Tienuur. Bloom dwaal deur Dublin. Hy haal 'n geheime liefdesbrief van ene Martha by die poskantoor af, gaan sit in 'n kerk, en koop seep by die apteek. Alles in hierdie hoofstuk is lui, slaperig en dromerig. – By Homeros: die Lotuseters, wat hulle huis vergeet as hulle die lotusplant eet.

Langs vragwaens op sir John Rogerson's quay het mnr. Bloom bedaard aangestap, verby Windmill lane, Leask's die lynsaadperser, die postelegraafkantoor. Kon daardie adres ook gegee het. En verby die seemanstehuis. Hy het weggedraai van die oggendgeluide van die kaai en deur Lime street geloop. By Brady's cottages het 'n vellejoggie rondgelê, sy emmer afval aan die arm, en aan 'n gekoude stompie gerook. 'n Kleiner meisie met letsels van ekseem op haar voorkop het hom aangekyk, lusteloos met haar gehawende vathoepel in die hand. Sê vir hom as hy rook word hy nie groot nie. O, laat hom maar! Sy lewe is nie juis 'n bed van rose nie. Wag buite kroeë om pa huis toe te bring. Kom huis toe na ma, pa. Stil uur: gaan nie baie daar wees nie. Hy het Townsend street oorgesteek, verby die frons van Bethel. El, ja: huis van: Alef, Bet. En verby Nichols' die begrafnisondernemer. Om elfuur is dit. Tyd genoeg. Seker het Corny Kelleher die werk vir O'Neill's in die sak gesteek. Sing met sy oë toe. Corny. Het haar een keer in die park ontmoet. In die nag. Wat 'n lag. Polisieklikbek. Haar naam en adres het sy toe gesê met my tooraloom tooraloom tay. O, hy het dit beslis in die sak. Begrawe hom goedkoop in 'n hoesenaam. Met my tooraloom, tooraloom, tooraloom, tooraloom.

In Westland row het hy voor die venster van die Belfast and Oriental Tea Company stilgestaan en die opskrifte op lood-toegedraaide pakkies gelees: keurmenging, fynste gehalte, familietee. Taamlik warm. Tee. Moet by Tom Kernan van kry. Kan hom nie by 'n begrafnis vra nie, darem. Terwyl sy oë nog gelykmoedig lees, het hy sy hoed afgehaal, stil sy haarolie ingeasem, en sy regterhand met stadige grasie oor sy voorkop en hare gestuur. Baie warm oggend. Onder hul neergeslane lede het sy oë die piepklein strikkie van die leerband binne-in sy hoëgehalte hoe gevind. Net daar. Sy regterhand het afgekom in die bak van sy hoed. Sy vingers het vinnig 'n kaartjie agter die band gevind en dit na sy onderbaadjiesak oorgeplaas.

So warm. Sy regterhand het weer, nog stadiger, oor sy voorkop en hare gegaan. Toe het hy sy hoed weer opgesit, verlig: en weer gelees: keurmenging, gemaak van die fynste Ceylon-handelsmerke. Die verre ooste. Pragtige plek moet dit wees: die tuin van die wêreld, groot lui blare om op rond te dryf, kaktusse, blomryke weivelde, slangerige lianas noem hulle dit. Wonder of dit so is. Daardie Singalese wat in die son rondlê in dolce far niente, nie 'n vinger verroer die hele dag nie. Slaap ses maande uit twaalf. Te warm om te baklei. Invloed van die klimaat. Lusteloosheid. Blomme van ledigheid. Die lug voed die meeste. Asote. Kweekhuis in die Botanic gardens. Kruidjie-roer-my-nies. Waterlelies. Blomblare te moeg om. Slaapsiekte in die lug. Loop op roosblare. Stel jou voor jy probeer pens en koeipootjies eet. Waar was die kêrel wat ek op daardie prent iewers gesien het? A ja, in die dooie see, dryf op sy rug, lees 'n boek met 'n sambreeltjie oop. Kan nie sink nie al probeer jy: so dik van die sout. Want die gewig van die water, nee, die gewig van die liggaam in die water is gelyk aan die gewig van die wat? Of is dit die volume is gelyk aan die gewig? Dis 'n wet so iets. Vance op hoërskool wat sy vingerlitte kraak, onderwys gee. Die kollegeleerplan. Krakende kurrikulum. Wat is gewig nou eintlik as jy sê die gewig? Twee-en-dertig voet per sekonde per sekonde. Wet van vallende liggame: per sekonde per sekonde. Hulle val almal na die grond. Die aarde. Dis die swaartekrag van die aarde wat die gewig is.

Hy het weggedraai en oor die straat gedrentel. Hoe het sy met haar worsies geloop? So iets. Terwyl hy loop het hy die gevoude Freeman uit sy sysak gehaal, oopgevou, dit oorlangs tot 'n stokkie opgerol en dit by elke drentelende tree teen sy broekspyp getik. Onverskillige houding: kom net gou inloer. Per sekonde per sekonde. Per sekonde vir elke sekonde beteken dit. Van die randsteen af het hy 'n skerp blik deur die deur van die poskantoor geskiet. Te-laat-bus. Pos hier. Niemand. In.

Hy het die kaartjie deur die koperrooster aangegee.

—Is daar enige briewe vir my? het hy gevra.

Terwyl die posmeesteres in 'n hokkie soek, het hy na die werwingsplakkaat gestaar met soldate van alle wapens op parade: en die punt van sy stokkie teen sy neusgate gehou en die varsgedrukte lappapier geruik. Waarskynlik geen antwoord nie. Te ver gegaan laas.

Die posmeesteres het hom deur die rooster sy kaartjie met 'n brief teruggegee. Hy het haar bedank en vinnig na die getikte koevert gekyk.

Henry Flower Esq,
p/a P. K. Westland Row,
Stad.

Darem geantwoord. Hy het kaartjie en brief in sy sysak laat gly en weer die soldate op parade beskou. Waar's ou Tweedy se regiment? Afgedankte soldaat. Daar: berevelmus en veerpluim. Nee, hy's 'n grenadier. Gepunte moue. Daar is hy: royal Dublin fusiliers. Rooibaadjies. Te spoggerig. Dis seker hoekom die vroue agter hulle aan is. Uniform. Makliker om aan te sluit en te dril. Maud Gonne se brief dat hulle snags uit O'Connell street weggehou moet word: skande vir ons Ierse hoofstad. Griffith se koerant is nou op dieselfde koers: 'n leër vrot van geslagsiektes: oorsese of oorgesuipte ryk. Halfgaar lyk hulle: soos gehipnotiseer. Oë front. Pas op die plek. Tafel: afel. Bed: ed. The King's own. Sien hom nooit uitgedos as 'n brandweerman of 'n konstabel nie. 'n Vrymesselaar, ja.

Hy het uit die poskantoor gedrentel en regs gedraai. Praat: asof dit sake sal regmaak. Sy hand het in sy sak gegaan en 'n wysvinger het sy pad onder die flap van die koevert gevoel en dit met rukkies oopgeskeur. Vroue sal glo baie ag slaan, ja seker. Sy vingers het die brief die brief uitgetrek en die koevert in sy sak verfrommel. Iets vasgesteek: foto miskien. Hare? Nee.

M'Coy. Raak gou van hom ontslae. Bring my van my koers af. Haat geselskap wanneer jy.

—Hallo, Bloom. Waarheen is jy op pad?

—Hallo, M'Coy. Nêrens in die besonder nie.

—Hoe gaan dit met die lyf?

—Goed. Hoe gaan dit met jou?

—Hou net aan die lewe, het M'Coy gesê.

Sy oë op die swart das en klere, het hy met gedempte eerbied gevra:

—Is daar enige... geen moeilikheid nie, hoop ek? Ek sien jy's...

—O, nee, het mnr. Bloom gesê. Arme Dignam, weet jy. Die begrafnis is vandag.

—Natuurlik, arme kêrel. Dis so. Hoe laat?

'n Foto is dit nie. 'n Kenteken miskien.

—E...elfuur, het mnr. Bloom geantwoord.

—Ek moet probeer om daar uit te kom, het M'Coy gesê. Elfuur, sê jy? Ek het dit eers gisteraand gehoor. Wie het my vertel? Holohan. Ken jy vir Hoppy?

—Ek ken hom.

Mnr. Bloom het oor die straat gestaar na die huurkar wat voor die deur van die Grosvenor stilgehou het. Die portier het die valies op die bak gehys. Sy het stil gestaan, wagtend, terwyl die man, eggenoot, broer, lyk soos sy, in sy sakke na kleingeld soek. Stylvolle soort jas met daardie rolkraag, warm vir 'n dag soos dié, lyk soos komberslap. Agtelose staanhouding van haar met haar hande in daardie opgestikte sakke. Soos daardie hoogmoedige skepsel by die polowedstryd. Vroue is almal vir stand tot jy die regte plek raak. Mooi is soos mooi doen. Terughoudend, op die punt om toe te gee. Die agbare mevrou en Brutus is 'n agbare man. Besit haar een keer, haal die stysel uit haar uit.

—Ek was saam met Bob Doran, hy's op een van sy periodieke fuiwe, en hoesenaam Bantam Lyons. Net daar onder in Conway's was ons.

Doran Lyons in Conway's. Sy het 'n gehandskoende hand na haar hare gelig. In kom Hoppy. Het 'n natjie. Met sy kop agteroor en ver onder sy halftoe ooglede uit starend het hy die helder reebruin vel in die skittering sien blink, die gevlegte trommels. Ek kan vandag duidelik sien. Vog in die lug gee miskien versiendheid. Praat oor die een ding of die ander. Dame se hand. Aan watter kant gaan sy opklim?

—En hy sê: Hartseer ding van ons arme vriend Paddy! Watter Paddy? sê ek. Arme klein Paddy Dignam, sê hy.

Na die platteland: Broadstone waarskynlik. Hoë bruin stewels met veters wat hang. Mooi gevormde voet. Waaroor vroetel hy so met daardie kleingeld? Sien my kyk. Oog altyd op die ander kêrel. Goeie rugsteun. Twee snare aan haar boog.

—Hoekom? sê ek. Wat makeer hom? sê ek.

Trots: ryk: sykouse.

—Ja, het mnr. Bloom gesê.

Hy het effens eenkant toe beweeg van M'Coy se pratende kop. Klim nou-nou op.

—Wat makeer hom? sê hy. Hy's dood, sê hy. En, my siel, sy oë het volgeloop. Is dit Paddy Dignam? sê ek. Ek kon dit nie glo toe ek dit hoor nie. Ek was nie later as verlede Vrydag of was dit Donderdag by hom in die Arch nie. Ja, sê hy. Hy's weg. Hy is Maandag dood, arme kêrel.

Kyk! Kyk! Sy flits ryk kouse wit. Kyk!

'n Swaar trem het met sy toeter-gong tussenin geswaai.

Mis. Vervloek jou lawaaierige stompneus. Voel uitgesluit. Paradys en die peri. Gebeur altyd so. Die einste oomblik. Meisie in Eustace street se gang Maandag was dit, wat haar kousband regmaak. Haar vriendin wat die vertoning toemaak van. Esprit de corps. Nou, waarna gaap jy?

—Ja, ja, het mnr. Bloom ná 'n dowwe sug gesê. Nog een weg.

—Een van die bestes, het M'Coy gesê.

Die trem het verbygegaan. Hulle het weggery na die Loop Line-brug, haar ryk gehandskoende hand op die staalgreep. Flikker, flikker: die kantskittering van haar hoed in die son: flikker, flik.

—Vrou gesond, neem ek aan? het M'Coy se veranderde stem gesê.

—O, ja, het mnr. Bloom gesê. Piekfyn, dankie.

Hy het die koerantstokkie ledig oopgerol en ledig gelees:

Wat is 'n huis sonder
Plumtree's Potted Meat?
Onvolledig.
Daarmee 'n tuiste van geluk.

—My vrou het pas 'n kontrak gekry. Ten minste is dit nog nie vas nie.

Valiestaktiek weer. Terloops geen kwaad nie. Ek is klaar daarmee, dankie.

Mnr. Bloom het sy grootgelede oë met onhaastige vriendelikheid gedraai.

—My vrou ook, het hy gesê. Sy gaan sing by 'n deftige geleentheid in die Ulster Hall, Belfast, op die vyf-en-twintigste.

—Regtig? het M'Coy gesê. Bly om dit te hoor, ou maat. Wie reël dit?

Mev. Marion Bloom. Nog nie op nie. Koningin was in haar slaapkamer en eet brood en. Geen boek. Gevlekte prentkaarte langs haar dy uitgelê in sewes. Donker dame en blonde man. Brief. Kat harige swart bal. Geskeurde strook koevert.

Love's
Old
Sweet
Song
Comes lo-ove's old...

—Dis 'n soort toer, sien jy, het mnr. Bloom bedagsaam gesê. Sweeeet song. Daar's 'n komitee gestig. Deel aandele en deel winste.

M'Coy het geknik en aan sy snorstoppels gepluk.

—O, wel, het hy gesê. Dis goeie nuus.

Hy het aanstaltes gemaak om te gaan.

—Wel, bly om te sien jy lyk fiks, het hy gesê. Sien jou rond.

—Ja, het mnr. Bloom gesê.

—Weet jy wat, het M'Coy gesê. Jy kan dalk my naam by die begrafnis opskryf, sal jy? Ek sal graag wil gaan maar ek kan dalk nie, sien jy. Daar's 'n verdrinkingsaak by Sandycove wat dalk opduik en dan sal die lykskouer en ek moet afgaan as die lyk gevind word. Druk jy net my naam in as ek nie daar is nie, sal jy?

—Ek sal dit doen, het mnr. Bloom gesê en beweeg om weg te kom. Dit sal reg wees.

—Reg, het M'Coy opgewek gesê. Dankie, ou maat. Ek sou gaan as ek enigsins kon. Nou ja, tolloll. Net C. P. M'Coy is genoeg.

—Dit sal gedoen word, het mnr. Bloom ferm geantwoord.

Het my nie aan die slaap betrap met daardie truuk nie. Die vinnige leen. Maklike prooi. Dit sou ek graag wou sien. Valies waarvan ek besonder hou. Leer. Bedekte hoeke, geklinkte rande, dubbelaksie-hefboomslot. Bob Cowley het syne vir hom geleen vir die Wicklow-regatta-konsert verlede jaar en nooit weer daarvan gehoor van daardie goeie dag tot vandag nie.

Mnr. Bloom het, terwyl hy na Brunswick street drentel, geglimlag. My vrou het pas 'n. Rietagtige sproetsopraan. Kaasskraperneus. Mooi genoeg op sy manier: vir 'n balladetjie. Geen murg in nie. Jy en ek, weet jy: in dieselfde bootjie. Heuningsmeer. Sou jou die hoenders in maak. Kan hy nie die verskil hoor nie? Dink hy's so 'n bietjie daardie kant toe geneig. Gaan teen my grein in op een of ander manier. Het gedink daardie Belfast sou hom vang. Hoop daardie pokke daar bo word nie erger nie. Seker sy sal haar nie weer laat inent nie. Jou vrou en my vrou.

Wonder of hy my dophou?

Mnr. Bloom het op die hoek gestaan, sy oë dwalend oor die veelkleurige skuttings. Cantrell and Cochrane's Ginger Ale (Aromaties). Clery's Somer-uitverkoping. Nee, hy loop reguit aan. Hallo. Leah vanaand. Mev. Bandmann Palmer. Sou haar graag weer daarin wil sien. Hamlet het sy gisteraand gespeel. Manlike rolspeelster. Miskien was hy 'n vrou. Hoekom Ophelia selfmoord gepleeg het. Arme pappa! Hoe hy altyd gepraat het van Kate Bateman daarin. Buite die Adelphi in Londen die hele middag gewag om in te kom. Jaar voor ek gebore is was dit: vyf-en-sestig. En Ristori in Wenen. Wat is dit die regte naam is? Deur Mosenthal is dit. Rachel, is dit? Nee. Die toneel waaroor hy altyd gepraat het waar die ou blinde Abraham die stem herken en sy vingers op sy gesig sit.

Natan se stem! Sy seun se stem! Ek hoor die stem van Natan wat sy vader verlaat het om van smart en ellende in my arms te sterwe, wat die huis van sy vader verlaat het en die God van sy vader verlaat het.

Elke woord is so diep, Leopold.

Arme pappa! Arme man! Ek is bly ek het nie die kamer ingegaan om na sy gesig te kyk nie. Daardie dag! O, liewe hemel! O, liewe hemel! Ffoe! Nou ja, miskien was dit die beste vir hom.

Mnr. Bloom het om die hoek gegaan en die hangkop-knolle by die staanplek verbygegaan. Geen nut om nog daaraan te dink nie. Voersaktyd. Wens ek het nie daardie M'Coy-kêrel raakgeloop nie.

Hy het nader gekom en 'n gekraak van vergulde hawer gehoor, die saggies maalende tande. Hul vol bokoë het hom aangekyk terwyl hy verbygaan, te midde van die soet hawerstank van perdepis. Hul Eldorado. Arme swaap-goed! Hulle weet of gee bitter min om oor enigiets met hul lang neuse in voersakke gedruk. Te vol vir woorde. Tog kry hulle hul kos reg en hul slaapplek. Gesny ook: 'n stomp swart guttapercha wat slap tussen hul agterkwarte swaai. Kan tog so gelukkig wees. Goeie arme diere lyk hulle. Tog kan hul gerunnik baie irriterend wees.

Hy het die brief uit sy sak getrek en dit in die koerant wat hy dra ingevou. Kan haar dalk net hier raakloop. Die steeg is veiliger.

Hy het die huurkoetsiers se skuiling verbygegaan. Snaaks die lewe van rondswerwende koetsiers. Alle weer, alle plekke, per uur of per rit, geen wil van hul eie nie. Voglio e non. Sou hulle graag af en toe 'n sigaret gee. Gesellig. Roep 'n paar vlugtige lettergrepe as hulle verbykom. Hy het geneurie:

Là ci darem la mano
La la lala la la.

Hy het in Cumberland street ingedraai en, 'n paar treë verder, in die lysy van die stasiemuur stilgestaan. Niemand. Meade se houtwerf. Gestapelde balke. Murasies en huurkamers. Met versigtige tred het hy oor 'n hinkspelbaan met sy vergete klippie gestap. Nie 'n sondaar nie. Naby die houtwerf 'n gehurkte kind met albasters, alleen, wat die skieter met 'n kniekelduim wegskiet. 'n Wyse streepkat, 'n knipogende sfinks, het van haar warm vensterbank af gekyk. Jammer om hulle te steur. Mohammed het 'n stuk uit sy mantel gesny om haar nie wakker te maak nie. Maak dit oop. En eendag het ek albasters gespeel toe ek na daardie ou tannie se skooltjie gegaan het. Sy het van reseda gehou. Mev. Ellis s'n. En mnr.? Hy het die brief binne-in die koerant oopgemaak.

'n Blom. Ek dink dis 'n. 'n Geel blom met platgedrukte blomblare. Nie kwaad nie dan? Wat sê sy?

Liewe Henry

Ek het jou laaste brief aan my gekry en dankie baie daarvoor. Ek is jammer jy het nie van my laaste brief gehou nie. Hoekom het jy die seëls ingesit? Ek is verskriklik kwaad vir jou. Ek wens regtig ek kon jou daarvoor straf. Ek het jou stoute seun genoem omdat ek nie van daardie ander wêreld hou nie. Sê my asseblief wat is die regte betekenis van daardie woord? Is jy nie gelukkig in jou huis nie jou arme klein stoute seun? Ek wens regtig ek kon iets vir jou doen. Sê my asseblief wat jy van arme ek dink. Ek dink dikwels aan die pragtige naam wat jy het. Liewe Henry, wanneer gaan ons ontmoet? Ek dink so dikwels aan jou jy het geen idee nie. Ek het nog nooit so aangetrokke gevoel tot 'n man soos tot jou nie. Ek voel so sleg oor. Skryf asseblief vir my 'n lang brief en vertel my meer. Onthou as jy nie doen nie sal ek jou straf. So nou weet jy wat ek aan jou sal doen, jou stoute seun, as jy nie geskryf nie. O hoe smag ek om jou te ontmoet. Henry liefste, moenie my versoek weier voordat my geduld uitgeput word is nie. Dan sal ek jou alles vertel. Totsiens nou, stoute liefling, ek het sulke erge hoofpyn. vandag. en skryf per kerende pos aan jou smagtende

Martha

N. S. Sê my tog watter soort parfuum gebruik jou vrou. Ek wil weet.

Hy het die blom ernstig van sy speldhouvas afgeskeur, die amper-geen-reuk daarvan geruik en dit in sy hartsak gesit. Taal van blomme. Hulle hou daarvan omdat niemand kan hoor nie. Of 'n gifruiker om hom neer te vel. Toe, terwyl hy stadig vorentoe loop, het hy die brief weer gelees en hier en daar 'n woord gemompel. Kwaad tulpe vir jou liefling mansblom straf jou kaktus as jy nie asseblief arme vergeet-my-nietjie hoe smag ek viooltjies na liewe rose wanneer ons gou anemoon ontmoet alles stout nagsteel vrou Martha se parfuum. Toe hy alles gelees het, het hy dit uit die koerant gehaal en terug in sy sysak gesit.

Swak vreugde het sy lippe oopgemaak. Verander sedert die eerste brief. Wonder of sy dit self geskryf het. Speel die verontwaardigde: 'n meisie van goeie familie soos ek, eerbare karakter. Kon een Sondag ná die rosekrans ontmoet. Dankie: ek pas. Die gewone liefdesstoeiery. Dan om hoeke hardloop. So erg soos 'n rusie met Molly. Sigaar het 'n verkoelende uitwerking. Narkoties. Gaan verder volgende keer. Stoute seun: straf: bang vir woorde, natuurlik. Wreed, hoekom nie? Probeer dit in elk geval. 'n Bietjie op 'n slag.

Terwyl hy nog die brief in sy sak betas, het hy die speld daaruit getrek. Gewone speld, nè? Hy het dit in die pad gegooi. Iewers uit haar klere uit: aanmekaargesteek. Snaaks die getal spelde wat hulle altyd het. Geen rose sonder dorings nie.

Plat Dublinse stemme het in sy kop gebulder. Daardie twee slette daardie nag in die Coombe, ingehaak in die reën.

O, Mairy het haar broekspeld verloor.
Sy't nie geweet wat om te doen nie
Om dit op te hou,
Om dit op te hou.

Dit? Hulle. Sulke erge hoofpyn. Het waarskynlik haar rose. Of sit die hele dag en tik. Oogfokus sleg vir maagsenuwees. Watter parfuum gebruik jou vrou. Nou wat maak jy van so iets?

Om dit op te hou.

Martha, Maria. Ek het daardie prent iewers gesien ek vergeet nou ou meester of vir geld vervals. Hy sit in hulle huis en praat. Geheimsinnig. Ook die twee slette in die Coombe sou luister.

Om dit op te hou.

Lekker soort aandgevoel. Geen rondswerwery meer nie. Net daar lê en lui wees: stil skemer: laat alles maar gaan. Vergeet. Vertel van plekke waar jy was, vreemde gebruike. Die ander een, kruik op haar kop, was besig met die aandete: vrugte, olywe, lekker koel water uit 'n put, klipkoud soos die gat in die muur by Ashtown. Moet volgende keer 'n papierbeker saamneem as ek na die drafwedrenne gaan. Sy luister met groot donker sagte oë. Vertel haar: meer en meer: alles. Dan 'n sug: stilte. Lang lang lang rus.

Terwyl hy onder die spoorbrug deurgaan, het hy die koevert uitgehaal, dit vinnig in snippers geskeur en hulle na die pad gestrooi. Die snippers het weggefladder, in die klam lug gesak: 'n wit gefladder, toe het alles gesak.

Henry Flower. Jy kon 'n tjek vir honderd pond op dieselfde manier opskeur. Eenvoudige stukkie papier. Lord Iveagh het eendag 'n sewesyfertjek vir 'n miljoen in die bank of Ireland gewissel. Wys jou die geld wat uit porter gemaak kan word. Tog moet die ander broer lord Ardilaun sy hemp vier keer per dag verwissel, sê hulle. Vel teel luise of ongedierte. 'n Miljoen pond, wag 'n oomblik. Twee pennies 'n pint, vier pennies 'n kwart, agt pennies 'n gelling porter, nee, een sjieling en vier pennies 'n gelling porter. Een en vier in twintig: vyftien omtrent. Ja, presies. Vyftien miljoen vate porter.

Wat sê ek vate? Gellings. Omtrent 'n miljoen vate in elk geval.

'n Inkomende trein het swaar bo sy kop gekletter, wa na wa. Vate het in sy kop gebons: dowwe porter het binne-in geklots en gekarring. Die spongate het oopgespring en 'n reusagtige dowwe vloed het uitgelek, saamgevloei, deur moddervlaktes oor die hele gelyk land gekronkel, 'n lui poelende draaikolk van drank wat breëblaarblomme van sy skuim saamdra.

Hy het by die oop agterdeur van All Hallows uitgekom. Hy het die portaal ingestap, sy hoed afgehaal, die kaartjie uit sy sak gehaal en dit weer agter die leerband ingedruk. Vervlaks. Ek kon probeer het om by M'Coy 'n vrykaartjie na Mullingar los te kry.

Dieselfde kennisgewing op die deur. Preek deur die hoogeerwaarde John Conmee S. J. oor saint Peter Claver S. J. en die Afrika-sending. Gebede vir die bekering van Gladstone het hulle ook gehad toe hy amper bewusteloos was. Die protestante is dieselfde. Bekeer dr. William J. Walsh D.D. tot die ware geloof. Red China se miljoene. Wonder hoe hulle dit aan die heidense Chinees verduidelik. Verkies 'n ons opium. Hemelinge. Volslae kettery vir hulle. Boeddha hul god wat op sy sy in die museum lê. Vat dit rustig met sy hand onder sy wang. Wierookstokkies wat brand. Nie soos Ecce Homo nie. Doringkroon en kruis. Slim idee van Saint Patrick die klawertjie. Eetstokkies? Conmee: Martin Cunningham ken hom: voornaam van voorkoms. Jammer ek het hom nie bewerk om Molly in die koor te kry in plaas van daardie Vader Farley wat soos 'n gek gelyk het maar nie een was nie. Hulle word dit geleer. Hy gaan nie met blou brilletjies en die sweet wat van hom afloop uit om swartes te doop nie, of hoe? Die bril sal hulle aanstaan, flitsend. Sou hulle graag wil sien sit in 'n kring met dik lippe, betower, luisterend. Stillewe. Slurp dit op soos melk, neem ek aan.

Die koue reuk van heilige klip het hom geroep. Hy het die uitgetrapte trappe uitgegaan, die swaaideur oopgestoot en saggies by die agterkant ingegaan.

Iets aan die gang: een of ander broederskap. Jammer so leeg. Lekker diskrete plek om langs 'n meisie te wees. Wie is my naaste? Ingedruk vir 'n uur op stadige musiek. Daardie vrou by die middernagmis. Sewende hemel. Vroue het in die banke gekniel met karmosynrooi halters om hul nekke, koppe gebuig. 'n Klompie het by die altaarreling gekniel. Die priester het langs hulle gegaan, mompelend, die ding in sy hande. Hy het by elkeen stilgestaan, 'n kommunie uitgehaal, 'n druppel of twee (is hulle in water?) daarvan afgeskud en dit netjies in haar mond gesit. Haar hoed en kop het gesak. Toe die volgende een. Haar hoed het dadelik gesak. Toe die volgende een: 'n klein ou vroutjie. Die priester het vooroor gebuk om dit in haar mond te sit, die hele tyd mompelend. Latyn. Die volgende een. Maak jou oë toe en jou mond oop. Wat? Corpus: liggaam. Lyk. Goeie idee die Latyn. Verdoof hulle eers. Hospies vir die sterwendes. Hulle lyk nie of hulle dit kou nie: sluk dit net af. Snaakse idee: stukkies van 'n lyk eet. Hoekom die kannibale daarvan hou.

Hy het eenkant gestaan en kyk hoe hul blinde maskers een vir een die paadjie afgaan en hul plekke soek. Hy het nader aan 'n bank gegaan en in die hoek daarvan gaan sit, sy hoed en koerant in sy skoot. Hierdie potte wat ons moet dra. Ons behoort hoede te hê wat na ons koppe gevorm is. Hulle was hier en daar om hom, met koppe nog gebuig in hul karmosynrooi halters, en wag dat dit in hul mae smelt. Iets soos daardie matses: dis daardie soort brood: ongesuurde toonbrood. Kyk na hulle. Nou wed ek dit maak hulle gelukkig voel. Suigstokkie. Dis so. Ja, brood van engele word dit genoem. Daar's 'n groot idee agter, soort koninkryk-van-God-is-binne-in-jou-gevoel. Eerste kommunikante. Hokus-pokus 'n pennie 'n klont. Dan voel almal soos een familiepartytjie, dieselfde in die teater, almal in dieselfde stroom. Dis so. Ek is seker daarvan. Nie so eensaam nie. In ons broederskap. Kom dan uit 'n bietjie uitgelate. Laat stoom af. Ding is as jy regtig daarin glo. Lourdes-genesing, waters van vergetelheid, en die Knock-verskyning, bloeiende standbeelde. Ou kêrel aan die slaap naby daardie biegstoel. Vandaar daardie gesnork. Blinde geloof. Veilig in die arms van die koninkryk van kom. Sus alle pyn. Word hierdie tyd volgende jaar wakker.

Hy het gesien hoe die priester die kommuniebeker wegbêre, goed agter in, en 'n oomblik daarvoor kniel, sodat 'n groot grys skoensool onder die kantding wat hy aanhet uitsteek. Sê nou hy verloor die speld van sy. Hy sal nie weet wat om te doen om. Kaal kol agter. Letters op sy rug: I.N.R.I? Nee: I.H.S. Molly het my eendag vertel toe ek haar vra. Ek het gesondig: of nee: ek het gely, is dit. En die ander een? Ingejaagde Naels Rammend In.

Ontmoet een Sondag ná die rosekrans. Moenie my versoek weier nie. Daag op met 'n sluier en swart handsak. Skemer en die lig agter haar. Sy kan hier wees met 'n lint om haar nek en tog die ander ding stilletjies doen. Hul karakter. Daardie kêrel wat staatsgetuie geword het teen die invincibles hy het altyd die, Carey was sy naam, die kommunie elke oggend ontvang. Hierdie einste kerk. Peter Carey, ja. Nee, dis Peter Claver aan wie ek dink. Denis Carey. En stel jou dit net voor. Vrou en ses kinders by die huis. En die hele tyd daardie moord beplan. Daardie borskloppers, nou dis 'n goeie naam vir hulle, daar's altyd iets skelmerigs aan hulle. Hulle is ook nie eerlike sakemanne nie. O, nee, sy is nie hier nie: die blom: nee, nee. Terloops, het ek daardie koevert opgeskeur? Ja: onder die brug.

Die priester was besig om die kelk uit te spoel: toe het hy die moer vinnig weggeslaan. Wyn. Maak dit meer aristokraties as byvoorbeeld as hy drink waaraan hulle gewoond is Guinness se porter of een of ander geheelonthouersdrankie Wheatley's Dublin hop bitters of Cantrell and Cochrane's ginger ale (aromaties). Gee hulle niks daarvan nie: toonwyn: net die ander. Skrale troos. Vroom bedrog maar heeltemal reg: anders sou hulle die een ou suiplap erger as die ander hê wat aankom en om 'n drankie bedel. Snaaks die hele atmosfeer van die. Heeltemal reg. Volkome reg is dit.

Mnr. Bloom het terug na die koor gekyk. Gaan nie musiek wees nie. Jammer. Wie speel die orrel hier, wonder ek? Ou Glynn hy het geweet hoe om daardie instrument te laat praat, die vibrato: vyftig pond per jaar het hy glo in Gardiner street gekry. Molly was goed op stem daardie dag, die Stabat Mater van Rossini. Vader Bernard Vaughan se preek eerste. Christus of Pilatus? Christus, maar moenie ons die hele nag daaroor besig hou nie. Musiek wou hulle hê. Voete-geskuifel opgehou. Kon 'n speld hoor val. Ek het vir haar gesê om haar stem teen daardie hoek te rig. Ek kon die sidder in die lug voel, die volle, die mense wat opkyk:

Party van daardie ou gewyde musiek pragtig. Mercadante: sewe laaste woorde. Mozart se twaalfde mis: Gloria daarin. Daardie ou pouse was gaande oor musiek, oor kuns en standbeelde en skilderye van alle soorte. Palestrina byvoorbeeld ook. Hulle het dit lekker gehad solank dit geduur het. Gesond ook, sing, gereelde ure, dan likeurs brou. Benedictine. Groen Chartreuse. Tog, om eunugs in hul koor te hê was darem 'n bietjie dik aangesmeer. Watter soort stem is dit? Moet snaaks wees om te hoor ná hul eie sterk basse. Kenners. Seker hulle sal niks voel ná die tyd nie. Soort van 'n kalm. Geen bekommernis nie. Word vet, nie waar nie? Vraatsugtig, lank, lang bene. Wie weet? Eunug. Een uitweg.

Hy het gesien hoe die priester buk en die altaar soen en dan omdraai en al die mense seën. Almal het die kruisteken gemaak en opgestaan. Mnr. Bloom het om hom gekyk en toe opgestaan, oor die opgerese hoede kykend. Staan op by die evangelie natuurlik. Toe het almal weer op hul knieë gaan sit en hy het stil terug in sy bank gaan sit. Die priester het van die altaar afgekom, die ding van hom af uitgehou, en hy en die misdienaar het mekaar in Latyn geantwoord. Toe het die priester gekniel en van 'n kaart begin aflees:

—O God, ons toevlug en ons sterkte...

Mnr. Bloom het sy gesig vorentoe gedruk om die woorde te vang. Engels. Gooi vir hulle die been. Ek onthou effens. Hoe lank sedert jou laaste mis? Glorieryke en onbevlekte maagd. Josef, haar eggenoot. Petrus en Paulus. Interessanter as jy verstaan waaroor dit gaan. Wonderlike organisasie beslis, loop soos klokwerk. Bieg. Almal wil. Dan sal ek jou alles vertel. Boetedoening. Straf my, asseblief. Groot wapen in hul hande. Meer as dokter of prokureur. Vrou smag om. En ek sjsjsjsjsjsjsj. En het jy tsjatsjatsjatsjatsja? En hoekom het jy? Kyk af na haar ring om 'n verskoning te vind. Fluistergalery mure het ore. Man kom tot sy verbasing agter. God se grappie. Dan kom sy uit. Berou velvlak. Lieflike skaamte. Bid by 'n altaar. Wees gegroet Maria en Heilige Maria. Blomme, wierook, kerse wat smelt. Steek haar blos weg. Heilsleër skaamtelose nabootsing. Hervormde prostituut sal die vergadering toespreek. Hoe ek die Here gevind het. Slim koppe moet dit wees daar in Rome: hulle bestuur die hele vertoning. En hark hulle nie ook die geld in nie? Erflatings ook: aan die P.P. van die dag na sy absolute goeddunke. Misse vir die rus van my siel om in die openbaar met oop deure gesê te word. Kloosters en nonnekloosters. Die priester in daardie Fermanagh-testamentsaak in die getuiebank. Geen afknouery van hom nie. Hy het sy antwoord klaar en kant gereed gehad vir alles. Vryheid en verheffing van ons heilige moeder die kerk. Die kerkleraars: hulle het die hele teologie daarvan uitgestippel.

Die priester het gebid:

—Heilige Michael, aartsengel, verdedig ons in die uur van stryd. Wees ons beskerming teen die boosheid en strikke van die duiwel (mag God hom bedwing, bid ons nederig!): en u, o vors van die hemelse leërskare, stoot deur die krag van God Satan na die hel en met hom daardie ander bose geeste wat deur die wêreld swerf tot die verderf van siele.

Die priester en die misdienaar het opgestaan en weggeloop. Alles verby. Die vroue het agtergebly: danksegging.

Beter aanbeweeg. Broeder Zoem. Kom dalk met die bord rond. Betaal jou Paasplig.

Hy het opgestaan. Hallo. Was daardie twee knope van my onderbaadjie die hele tyd oop? Vroue geniet dit. Sê jou nooit nie. Maar ons. Ekskuus, juffrou, daar's 'n (wh!) net 'n (wh!) pluisie. Of hul romp agter, splitopening losgehaak. Glimpe van die maan. Vies as jy nie. Hoekom het jy my nie vroeër gesê nie. Hou tog meer van jou slordig. Goed dit was nie verder suid nie. Hy het, diskreet toeknopend, die paadjie af en uit deur die hoofdeur in die lig gegaan. Hy het 'n oomblik onsiende by die koue swart marmerbak gestaan terwyl voor hom en agter hom twee aanbidders steels hande in die laagwater van wywater gedoop het. Trems: 'n wa van Prescott's-kleurfabriek: 'n weduwee in haar rouklere. Sien raak omdat ek self in die rou is. Hy het sy hoed opgesit. Hoe laat is dit? Kwart oor. Nog tyd genoeg. Beter daardie room laat aanmaak. Waar is dit? A ja, die laaste keer. Sweny's in Lincoln place. Apteke trek selde. Hul groen en goud bakenflesse te swaar om te roer. Hamilton Long's, gestig in die jaar van die sondvloed. Hugenote-kerkhof daar naby. Gaan kuier eendag.

Hy het suidwaarts langs Westland row geloop. Maar die resep is in die ander broek. O, en ek het die huissleutel ook vergeet. Vervelige begrafnisaffêre. O wel, arme kêrel, dis nie sy skuld nie. Wanneer het ek dit laas laat aanmaak? Wag. Ek het 'n sovereign gewissel onthou ek. Die eerste van die maand moes dit gewees het of die tweede. O, hy kan dit in die voorskrifteboek naslaan.

Die apteker het bladsy na bladsy teruggeblaai. Sanderige verskrompelde reuk het hy blykbaar. Gekrimpte skedel. En oud. Soeke na die steen van die wyse. Die alchemiste. Dwelms maak jou oud ná geestelike opwinding. Lusteloosheid dan. Hoekom? Reaksie. 'n Leeftyd in 'n nag. Verander geleidelik jou karakter. Leef die hele dag tussen kruie, salwe, ontsmettingsmiddels. Al sy albaster leliepotte. Vysel en stamper. Aq. Dist. Fol. Laur. Te Virid. Reuk genees jou amper soos die tandarts se deurklokkie. Dokter Klap. Hy moet homself 'n bietjie medisyne ingee. Lekstroop of emulsie. Die eerste kêrel wat 'n kruid gepluk het om homself te genees het darem moed gehad. Bossiemedisyne. Moet versigtig wees. Genoeg goed hier om jou te chloroformeer. Toets: maak blou lakmoespapier rooi. Chloroform. Oordosis laudanum. Slaapdrankies. Liefdesdrankies. Paregoriese papawerstroop sleg vir hoes. Verstop die porieë of die slym. Gifstowwe die enigste geneesmiddels. Middel waar jy dit die minste verwag. Slim van die natuur.

—Omtrent twee weke gelede, meneer?

—Ja, het mnr. Bloom gesê.

Hy het by die toonbank gewag en stadig die skerp stank van medisyne ingeasem, die stowwerige droë reuk van sponse en loofas. Baie tyd gaan heen met die vertel van jou kwale en pyne.

—Soetamandelolie en bensoëtinktuur, het mnr. Bloom gesê, en dan lemoenbloeiselwater...

Dit het beslis haar vel so delikaat wit soos was gemaak.

—En wit was ook, het hy gesê.

Laat die donkerte van haar oë uitstaan. Kyk na my, die laken tot by haar oë, Spaans, ruik aan haarself, toe ek die knopies in my moue regmaak. Daardie huismiddeltjies is dikwels die beste: aarbeie vir die tande: brandnetels en reënwater: hawermout glo geweek in karringmelk. Velkos. Een van die ou koningin se seuns, hertog van Albany was dit? het net een vel gehad. Leopold, ja. Drie het ons. Vratte, eelte en puisies om dit erger te maak. Maar jy wil ook 'n parfuum hê. Watter parfuum gebruik jou? Peau d'Espagne. Daardie lemoenbloeiselwater is so vars. Lekker reuk het hierdie seep. Suiwer wrongelseep. Tyd om 'n bad om die hoek te gaan kry. Hammam. Turks. Masseer. Vuil rol op in jou naeltjie. Lekkerder as 'n lekker meisie dit doen. Ook dink ek ek. Ja ek. Doen dit in die bad. Snaakse smagting ek. Water na water. Verbind die nuttige met die aangename. Jammer geen tyd vir massering nie. Voel dan die hele dag vars. Begrafnis sal taamlik somber wees.

—Ja, meneer, het die apteker gesê. Dit was twee en nege. Het u 'n bottel gebring?

—Nee, het mnr. Bloom gesê. Maak dit asseblief aan. Ek sal later in die dag inloer en ek sal een van hierdie seepies neem. Hoeveel kos hulle?

—Vier pennies, meneer.

Mnr. Bloom het 'n koek na sy neusgate gelig. Soet suurlemoenerige was.

—Ek sal hierdie een neem, het hy gesê. Dit maak drie en 'n pennie.

—Ja, meneer, het die apteker gesê. U kan alles saam betaal, meneer, wanneer u terugkom.

—Goed, het mnr. Bloom gesê.

Hy het uit die winkel gedrentel, die koerantstokkie onder sy oksel, die koel-toegedraaide seep in sy linkerhand.

By sy oksel het Bantam Lyons se stem en hand gesê:

—Hallo, Bloom. Wat's die beste nuus? Is dit vandag s'n? Wys ons gou.

Het weer sy snor afgeskeer, by my kool! Lang koue bolip. Om jonger te lyk. Hy lyk regtig van lotjie getik. Jonger as ek.

Bantam Lyons se geel swartnaelvingers het die stokkie oopgerol. Het ook 'n was nodig. Haal die growwe vuil af. Goeiemôre, het u al Pears-seep gebruik? Skilfers op sy skouers. Kopvel moet geolie word.

—Ek wil kyk na daardie Franse perd wat vandag hardloop, het Bantam Lyons gesê. Waar de hel is dit?

Hy het die geplooide bladsye geritsel en sy ken op sy hoë kraag geruk. Barbiersjeuk. Nou kraag, hy gaan sy hare verloor. Beter om die koerant vir hom te los en van hom ontslae te raak.

—Jy kan dit hou, het mnr. Bloom gesê.

—Ascot. Gold cup. Wag, het Bantam Lyons gemompel. Halwe oomblik. Maximum die tweede.

—Ek wou dit net weggooi, het mnr. Bloom gesê.

Bantam Lyons het skielik sy oë opgeslaan en swakkerig geloer.

—Wat sê jy? het sy skerp stem gesê.

—Ek sê jy kan dit hou, het mnr. Bloom geantwoord. Ek wou dit daardie oomblik weggooi.

Bantam Lyons het 'n oomblik getwyfel, loerend: toe die oopgespreide blaaie terug op mnr. Bloom se arms gestoot.

—Ek sal dit waag, het hy gesê. Hier, dankie.

Hy het na Conway se hoek weggejaag. Voorspoed, skobbejak.

Mnr. Bloom het die blaaie weer tot 'n netjiese vierkant gevou en die seep daarin gebêre, glimlaggend. Simpel lippe van daardie kêrel. Wed. Regte broeines daarvan die laaste tyd. Boodskapperseuns wat steel om sixpence in te sit. Uitloting vir groot sagte kalkoen. Jou Kersete vir drie pennies. Jack Fleming wat verduister het om te dobbel en toe na Amerika weggesmokkel is. Hou nou 'n hotel. Hulle kom nooit terug nie. Vleispotte van Egipte.

Hy het opgewek na die moskee van die baddens geloop. Herinner jou aan 'n moskee, rooigebakte stene, die minarette. Kollege-sport vandag sien ek. Hy het na die perdeskoenplakkaat oor die hek van die kollegepark gekyk: fietsryer dubbelgevou soos 'n kabeljou in 'n pot. Vrek slegte advertensie. Nou as hulle dit rond soos 'n wiel gemaak het. Dan die speke: sport, sport, sport: en die naaf groot: kollege. Iets om die oog te vang.

Daar's Hornblower wat by die portierhuisie staan. Hou hom te vriend: kan dalk verniet daar 'n draai gaan maak. Hoe gaan dit, mnr. Hornblower? Hoe gaan dit, meneer?

Hemelse weer regtig. As die lewe altyd so was. Krieketweer. Sit rond onder sonsambrele. Boulbeurt na boulbeurt. Uit. Hulle kan dit nie hier speel nie. Eier vir ses paaltjies. Tog het Captain Culler 'n venster in die Kildare street club gebreek met 'n moerslag na vierkantbeen. Donnybrook-kermis is meer in hul lyn. En die skedels wat ons gekraak het toe M'Carthy die vloer gevat het. Hittegolf. Sal nie hou nie. Altyd verbygaande, die stroom van die lewe, wat in die stroom van die lewe wat ons naspeur dierbaarder is as hulle almal.

Geniet nou 'n bad: skoon trog water, koel emalje, die sagte lou stroom. Dit is my liggaam.

Hy het sy bleek liggaam vooruit gesien, ten volle daarin uitgestrek, naak, in 'n moederskoot van warmte, geolie deur geurige smeltende seep, saggies gewas. Hy het sy romp en ledemate gesien, oorrimpel-rimpel en gedra, lig opwaarts laat dryf, suurlemoengeel: sy naeltjie, knop van vlees: en hy het die donker gekoekte krulle van sy bos sien dryf, dryfhaar van die stroom om die slap vader van duisende, 'n lome drywende blom.

dolce far niente (Italiaans): "soet niksdoen". Esprit de corps (Frans): groepsgees. Voglio e non en Là ci darem la mano ("Daar sal ons hande ineenvleg") kom uit Mozart se Don Giovanni, wat Molly met Boylan gaan repeteer. Peau d'Espagne (Frans): "Spaanse vel", 'n parfuum.

Die Lotuseters: in Homeros se Odyssee (boek 9) eet Odusseus se manne van die lotus en vergeet hul tuiskoms. Hier is alles verdowing: tee, blomme, die mis, medisyne, wedrenne, die bad.

"Henry Flower" is Bloom se skuilnaam (bloom = bloei, flower = blom) vir sy geheime briefwisseling met Martha. Haar brief se taalfoute is Joyce s'n.

I.N.R.I. (Latyn): Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum, "Jesus van Nasaret, Koning van die Jode"; I.H.S. is die eerste letters van "Jesus" in Grieks; Molly se Engelse lesing is "I have sinned/suffered".

Corpus (Latyn): liggaam. Quis est homo (Latyn): "Wie is die mens", uit die Stabat Mater. Ecce Homo (Latyn): "Sien die mens".

James Carey, 'n lid van die Invincibles ('n Ierse geheime genootskap wat in 1882 twee Britse amptenare in Phoenix Park vermoor het), het staatsgetuie teen sy makkers geword.

Maud Gonne en Arthur Griffith was Ierse nasionaliste wat teen die werwing van Iere vir die Britse leër gekant was. Lord Iveagh en lord Ardilaun was broers uit die Guinness-brouersfamilie.

Bloom se "Ek wou dit net weggooi" ("throw it away") laat Bantam Lyons dink hy kry 'n wenk oor die perd Throwaway, wat later die dag die Gold Cup by Ascot wen.