Hoofstuk 3
Vuur, dag en nag
Agni, die Dageraad, die Nag en die Son
Lofsang aan Agni (1.1)
1 Ek prys Agni, die uitverkore priester,
God, dienaar van die offer,
die roeppriester, mildste gewer van skatte.
God, dienaar van die offer,
die roeppriester, mildste gewer van skatte.
2 Agni is werd om geprys te word
deur die lewendes soos deur die sieners van ouds.
Hy sal die gode hierheen bring.
deur die lewendes soos deur die sieners van ouds.
Hy sal die gode hierheen bring.
3 Deur Agni verkry die mens rykdom,
ja, oorvloed wat dag na dag groei,
ryk aan helde, vol roem.
ja, oorvloed wat dag na dag groei,
ryk aan helde, vol roem.
4 Agni, die volmaakte offer
wat U van alle kante omvou,
gaan waarlik na die gode.
wat U van alle kante omvou,
gaan waarlik na die gode.
5 Mag Agni, die priester met die wyse gemoed,
waaragtig, groot in roem,
die God, hierheen kom saam met die gode.
waaragtig, groot in roem,
die God, hierheen kom saam met die gode.
6 Watter seën U ook al, Agni,
aan U aanbidder sal skenk,
dit, Angiras, is waarlik U waarheid.
aan U aanbidder sal skenk,
dit, Angiras, is waarlik U waarheid.
7 Na U, wat die nag verdryf, o Agni,
kom ons dag na dag met gebed
en bring U ons eerbied –
kom ons dag na dag met gebed
en bring U ons eerbied –
8 U, heerser van die offers,
wag van die ewige Orde, Stralende,
wat groei in U eie woning.
wag van die ewige Orde, Stralende,
wat groei in U eie woning.
9 Wees vir ons maklik om te nader,
soos 'n vader vir sy seun:
Agni, bly by ons tot ons heil.
soos 'n vader vir sy seun:
Agni, bly by ons tot ons heil.
Dit is die heel eerste lied van die Rigveda, en die hele versameling begin met die naam van Agni. Agni is die vuur op die altaar, die priester onder die gode wat die offergawes na die hemel dra en die gode na die offer roep. Angiras in vers 6 is hier 'n eretitel van Agni self.
Die Dageraad (1.113)
1 Hierdie lig het gekom, die mooiste van alle ligte;
gebore is die skitterende glans wat ver strek.
Die Nag, weggestuur sodat Savitar kan opkom,
het plek gemaak waar die Môre gebore kan word.
gebore is die skitterende glans wat ver strek.
Die Nag, weggestuur sodat Savitar kan opkom,
het plek gemaak waar die Môre gebore kan word.
2 Die Skone, die Helder, kom met haar wit kroos;
aan haar het die Donker haar woning afgestaan.
Verwant, onsterflik, die een agter die ander,
trek die twee hemelse susters voort en wissel van kleur.
aan haar het die Donker haar woning afgestaan.
Verwant, onsterflik, die een agter die ander,
trek die twee hemelse susters voort en wissel van kleur.
3 Een en eindeloos is die Susters se pad;
deur die gode geleer, reis hulle om die beurt.
Mooi van vorm, verskillend van kleur, en tog eensgesind,
bots die Nag en die Dageraad nie, en staan ook nie stil nie.
deur die gode geleer, reis hulle om die beurt.
Mooi van vorm, verskillend van kleur, en tog eensgesind,
bots die Nag en die Dageraad nie, en staan ook nie stil nie.
4 Helder leidster van blye klanke – ons oë sien haar;
pragtig van kleur het sy die poorte oopgemaak.
Sy het die wêreld wakker geroer en ons rykdom gewys:
die Dageraad het elke lewende wese gewek.
pragtig van kleur het sy die poorte oopgemaak.
Sy het die wêreld wakker geroer en ons rykdom gewys:
die Dageraad het elke lewende wese gewek.
5 Die ryk Dageraad laat die opgekrulde slaper opstaan,
die een vir genot, die ander vir rykdom of aanbidding,
en dié wat min kon sien, sodat hulle ver kan kyk.
Die Dageraad het al die lewende wesens gewek.
die een vir genot, die ander vir rykdom of aanbidding,
en dié wat min kon sien, sodat hulle ver kan kyk.
Die Dageraad het al die lewende wesens gewek.
6 Die een tot hoë heerskappy, die ander tot verhewe roem,
die een om sy wins na te jaag, die ander sy arbeid:
almal om elkeen sy eie roeping te sien –
die Dageraad het alles gewek wat beweeg.
die een om sy wins na te jaag, die ander sy arbeid:
almal om elkeen sy eie roeping te sien –
die Dageraad het alles gewek wat beweeg.
7 Ons sien haar daar, die Kind van die Hemel, sigbaar,
die jong meisie wat bloos in haar blink kleed.
U, vorstin oor alle aardse skatte,
gloei oor ons hier, goedgunstige Dageraad, vanoggend.
die jong meisie wat bloos in haar blink kleed.
U, vorstin oor alle aardse skatte,
gloei oor ons hier, goedgunstige Dageraad, vanoggend.
8 Sy, die eerste van die eindelose môres wat nog kom,
volg die pad van die môres wat verby is.
Die Dageraad, wanneer sy opkom, stuur die lewendes uit;
wie dood is, wek sy nie uit sy slaap nie.
volg die pad van die môres wat verby is.
Die Dageraad, wanneer sy opkom, stuur die lewendes uit;
wie dood is, wek sy nie uit sy slaap nie.
9 Omdat U, Dageraad, Agni laat aansteek het
en met die oog van die Son die skepping onthul het,
en die mense wakker gemaak het om te aanbid,
het U vir die gode 'n edele diens bewys.
en met die oog van die Son die skepping onthul het,
en die mense wakker gemaak het om te aanbid,
het U vir die gode 'n edele diens bewys.
10 Hoe lank nog, en hulle sal saam wees –
die Dagerade wat geskyn het en dié wat nog sal skyn?
Sy verlang vurig na die vroeëre Dagerade,
en gaan blymoedig voort, stralend saam met die ander.
die Dagerade wat geskyn het en dié wat nog sal skyn?
Sy verlang vurig na die vroeëre Dagerade,
en gaan blymoedig voort, stralend saam met die ander.
11 Heen is die mense wat in die dae voor ons
die opkoms van die vroeëre Môre aanskou het.
Ons, ons die lewendes, sien nou haar glans,
en hulle kom nader wat haar na ons sal sien.
die opkoms van die vroeëre Môre aanskou het.
Ons, ons die lewendes, sien nou haar glans,
en hulle kom nader wat haar na ons sal sien.
12 Verjaagster van vyande, uit die Orde gebore, beskermster van die Orde,
gewer van vreugde, wekker van alle lieflike stemme,
goedgunstig, wat voedsel bring vir die gode se genot:
skyn oor ons hier, helderste, o Dageraad, vanoggend.
gewer van vreugde, wekker van alle lieflike stemme,
goedgunstig, wat voedsel bring vir die gode se genot:
skyn oor ons hier, helderste, o Dageraad, vanoggend.
13 Van ewige dae af het die Dageraad geskyn, die Godin,
en vandag wys sy hierdie lig, met rykdom toegerus.
So sal sy skyn op die dae wat kom;
onsterflik trek sy voort in haar eie krag, sonder verval.
en vandag wys sy hierdie lig, met rykdom toegerus.
So sal sy skyn op die dae wat kom;
onsterflik trek sy voort in haar eie krag, sonder verval.
14 Aan die soom van die lug het sy in prag geskyn;
die Godin het die sluier van die duisternis afgewerp.
Sy wek die wêreld met pers perde;
op haar goed ingespande wa kom die Dageraad nader.
die Godin het die sluier van die duisternis afgewerp.
Sy wek die wêreld met pers perde;
op haar goed ingespande wa kom die Dageraad nader.
15 Sy bring al die seëninge wat die lewe onderhou,
sy wys haarself en stuur skitterende glans uit.
Laaste van die tallose môres wat verdwyn het,
eerste van die helder môres wat kom, het die Dageraad opgestaan.
sy wys haarself en stuur skitterende glans uit.
Laaste van die tallose môres wat verdwyn het,
eerste van die helder môres wat kom, het die Dageraad opgestaan.
16 Staan op! Die asem, die lewe, het ons weer bereik;
die duisternis is verby en die lig kom nader.
Sy het vir die Son 'n pad oopgelaat om te reis;
ons het aangekom waar mense hul lewe verleng.
die duisternis is verby en die lig kom nader.
Sy het vir die Son 'n pad oopgelaat om te reis;
ons het aangekom waar mense hul lewe verleng.
17 Terwyl hy die lof van die stralende Môres sing,
staan die priester, die digter, op met die weefsel van sy lied.
Skyn dan vandag, ryk Meisie, op hom wat U prys;
skyn op ons die gawe van lewe en nageslag neer.
staan die priester, die digter, op met die weefsel van sy lied.
Skyn dan vandag, ryk Meisie, op hom wat U prys;
skyn op ons die gawe van lewe en nageslag neer.
18 Die Dagerade wat seuns gee, almal helde, en beeste en perde,
wat skyn oor die man wat offergawes bring –
mag die man wat die Soma pers, hulle verkry
wanneer hy sy blye liedere eindig, harder as die stem van Vayu.
wat skyn oor die man wat offergawes bring –
mag die man wat die Soma pers, hulle verkry
wanneer hy sy blye liedere eindig, harder as die stem van Vayu.
19 Moeder van die gode, Aditi se glansgestalte,
vaandel van die offer, skyn verhewe uit.
Staan op, en skenk lof aan ons toewyding;
U wat alles gee, maak ons die eerstes onder die volk.
vaandel van die offer, skyn verhewe uit.
Staan op, en skenk lof aan ons toewyding;
U wat alles gee, maak ons die eerstes onder die volk.
20 Watter skitterende rykdom die Dagerade ook al bring
om die man te seën wat lof en aanbidding bring –
mag Mitra en Varuna dit aan ons skenk,
en Aditi en Sindhu, Aarde en Hemel.
om die man te seën wat lof en aanbidding bring –
mag Mitra en Varuna dit aan ons skenk,
en Aditi en Sindhu, Aarde en Hemel.
Ushas, die Dageraad, is die godin wat elke oggend die nag wegdryf en mens en dier wakker maak; sy is die Kind van die Hemel en die suster van die Nag. Sy is een van die gewildste godinne in die Rigveda en word in sowat twintig liedere besing. Sindhu in vers 20 is die Indusrivier.
Die Nag (10.127)
1 Met al haar oë kyk die Godin, die Nag, uit
terwyl sy op menige plek nader kom:
sy het al haar heerlikheid aangetrek.
terwyl sy op menige plek nader kom:
sy het al haar heerlikheid aangetrek.
2 Onsterflik het sy die wildernis gevul,
die Godin het hoogte en diepte gevul:
sy oorwin die duisternis met haar lig.
die Godin het hoogte en diepte gevul:
sy oorwin die duisternis met haar lig.
3 Die Godin het, terwyl sy kom,
die Dageraad, haar Suster, in haar plek gestel:
en dan verdwyn die duisternis.
die Dageraad, haar Suster, in haar plek gestel:
en dan verdwyn die duisternis.
4 Wees ons dan hierdie nag genadig, o U
by wie ons ingekeer het
soos voëls na hul nes in die boom.
by wie ons ingekeer het
soos voëls na hul nes in die boom.
5 Die dorpsmense het hul huise opgesoek,
en alles wat loop en alles wat vlieg,
selfs die valke wat op prooi uit is.
en alles wat loop en alles wat vlieg,
selfs die valke wat op prooi uit is.
6 Hou die wolfwyfie en die wolf weg,
o Urmya, hou die dief weg;
wees vir ons maklik om deur te kom.
o Urmya, hou die dief weg;
wees vir ons maklik om deur te kom.
7 Duidelik het sy na my gekom,
sy wat die donker met die rykste kleure tooi:
o Môre, vee dit uit soos skulde.
sy wat die donker met die rykste kleure tooi:
o Môre, vee dit uit soos skulde.
8 Hierdie liedere het ek soos koeie na U gebring.
O Nag, U Kind van die Hemel, aanvaar
hierdie lofsang soos vir 'n oorwinnaar.
O Nag, U Kind van die Hemel, aanvaar
hierdie lofsang soos vir 'n oorwinnaar.
Ratri, die Nag, is die suster van Ushas, die Dageraad. Sy is hier nie die duisternis self nie, maar die sterrenag met haar "oë", wat die donker met haar lig oorwin en mense en diere veilig na hul rusplek bring. Urmya in vers 6 is waarskynlik 'n ander naam vir die Nag.
Die Gayatri: aan Savitar (3.62)
10 Mag ons die uitnemende glans verkry
van Savitar, die God:
so mag hy ons gebede aanwakker.
van Savitar, die God:
so mag hy ons gebede aanwakker.
11 Met begrip, met erns,
vra ons van Savitar, die God,
ons deel van voorspoed.
vra ons van Savitar, die God,
ons deel van voorspoed.
12 Mense, sangers, aanbid Savitar, die God,
met lofsang en heilige rites,
aangedryf deur die drang van hul gedagtes.
met lofsang en heilige rites,
aangedryf deur die drang van hul gedagtes.
Vers 10 is die Gayatri-mantra, die bekendste vers uit die Veda's, wat Hindoes vandag nog daagliks bid, veral by sonop. Dit is gerig aan Savitar, die son as die god wat alles wek en aan die gang sit, en die lied word aan die siener Vishvamitra toegeskryf. Die naam Gayatri is dié van die versmaat: drie reëls van agt lettergrepe elk.