Hoofstuk 4
Die tweede ou man en die twee swart honde
Uit die verhaal van die handelaar en die djin
Groot prins van die djinne, u moet weet dat ons drie broers is: hierdie twee swart honde en ek. Ons vader het gesterf en elkeen van ons duisend goudstukke nagelaat. Met hierdie bedrag het ons al drie dieselfde beroep gekies en handelaars geword. Kort nadat ons ons winkels geopen het, het my oudste broer, een van hierdie twee honde, besluit om na vreemde lande te reis om handel te dryf. Met dié doel het hy alles verkoop wat hy gehad het en koopware gekoop wat geskik was vir die reise wat hy wou onderneem. Hy het vertrek en was 'n hele jaar lank weg. Aan die einde van dié tyd het 'n bedelaar by my winkel aangekom. "Goeiedag," het ek gesê. "Goeiedag," het hy geantwoord, "is dit moontlik dat jy my nie herken nie?" Toe het ek hom noukeurig bekyk en gesien dat dit my broer was. Ek het hom in my huis laat inkom en hom gevra hoe dit met sy onderneming gegaan het.
"Moenie my uitvra nie," het hy geantwoord. "As jy my sien, sien jy alles wat ek het. Dit sou my leed net hernu om jou te vertel van al die teëspoed wat my in 'n jaar getref en my in hierdie toestand gebring het."
Ek het my winkel gesluit en hom alle aandag gegee: ek het hom na die badhuis geneem en hom my mooiste klere gegee. Ek het my boeke nagegaan en gevind dat ek my kapitaal verdubbel het, met ander woorde dat ek nou tweeduisend goudstukke besit het. Ek het my broer die helfte gegee en gesê: "Nou, broer, kan jy jou verliese vergeet." Hy het dit met blydskap aangeneem, en ons het saam gewoon soos voorheen.
'n Tyd daarna wou my tweede broer ook sy besigheid verkoop en gaan reis. My oudste broer en ek het alles gedoen wat ons kon om hom daarvan te laat afsien, maar dit het niks gehelp nie. Hy het by 'n karavaan aangesluit en vertrek. Aan die einde van 'n jaar het hy in dieselfde toestand as sy ouer broer teruggekom. Ek het vir hom gesorg, en omdat ek duisend goudstukke oor gehad het, het ek dit vir hom gegee, en hy het sy winkel weer geopen.
Op 'n dag het my twee broers na my toe gekom en voorgestel dat ons 'n reis onderneem en handel dryf. Eers het ek geweier om te gaan. "Julle het gereis," het ek gesê, "en wat het julle gewen?" Maar hulle het telkens weer na my toe gekom, en nadat ek vyf jaar lank vasgestaan het, het ek uiteindelik toegegee. Maar toe hulle hul voorbereidings getref het en die koopware begin koop het wat ons nodig gehad het, het hulle gevind dat hulle elke stuk van die duisend goudstukke wat ek vir hulle gegee het, uitgegee het. Ek het hulle nie verwyt nie. Ek het my sesduisend goudstukke met hulle gedeel: elkeen het duisend gekry en ek het een vir myself gehou, en die ander drie het ek in 'n hoek van my huis begrawe. Ons het koopware gekoop, 'n skip daarmee gelaai en met 'n gunstige wind uitgevaar.
Ná twee maande se seil het ons by 'n hawestad aangekom, waar ons aan wal gegaan en groot handel gedryf het. Toe het ons die koopware van daardie land gekoop en was net op die punt om weer uit te vaar, toe 'n pragtige maar armoedig geklede vrou my op die strand voorgekeer het. Sy het na my toe gekom, my hand gesoen en my gesmeek om met haar te trou en haar aan boord te neem. Eers het ek geweier, maar sy het so hard gesoebat en belowe om so 'n goeie vrou vir my te wees, dat ek uiteindelik ingestem het. Ek het vir haar 'n paar pragtige rokke aangeskaf, en nadat ek met haar getrou het, het ons aan boord gegaan en weggeseil. Tydens die reis het ek soveel goeie eienskappe in my vrou ontdek dat ek haar al hoe meer begin liefhê het. Maar my broers het jaloers geword op my voorspoed en begin saamsweer om my van kant te maak. Een nag, terwyl ons geslaap het, het hulle my vrou en my in die see gegooi. My vrou was egter 'n fee, en daarom het sy my nie laat verdrink nie, maar my na 'n eiland weggevoer. Toe die dag breek, het sy vir my gesê:
"Toe ek jou op die strand gesien het, het ek baie van jou gehou en wou ek jou goedhartigheid op die proef stel, daarom het ek in die vermomming wat jy gesien het, na jou toe gekom. Nou het ek jou beloon deur jou lewe te red. Maar ek is baie kwaad vir jou broers, en ek sal nie rus voordat ek hulle lewe geneem het nie."
Ek het die fee bedank vir alles wat sy vir my gedoen het, maar ek het haar gesmeek om my broers nie dood te maak nie.
Ek het haar woede gesus, en in 'n oomblik het sy my van die eiland waar ons was na die dak van my huis weggevoer, en 'n oomblik later het sy verdwyn. Ek het afgegaan, die deure oopgemaak en die drieduisend goudstukke uitgegrawe wat ek begrawe het. Ek het na die plek gegaan waar my winkel was, dit oopgemaak en die gelukwensings van my medehandelaars met my terugkeer ontvang. Toe ek huis toe gaan, het ek twee swart honde gesien wat met bedroefde gesigte na my toe gekom het. Ek was baie verbaas, maar die fee het weer verskyn en vir my gesê:
"Moenie verbaas wees om hierdie honde te sien nie; hulle is jou twee broers. Ek het hulle veroordeel om tien jaar lank in hierdie gedaantes te bly." Toe het sy my vertel waar ek nuus van haar kon kry, en sy het verdwyn.
Die tien jaar is amper verby, en ek is op pad om haar te gaan soek. Omdat ek in die verbygaan hierdie handelaar en die ou man met die hinde teëgekom het, het ek by hulle gebly.
Dit is my geskiedenis, o prins van die djinne! Dink u nie dit is 'n uiters wonderlike een nie?
"Ja, inderdaad," het die djin geantwoord, "en ek skeld jou 'n derde van die handelaar se straf kwyt."
Toe het die derde ou man die djin dieselfde versoek gerig as die ander twee, en die djin het hom die laaste derde van die handelaar se straf belowe as sy storie albei die ander oortref.
En so het hy sy storie aan die djin vertel, maar ek kan u nie sê wat dit was nie, want ek weet dit nie.
Maar ek weet wel dat dit nog wonderliker was as enigeen van die ander, sodat die djin verstom was en vir die derde ou man gesê het: "Ek skeld jou die derde deel van die handelaar se straf kwyt. Hy behoort julle al drie te bedank omdat julle julle vir hom beywer het. Was dit nie vir julle nie, sou hy nie meer hier gewees het nie."
Met dié woorde het hy verdwyn, tot groot vreugde van die geselskap. Die handelaar het nie versuim om sy vriende te bedank nie, en toe het elkeen sy eie pad gegaan. Die handelaar het na sy vrou en kinders teruggekeer en die res van sy dae gelukkig saam met hulle deurgebring.
"Maar, U Majesteit," het Scheherazade bygevoeg, "hoe mooi die stories ook al is wat ek u nou net vertel het, kan hulle nie vergelyk word met die storie van die visser nie."
'n Goudstuk (in Lang se Engels 'n "sequin") was 'n goue munt wat oorspronklik in Venesië geslaan is en wyd in die Ooste gebruik is.
'n Karavaan is 'n groep reisigers en handelaars wat met kamele of ander lasdiere saam deur die woestyn trek, vir veiligheid.