sy onderneming en uittog nie tevergeefs was nie. Maar dit het hom steeds gekwel dat hy nog nie tot ridder geslaan was nie, want dit was vir hom duidelik dat hy nie wettig enige avontuur kon aanpak sonder om die orde van die ridderskap te ontvang nie.