Karma Yoga · Deug in werk

Arjuna
U wat deur alle sterflinge geprys word, Janardana!
As oordenking 'n edeler ding is
as handeling, waarom dan, groot Keshava,
dryf U my na hierdie verskriklike geveg?
Nou is ek deur U twyfelagtige woorde verontrus!
Sê my een ding, en sê dit met sekerheid:
langs watter pad sal ek die beter einde vind?

Krishna
Ek het jou gesê, o Onberispelike: daar is twee paaie
aan hierdie wêreld getoon, twee skole van wysheid.

Eerstens
dié van die Sankhya, wat red deur middel van werke
wat die rede voorskryf; daarna die joga, wat beveel
om deur oordenking, geestelik, te bereik.
Tog is hierdie twee een! Geen mens sal aan handeling ontkom
deur handeling te vermy nie; nee, en niemand sal
deur blote versaking tot volmaaktheid kom nie.
Nee, en nooit, selfs nie vir 'n oomblik nie,
is iemand sonder handeling nie; die wet van sy natuur
dwing hom, selfs teen sy wil, tot handeling;
[want gedagte is handeling in die verbeelding]. Hy wat sit
en al die werktuie van die vlees onderdruk,
maar in sy ledige hart aan hulle dink,
speel die onbekwame en skuldige skynheilige.
Maar hy wat, met 'n sterk liggaam wat die gees dien,
sy sterflike kragte aan waardige werk wy,
sonder om wins te soek, Arjuna – so een
is eerbaar. Doen jou toegewese taak!
Werk is voortrefliker as ledigheid;
die lewe van die liggaam gaan nie voort sonder werk nie.
Daar is 'n taak van heiligheid om te doen,
anders as wêreldbindende arbeid, wat nie
die getroue siel bind nie; doen so 'n aardse plig
vry van begeerte, en jy sal jou hemelse doel
goed vervul. In die begin, toe alle mense gemaak is,
en saam met die mensdom die offer, het Prajapati gespreek:
"Doen dit! Werk! Offer! Word vrugbaar en vermeerder
deur die offer! Dit sal vir julle Kamadhuk wees,
julle 'Koei van Oorvloed', wat haar melk teruggee
van alle oorvloed. Aanbid die gode daardeur;
die gode sal julle genade gee. Die spys wat julle begeer,
sal die gode aan Arbeid skenk wanneer dit
tiendes in die altaarvlam betaal. Maar as iemand
die vrugte van die aarde eet en aan die goedgunstige Hemel
geen gawe van arbeid teruggee nie, is hy 'n dief wat van sy wêreld steel."

Wie van die kos eet ná hul offer,
is vry van skuld, maar dié wat 'n feesmaal aanrig
net vir hulself, eet sonde en drink sonde.
Deur kos leef die lewendes; kos kom van reën,
en reën kom deur die vrome offer,
en die offer word betaal met tiendes van arbeid;
so is handeling van Brahman, wat Een is,
die Enigste, Alomteenwoordige, te alle tye
teenwoordig in die offer. Hy wat weier
om die rollende wiele van hierdie groot wêreld te help draai,
en net sy ledige sintuie bevredig, leef 'n verlore lewe,
skandelik en ydel. Wie vir homself bestaan,
op homself gerig, wat net homself dien,
het aan niks deel nie; niks wat bereik is,
niks wat gedoen of nie gedoen is, raak hom nie; geen hoop
op hulp vir al die lewende dinge van die aarde
hang van hom af nie. Verrig daarom jou voorgeskrewe taak
met vreugde en met 'n gees wat nie geheg is nie,
want deur die eenvoudige plig te vervul,
klim die mens op na sy hoogste saligheid. Deur werke alleen
het Janaka en heiliges van ouds saligheid bereik!
Boonop moet jy, om jou medemense staande te hou,
handeling omhels. Wat die wyses kies,
neem die onwyses aan; wat die beste mense doen,
sal die menigte volg. Kyk na My,
seun van Pritha! In die drie wye wêrelde
is Ek aan geen arbeid gebonde nie; geen hoogte
wag om bestyg te word nie, geen gawe bly oor om te wen nie,
en tog handel Ek hier! En as Ek nie handel nie –
ywerig en waaksaam – sou dié wat na My kyk
vir leiding, terugsak in luiheid
omdat Ek geslaap het, en van die goeie afwyk,
en Ek sou die orde van die aarde breek
en haar kinders aan die ondergang oorgee, o Bharata!
Net soos die onkundiges swoeg, getroud met die sintuie,
so laat die verligtes swoeg, vry van die sintuie, maar gerig
daarop om die wêreld verlossing en saligheid te bring;
sonder om in daardie eenvoudige, besige harte
die saad van wanhoop te saai. Ja! laat elkeen sy deel speel
in alles wat hy vind om te doen, met 'n siel wat vry is.
Alle dinge word oral deur die Natuur bewerk
in die wisselwerking van die eienskappe.
Die dwaas, deur die self bedrieg, dink: "Dit het ek gedoen,"
en: "Daardie het ek bewerk"; maar – ag, jy sterkarmige Prins! –
'n beter onderrigte gemoed, wat die spel ken
van sigbare dinge in die wêreld van die sintuie,
en weet hoe die eienskappe hul werk moet doen,
staan los selfs van sy eie dade. Die onkundiges
leef daarmee vermeng, sonder om die weg van die Natuur te ken,
onbewus van die hoogste doelwitte, traag en dof.
Laat hulle nie struikel nie, jy wat die lig het;
maar vervul al jou pligte, ter wille van My,
met oordenking wat na binne gerig is,
sonder om wins te soek, tevrede, kalm,
sonder om te let op die uitkoms – veg! Dié wat
My verordening so hou, die wyse en gewillige harte,
is vrygespreek van alle gevolge van hul dade;
maar dié wat My verordening verontagsaam,
wat dink dat hulle weet, weet niks nie, en gaan verlore,
verward en dwaas. Waarlik, die onderrigte
handel volgens sy aard en volg wat hom die beste pas;
en die laer wesens volgens hul aard; tevergeefs
stry 'n mens teen die wet. Dit moet so wees
dat die voorwerpe van die sintuie die sintuie sal roer
tot voorkeur en afkeer; tog gee die verligte mens
nie daaraan toe nie, want hy ken hulle as vyande.
Ten slotte: dit is beter dat iemand
sy eie taak doen soos hy kan, al misluk hy,
as om take te neem wat nie syne is nie, al lyk hulle goed.
Om te sterf terwyl jy jou plig doen, is geen kwaad nie;
maar wie ander paaie soek, sal altyd dwaal.

Arjuna
Sê my tog, Leermeester: deur watter krag gaan die mens
na sy kwaad, teen sy wil, asof iemand
hom op daardie bose pad stoot?

Krishna
Dit is Kama!
Dit is Hartstog, gebore uit die Duisternis,
wat hom stoot. Magtig van eetlus,
sondig en sterk is dit – die mens se vyand!
Soos rook die wit vuur verdof, soos klouende roes
die blink spieël skend, soos die moederskoot
die ongebore kind omsluit, so word die wêreld van dinge
verydel, besoedel, omsluit deur hierdie begeerte van die vlees.
Die wyses val, daarin gevang; dit is die rustelose vyand
van die wysheid, wat ontelbare gestaltes aanneem,
mooi maar bedrieglik, subtiel soos 'n vlam.
Sintuie, gemoed en rede – dit, o seun van Kunti,
is sy buit; in sy spel met hulle
maak dit die mens mal, verlei en verblind hom.
Daarom, jy edelste kind van Bharata:
beheers jou hart! Hou die verstrikte sintuie in toom!
Weerstaan die valse, sagte sondigheid wat
kennis en oordeel ondermyn! Ja, die wêreld is sterk,
maar wat dit onderskei, is sterker, en die gemoed
die sterkste; en hoog bo alles die heersende Siel.
Daarom, terwyl jy Hom raaksien wat oppermagtig heers,
sit die volle krag van die Siel in jou eie siel in!
Veg! Oorwin vyande en twyfel, liewe Held! Slaan dood
wat jou in lieflike gestaltes agtervolg, en jou sou verraai!

Arnold self het in 'n voetnoot geskryf dat hy oortuig is dat "Sankhya" en "joga" hier van betekenis omgeruil moet word: in die oorspronklike is die Sankhya die weg van kennis en die joga die weg van dade.

Prajapati is die Heer van die skepsels, die skepper. Kamadhuk (Kamadhenu) is die hemelse koei wat elke wens vervul. Janaka was 'n koning van Videha, bekend as 'n wyse wat sy koninklike pligte sonder gehegtheid vervul het. Kama is die Sanskritwoord vir begeerte.

Hier eindig die derde hoofstuk van die Bhagavad Gita, genaamd "Karma Yoga", of "Die boek van deug in werk".