Waarin vertel word op watter snaakse manier Don Quijote tot ridder geslaan is

Gekwel deur hierdie gedagte het hy sy skraal kroegmaaltyd haastig klaargemaak. Toe roep hy die herbergier, sluit homself saam met hom in die stal toe, val voor hom op sy knieë en sê: "Van hierdie plek staan ek nie op nie, dapper ridder, voordat u hoflikheid my die guns toestaan wat ek vra, een wat tot u lof en tot voordeel van die hele mensdom sal strek." Die herbergier, wat sy gas aan sy voete sien lê en so 'n toespraak hoor, het hom verbouereerd aangestaar. Hy het nie geweet wat om te doen of te sê nie en het hom gesmeek om op te staan, maar alles tevergeefs, totdat hy ingestem het om die guns toe te staan. "Ek het niks minder van u verwag nie, my heer, van u Hoë Luisterrykheid," het Don Quijote geantwoord, "en ek moet u meedeel dat die guns wat ek gevra het en wat u vrygewigheid my toegestaan het, dít is: dat u my môreoggend tot ridder sal slaan, en dat ek vannag in die kapel van hierdie u kasteel by my wapens sal waak. So sal môre, soos ek gesê het, in vervulling gaan waarna ek so hartgrondig verlang, en dan mag ek wettiglik deur al vier hoeke van die wêreld trek op soek na avonture ten behoewe van dié wat in nood verkeer, soos die plig is van die ridderskap en van dolende ridders soos ek, wie se eersug op sulke dade gerig is."

Die herbergier was, soos reeds gesê, nogal 'n grapmaker, en hy het al vermoed dat sy gas nie al sy varkies in die hok het nie. Toe hy hom so hoor praat, was hy heeltemal oortuig daarvan, en om vir die aand 'n bietjie pret te hê, het hy besluit om hom sy sin te gee. Hy het vir hom gesê hy is heeltemal reg om die doel na te streef wat hy voor oë het, en dat so 'n beweegrede natuurlik en gepas is vir ridders so voornaam as wat hy lyk en as wat sy dapper houding verraai. Hy self het in sy jonger dae dieselfde eerbare beroep beoefen en op soek na avonture deur verskeie dele van die wêreld gereis, onder meer die Visdroogplekke van Málaga, die Eilande van Riarán, die Kompas van Sevilla, die Markpleintjie van Segovia, die Olyfboord van Valencia, die Rondilla van Granada, die Strand van Sanlúcar, die Vul van Córdoba, die Kroegies van Toledo en allerhande ander buurte. Daar het hy die vlugheid van sy voete en die ligtheid van sy vingers op die proef gestel: hy het baie onreg gepleeg, baie weduwees bedrieg, meisies in die skande gebring en minderjariges uitgeknyp, en kortom, homself aan omtrent elke hof en geregshof in Spanje bekend gemaak. Uiteindelik het hy hom in hierdie kasteel van hom kom vestig, waar hy van sy eie besittings lewe, en van dié van ander. Hier ontvang hy alle dolende ridders, van watter rang of stand ook al, alles uit die groot liefde wat hy vir hulle koester, en sodat hulle as dank vir sy welwillendheid hul besittings met hom kan deel. Hy het hom verder vertel dat daar in hierdie kasteel van hom geen kapel was waar hy by sy wapenrusting kon waak nie, want dit is afgebreek om weer opgebou te word. Maar in 'n geval van nood, het hy geweet, kon 'n mens enige plek waak, en hy kon dit vannag op 'n binnehof van die kasteel doen. Dan kon die nodige seremonies môreoggend, as die Here wil, uitgevoer word sodat hy tot ridder geslaan kon word, en só deeglik geslaan dat niemand meer ridder kon wees nie. Hy het gevra of hy geld by hom het, en Don Quijote het geantwoord dat hy nie 'n blou duit het nie, want in die geskiedenisse van dolende ridders het hy nog nooit gelees dat een van hulle geld saamdra nie. Hieroor het die herbergier vir hom gesê hy is verkeerd. Al is dit nie in die geskiedenisse opgeteken nie, omdat die skrywer gemeen het dat dit nie nodig was om iets so voor die hand liggend en noodsaaklik soos geld en skoon hemde te noem nie, moes 'n mens nie daarom dink dat hulle dit nie saamgedra het nie. Hy kon dit as seker en vasstaande aanvaar dat alle dolende ridders (oor wie daar soveel volledige en onweerlegbare boeke bestaan) goed gevulde beursies by hulle gehad het vir ingeval, en ook hemde en 'n klein dosie salf om die wonde te genees wat hulle opgedoen het. Want in daardie vlaktes en woestyne waar hulle geveg het en gewond uit die stryd gekom het, was daar nie altyd iemand om hulle te behandel nie, tensy hulle natuurlik 'n wyse towenaar as vriend gehad het wat hulle dadelik te hulp kon kom deur op 'n wolk deur die lug 'n jonkvrou of 'n dwerg te stuur met 'n flessie water van sulke krag dat hulle, as hulle net een druppel daarvan proe, in 'n oogwink van hul kwetsure en wonde genees was en so heel gelaat is asof hulle niks oorgekom het nie. Maar vir ingeval dít nie gebeur nie, het die ridders van ouds gesorg dat hul skildknape van geld en ander benodigdhede voorsien was, soos verbandpluksels en salwe om mee te genees. En wanneer dit gebeur het dat ridders geen skildknape gehad het nie (wat maar selde en skaars die geval was), het hulle self alles saamgedra in slim saalsakke wat 'n mens skaars op die perd se kruis kon sien, asof dit iets anders en belangriker was. Want behalwe om so 'n rede, is saalsakke nie juis met goeie oë aangekyk onder dolende ridders nie. Daarom het hy hom aangeraai (en as sy peetseun wat hy so gou sou word, kon hy hom selfs beveel) om van nou af nooit sonder geld en die gewone benodigdhede te reis nie, en hy sou die voordeel daarvan sien wanneer hy dit die minste verwag.

Die plekke wat die herbergier opnoem, was in Cervantes se tyd berugte boewebuurte, markte en kroeë in Spaanse stede, waar skelms, sakkerollers en boemelaars rondgehang het. Sy "avonture" was dus dié van 'n gewone skurk.

Don Quijote het belowe om sy raad nougeset te volg, en daar is dadelik gereël dat hy by sy wapenrusting sou waak op 'n groot werf aan die een kant van die herberg. Hy het dit toe alles bymekaargemaak en op 'n drinkbak langs 'n put neergesit. Met sy skild aan sy arm vasgegespe het hy sy lans gegryp en met 'n statige houding voor die drinkbak op en af begin stap, en soos hy begin stap het, het die nag begin val.

Die herbergier het almal in die herberg vertel van sy gas se malligheid, van die waak by die wapenrusting en van die ridderslag wat hy in die vooruitsig gehad het. Verstom oor so 'n vreemde soort waansin het hulle saamgedrom om dit van 'n afstand te kyk. Hulle het gesien hoe kalm hy soms op en af stap, en soms, op sy lans geleun, na sy wapenrusting staar sonder om vir 'n lang ruk sy oë daarvan af te haal. En omdat die nag toegesak het met 'n maanlig so helder dat dit kon wedywer met dié van die son wat dit aan die maan leen, kon almal duidelik sien wat die nuwe ridder alles aanvang.

Intussen het een van die muildrywers wat in die herberg was, goedgedink om sy span water te gee, en daarvoor moes Don Quijote se wapenrusting van die drinkbak af verwyder word. Maar toe Don Quijote hom sien aankom, het hy hom hard toegeroep: "O u, wie u ook al is, roekelose ridder wat kom om u hande te lê op die wapenrusting van die dapperste dolende ridder wat nog ooit 'n swaard omgord het, pas op wat u doen! Raak dit nie aan nie, tensy u u lewe wil gee as straf vir u roekeloosheid." Die muildrywer het hom nie aan hierdie woorde gesteur nie (en hy sou beter gedoen het om hom wél daaraan te steur, as hy enigsins vir sy gesondheid omgegee het), maar het dit aan die gespes gegryp en die wapenrusting 'n ent van hom af weggeslinger. Toe Don Quijote dit sien, het hy sy oë hemelwaarts geslaan, en blykbaar met sy gedagtes op sy dame Dulcinea gevestig, uitgeroep: "Help my, o my dame, in hierdie eerste stryd wat hom voordoen aan hierdie bors wat u in onderwerping hou! Laat u guns en beskerming my nie in hierdie eerste gevaar in die steek laat nie!" En met hierdie woorde en ander van dieselfde strekking het hy sy skild laat val, sy lans met albei hande opgelig en die muildrywer daarmee so 'n hou op die kop gegee dat hy hom plat op die grond gelê het. Hy was so bedwelm dat, as Don Quijote dit met 'n tweede hou opgevolg het, daar geen behoefte aan 'n dokter sou gewees het om hom te genees nie. Toe dit gedoen was, het hy sy wapenrusting opgetel en met dieselfde kalmte as tevore op sy wagpos teruggekeer.

Kort hierna het 'n ander een, wat nie geweet het wat gebeur het nie (want die eerste muildrywer het nog bewusteloos gelê), met dieselfde doel aangekom om sy muile water te gee. Hy was op die punt om die wapenrusting weg te vat sodat hy by die drinkbak kon kom, toe Don Quijote, sonder om 'n woord te sê of iemand se hulp in te roep, weer eens sy skild laat val en weer eens sy lans oplig. Hy het die tweede muildrywer se kop wel nie in stukke gebreek nie, maar dit in meer as drie gemaak, want hy het dit in vier oopgekloof. Op die lawaai af het al die mense in die herberg na die plek gehardloop, en die herbergier saam met hulle. Toe Don Quijote dit sien, het hy sy skild aan sy arm vasgegespe en met sy hand op sy swaard uitgeroep: "O Dame van Skoonheid, krag en steun van my flou hart, dit is nou die tyd dat u die oë van u grootheid draai na hierdie jou gevange ridder, wat op die drumpel van so 'n geweldige avontuur staan!" Hierdeur het hy so besiel gevoel dat hy nie sou teruggedeins het nie al het al die muildrywers van die wêreld hom aangeval. Die maats van die gewondes, wat sien in watter toestand hulle is, het van 'n afstand af klippe op Don Quijote begin reën. Hy het hom so goed as wat hy kon agter sy skild beskut, maar hy het nie gewaag om die drinkbak te verlaat en sy wapenrusting onbeskermd te laat nie. Die herbergier het vir hulle geskree om hom uit te los, want hy het hulle mos al gesê dat hy mal is, en as 'n mal mens sou hy nie aanspreeklik wees nie, al maak hy hulle almal dood. Nog harder het Don Quijote geskree. Hy het hulle skobbejakke en verraaiers genoem, en die heer van die kasteel, wat toelaat dat dolende ridders so behandel word, 'n skurk en 'n laaggebore ridder wat hy, as hy die ridderorde ontvang het, tot verantwoording sou roep vir sy verraad. "Maar u," het hy uitgeroep, "laag en gemeen gespuis, u tel ek nie eens nie! Gooi, slaan, kom nader, doen alles wat u teen my kan doen, en u sal sien wat die beloning vir u dwaasheid en onbeskaamdheid sal wees!" Dit het hy met soveel vuur en vermetelheid gesê dat hy sy aanvallers met 'n verskriklike vrees vervul het. En net soveel om hierdie rede as op aandrang van die herbergier het hulle opgehou om hom met klippe te gooi. Hy het hulle toegelaat om die gewondes weg te dra, en met dieselfde kalmte en bedaardheid as tevore het hy weer by sy wapenrusting begin waak.

Maar hierdie streke van sy gas was nie juis na die smaak van die herbergier nie, en hy het besluit om sake kort te knip en hom sommer dadelik die ongelukkige ridderorde te verleen voordat daar nog 'n ongeluk kon gebeur. Hy het toe na hom toe gegaan en om verskoning gevra vir die onbeskoftheid wat sonder sy medewete aan hom betoon is deur hierdie gemene mense, wat egter goed gestraf is vir hul vermetelheid. Soos hy hom reeds gesê het, het hy gesê, was daar geen kapel in die kasteel nie, en dit was ook nie nodig vir wat nog gedoen moes word nie. Want sover hy die seremonie van die orde verstaan, lê die hele punt van die ridderslag in die nekslag en die tik op die skouer, en dit kon in die middel van 'n veld toegedien word. Wat die waak by die wapenrusting betref, het hy nou alles gedoen wat nodig was, want 'n wag van net twee uur voldoen aan al die vereistes, en hy was al meer as vier uur daarmee besig. Don Quijote het alles geglo en vir hom gesê hy staan gereed om hom te gehoorsaam en om dit so gou moontlik af te handel. Want as hy weer aangeval sou word en homself as ridder geslaan voel, sou hy, so het hy gemeen, nie 'n lewende siel in die kasteel oorlaat nie, behalwe dié wat hy uit agting op die kasteelheer se versoek sou spaar.

So gewaarsku en gedreig, het die slotvoog dadelik 'n boek gaan haal waarin hy altyd die strooi en gars aangeteken het wat hy aan die muildrywers uitgedeel het. Saam met 'n seun wat 'n kersstompie dra en die twee jonkvroue van wie reeds vertel is, het hy teruggekeer na waar Don Quijote gestaan het, en hom beveel om te kniel. Toe het hy uit sy rekeningboek begin lees asof hy een of ander vrome gebed opsê, en in die middel van sy voordrag het hy sy hand gelig en hom 'n stewige hou in die nek gegee, en daarna met sy eie swaard 'n flukse tik op die skouer, terwyl hy die hele tyd tussen sy tande mompel asof hy sy gebede bid. Toe dit gedoen was, het hy een van die dames beveel om hom die swaard om te gord. Sy het dit met groot selfbeheersing en erns gedoen, en daar was nie min nodig om by elke stap van die seremonie 'n uitbarsting van lag te keer nie. Maar wat hulle reeds van die nuwe ridder se dapperheid gesien het, het hul lag in toom gehou. Toe sy die swaard om hom gord, het die agbare dame vir hom gesê: "Mag God u Genade 'n baie gelukkige ridder maak en u voorspoed in die stryd gee." Don Quijote het haar naam gevra, sodat hy van nou af sou weet aan wie hy dank verskuldig is vir die guns wat hy ontvang het, want hy was van plan om haar 'n deel van die eer te gee wat hy deur die krag van sy arm sou verwerf. Sy het met groot nederigheid geantwoord dat sy La Tolosa genoem word, dat sy die dogter is van 'n skoenmaker van Toledo wat by die stalletjies van Sanchobienaya woon, en dat sy hom, waar sy ook al is, as haar heer sou dien en ag. Don Quijote het daarop geantwoord dat sy hom 'n guns sou bewys as sy van nou af die "Doña" aanneem en haarself Doña Tolosa noem. Sy het belowe sy sou, en toe het die ander een sy spoor vasgegespe, en met haar het omtrent dieselfde gesprek gevolg as met die dame van die swaard. Hy het haar naam gevra, en sy het gesê dit is La Molinera, en dat sy die dogter is van 'n agtenswaardige meulenaar van Antequera. Ook van haar het Don Quijote versoek dat sy die "Doña" aanneem en haarself Doña Molinera noem, en hy het haar verdere dienste en gunste aangebied.

"Doña" is die vroulike vorm van "Don", 'n eretitel wat destyds net vir vroue van adel gebruik is. Vir twee herbergmeisies van twyfelagtige reputasie was dit 'n absurde verhewing. "Molinera" beteken boonop bloot "meulenaarsvrou" of "meulenaarsmeisie".

Toe hierdie nog-nooit-tevore-gesiene seremonies so halsoorkop afgehandel is, het Don Quijote op hete kole gesit totdat hy homself te perd sien uitry op soek na avonture. Hy het Rocinante dadelik opgesaal en opgeklim, en terwyl hy sy gasheer omhels en hom bedank vir sy goedheid om hom tot ridder te slaan, het hy hom in so 'n buitengewone taal toegespreek dat dit onmoontlik is om 'n idee daarvan te gee of dit oor te vertel. Die herbergier, wat hom net uit die herberg wou kry, het met nie minder welsprekendheid nie, al was dit met korter woorde, geantwoord, en sonder om hom te vra om die rekening te betaal, het hy hom met 'n "Gaan met God" laat gaan.