Wanneer jou innerlike leier volgens die natuur werk, pas dit hom maklik aan by alles wat gebeur en wat hom voorgehou word. Dit het nie een bepaalde soort materiaal nodig nie; dit beweeg na sy doel, al is dit onder sekere voorwaardes, en dit maak vir homself materiaal uit dit wat hom teëwerk. Dit is soos vuur wat gryp wat daarin val: 'n klein liggie sou daardeur doodgedruk word, maar 'n sterk vuur maak gou alles wat daarop gestapel word sy eie, verteer dit, en brand juis daardeur hoër.

Moet niks sonder 'n doel doen nie, en niks anders as volgens die beste beginsels van die kuns van lewe nie.

Mense soek plekke om weg te kom: huise op die platteland, die strand, die berge. En jy ook verlang dikwels sterk na sulke dinge. Maar dit is heeltemal die manier van die gewoonste soort mens, want dit is in jou mag om jou terug te trek in jouself wanneer jy ook al wil. Nêrens kan 'n mens rustiger en met minder moeite heen gaan as na jou eie siel nie, veral as jy sulke gedagtes in jou dra dat jy, sodra jy daarna kyk, dadelik volkome rustig word. En ek sê: rus is niks anders as 'n goed geordende gees nie. Gee dus gereeld vir jouself hierdie toevlug, en hernu jouself. Laat jou beginsels kort en fundamenteel wees, sodat dit genoeg is om, sodra jy daarna terugkeer, jou siel heeltemal skoon te was en jou sonder enige ontevredenheid terug te stuur na die dinge waarheen jy terugkeer. Want waaroor is jy ontevrede? Oor die slegtheid van mense? Herinner jouself aan hierdie gevolgtrekking: redelike wesens bestaan vir mekaar; om te verdra is deel van regverdigheid; mense doen nie met opset verkeerd nie. En dink hoeveel mense al, ná vyandskap, agterdog, haat en geveg, uitgestrek en dood lê, tot as verbrand. Wees dan eindelik stil. Maar miskien is jy ontevrede met wat die heelal aan jou toegedeel het? Onthou dan die keuse: óf daar is voorsienigheid, óf daar is net atome wat toevallig saamkom. Of onthou die argumente wat bewys dat die wêreld 'n soort gemeenskap is, en wees eindelik stil. Maar miskien sal liggaamlike dinge jou nog pla? Dink dan verder daaraan dat die gees nie meng met die asem, of dit nou saggies of hewig beweeg nie, sodra die gees hom eers losgemaak en sy eie krag ontdek het. En dink ook aan alles wat jy al oor pyn en plesier gehoor en mee ingestem het, en wees eindelik stil. Maar miskien sal die begeerte na wat mense roem noem, jou kwel? Kyk hoe gou alles vergeet word; kyk na die chaos van oneindige tyd aan albei kante van die hede; kyk hoe leeg applous is, hoe wispelturig en sonder oordeel die mense is wat voorgee om te prys, en hoe klein die ruimte is waarin dit alles plaasvind. En wees eindelik stil. Want die hele aarde is maar 'n stippel, en hoe klein is die hoekie daarvan waar jy woon, en hoe min mense is daar, en watter soort mense is dit wat jou sal prys!

Dit bly dan oor: onthou om jou terug te trek in hierdie klein gebiedjie van jou eie. Moet jou bowenal nie laat aftrek of oorspan nie, maar wees vry, en kyk na dinge soos 'n man, soos 'n mens, soos 'n burger, soos iemand wat sterflik is. En onder die dinge wat altyd byderhand moet wees en waarna jy kan draai, laat daar hierdie twee wees. Die een is dat dinge nie aan die siel raak nie, want hulle is buite jou en bly onbeweeglik staan; ons onrus kom net uit die mening binne-in ons. Die ander is dat alles wat jy sien, oombliklik verander en binnekort nie meer sal wees nie; en hou gedurig in gedagte hoeveel sulke veranderinge jy self al gesien het. Die heelal is verandering; die lewe is mening.

As die denkende deel in ons gemeenskaplik is, dan is die rede, wat ons redelike wesens maak, ook gemeenskaplik. As dit so is, dan is die rede wat vir ons sê wat om te doen en wat nie, ook gemeenskaplik. As dit so is, is daar ook 'n gemeenskaplike wet. As dit so is, is ons medeburgers. As dit so is, is ons lede van een gemeenskap. As dit so is, is die wêreld op 'n manier een staat. Want van watter ander gemeenskap kan 'n mens sê dat die hele mensdom lede daarvan is? En uit hierdie gemeenskap kom ook ons vermoë om te dink, te redeneer en wette te ken. Of waar anders kom dit vandaan? Want net soos my aardse deel aan my gegee is uit 'n sekere aarde, en die waterige deel uit 'n ander element, en die warm en vurige deel uit 'n eie bron (want niks kom uit niks nie, en niks verdwyn ook in niks nie), so kom die denkende deel ook êrens vandaan.

Die dood is net soos geboorte 'n geheim van die natuur: 'n saamvoeg uit dieselfde elemente, en 'n uitmekaarval in dieselfde elemente. Dit is glad nie iets waaroor 'n mens skaam hoef te wees nie, want dit gaan nie in teen die natuur van 'n redelike wese of teen die plan waarvolgens ons gemaak is nie.

Dit is natuurlik dat sulke mense sulke dinge doen; dit kan nie anders nie. Wie wil hê dit moet anders wees, wil hê die vyeboom moet nie sap hê nie. Maar onthou in elk geval dit: binne baie kort tyd sal jy en hy albei dood wees, en gou sal selfs julle name nie oorbly nie.

Neem jou mening weg, en die klagte "Ek is skade aangedoen" is weg. Neem die klagte "Ek is skade aangedoen" weg, en die skade is weg.

Wat 'n mens nie slegter maak as wat hy was nie, maak ook nie sy lewe slegter nie, en dit skaad hom nie, van buite of van binne nie.

Die natuur van dit wat vir almal nuttig is, moes noodwendig so werk.

Besef dat alles wat gebeur, regverdig gebeur. As jy mooi oplet, sal jy sien dit is so. Ek bedoel nie net dat dinge in 'n vaste volgorde op mekaar volg nie, maar dat dit regverdig is, asof iemand dit doen wat aan elke ding sy regte waarde gee. Hou dan aan om so op te let soos jy begin het, en wat jy ook al doen, doen dit saam met hierdie een ding: om goed te wees, in die ware sin van wat dit beteken om 'n goeie mens te wees. Hou hieraan vas in alles wat jy doen.

Moenie na dinge kyk soos die man wat jou verkeerd aandoen daarna kyk nie, of soos hy wil hê jy daarna moet kyk nie. Kyk na hulle soos hulle werklik is.

'n Mens moet altyd hierdie twee reëls gereed hê. Die een: doen net wat die rede, jou leidende en wetgewende deel, voorstel tot voordeel van mense. Die ander: verander jou mening as iemand byderhand is wat jou regsit en jou van 'n mening afbring. Maar so 'n verandering van mening moet net kom omdat jy oortuig is dat iets regverdig is of tot almal se voordeel, of iets dergeliks, en nie omdat dit lekker lyk of jou aansien bring nie.

Het jy rede? "Ja." Waarom gebruik jy dit dan nie? Want as dit sy eie werk doen, wat meer wil jy hê?

Jy het bestaan as 'n deel van die geheel. Jy sal verdwyn in dit wat jou voortgebring het; of liewer, jy sal deur verandering teruggeneem word in die skeppende krag waaruit jy gekom het.

Baie korreltjies wierook op dieselfde altaar: een val eerste, 'n ander later, maar dit maak geen verskil nie.

Binne tien dae sal jy soos 'n god lyk vir dié vir wie jy nou 'n dier en 'n aap is, as jy net terugkeer na jou beginsels en die rede eer.

Moenie leef asof jy tienduisend jaar gaan lewe nie. Die dood hang oor jou. Solank jy lewe, solank dit in jou mag is, wees goed.

Hoeveel moeite spaar die mens hom wat nie kyk wat sy buurman sê of doen of dink nie, maar net na wat hy self doen, dat dit regverdig en suiwer is. Of soos Agathon sê: moenie rondkyk na die slegte gewoontes van ander nie, maar hardloop reguit op die lyn, sonder om daarvan af te wyk.

Wie vurig verlang na roem ná sy dood, besef nie dat elkeen wat hom onthou self ook baie gou sal sterf nie, en dan ook dié wat ná hulle kom, totdat die hele herinnering uitgedoof is terwyl dit oorgedra word deur mense wat dwaas bewonder en dan self vergaan. Maar sê nou dat dié wat jou onthou, onsterflik is, en dat die herinnering onsterflik is: wat is dit dan vir jou? En ek vra nie wat dit vir die dooies beteken nie, maar wat dit vir die lewendes beteken. Wat is lof, behalwe in soverre dit 'n sekere nut het? Want nou gooi jy op die verkeerde tyd die gawe van die natuur weg en klou aan iets anders vas...

Alles wat op enige manier mooi is, is mooi in homself en volledig in homself; lof is nie deel daarvan nie. 'n Ding word dus nie slegter of beter omdat dit geprys word nie. Dit geld ook vir dinge wat gewone mense mooi noem, soos stoflike dinge en kunswerke. Wat werklik mooi is, het niks nodig nie, net so min as die wet, die waarheid, goedhartigheid of beskeidenheid. Watter een van hierdie dinge is mooi omdat dit geprys word, of word bederf omdat dit gekritiseer word? Word 'n smarag slegter as niemand dit prys nie? Of goud, ivoor, purper, 'n lier, 'n messie, 'n blom, 'n struik?

As siele voortbestaan, hoe kan die lug hulle van ewigheid af hou? Maar hoe hou die aarde dan die liggame van mense wat al so lank gelede begrawe is? Want net soos die liggame hier ná 'n tyd, hoe lank ook al, verander en ontbind en so plek maak vir ander dooie liggame, so word die siele wat in die lug opgeneem word, ná 'n tyd ook verander en versprei. Hulle word vurig wanneer hulle teruggeneem word in die skeppende verstand van die heelal, en so maak hulle plek vir die nuwe siele wat daar kom woon. Dit is die antwoord wat 'n mens kan gee as jy aanneem dat siele voortbestaan. Maar ons moet nie net dink aan die aantal liggame wat so begrawe word nie, maar ook aan die aantal diere wat elke dag deur ons en ander diere geëet word. Hoeveel word nie verteer en so as 't ware begrawe in die liggame van dié wat hulle eet nie! En tog neem die aarde hulle op, omdat hulle liggame verander in bloed en oorgaan in lug of vuur.

Hoe ondersoek 'n mens die waarheid hiervan? Deur te onderskei tussen die stof waaruit iets bestaan en dit wat aan die ding sy vorm gee, die oorsaak.

Moenie rondgeswaai word nie. Let in elke beweging op regverdigheid, en hou by elke indruk jou vermoë om helder te begryp.

Alles wat vir jou reg is, o Heelal, is vir my reg. Niks is vir my te vroeg of te laat as dit vir jou op die regte tyd is nie. Alles wat jou seisoene bring, o Natuur, is vir my vrug. Uit jou kom alle dinge, in jou is alle dinge, na jou keer alle dinge terug. Die digter sê: "Liewe stad van Kekrops." En sal jy nie sê nie: "Liewe stad van Zeus"?

"Hou jou met min dinge besig," sê die filosoof, "as jy rus wil hê." Maar dink of dit nie beter sou wees om te sê nie: doen wat nodig is, en wat die rede van 'n wese wat van nature gemeenskaplik is, vereis, en soos dit vereis. Want dit bring nie net die rus wat kom uit dinge goed doen nie, maar ook die rus wat kom uit min dinge doen. Die meeste van wat ons sê en doen, is onnodig; as 'n mens dit wegneem, sal jy meer tyd hê en minder onrustig wees. Daarom moet 'n mens jou by elke geleentheid afvra: is dit een van die onnodige dinge? En 'n mens moet nie net onnodige dade wegneem nie, maar ook onnodige gedagtes, want dan sal oorbodige dade nie daarop volg nie.

Probeer kyk hoe die lewe van die goeie mens jou pas: die lewe van iemand wat tevrede is met sy deel van die geheel, en tevrede met sy eie regverdige dade en goedhartige gesindheid.

Het jy daardie dinge gesien? Kyk nou ook na hierdie. Moenie jou ontstel nie. Maak jouself heeltemal eenvoudig. Doen iemand verkeerd? Dit is homself wat hy verkeerd aandoen. Het iets met jou gebeur? Goed so: alles wat gebeur, is van die begin af uit die heelal aan jou toegedeel en vir jou uitgespin. Kortom, jou lewe is kort. Jy moet die hede benut met die hulp van die rede en regverdigheid. Wees nugter, selfs wanneer jy ontspan.

Óf dit is 'n goed geordende heelal, óf 'n deurmekaarspul wat saamgegooi is, maar steeds 'n heelal. Maar kan daar 'n sekere orde in jou bestaan, en wanorde in die geheel? En dit terwyl alle dinge so onderskei en versprei is, en tog met mekaar meevoel?

'n Swart karakter, 'n verwyfde karakter, 'n koppige karakter; dierlik, kinderagtig, beesagtig, dom, vals, grof, bedrieglik, tirannies.

As iemand 'n vreemdeling in die heelal is omdat hy nie weet wat daarin is nie, dan is hy net so 'n vreemdeling as hy nie weet wat daarin aangaan nie. Hy is 'n wegloper wat vlug vir die gemeenskaplike rede. Hy is blind wat die oë van sy verstand toemaak. Hy is arm wat iemand anders nodig het en nie self alles het wat nuttig is vir die lewe nie. Hy is 'n sweer op die heelal wat hom onttrek en afskei van die rede van ons gemeenskaplike natuur, omdat hy ontevrede is met wat gebeur; want dieselfde natuur wat dit voortbring, het jou ook voortgebring. Hy is 'n stuk wat van die staat afgeskeur is wat sy eie siel afskeur van die siel van redelike wesens, wat een is.

Die een is 'n filosoof sonder 'n hemp, en die ander sonder 'n boek. Hier is nog een wat halfkaal is. "Brood het ek nie," sê hy, "en tog bly ek by die rede." En ek kry nie my brood uit my geleerdheid nie, en tog bly ek by my rede.

Wees lief vir die vak wat jy geleer het, hoe nederig dit ook al is, en wees tevrede daarmee. En gaan deur die res van jou lewe soos iemand wat alles wat hy het, met sy hele siel aan die gode toevertrou het, en maak jouself van niemand die tiran of die slaaf nie.

Dink byvoorbeeld aan die tyd van Vespasianus. Jy sal al hierdie dinge sien: mense wat trou, kinders grootmaak, siek word, sterf, oorlog maak, fees vier, handel dryf, die grond bewerk, vlei, hulle hoogmoedig hou, agterdogtig is, saamsweer, wens dat ander moet sterf, kla oor die hede, liefhê, rykdom opstapel, verlang na die konsulskap en na koningsmag. Wel, daardie mense se lewe bestaan glad nie meer nie. Gaan dan na die tyd van Trajanus. Weer is alles dieselfde. Ook hulle lewe is verby. Kyk op dieselfde manier na ander tydperke en na hele volke, en sien hoeveel ná groot inspanning gou geval het en in die elemente opgelos het. Maar dink veral aan mense wat jy self geken het, wat hulle besig gehou het met nietige dinge, en nagelaat het om te doen wat by hulle eie aard pas, om daaraan vas te hou en daarmee tevrede te wees. En hier moet jy onthou dat die aandag wat jy aan elke ding gee, sy eie waarde en maat het. Dan sal jy nie ontevrede wees nie, as jy jou nie langer met klein dingetjies besig hou as wat gepas is nie.

Woorde wat vroeër bekend was, is nou verouderd. So is ook die name van mense wat lank gelede beroemd was, nou op 'n manier verouderd: Camillus, Caeso, Volesus, Leonnatus, en kort daarna ook Scipio en Cato, dan Augustus, en dan ook Hadrianus en Antoninus. Want alle dinge gaan gou verby en word net 'n storie, en gou begrawe volkome vergetelheid hulle. En dit sê ek van mense wat op 'n wonderlike manier geskitter het. Wat die res betref: sodra hulle hul laaste asem uitgeblaas het, is hulle weg, en niemand praat meer van hulle nie. En om af te sluit: wat is selfs 'n ewige herinnering? Niks nie. Waaraan moet ons dan ons ernstige moeite bestee? Aan hierdie een ding: regverdige gedagtes, dade vir die gemeenskap, woorde wat nooit lieg nie, en 'n gesindheid wat alles wat gebeur, met vreugde aanvaar as noodsaaklik, as gewoon, as iets wat uit dieselfde soort beginsel en bron vloei.

Gee jou gewillig oor aan Klotho, een van die Skikgodinne, en laat haar jou draad spin uit watter dinge sy ook al wil.

Alles is net vir 'n dag: dit wat onthou en dit wat onthou word.

Let gedurig daarop dat alle dinge deur verandering plaasvind, en gewoond jou daaraan om te besef dat die natuur van die heelal niks so lief het as om die dinge wat bestaan, te verander en nuwe dinge te maak wat soos hulle is nie. Want alles wat bestaan, is op 'n manier die saad van wat sal wees. Maar jy dink net aan saad wat in die grond of in 'n baarmoeder gesaai word, en dit is 'n baie oppervlakkige idee.

Jy sal binnekort sterf, en jy is nog nie eenvoudig nie, nog nie vry van onrus nie, nog nie vry van die vrees dat dinge buite jou jou kan seermaak nie, nog nie vriendelik teenoor almal nie, en jy sien nog nie wysheid net daarin om regverdig op te tree nie.

Ondersoek mense se innerlike leier, ook dié van die wyses: watter soort dinge vermy hulle, en watter soort dinge jaag hulle na?

Wat vir jou sleg is, lê nie in 'n ander se leidende deel nie, en ook nie in enige verandering of verwisseling van jou liggaam nie. Waar is dit dan? Dit is in daardie deel van jou wat menings vorm oor wat sleg is. Laat dié deel dan nie sulke menings vorm nie, en alles is goed. En selfs as dit wat die naaste daaraan is, die arme liggaam, gebrand word of vol etter en verrotting is, laat die deel wat menings hieroor vorm tog stil bly. Dit wil sê: laat dit oordeel dat niks goed of sleg is wat net so maklik met 'n slegte mens as met 'n goeie mens kan gebeur nie. Want wat net so met iemand gebeur wat teen die natuur lewe as met iemand wat volgens die natuur lewe, is nie volgens die natuur nie, en ook nie teen die natuur nie.

Sien die heelal altyd as een lewende wese, met een stof en een siel. Let op hoe alle dinge terugkom na een bewussyn, die bewussyn van hierdie een lewende wese; hoe alle dinge met een beweging werk; en hoe alle dinge saamwerk as oorsake van alles wat bestaan. Let ook op hoe die draad aanhoudend gespin word en hoe die web inmekaar geweef is.

Jy is 'n siel wat 'n lyk ronddra, soos Epiktetus altyd gesê het.

Dit is niks slegs vir dinge om te verander nie, en niks goeds vir dinge om deur verandering te ontstaan nie.

Tyd is soos 'n rivier van gebeure, 'n geweldige stroom: sodra iets gesien is, word dit weggevoer, en iets anders kom in sy plek, en dit sal ook weggevoer word.

Alles wat gebeur, is so bekend en gewoon soos die roos in die lente en die vrugte in die somer. So is siekte, en die dood, en laster, en verraad, en wat ook al dwase bly maak of ontstel.

In die reeks van dinge pas dié wat volg altyd goed by dié wat voorafgegaan het. Want hierdie reeks is nie bloot 'n lys van losstaande dinge wat net noodwendig op mekaar volg nie; dit is 'n redelike verband. En net soos alles wat bestaan, harmonieus saam gerangskik is, so toon die dinge wat ontstaan nie net 'n opeenvolging nie, maar 'n sekere wonderlike verwantskap.

Onthou altyd die woorde van Heraklitus: die dood van aarde is om water te word, die dood van water is om lug te word, die dood van lug is om vuur te word, en ook andersom. Dink ook aan hom wat vergeet waarheen die pad lei; en dat mense twis met dit waarmee hulle die meeste in voeling is, die rede wat die heelal bestuur; en dat die dinge wat hulle elke dag teëkom, vir hulle vreemd lyk. En dink daaraan dat ons nie moet doen en praat asof ons slaap nie, want selfs in ons slaap dink ons dat ons doen en praat; en dat ons nie, soos kinders wat van hulle ouers leer, net moet doen en praat soos ons geleer is nie.

As 'n god vir jou sou sê dat jy môre gaan sterf, of op sy laatste oormôre, sou jy nie juis omgee of dit oormôre of môre is nie, tensy jy uiters kleingeestig is, want hoe klein is die verskil? Dink dan ook dat dit nie 'n groot saak is om eers ná soveel jare as wat jy kan noem te sterf, eerder as môre nie.

Dink gedurig daaraan hoeveel dokters al dood is wat so dikwels hulle wenkbroue oor siekes gefrons het; hoeveel sterrewiggelaars wat met groot aanmatiging ander se dood voorspel het; hoeveel filosowe ná eindelose gesprekke oor die dood of onsterflikheid; hoeveel helde wat duisende doodgemaak het; hoeveel tiranne wat hulle mag oor mense se lewe met verskriklike hoogmoed gebruik het, asof hulle self onsterflik was; en hoeveel stede heeltemal dood is, om so te sê, soos Helike, Pompeji en Herculaneum, en ontelbare ander. Tel dan ook almal by wat jy geken het, een ná die ander. Een man begrawe 'n ander en word dan self uitgelê, en 'n ander begrawe hom, en dit alles binne 'n kort tyd. Kortom, let altyd op hoe kortstondig en waardeloos menslike dinge is: wat gister 'n bietjie slym was, sal môre 'n mummie of as wees. Gaan dan deur hierdie klein bietjie tyd volgens die natuur, en eindig jou reis tevrede, net soos 'n olyf afval wanneer dit ryp is, en die natuur seën wat dit voortgebring het en die boom bedank waarop dit gegroei het.

Wees soos die rotspunt waarteen die golwe aanhoudend breek; dit staan vas en maak die woeste water rondom tot bedaring.

"Ek is ongelukkig omdat dit met my gebeur het." Nee, sê eerder: "Ek is gelukkig, al het dit met my gebeur, want ek bly vry van pyn; die hede breek my nie en ek is nie bang vir die toekoms nie." Want so iets kon met enigiemand gebeur het, maar nie almal sou by so 'n geleentheid vry van pyn gebly het nie. Waarom is daardie ding dan eerder 'n ongeluk as wat hierdie ding 'n geluk is? En noem jy in alle gevalle iets 'n ongeluk vir 'n mens as dit nie 'n afwyking van die menslike natuur is nie? En lyk iets vir jou na 'n afwyking van die menslike natuur as dit nie teen die wil van die menslike natuur ingaan nie? Wel, jy ken die wil van die natuur. Sal dit wat gebeur het, jou dan verhinder om regverdig, grootmoedig, selfbeheers en verstandig te wees, beskerm teen onbesonne menings en leuens? Sal dit jou verhinder om beskeidenheid en vryheid te hê, en al die ander dinge waardeur die menslike natuur kry wat sy eie is? Onthou ook by elke geleentheid wat jou wil ontstel, om hierdie beginsel toe te pas: dit is nie 'n ongeluk nie; om dit edel te dra, is 'n geluk.

'n Eenvoudige, maar tog nuttige hulpmiddel om die dood te minag, is om dié te onthou wat hardnekkig aan die lewe vasgeklou het. Wat het hulle meer gewen as dié wat jonk gesterf het? Hulle lê tog uiteindelik iewers in hulle grafte: Cadicianus, Fabius, Julianus, Lepidus, of enigiemand anders soos hulle, wat baie ander na die graf gedra het en toe self uitgedra is. Die tyd tussen geboorte en dood is altesaam kort. En dink met hoeveel moeite, in watter soort geselskap en in watter swak liggaam hierdie tyd met swoeg deurgebring word. Moet dan nie die lewe as iets van groot waarde beskou nie. Kyk na die onmeetlike tyd agter jou, en na die tyd voor jou, nog 'n grenslose ruimte. Wat is in hierdie oneindigheid die verskil tussen iemand wat drie dae lewe en iemand wat drie geslagte lank lewe?

Hardloop altyd met die kort pad, en die kort pad is die natuurlike. Sê en doen dus alles volgens die gesondste rede. Want so 'n doel bevry 'n mens van moeite en stryd, en van alle slimmighede en vertoon.