Elfuur. Stephen stap alleen op die strand by Sandymount. Ons hoor net sy gedagtes: oor sien en hoor, oor sy moeder, oor Parys, oor die see, 'n dooie hond en 'n verdronke man. Dit is een van die moeilikste hoofstukke – laat die beelde maar oor jou spoel. – By Homeros: Proteus, die seegod wat voortdurend van gedaante verander.

Onontkombare modaliteit van die sigbare: ten minste dit, al is dit niks meer nie, gedink deur my oë. Handtekeninge van alle dinge is ek hier om te lees, seekuit en seewrak, die naderende gety, daardie verroeste stewel. Snotgroen, blousilwer, roes: gekleurde tekens. Grense van die diafane. Maar hy voeg by: in liggame. Dan was hy van hulle bewus liggame voor van hulle gekleur. Hoe? Deur sy klapperdop teen hulle te stamp, sowaar. Stadig nou. Kaal was hy en 'n miljoenêr, maestro di color che sanno. Grens van die diafane in. Waarom in? Diafaan, adiafaan. As jy jou vyf vingers daardeur kan steek, is dit 'n hek, indien nie, 'n deur. Maak jou oë toe en sien.

Stephen het sy oë toegemaak om sy stewels krakende wier en skulpe te hoor vergruis. Jy loop in elk geval daardeur, hoe ook al. Ek loop, een tree op 'n slag. 'n Baie kort ruimte van tyd deur baie kort tye van ruimte. Vyf, ses: die nacheinander. Presies: en dit is die onontkombare modaliteit van die hoorbare. Maak jou oë oop. Nee. Jesus! As ek van 'n krans afval wat oor sy voet uitstulp, deur die nebeneinander val, onontkombaar! Ek kom lekker reg in die donker. My essehoutswaard hang aan my sy. Tik daarmee: dis wat hulle doen. My twee voete in sy stewels is aan die punte van sy bene, nebeneinander. Klink solied: gemaak deur die hamer van Los Demiurgos. Loop ek die ewigheid in langs Sandymount-strand? Kraak, krak, kriek, kriek. Wilde seegeld. Meester Deasy ken hul a'.

Wil jy nie na Sandymount kom nie,
Madeline die merrie?

Ritme begin, sien jy. Ek hoor. 'n Katalektiese tetrameter van jambes wat marsjeer. Nee, op 'n galop: deline die merrie.

Maak nou jou oë oop. Ek sal. Een oomblik. Het alles intussen verdwyn? As ek oopmaak en vir ewig in die swart adiafaan is. Basta! Ek sal kyk of ek kan sien.

Sien nou. Daar die heeltyd sonder jou: en sal altyd wees, wêreld sonder end.

Hulle het versigtig die trappe van Leahy's terrace afgekom, Frauenzimmer: en papperig teen die skuins strand af, hulle uitgespreide voete wat in die toegeslikte sand insak. Soos ek, soos Algy, wat afkom na ons magtige moeder. Nommer een het swaardeftig haar vroedvrouetas geswaai, die ander se sambreel het in die strand gepor. Uit die Liberties, uit vir die dag. Mev. Florence MacCabe, weduwee van wyle Patk MacCabe, diep betreur, van Bride Street. Een van haar susterskap het my skreeuend die lewe in gesleep. Skepping uit niks. Wat het sy in die tas? 'n Misgeboorte met 'n slepende naelstring, stilgemaak in rooierige wol. Die stringe van almal skakel terug, strandverstrengelende kabel van alle vlees. Daarom mistieke monnike. Sal julle wees soos gode? Staar na julle omphalos. Hallo. Kinch hier. Sit my deur na Edenville. Aleph, alfa: nul, nul, een.

Gade en hulp van Adam Kadmon: Heva, naakte Eva. Sy het geen naeltjie gehad nie. Staar. Buik sonder blaam, bollend breed, 'n beukelaar van gespanne perkament, nee, witgehoopte koring, oosters en onsterflik, staande van ewigheid tot ewigheid. Skoot van sonde.

In sondeduister geskoot was ek ook, gemaak nie verwek nie. Deur hulle, die man met my stem en my oë en 'n spookvrou met as op haar asem. Hulle het omhels en uiteengegaan, die koppelaar se wil gedoen. Van voor die eeue af het Hy my gewil en mag my nou nie wegwil nie, nooit nie. 'n Lex eterna bly om Hom. Is dit dan die goddelike substansie waarin Vader en Seun konsubstansieel is? Waar is arme liewe Arius om dit uit te veg? Sy lewe lank in oorlog oor die kontransmagnifikandjoodknalstansialiteit. Kwaadgesternde ketterhoof! In 'n Griekse waterkloset het hy sy laaste asem uitgeblaas: euthanasia. Met kraletjiesmyter en met kromstaf, op sy troon gestal, wewenaar van 'n verweduwede setel, met opgestyfde omophorion, met gestolde agterdele.

Lugte het om hom rondgedartel, bytende en gretige lugte. Hulle kom, golwe. Die witmaanhaar-seeperde, kouend aan die stang, helderwindgetoom, die rosse van Mananaan.

Ek moenie sy brief vir die pers vergeet nie. En daarna? The Ship, halfeen. Terloops, wees versigtig met daardie geld soos 'n goeie jong idioot. Ja, ek moet.

Sy pas het verslap. Hier. Gaan ek na tant Sara toe of nie? My konsubstansiële vader se stem. Het jy onlangs iets van jou kunstenaarbroer Stephen gesien? Nee? Hy's mos nie dalk daar onder in Strasburg terrace by sy tant Sally nie? Kon hy nie 'n bietjie hoër as dit vlieg nie, eh? En en en en sê vir ons, Stephen, hoe gaan dit met oom Si? O, wenende God, die dinge waarin ek ingetrou het! Di kjêrels daa' bo in di hooisolder. Die dronk klein kosteopstellertjie en sy broer, die kornetspeler. Hoogs agtenswaardige gondeliers! En skeelogige Walter wat sy pa meneer, nogal! Meneer. Ja, meneer. Nee, meneer. Jesus het geween: en geen wonder nie, by Christus!

Ek trek aan die hygende klok van hulle toegeluikte kothuis: en wag. Hulle dink ek is 'n skuldinvorderaar, loer uit van 'n gunstige hoekie.

—Dis Stephen, meneer.

—Laat hom in. Laat Stephen in.

'n Grendel teruggetrek en Walter verwelkom my.

—Ons het gedink jy is iemand anders.

In sy breë bed strek noom Richie, bekussing en bekombers, oor die heuweltjie van sy knieë 'n stewige voorarm uit. Skoonborstig. Hy het die boonste helfte gewas.

—Môre, neef.

Hy sit die skootplank weg waarop hy sy kosterekeninge opstel vir die oë van meester Goff en meester Shapland Tandy, waarop hy toestemmings en gewone soektogte en 'n dagvaarding Duces Tecum liasseer. 'n Moeraseikraam oor sy kaal kop: Wilde se Requiescat. Die gedreun van sy misleidende fluit bring Walter terug.

—Ja, meneer?

—Mout vir Richie en Stephen, sê vir ma. Waar is sy?

—Sy bad vir Crissie, meneer.

Pappa se klein bedmaatjie. Klontjie liefde.

—Nee, oom Richie...

—Noem my Richie. Vervloek jou litiumwater. Dit trek 'n mens af. Wiskie!

—Oom Richie, regtig...

—Sit of by die wet Harry ek slaan jou plat.

Walter loer skeel vergeefs rond vir 'n stoel.

—Hy het niks om op te sit nie, meneer.

—Hy het nêrens om dit te sit nie, jou aap. Bring ons chippendale-stoel in. Wil jy 'n happie van iets hê? Niks van jou vervloekte wet-di-da-aanstellings hier nie. Die vet van 'n snytjie spek gebraai met 'n haring? Seker? Des te beter. Ons het niks in die huis behalwe rugpynpille nie.

Hy dreun maatjies van Ferrando se aria di sortita. Die grootste nommer, Stephen, in die hele opera. Luister.

Sy welluidende fluit klink weer, fyn genuanseer, met stormlope van die lug, sy vuiste wat grootrom slaan op sy gestopte knieë.

Hierdie wind is soeter.

Huise van verval, myne, syne en almal s'n. Jy het vir die Clongowes-heretjies gesê jy het 'n oom wat regter is en 'n oom wat generaal in die leër is. Kom uit hulle uit, Stephen. Skoonheid is nie daar nie. Ook nie in die stilstaande baai van Marsh se biblioteek waar jy die verbleikende profesieë van Joachim Abbas gelees het nie. Vir wie? Die honderdkoppige gepeupel van die katedraalhof. 'n Hater van sy soort het van hulle weggehardloop na die woud van waansin, sy maanhare skuimend in die maan, sy oogballe sterre. Houyhnhnm, perdeneusgatig. Die ovaal perdagtige gesigte, Temple, Buck Mulligan, Foxy Campbell, Lanternkake. Abbas vader, woedende deken, watter belediging het hulle breine aan die brand gesteek? Paf! Descende, calve, ut ne nimium decalveris. 'n Krans van grys hare op sy verdoemde kop sien hom my afklouter na die altaartrap (descende!), 'n monstrans vasgeklem, basiliskoog. Klim af, kaalkop! 'n Koor gee dreigement en eggo terug, assisterend om die horings van die altaar, die gesnuifde Latyn van skelmpriesters wat bonkig beweeg in hulle albe, getonsureer en gesalf en gelubbe, vet met die niervet van die koring.

En op dieselfde oomblik verhef 'n priester om die hoek dit dalk. Dringdring! En twee strate verder sluit 'n ander dit in 'n piks toe. Dringadring! En in 'n Mariakapel neem 'n ander die nagmaal alles vir sy eie wang. Dringdring! Af, op, vorentoe, terug. Dan Occam het daaraan gedink, onoorwinlike doktor. 'n Mistige Engelse oggend het die kabouter hipostase sy brein gekielie. Terwyl hy sy hostie laat sak en kniel, het hy gehoor hoe sy tweede klokkie met die eerste klokkie in die dwarsskip saamvleg (hy lig syne) en, opstaande, gehoor (nou lig ek myne) hoe hulle twee klokkies (hy kniel) in diftong tjing.

Neef Stephen, jy sal nooit 'n heilige wees nie. Eiland van heiliges. Jy was vreeslik vroom, nie waar nie? Jy het tot die Heilige Maagd gebid dat jy nie 'n rooi neus mag kry nie. Jy het tot die duiwel in Serpentine avenue gebid dat die mollige weduwee voor jou haar klere nog verder van die nat straat af mag oplig. O si, certo! Verkoop jou siel daarvoor, toe, geverfde lappe om 'n squaw vasgespeld. Vertel my meer, nog meer! Bo-op die Howth-trem alleen huilend teen die reën: Kaal vroue! Kaal vroue! Wat daarvan, eh?

Wat van wat? Waarvoor anders is hulle uitgevind?

Twee bladsye elk van sewe boeke elke aand gelees, eh? Ek was jonk. Jy het vir jouself in die spieël gebuig, ernstig vorentoe getree na die applous, treffende gesig. Hoera vir die godverdomde idioot! Hra! Niemand het gesien nie: vertel niemand nie. Boeke wat jy sou skryf met letters as titels. Het jy sy F gelees? O ja, maar ek verkies Q. Ja, maar W is wonderlik. O ja, W. Onthou jy jou epifanieë op groen ovaal blaaie geskryf, diep diepsinnig, afskrifte wat, as jy sou sterf, na al die groot biblioteke van die wêreld gestuur moes word, Alexandrië ingesluit? Iemand sou hulle daar lees ná 'n paar duisend jaar, 'n mahamanvantara. Pico della Mirandola-agtig. Ja, baie soos 'n walvis. Wanneer 'n mens hierdie vreemde bladsye lees van een lank heen, voel 'n mens dat 'n mens een is met een wat eens...

Die korrelrige sand het onder sy voete uit gegaan. Sy stewels het weer 'n klam krakende strooisel getrap, skeermesskulpe, piepende klippies, wat op die ongetelde klippies klots, hout deur die paalwurm gesif, verlore Armada. Ongesonde sandvlaktes het gewag om sy tredende sole in te suig, wat rioolasem opwaarts asem, 'n sak seewier het in seevuur gesmeul onder 'n ashoop van mens se as. Hy het langs hulle verby gekoers, behoedsaam. 'n Porterbottel het regop gestaan, tot by sy middel vasgesteek, in die koekerige sanddeeg. 'n Brandwag: eiland van verskriklike dors. Gebreekte hoepels op die strand; aan die landkant 'n doolhof van donker listige nette; verder weg krytbekrabbelde agterdeure en op die hoër strand 'n wasgoeddraad met twee gekruisigde hemde. Ringsend: wigwams van bruin stuurmanne en meester-seevaarders. Mensdoppe.

Hy het stilgestaan. Ek het die pad na tant Sara verbygeloop. Gaan ek nie daarheen nie? Lyk nie so nie. Niemand hier rond nie. Hy het noordoos gedraai en oor die fermer sand na die Pigeonhouse gegaan.

Patrice, tuis met verlof, het warm melk saam met my opgelek in die bar MacMahon. Seun van die wilde gans, Kevin Egan van Parys. My pa's 'n voël, het hy die soet lait chaud met pienk jong tong opgelek, mollige haasgesiggie. Lek, lapin. Hy hoop om in die gros lots te wen. Oor die aard van vroue het hy in Michelet gelees. Maar hy moet vir my La Vie de Jésus deur M. Léo Taxil stuur. Het dit vir sy vriend geleen.

Schluss. Hy lek.

My Latynse-kwartier-hoed. God, ons moet eenvoudig die karakter aantrek. Ek wil vlooibruin handskoene hê. Jy was 'n student, nie waar nie? Van wat in die ander duiwel se naam? Paysayenn. P. C. N., weet jy: physiques, chimiques et naturelles. Aha. Eet jou stuiwer se mou en civet, vleispotte van Egipte, gestamp deur oprispende huurkoetsiers. Sê net in die natuurlikste toon: toe ek in Parys was; boul’ Mich’, ek het gewoonlik. Ja, het gewoonlik geknipte kaartjies by jou gedra om 'n alibi te bewys as hulle jou iewers vir moord sou arresteer. Geregtigheid. Op die aand van die sewentiende Februarie 1904 is die gevangene deur twee getuies gesien. Ander kêrel het dit gedoen: ander ek. Hoed, das, oorjas, neus. Lui, c’est moi. Dit lyk of jy jou kostelik vermaak het.

Trots loop. Soos wie het jy probeer loop? Vergeet: 'n onterfde. Met ma se posorder, agt sjielings, die klappende deur van die poskantoor deur die portier in jou gesig toegeslaan. Honger tandpyn. Encore deux minutes. Kyk horlosie. Moet kry. Fermé. Gehuurde hond! Skiet hom aan bloedige stukkies met 'n knal haelgeweer, stukkies man bespat mure al koperknope. Stukkies al khrrrrklak in plek klak terug. Nie seergekry nie? O, dis heeltemal reg. Skud hande. Sien wat ek bedoel het, sien? O, dis heeltemal reg. Skud 'n skud. O, dis alles net heeltemal reg.

Jy sou wondere doen, wat? Sendeling na Europa ná vurige Columbanus. Fiacre en Scotus op hulle kruipstoeltjies in die hemel het uit hulle pintbekers gemors, luidlatynlaggend: Euge! Euge! Gemaak of jy gebroke Engels praat terwyl jy jou valies gesleep het, kruier drie pennies, oor die slymerige pier by Newhaven. Comment? Ryk buit het jy teruggebring; Le Tutu, vyf toiingrige nommers van Pantalon Blanc et Culotte Rouge; 'n blou Franse telegram, kuriositeit om te wys:

—Moeder sterwend kom huis vader.

Die tante dink jy het jou ma doodgemaak. Daarom wil sy nie.

Dan 'n heildronk op Mulligan se tant
En ek sê jou wat die rede is.
Sy't altyd ordentlik huisgehou
In die Hannigan-famielies.

Sy voete het in skielike trotse ritme oor die sandvore gemarsjeer, langs die rotsblokke van die suidmuur. Hy het trots na hulle gestaar, opgestapelde klip-mammoetskedels. Goue lig op see, op sand, op rotsblokke. Die son is daar, die skraal bome, die suurlemoenhuise.

Parys wat rou ontwaak, kru sonlig op haar suurlemoenstrate. Klam binnebrood van broodkoeke, die paddagroen alsem, haar mettewierook, maak die hof aan die lug. Belluomo staan op uit die bed van sy vrou se minnaar se vrou, die huisvrou met die kopdoek is aan die gang, 'n piering asynsuur in haar hand. In Rodot's hermaak Yvonne en Madeleine hulle deurmekaar skoonhede, terwyl hulle met goue tande chaussons van deeg verbrysel, hulle monde geel van die pus van flan bréton. Gesigte van Parysmanne gaan verby, hulle welvoldane voldoeners, gekrulde conquistadores.

Middag sluimer. Kevin Egan rol buskruitsigarette deur vingers besmeer met drukkersink, slurp sy groen fee soos Patrice sy wit. Om ons vurk vraatsugtiges gekruide bone in hulle kele af. Un demi sétier! 'n Straal koffiestoom uit die geblinkte ketel. Sy bedien my op sy wenk. Il est irlandais. Hollandais? Non fromage. Deux irlandais, nous, Irlande, vous savez ah, oui! Sy het gedink jy wil 'n kaas hollandais hê. Jou postprandiale, ken jy daardie woord? Postprandiaal. Daar was 'n kêrel wat ek eenkeer in Barcelona geken het, snaakse kêrel, het dit altyd sy postprandiale genoem. Wel: slainte! Om die klipbladtafels die warboel van wynasems en brommende kele. Sy asem hang oor ons sousbevlekte borde, die groen fee se slagtand wat tussen sy lippe uitsteek. Van Ierland, die Dalcassians, van hoop, sameswerings, van Arthur Griffith nou, A E, pimander, goeie herder van mense. Om my in te span as sy jukmaat, ons misdade ons gemeenskaplike saak. Jy's jou pa se seun. Ek ken die stem. Sy fustein hemp, bloedrooi geblom, laat sy Spaanse tossels bewe by sy geheime. M. Drumont, beroemde joernalis, Drumont, weet jy wat hy koningin Victoria genoem het? Ou heks met die geel tande. Vieille ogresse met die dents jaunes. Maud Gonne, pragtige vrou, La Patrie, M. Millevoye, Félix Faure, weet jy hoe hy gesterf het? Wellustige manne. Die froeken, bonne à tout faire, wat manlike naaktheid in die bad by Upsala vryf. Moi faire, het sy gesê, Tous les messieurs. Nie hierdie Monsieur nie, het ek gesê. Uiters wellustige gebruik. Bad 'n uiters private ding. Ek sou nie my broer toelaat nie, nie eens my eie broer nie, uiters wulpse ding. Groen oë, ek sien jou. Slagtand, ek voel. Wellustige mense.

Die blou lont brand dodelik tussen hande en brand helder. Los tabakflenters vat vlam: 'n vlam en bitter rook verlig ons hoek. Rou wangbene onder sy Peep o' Day Boy-hoed. Hoe die hoofsentrum weggekom het, egte weergawe. Aangetrek as 'n jong bruid, man, sluier, oranjebloeisels, uitgery met die pad na Malahide. Het, sowaar. Van verlore leiers, die verradenes, wilde ontsnappings. Vermommings, gegryp na, weg, nie hier nie.

Versmade minnaar. Ek was 'n fris jong klong daardie tyd, ek sê jou. Ek sal jou eendag my portret wys. Ek was, sowaar. Minnaar, ter wille van haar liefde het hy saam met kolonel Richard Burke, tanist van sy stam, onder die mure van Clerkenwell rondgesluip en, gehurk, 'n vlam van wraak hulle opwaarts sien slinger in die mis. Verbryselde glas en tuimelende messelwerk. In gay Paree skuil hy, Egan van Parys, deur niemand gesoek nie behalwe deur my. Hy loop sy dag se statsies, die vuil letterkas, sy drie tavernes, die Montmartre-lêplek waar hy kort nag slaap, rue de la Goutte-d’Or, gedamasseer met vlieëbevuilde gesigte van die heengeganes. Liefdeloos, landloos, vrouloos. Sy is lekkertjies gemakkies sonder haar verstote man, madame in rue Gît-le-Cœur, kanarie en twee jong bokke van loseerders. Perskewange, 'n sebrarok, speels soos 'n jong dingetjie s'n. Versmaad en onwanhopig. Sê vir Pat jy het my gesien, sal jy? Ek wou arme Pat een keer 'n werk kry. Mon fils, soldaat van Frankryk. Ek het hom geleer om The boys of Kilkenny are stout roaring blades te sing. Ken jy daardie ou lied? Ek het dit vir Patrice geleer. Ou Kilkenny: sint Canice, Strongbow se kasteel op die Nore. Gaan so. O, O. Hy neem my, Napper Tandy, by die hand.

O, O the boys of
Kilkenny...

Swak verkwynende hand op myne. Hulle het Kevin Egan vergeet, nie hy hulle nie. Gedagtig aan jou, o Sion.

Hy het nader aan die rand van die see gekom en nat sand het teen sy stewels geklap. Die nuwe lug het hom gegroet, harpend in wilde senuwees, wind van wilde lug van sade van helderheid. Hier, ek loop mos nie uit na die Kish-ligskip nie, of hoe? Hy het skielik stilgestaan, sy voete wat stadig begin insink in die bewende grond. Draai om.

Omdraaiend het hy die strand na die suide afgesoek, sy voete wat weer stadig insink in nuwe holtes. Die koue koepelkamer van die toring wag. Deur die skietgate beweeg die ligskagte altyd, stadig altyd soos my voete insink, skemerwaarts kruipend oor die wyserplaatvloer. Blou skemer, nagval, diepblou nag. In die duisternis van die koepel wag hulle, hulle teruggestote stoele, my obeliskvalies, om 'n tafel van verlate skottels. Wie om dit af te ruim? Hy het die sleutel. Ek sal nie daar slaap wanneer hierdie nag kom nie. 'n Toe deur van 'n stil toring, wat hulle blinde liggame begrawe, die pantersahib en sy pointer. Roep: geen antwoord. Hy het sy voete uit die suiging opgelig en teruggedraai by die hawehoof van rotsblokke. Neem alles, hou alles. My siel loop saam met my, vorm van vorme. So in die maan se middelwagte stap ek die pad bo die rotse, in sabel versilwer, en hoor Elsinore se verleidelike vloed.

Die vloed volg my. Ek kan dit van hier af sien verbyvloei. Gaan dan terug met die Poolbeg-pad na die strand daar. Hy het oor die biesies en palingrige roeiwiere geklim en op 'n stoel van rots gaan sit, sy esstok in 'n rotsskeur laat rus.

'n Opgeblaasde karkas van 'n hond het uitgestrek op blaaswier gelê. Voor hom die dolboord van 'n boot, in sand gesink. Un coche ensablé het Louis Veuillot Gautier se prosa genoem. Hierdie swaar sande is taal wat gety en wind hier toegeslik het. En hierdie, die klipstapels van dooie bouers, 'n tonnelnes van weselrotte. Steek goud daar weg. Probeer dit. Jy het 'n bietjie. Sande en klippe. Swaar van die verlede. Sir Lout se speelgoed. Pasop dat jy nie een op die oor kry nie. Ek's die bleddie wel gigant rol al dem bleddie wel rotsblokke, bene vir my trapklippe. Fie-fa-fo-fum. Ek zmeul de bloedz vanne Ierzman.

'n Punt, lewende hond, het in sig gegroei, hardlopend oor die uitgestrektheid sand. Here, gaan hy my aanval? Respekteer sy vryheid. Jy sal nie meester van ander of hulle slaaf wees nie. Ek het my stok. Sit stil. Van verder weg, strandwaarts aangestap van die gekuifde gety af, figure, twee. Die twee Maria's. Hulle het dit veilig tussen die biesies weggesteek. Kiekeboe. Ek sien jou. Nee, die hond. Hy hardloop terug na hulle toe. Wie?

Galeie van die Lochlanns het hier aangeloop om te strand, op soek na prooi, hulle bloedbekboeë wat laag ry op 'n gesmelte tinbranding. Deense vikings, halsringe van tomahawks blinkend op hulle borste toe Malachi die kraag van goud gedra het. 'n Skool turlehide-walvisse gestrand in warm middag, spuitend, hobbelend in die vlak water. Toe uit die uitgehongerde hokwerkstad 'n horde dwerge in wambuise, my mense, met afslagmesse, hardlopend, klouterend, kappend in groen blubberige walvisvleis. Hongersnood, pes en slagtings. Hulle bloed is in my, hulle luste my golwe. Ek het tussen hulle beweeg op die bevrore Liffey, daardie ek, 'n wisselkind, tussen die spatterende harsvure. Ek het met niemand gepraat nie: niemand met my nie.

Die hond se blaf het na hom toe gehardloop, gestop, teruggehardloop. Hond van my vyand. Ek het net eenvoudig bleek gestaan, stil, deur geblaf omsingel. Terribilia meditans. 'n Primulageel wambuis, fortuin se knaap, het vir my vrees geglimlag. Is dit waarna jy smag, die blaf van hulle applous? Pretendente: leef hulle lewens. Die Bruce se broer, Thomas Fitzgerald, syridder, Perkin Warbeck, York se vals spruit, in broeke van sy van witroos-ivoor, wonder van 'n dag, en Lambert Simnel, met 'n stert van slette en soetelaars, 'n skottelwasser gekroon. Almal konings se seuns. Paradys van pretendente toe en nou. Hy het mense van verdrinking gered en jy bewe by 'n brak se gekef. Maar die hofdienaars wat Guido in Or san Michele bespot het, was in hulle eie huis. Huis van... Ons wil niks van jou middeleeuse abstrusiositeite hê nie. Sou jy doen wat hy gedoen het? 'n Boot sou naby wees, 'n reddingsboei. Natürlich, daar gesit vir jou. Sou jy of sou jy nie? Die man wat nege dae gelede by Maiden's rock verdrink het. Hulle wag nou vir hom. Die waarheid, spoeg dit uit. Ek sou wou. Ek sou probeer. Ek is nie 'n sterk swemmer nie. Water koud sag. Toe ek my gesig daarin gesit het in die wasbak by Clongowes. Kan nie sien nie! Wie's agter my? Uit vinnig, vinnig! Sien jy die gety vinnig van alle kante inkom, wat die laagtes van sand vinnig toemaak, skulpkakaokleurig? As ek grond onder my voete gehad het. Ek wil hê sy lewe moet steeds syne wees, myne myne. 'n Drenkeling. Sy menslike oë skreeu na my uit die afgryse van sy dood. Ek... Met hom saam af... Ek kon haar nie red nie. Waters: bitter dood: verlore.

'n Vrou en 'n man. Ek sien haar rokkies. Opgespeld, wed ek.

Hulle hond het om 'n bank krimpende sand rondgeslenter, drawwend, snuffelend aan alle kante. Op soek na iets wat in 'n vorige lewe verlore is. Skielik het hy weggetrek soos 'n springende haas, ore teruggeslinger, agter die skaduwee van 'n laagskerende meeu aan. Die man se gegilde fluit het sy slap ore getref. Hy het gedraai, teruggespring, nader gekom, aangedraf op flikkerende skenkels. Op 'n veld tanné 'n bok, trippant, proper, ongewei. By die kantsoom van die gety het hy stilgestaan met stywe voorhoewe, seewaartsgerigte ore. Sy snoet opgelig het hy geblaf na die golfgeraas, troppe seemorse. Hulle het na sy voete aangekronkel, krullend, ontrollend baie kuiwe, elke negende, brekend, plassend, van ver, van verder uit, golwe en golwe.

Kokkelsoekers. Hulle het 'n entjie die water ingewaad en, gebukkend, hulle sakke gedoop en, terwyl hulle dit weer oplig, uitgewaad. Die hond het tjankend na hulle gehardloop, teen hulle opgesteier en hulle bepoot, op al vier teruggesak, weer teen hulle opgesteier met stom beeragtige gevlei. Ongesiens het hy by hulle gebly terwyl hulle na die droër sand gekom het, 'n lap wolfstong rooihygend uit sy kake. Sy gespikkelde lyf het voor hulle uit geslenter en toe weggedraf met 'n kalf se galop. Die karkas het in sy pad gelê. Hy het gestop, gesnuif, daaromheen gesluip, broer, nader neusend, daaromheen gegaan, vinnig snuiwend soos 'n hond oor die hele dooie hond se verfomfaaide vel. Hondskedel, hondsnuif, oë op die grond, beweeg na een groot doel. Ag, arme hondelyf! Hier lê arme hondelyf se lyf.

—Tatters! Uit daar, jou baster!

Die roep het hom terug na sy baas laat sluip en 'n stomp stewellose skop het hom ongedeerd oor 'n landtong sand gestuur, ineengekrimp in vlug. Hy het in 'n boog teruggesluip. Sien my nie. Langs die rand van die hawehoof het hy geslinger, getalm, aan 'n rots geruik en van onder 'n opgeligte agterbeen daarteen gepis. Hy het vorentoe gedraf en, terwyl hy weer sy agterbeen oplig, vinnig kort teen 'n ongeruikte rots gepis. Die eenvoudige plesiere van die armes. Sy agterpote het toe die sand gestrooi: toe het sy voorpote geplas en gedelf. Iets het hy daar begrawe, sy ouma. Hy het in die sand gewroet, plassend, delwend, en gestop om na die lug te luister, die sand weer met 'n woede van sy kloue opgekrap, gou opgehou, 'n luiperd, 'n panter, in egbreuk verwek, wat die dooies aasvoël.

Nadat hy my laas nag wakker gemaak het dieselfde droom of was dit? Wag. Oop gang. Straat van hoere. Onthou. Haroun al Raschid. Ek amper dit al. Daardie man het my gelei, gepraat. Ek was nie bang nie. Die spanspek wat hy gehad het, het hy teen my gesig gehou. Geglimlag: roomvrugreuk. Dit was die reël, gesê. In. Kom. Rooi tapyt uitgegooi. Jy sal sien wie.

Met hulle sakke op die skouers het hulle aangesukkel, die rooi Egiptenare. Sy blouerige voete uit opgerolde broek het die klam sand geklap, 'n dowwe baksteenrooi serp wat sy ongeskeerde nek wurg. Met vrouetreë het sy gevolg: die skurk en sy swerwende mort. Buit agter op haar rug. Los sand en skulpgruis het op haar kaal voete aangekors. Om haar windrou gesig het hare gesleep. Agter haar heer, sy hulp, bing awast to Romeville. Wanneer die nag haar lyf se gebreke wegsteek, roepend onder haar bruin tjalie uit 'n boog waar honde gemis het. Haar beskermer trakteer twee Royal Dublins in O'Loughlin's van Blackpitts. Soen haar, wap in die skelms se diewetaal, want, O, my dimber wapping dell! 'n Duiwelin se witheid onder haar galsterige toiings. Fumbally's lane daardie aand: die looiery-reuke.

Wit jou vlerke, rooi jou bek,
En jou karkas fraai is, sus.
Kom gaan kooi met my dan weg.
In die donkermans druk en kus.

Mistroostige genieting noem Aquinas vaatpens dit, frate porcospino. Ongevalle Adam het bestyg en nie gebronstig nie. Laat hom maar wegroep: jou karkas fraai is, sus. Taal geen duit slegter as syne nie. Monnikwoorde, Mariakrale babbel aan hulle gordels: skelmwoorde, harde klonte, kletter in hulle sakke.

Verby nou.

'n Syblik na my Hamlet-hoed. As ek skielik kaal hier was soos ek sit? Ek is nie. Oor die sande van die hele wêreld, gevolg deur die son se vlammende swaard, na die weste, trekkend na aandlande. Sy sjok, sjlep, treineer, sleep, trassineer haar vrag. 'n Gety wat weswaarts gaan, maangetrokke, in haar kielwater. Getye, mirjadeilandig, binne haar, bloed nie myne nie, oinopa ponton, 'n wyndonker see. Kyk, die diensmaagd van die maan. In die slaap roep die nat teken haar uur, gebied haar om op te staan. Bruidsbed, kraambed, sterfbed, spookgekers. Omnis caro ad te veniet. Hy kom, bleek vampier, deur storm sy oë, sy vlermuisseile wat die see bebloed, mond aan haar mond se soen.

Hier. Sit 'n speld in daardie kêrel, sal jy? My tablette. Mond aan haar soen. Nee. Moet twee van hulle wees. Plak hulle goed vas. Mond aan haar mond se soen.

Sy lippe het vleeslose lippe van lug gelip en gemond: mond aan haar mombe. Ombe, alomskotende tombe. Sy mond het uitgaande asem gevorm, ongespraak: oeieeiehaa: gebrul van katarakterende planete, gebol, vlammend, brullend wegewegewegewegeweg. Papier. Die banknote, vervloek hulle. Ou Deasy se brief. Hier. Met dank vir die gasvryheid skeur die blanko ent af. Met sy rug na die son het hy ver oor 'n tafel van rots gebuk en woorde gekrabbel. Dis twee keer dat ek vergeet om strokies van die biblioteektoonbank te neem.

Sy skaduwee het oor die rotse gelê terwyl hy buk, eindigend. Waarom nie eindeloos tot by die verste ster nie? Donker is hulle daar agter hierdie lig, duisternis wat skyn in die helderheid, delta van Cassiopeia, wêrelde. My sit daar met sy augurstaf van es, in geleende sandale, bedags langs 'n loodkleurige see, onaanskou, in violet nag stappend onder 'n heerskappy van onbeholpe sterre. Ek gooi hierdie geëindigde skaduwee van my af, mensvorm onontkombaar, roep dit terug. Eindeloos, sou dit myne wees, vorm van my vorm? Wie hou my hier dop? Wie ooit enige plek sal hierdie geskrewe woorde lees? Tekens op 'n wit veld. Iewers aan iemand in jou fluitendste stem. Die goeie biskop van Cloyne het die voorhangsel van die tempel uit sy skopgraafhoed gehaal: voorhangsel van ruimte met gekleurde embleme op sy veld gearseer. Hou vas. Gekleur op 'n plat vlak: ja, dis reg. Plat sien ek, dan dink afstand, naby, ver, plat sien ek, oos, terug. Ag, sien nou! Val skielik terug, bevrore in stereoskoop. Klik doen die truuk. Jy vind my woorde duister. Duisternis is in ons siele, dink jy nie? Fluitender. Ons siele, skaamgewond deur ons sondes, klou nog meer aan ons, 'n vrou wat aan haar minnaar klou, hoe meer hoe meer.

Sy vertrou my, haar hand sag, die langwimperoë. Nou waarheen in die blou hel neem ek haar anderkant die voorhangsel? Na die onontkombare modaliteit van die onontkombare visualiteit. Sy, sy, sy. Watter sy? Die maagd by Hodges Figgis se venster Maandag wat inkyk vir een van die alfabetboeke wat jy sou skryf. Skerp blik het jy haar gegee. Pols deur die gevlegte riempie van haar sonsambreeltjie. Sy woon in Leeson park met 'n verdriet en tierlantyntjies, 'n dame van letters. Praat dit met iemand anders, Stevie: 'n opkikkertjie. Wed sy dra daardie godvervloekte korsetkousophouers en geel kouse, gestop met klonterige wol. Praat oor appelbolle, piuttosto. Waar is jou verstand?

Raak aan my. Sagte oë. Sagte sagte sagte hand. Ek is eensaam hier. O, raak gou aan my, nou. Wat is daardie woord wat aan alle mense bekend is? Ek is stil hier alleen. Treurig ook. Raak, raak aan my.

Hy het op volle lengte agteroor gelê oor die skerp rotse, die gekrabbelde briefie en potlood in 'n sak gestop, sy hoed oor sy oë afgekantel. Dit is Kevin Egan se beweging wat ek gemaak het, knikkend vir sy middagslapie, sabbatslaap. Et vidit Deus. Et erant valde bona. Alo! Bonjour. Welkom soos die blomme in Mei. Onder sy blad het hy deur pouetjilpende wimpers die suidwaarts gaande son dopgehou. Ek is gevang in hierdie brandende toneel. Pan se uur, die faunmiddag. Tussen gomswaar slangplante, melkuitsypelende vrugte, waar op die taanbruin waters blare wyd lê. Pyn is ver.

En draai nie meer opsy om te broei nie.

Sy blik het gebroei oor sy breëtoonstewels, 'n swierbol se afdankers, nebeneinander. Hy het die plooie van gerimpelde leer getel waarin 'n ander se voet warm genestel het. Die voet wat die grond geslaan het in tripudium, voet wat ek ontliefhê. Maar jy was verruk toe Esther Osvalt se skoen jou gepas het: meisie wat ek in Parys geken het. Tiens, quel petit pied! Standvastige vriend, 'n broersiel: Wilde se liefde wat nie sy naam durf noem nie. Sy arm: Cranly se arm. Hy sal my nou verlaat. En die skuld? Soos ek is. Soos ek is. Alles of glad nie.

In lang lasso's uit die Cock-meer het die water vol gevloei, wat sandlagunes groengouelik bedek, stygend, vloeiend. My esstok sal wegdryf. Ek sal wag. Nee, hulle sal verbygaan, verbygaande, skurend teen die lae rotse, kolkend, verbygaande. Beter kry ek hierdie werkie gou klaar. Luister: 'n vierwoordige golfspraak: siesoe, hrss, rssiiiss, oeoes. Hewige asem van waters tussen seeslange, steierende perde, rotse. In bekers van rotse klots dit: plop, klots, klap: in vate vasgevang. En, uitgeput, hou sy spraak op. Dit vloei kabbelend, wyd vloeiend, drywende skuimpoel, blom wat ontplooi.

Onder die opswellende gety het hy die kronkelende wiere loom sien oplig en teësinnige arms swaai, hulle onderrokke ophys, in fluisterende water swaaiend en skaam silwer varingblare omdraai. Dag na dag: nag na nag: opgelig, oorstroom en laat val. Here, hulle is moeg; en, as daar vir hulle gefluister word, sug hulle. Sint Ambrosius het dit gehoor, sug van blare en golwe, wagtend, wagtend op die volheid van hulle tye, diebus ac noctibus iniurias patiens ingemiscit. Tot geen doel bymekaargemaak; tevergeefs dan losgelaat, voortvloeiend, terugwendend: weefstoel van die maan. Moeg ook by die aanskoue van minnaars, wellustige manne, 'n naakte vrou wat in haar hofsale skyn, trek sy 'n sleepnet van waters.

Vyf vaam daar uit. Vyf vaam diep lê jou vader. Om een uur, het hy gesê. Verdrink gevind. Hoogwater by Dublin bar. Wat 'n los drif puin voor hom uitdryf, waaierskole visse, simpel skulpe. 'n Lyk wat soutwit uit die onderstroom opkom, dobberend 'n tree 'n tree 'n tornyn landwaarts. Daar is hy. Haak hom vinnig. Trek. Al is hy gesink onder die waterige vloer. Ons het hom. Stadig nou.

Sak lykgas wat sop in vuil pekel. 'n Gewemel van grondelinge, vet van 'n sponsagtige lekkerbekkie, flits deur die splete van sy toegeknoopte broekgulp. God word mens word vis word brandgans word veerbedberg. Dooie asems asem ek lewende, trap dooie stof, verslind 'n urienagtige afval van alle dooies. Styf oor die dolboord ingehys asem hy opwaarts die stank van sy groen graf, sy melaatse neusgat wat na die son snork.

'n Seeverandering dit, bruin oë soutblou. Seedood, sagste van alle dode aan die mens bekend. Ou Vader Oseaan. Prix de Paris: pasop vir namaaksels. Gee dit net 'n regverdige kans. Ons het onsself uitermate geniet.

Kom. Ek dors. Dit trek toe. Geen swart wolke enige plek nie, is daar? Donderstorm. Alhelder val hy, trotse weerlig van die intellek, Lucifer, dico, qui nescit occasum. Nee. My kokkelhoed en staf en symy sandaalskoen. Waarheen? Na aandlande. Aand sal homself vind.

Hy het die hef van sy esstok gevat, sag daarmee uitgeval, nog steeds talmend. Ja, aand sal homself in my vind, sonder my. Alle dae maak hulle end. Terloops, volgende wanneer is dit Dinsdag sal die langste dag wees. Van die hele blye nuwe jaar, moeder, die rum tum tiedeldie tum. Lawn Tennyson, gentleman-digter. Già. Vir die ou heks met die geel tande. En Monsieur Drumont, gentleman-joernalis. Già. My tande is baie sleg. Waarom, wonder ek. Voel. Daardie een gaan ook. Doppe. Moet ek na 'n tandarts gaan, wonder ek, met daardie geld? Daardie een. Hierdie. Tandlose Kinch, die oormens. Waarom is dit, wonder ek, of beteken dit dalk iets?

My sakdoek. Hy het dit gegooi. Ek onthou. Het ek dit nie opgetel nie?

Sy hand het tevergeefs in sy sakke rondgetas. Nee, ek het nie. Beter een koop.

Hy het die droë snot wat hy uit sy neusgat gepluk het op 'n rotsrand neergelê, versigtig. Vir die res laat kyk wie wil.

Agter. Miskien is daar iemand.

Hy het sy gesig oor 'n skouer gedraai, rere regardant. Bewegend deur die lug die hoë rondhoute van 'n driemaster, haar seile opgegei teen die dwarssalings, huistoe, stroomop, stil bewegend, 'n stil skip.

maestro di color che sanno (It.): "meester van hulle wat weet" – Dante se benaming vir Aristoteles. Nacheinander en nebeneinander (Du.): "na mekaar" (tyd) en "naas mekaar" (ruimte), Lessing se begrippe; "diafaan" is Aristoteles se "deurskynende".

Proteus is die gedaantewisselende seegod met wie Menelaos in Boek 4 van die Odyssee op die strand worstel; oinopa ponton (Gr.) is Homeros se "wyndonker see".

Latyn: Descende, calve, ut ne nimium decalveris – "Kom af, kaalkop, sodat jy nie nog kaler word nie"; Omnis caro ad te veniet – "alle vlees sal na U kom"; diebus ac noctibus iniurias patiens ingemiscit – "dag en nag ly dit onreg en kreun"; Lucifer, dico, qui nescit occasum – "Lucifer, sê ek, wat geen ondergang ken nie"; Et vidit Deus. Et erant valde bona – "En God het gesien. En dit was baie goed."

Qui vous a mis dans cette fichue position? – C'est le pigeon, Joseph. (Fr.): "Wie het jou in hierdie vervlakste toestand gebring? – Dis die duif, Joseph." Uit Léo Taxil se spotlewe van Jesus; Patrice se woorde: "Dis skreeusnaaks. Ek is 'n sosialis. Ek glo nie aan God nie. Moenie vir my pa sê nie."

Kevin Egan is 'n ou Fenian (Ierse rebelle-beweging) in ballingskap in Parys; die "hoofsentrum" is die Fenian-leier James Stephens, wat in 1865 uit die tronk ontsnap het, en die Clerkenwell-ontploffing (Londen, 1867) was 'n Fenian-poging om gevangenes te bevry.

"Bing awast to Romeville", "wap", "dimber wapping dell" en die rympie is ou Engelse diewetaal: "trap uit na Londen", "naai", "my mooi naaislet"; die Afrikaanse rympie volg die betekenis (hande, mond, lyf, nag).

"Lawn Tennyson" is 'n speling op lawn tennis en die digter Tennyson; Già (It.) = "Ja, reeds".