Die verhaal van die bedelmonnike

In die tyd toe die kalief Haroun-al-Raschid geregeer het, het daar in Bagdad 'n draer gewoon wat, ondanks sy nederige beroep, 'n slim en verstandige man was. Een oggend het hy op sy gewone plek gesit met sy mandjie voor hom en gewag dat iemand hom huur, toe 'n lang jong dame, toegedraai in 'n lang sluier van moeselien, na hom toe gekom en gesê het: "Tel jou mandjie op en volg my." Die draer was baie in sy skik met haar voorkoms en haar stem. Hy het dadelik opgespring, sy mandjie op sy kop gebalanseer en saam met die dame geloop, en terwyl hy loop, het hy by homself gesê: "O, gelukkige dag! O, gelukkige ontmoeting!"

Die dame het gou voor 'n toe deur stilgestaan en daaraan geklop. Dit is oopgemaak deur 'n ou man met 'n lang wit baard, en die dame het sonder 'n woord geld na hom uitgehou. Die ou man het blykbaar verstaan wat sy wou hê, want hy het in die huis verdwyn en teruggekom met 'n groot kruik wyn, wat die draer in sy mandjie gesit het. Toe het die dame vir hom beduie om te volg, en hulle het verder gestap.

Die volgende plek waar sy stilgehou het, was 'n vrugte- en blommewinkel, en hier het sy 'n groot klomp appels, appelkose, perskes en ander dinge gekoop, saam met lelies, jasmyn en allerhande soetruikende plante. Van hierdie winkel af het sy na 'n slagter, 'n kruidenier en 'n pluimveehandelaar gegaan, totdat die draer uiteindelik moedeloos uitgeroep het: "My goeie dame, as u my maar net vertel het dat u genoeg kos gaan koop om 'n hele stad te voorsien, sou ek 'n perd saamgebring het, of liewer 'n kameel." Die dame het gelag en gesê sy is nog nie klaar nie. Nadat sy by 'n apteker allerlei soorte reukwerk en speserye uitgesoek het, het sy voor 'n manjifieke paleis stilgestaan en saggies aan die deur geklop. Die portierster wat oopgemaak het, was so mooi dat die man se oë heeltemal verblind was, en hy was nog meer verbaas omdat hy duidelik kon sien dat sy geen slavin was nie. Die dame wat hom hierheen gebring het, het hom geamuseerd staan en dophou, totdat die portierster uitgeroep het: "Hoekom kom jy nie in nie, my suster? Hierdie arme man dra so swaar dat hy op die punt staan om om te val."

Toe hulle albei binne was, is die deur gesluit, en al drie het 'n groot binnehof binnegegaan wat deur 'n oopgewerkte galery omring was. Aan die een kant van die binnehof was 'n verhoog, en op die verhoog het 'n troon van amber gestaan wat op vier kolomme van ebbehout gerus het, versier met pêrels en diamante. In die middel van die binnehof was 'n marmerbak vol water wat uit die bek van 'n goue leeu gestroom het.

Die draer het rondgekyk en alles raakgesien en bewonder, maar sy aandag is veral getrek deur 'n derde dame wat op die troon gesit het, en wat nog mooier was as die ander twee. Aan die eerbied wat die ander haar betoon het, het hy afgelei dat sy die oudste moes wees, en hierin was hy reg. Hierdie dame se naam was Zobeida, die portierster was Sadie, en die huishoudster was Amina. Op 'n woord van Zobeida het Sadie en Amina die mandjie by die draer geneem, wat maar alte bly was om van die gewig verlos te wees; en toe dit leeggemaak was, het hulle hom ruim vir sy moeite betaal. Maar in plaas daarvan om sy mandjie op te tel en weg te gaan, het die man bly draai, totdat Zobeida gevra het waarvoor hy wag, en of hy nog geld verwag. "O, Mevrou," het hy geantwoord, "u het my al te veel gegee, en ek vrees ek was onbeskof om nie dadelik te vertrek nie. Maar as u my sal vergewe dat ek dit sê: ek was so verstom om sulke pragtige dames so alleen te sien. 'n Geselskap vroue sonder mans is tog net so vervelig soos 'n geselskap mans sonder vroue." En nadat hy 'n paar stories vertel het om sy punt te bewys, het hy hulle uiteindelik gesmeek om hom te laat bly en die vierde aan tafel te wees.

Die dames was nogal geamuseer deur die man se vrypostigheid, en na 'n bietjie bespreking is besluit dat hy mag bly, want sy geselskap kon dalk vermaaklik wees. "Maar luister, vriend," het Zobeida gesê, "as ons jou versoek toestaan, is dit net op voorwaarde dat jy jou uiters beleefd gedra, en dat jy die geheim van ons leefwyse, wat die toeval aan jou geopenbaar het, bewaar." Toe het hulle almal aan tafel gaan sit, waarop Amina die geregte uitgestal het wat sy gekoop het.

Na die eerste paar happe het Amina 'n bietjie wyn in 'n goue beker geskink. Sy het self eerste gedrink, volgens die Arabiese gebruik, en dit toe vir haar susters vol geskink. Toe dit die draer se beurt was, het hy Amina se hand gesoen en 'n lied gesing wat hy op die oomblik self ter ere van die wyn gemaak het. Die drie dames was in hul skik met die lied en het toe self gesing, sodat die maaltyd baie vrolik was en heelwat langer as gewoonlik geduur het.

Uiteindelik, toe Sadie sien dat die son op die punt was om te sak, het sy vir die draer gesê: "Staan op en gaan; dit is nou tyd dat ons skei."

"O, Mevrou," het hy geantwoord, "hoe kan u van my verwag om u te verlaat in die toestand waarin ek is? Tussen die wyn wat ek gedrink het en die plesier om u te sien, sal ek nooit die pad na my huis toe vind nie. Laat my tot die oggend hier bly, en wanneer ek weer by my sinne is, sal ek gaan wanneer u wil."

"Laat hom bly," het Amina gesê, wat al vroeër bewys het dat sy sy vriendin was. "Dit is maar net billik, want hy het ons so goed vermaak."

"As jy dit wil hê, my suster," het Zobeida geantwoord, "maar as hy bly, moet ek 'n nuwe voorwaarde stel. Draer," het sy voortgegaan en haar na hom gedraai, "as jy bly, moet jy belowe om geen vrae te vra oor enigiets wat jy dalk sien nie. As jy dit doen, hoor jy dalk iets wat jy nie graag sal hoor nie."

Toe dit afgehandel was, het Amina die aandete ingebring en die saal met 'n klomp soetruikende kerse verlig. Hulle het weer aan tafel gaan sit en met nuwe eetlus begin eet, drink, sing en verse opsê. Inderdaad, hulle het hulle geweldig geniet toe hulle 'n klop aan die buitedeur gehoor het, en Sadie het opgestaan om oop te maak. Sy het gou teruggekom en gesê dat drie bedelmonnike, almal blind in die regteroog en almal met kop, gesig en wenkbroue skoon geskeer, vra om ingelaat te word, want hulle het pas in Bagdad aangekom en die nag het reeds geval. "Hulle lyk asof hulle aangename maniere het," het sy bygevoeg, "maar julle het geen idee hoe snaaks hulle lyk nie. Ek is seker ons sal hul geselskap vermaaklik vind."

Zobeida en Amina was nie gretig om die nuwe besoekers in te laat nie, en Sadie het geweet waarom hulle huiwer. Maar sy het so sterk aangedring dat Zobeida uiteindelik moes toegee. "Bring hulle dan in," het sy gesê, "maar laat hulle verstaan dat hulle geen opmerkings mag maak oor dinge wat hulle nie aangaan nie, en sorg dat hulle die opskrif bo die deur lees." Want op die deur was in goue letters geskryf: "Wie hom bemoei met sake wat hom nie aangaan nie, sal waarhede hoor wat hom nie sal behaag nie."

Die drie bedelmonnike het diep gebuig toe hulle inkom en die dames bedank vir hul vriendelikheid en gasvryheid. Die dames het hulle hartlik verwelkom, en almal wou net gaan sit toe die bedelmonnike se oë op die draer geval het. Sy klere het nie so baie van hulle s'n verskil nie, al het hy nog al die hare gehad wat die natuur hom gegee het. "Hierdie een," het een van hulle gesê, "is blykbaar een van ons Arabiese broers wat teen ons owerste in opstand gekom het."

Die draer, al was hy half aan die slaap van die wyn wat hy gedrink het, het die woorde gehoor, en sonder om te roer het hy kwaad vir die bedelmonnik uitgeroep: "Gaan sit en bemoei jou met jou eie sake. Het jy nie die opskrif bo die deur gelees nie? Nie almal hoef op dieselfde manier te lewe nie."

"Moenie so kwaad wees nie, my goeie man," het die bedelmonnik geantwoord, "ons sal baie jammer wees as ons jou ontstel." So is die rusie bygelê, en die aandete het eers reg begin. Toe die bedelmonnike hul honger gestil het, het hulle aangebied om vir hul gasvrouens te speel, as daar enige instrumente in die huis was. Die dames was verheug oor die gedagte, en Sadie het gaan kyk wat sy kon kry. 'n Paar oomblikke later was sy terug, gelaai met twee verskillende soorte fluite en 'n tamboeryn. Elke bedelmonnik het die een geneem wat hy verkies het en 'n bekende wysie begin speel, terwyl die dames die woorde van die lied gesing het. Hierdie woorde was so vrolik en lewendig as wat dit kon wees, en elke nou en dan moes die sangers ophou om te lag, want die lag het hulle amper verstik. Te midde van al die lawaai het hulle 'n klop aan die deur gehoor.

Nou het die kalief vroeër daardie aand in die geheim die paleis verlaat, vergesel van sy grootvisier, Giafar, en Mesrour, die hoof van die hofdienaars, al drie in die klere van handelaars. Terwyl hulle in die straat afstap, is die kalief aangetrek deur die musiek van instrumente en die geluid van gelag, en hy het sy visier beveel om aan die deur van die huis te gaan klop, want hy wou ingaan. Die visier het geantwoord dat die dames wat daar woon blykbaar hul vriende onthaal, en dat sy meester sou goed doen om hulle nie te steur nie; maar die kalief het dit in sy kop gekry om self te gaan kyk, en het daarop aangedring dat hy gehoorsaam word.

Sadie het met 'n kers in haar hand oopgemaak, en die visier, wat verbaas was oor haar skoonheid, het diep voor haar gebuig en eerbiedig gesê: "Mevrou, ons is drie handelaars wat onlangs van Moussoul af aangekom het. Weens 'n ongeluk wat ons juis vanaand getref het, het ons eers by ons herberg aangekom toe die deure al tot môreoggend vir ons gesluit was. Ons het nie geweet wat om te doen nie en in die strate rondgedwaal totdat ons toevallig by u huis verbygekom het. Toe ons die ligte sien en die stemme hoor, het ons besluit om u te vra om ons tot dagbreek skuiling te gee. As u ons hierdie guns bewys, sal ons, met u verlof, alles in ons vermoë doen om u te help om die tyd aangenaam deur te bring."

Sadie het die handelaar geantwoord dat sy eers haar susters moes raadpleeg. Nadat sy die saak met hulle bespreek het, het sy teruggekom en hom vertel dat hy en sy twee vriende welkom was om by hul geselskap aan te sluit. Hulle het binnegekom en beleefd voor die dames en hul gaste gebuig. Toe het Zobeida, as die vrou van die huis, vorentoe gekom en ernstig gesê: "U is welkom hier, maar ek hoop u sal my toelaat om een ding van u te vra: hê soveel oë as wat u wil, maar geen tonge nie; en vra geen vrae oor enigiets wat u sien nie, hoe vreemd dit u ook al mag voorkom."

"Mevrou," het die visier geantwoord, "u sal gehoorsaam word. Ons het meer as genoeg om ons te behaag en te boei, sonder om ons te bekommer oor dinge wat ons nie aangaan nie." Toe het hulle almal gaan sit en op die gesondheid van die nuwe besoekers gedrink.

Terwyl die visier Giafar met die dames gesels het, was die kalief besig om te wonder wie hulle kon wees, en waarom die drie bedelmonnike elkeen sy regteroog verloor het. Hy het daarna gebrand om na die rede van dit alles te vra, maar Zobeida se versoek het hom stilgehou. Daarom het hy probeer om homself reg te ruk en aan die gesprek deel te neem, wat baie lewendig was, want hulle het gepraat oor die vele verskillende soorte plesiere wat daar in die wêreld is. Na 'n ruk het die bedelmonnike opgestaan en 'n paar eienaardige danse uitgevoer, wat die res van die geselskap verruk het.

Toe hulle klaar was, het Zobeida van haar sitplek opgestaan, Amina se hand geneem en vir haar gesê: "My suster, ons vriende sal ons verskoon as ons skynbaar vergeet dat hulle hier is en ons nagtelike taak verrig." Amina het verstaan wat haar suster bedoel. Sy het die skottels, glase en musiekinstrumente bymekaargemaak en weggedra, terwyl Sadie die saal uitgevee en alles aan die kant gemaak het. Toe sy klaar was, het sy die bedelmonnike gevra om op 'n rusbank aan die een kant van die vertrek te sit, en die kalief en sy vriende om oorkant hulle plaas te neem. Wat die draer betref, het sy hom gevra om haar en haar suster te kom help.

Kort daarna het Amina ingekom met 'n stoel, wat sy in die middel van die leë ruimte neergesit het. Toe het sy na die deur van 'n kas gegaan en vir die draer beduie om haar te volg. Hy het dit gedoen en gou weer verskyn met twee swart honde aan 'n ketting, wat hy na die middel van die saal gebring het. Toe het Zobeida opgestaan van haar sitplek tussen die bedelmonnike en die kalief en stadig oorgestap na waar die draer met die honde gestaan het. "Ons moet ons plig doen," het sy met 'n diep sug gesê en haar moue opgestoot. Sy het 'n sweep by Sadie geneem en vir die man gesê: "Neem een van daardie honde na my suster Amina en gee die ander een vir my."

Die draer het gedoen soos hy beveel is, maar terwyl hy die hond na Zobeida lei, het dit deurdringend gehuil en smekend na haar opgekyk. Maar Zobeida het geen notisie geneem nie en die hond geslaan tot sy uitasem was. Toe het sy die ketting by die draer geneem, die hond op sy agterpote opgelig, en hulle het mekaar so treurig in die oë gekyk dat albei se trane begin val het. Toe het Zobeida haar sakdoek geneem en die hond se oë sag afgevee, en daarna het sy hom gesoen. Toe het sy die ketting in die draer se hand gesit en gesê: "Neem hom terug na die kas en bring vir my die ander een."

Dieselfde seremonie is met die tweede hond herhaal, en die hele tyd het die hele geselskap verstom toegekyk. Veral die kalief kon homself skaars inhou, en hy het vir die visier tekens gemaak om te vra wat dit alles beteken. Maar die visier het gemaak asof hy niks sien nie en sy kop weggedraai.

Zobeida het 'n ruk lank in die middel van die vertrek gebly, totdat Sadie uiteindelik na haar toe gegaan en haar gesmeek het om te gaan sit, want sy moes ook haar deel speel. Op hierdie woorde het Amina 'n luit uit 'n foedraal van geel satyn gaan haal en dit vir Sadie gegee, en sy het verskeie liedere gesing terwyl sy haarself daarop begelei. Toe sy moeg was, het sy vir Amina gesê: "My suster, ek kan nie meer nie; kom tog, asseblief, en neem my plek in."

Amina het 'n paar akkoorde aangeslaan en toe in 'n lied uitgebars, wat sy met soveel vuur gesing het dat sy heeltemal oorweldig was. Sy het hygend op 'n hoop kussings neergesak en terselfdertyd haar rok oopgeskeur om 'n bietjie lug te kry. Tot die verbasing van almal daar was haar nek nie so glad en wit soos haar gesig nie, maar vol littekens.

Die bedelmonnike en die kalief het na mekaar gekyk en saam gefluister, sonder dat Zobeida en Sadie, wat hul flou suster versorg het, hulle kon hoor.

"Wat beteken dit alles?" het die kalief gevra.

"Ons weet nie meer as u nie," het die bedelmonnik met wie hy gepraat het, gesê.

"Wat! Behoort julle nie aan hierdie huis nie?"

"My heer," het al die bedelmonnike saam geantwoord, "ons het vir die eerste keer hier aangekom, net 'n uur voor u."

Hulle het hulle toe na die draer gedraai om te sien of hy die raaisel kon verklaar, maar die draer was net so min die wyser as hulle self. Uiteindelik kon die kalief sy nuuskierigheid nie langer inhou nie, en hy het verklaar dat hy die dames sou dwing om hulle die betekenis van hul vreemde gedrag te vertel. Die visier het voorsien wat sou gebeur en hom gesmeek om die voorwaarde te onthou wat hul gasvrouens gestel het. Hy het fluisterend bygevoeg dat as Sy Majesteit maar net tot die oggend wou wag, hy as kalief die dames kon ontbied om voor hom te verskyn. Maar die kalief, wat nie gewoond was dat iemand hom teëspreek nie, het die raad verwerp, en na nog 'n bietjie gepraat is besluit dat die draer die vraag moes stel. Skielik het Zobeida omgedraai, en toe sy hul opgewondenheid sien, het sy gesê: "Wat is fout? Waaroor praat julle almal so ernstig?"

"Mevrou," het die draer geantwoord, "hierdie here smeek u om aan hulle te verduidelik waarom u eers die honde slaan en dan oor hulle huil, en ook hoe dit kom dat die dame wat flou geword het, vol littekens is. Hulle het my gevra, Mevrou, om hul mondstuk te wees."

"Is dit waar, here," het Zobeida gevra en haar regop getrek, "dat julle hierdie man opgedra het om my daardie vraag te stel?"

"Dit is," het hulle almal geantwoord, behalwe Giafar, wat stilgebly het.

"Is dit," het Zobeida voortgegaan en elke oomblik kwater geword, "is dit die dank wat julle my gee vir die gasvryheid wat ek julle bewys het? Het julle die enigste voorwaarde vergeet waarop julle toegelaat is om die huis binne te kom? Kom gou!" het sy bygevoeg en drie keer haar hande geklap. Die woorde was skaars uit haar mond toe sewe swart slawe, elkeen gewapen met 'n sabel, inbars en oor die sewe mans gaan staan. Hulle het hulle op die grond gegooi en hulle gereed gemaak om, op 'n teken van hul meesteres, hul koppe af te kap.

Die sewe skuldiges het almal gedink hul laaste uur het aangebreek, en die kalief was bitter spyt dat hy nie die visier se raad gevolg het nie. Maar hulle het besluit om dapper te sterwe, almal behalwe die draer. Hy het luidkeels vir Zobeida gevra waarom hy moes ly vir ander mense se foute, en verklaar dat hierdie teëspoed nooit sou gebeur het as dit nie vir die bedelmonnike was nie, want hulle bring altyd ongeluk. Hy het geëindig deur Zobeida te smeek om nie die onskuldiges met die skuldiges te verwar nie en sy lewe te spaar.

Ondanks haar woede was daar iets so komies aan die draer se gekreun dat Zobeida haar nie kon weerhou om te lag nie. Maar sy het hom eenkant gelaat en die ander 'n tweede keer toegespreek: "Antwoord my: wie is julle? Tensy julle my die waarheid vertel, het julle nie nog 'n oomblik om te lewe nie. Ek kan skaars glo dat julle mans van enige aansien is, uit watter land julle ook al kom. As julle dit was, sou julle meer agting vir ons gehad het."

Die kalief, wat van nature baie ongeduldig was, het baie meer as enigeen van die ander gely onder die gevoel dat sy lewe in die hande was van 'n dame wat met reg beledig was. Maar toe hy haar vraag hoor, het hy makliker begin asemhaal, want hy was oortuig dat sy net sy naam en rang hoef te hoor, en alle gevaar sou verby wees. Daarom het hy haastig vir die visier, wat langs hom was, gefluister om hul geheim te onthul. Maar die visier, wyser as sy meester, wou die belediging wat hulle ondergaan het vir die publiek verborge hou, en het bloot geantwoord: "Ons het tog maar net gekry wat ons verdien."

Intussen het Zobeida haar na die drie bedelmonnike gedraai en gevra of hulle broers was, aangesien hulle almal blind was.

"Nee, Mevrou," het een geantwoord, "ons is glad nie bloedverwante nie, net broers deur ons leefwyse."

"En jy," het sy gevra en 'n ander een aangespreek, "is jy met een blinde oog gebore?"

"Nee, Mevrou," het hy geantwoord, "ek het blind geword deur 'n uiters verbasende avontuur, soos waarskynlik nog nooit met enigiemand gebeur het nie. Daarna het ek my kop en wenkbroue geskeer en die klere aangetrek waarin u my nou sien."

Zobeida het dieselfde vraag aan die ander twee bedelmonnike gestel en dieselfde antwoord gekry.

"Maar," het die derde bygevoeg, "dit sal u dalk interesseer, Mevrou, om te weet dat ons nie mans van lae afkoms is nie. Ons is al drie seuns van konings, en boonop van konings wat die wêreld hoog ag."

Op hierdie woorde het Zobeida se woede bedaar, en sy het haar na haar slawe gedraai en gesê: "Julle kan hulle 'n bietjie meer vryheid gee, maar moenie die saal verlaat nie. Dié wat ons hul geskiedenis vertel en waarom hulle hierheen gekom het, sal toegelaat word om ongedeerd te vertrek; dié wat weier ..." En sy het stilgebly. Maar op die daad het die draer, wat verstaan het dat hy net sy storie hoef te vertel om homself uit hierdie verskriklike gevaar te bevry, haar in die rede geval:

"Mevrou, u weet reeds hoe ek hier gekom het, en wat ek te sê het, is gou vertel. U suster het my vanoggend gekry op die plek waar ek altyd staan en wag dat iemand my huur. Sy het my beveel om haar na verskeie winkels te volg, en toe my mandjie heeltemal vol was, het ons na hierdie huis teruggekeer, waar u so goed was om my toe te laat om te bly, waarvoor ek ewig dankbaar sal wees. Dit is my storie."

Hy het angstig na Zobeida gekyk, wat geknik en gesê het: "Jy kan gaan; en sorg dat ons mekaar nooit weer raakloop nie."

"O, Mevrou," het die draer uitgeroep, "laat my tog nog 'n rukkie bly. Dit is nie regverdig dat die ander my storie gehoor het en dat ek nie hulle s'n mag hoor nie." En sonder om op toestemming te wag, het hy op die punt van die rusbank gaan sit waar die dames gesit het, terwyl die res op die tapyt gehurk het en die slawe teen die muur gestaan het.

Toe het een van die bedelmonnike hom tot Zobeida, as die vernaamste dame, gerig en sy verhaal begin.

'n Kalief was die opperste heerser van die Moslemwêreld; Haroun-al-Raschid het in Bagdad geregeer. 'n Bedelmonnik (in die Engels "Calender") was 'n rondtrekkende Moslem-monnik wat van aalmoese gelewe het.

'n Grootvisier was die eerste minister van 'n kalief of sultan.