Etenstyd. Bloom stap honger deur Dublin, kom by 'n walglike, vol eetplek en vlug na Davy Byrne's, waar hy 'n kaastoebroodjie en 'n glas wyn bestel. Hy dink aan kos, aan Molly toe hulle jonk was, en sien op straat amper vir Boylan raak. – By Homeros: die Laistrugone, die mensvreters.

Pynappelrots, suurlemoenvleg, botterskots. 'n Suikerklewerige meisie wat skepgrawe vol roomlekkers vir 'n christelike broeder skep. Een of ander skooltraktasie. Sleg vir hulle magies. Suigtablet- en suikerbonbonvervaardiger vir Sy Majesteit die Koning. God. Behoed. Ons. Sit op sy troon en suig rooi jujubes wit.

'n Somber Y. M. C. A.-jongman, waaksaam tussen die warm soet dampe van Graham Lemon's, het 'n strooibiljet in 'n hand van mnr. Bloom gesit.

Hart-tot-hart-gesprekke.

Blo... Ek? Nee.

Bloed van die Lam.

Sy stadige voete het hom rivierwaarts geloop, lesend. Is jy gered? Almal is gewas in die bloed van die lam. God wil bloedoffer hê. Geboorte, maagdevlies, martelaar, oorlog, fondament van 'n gebou, offerande, niers-brandoffer, druïde-altare. Elia kom. Dr. John Alexander Dowie, hersteller van die kerk in Sion, kom.

Hy kom! Hy kom!! Hy kom!!!
Almal hartlik welkom.

Winsgewende speletjie. Torry en Alexander verlede jaar. Poligamie. Sy vrou sal die prop daarop sit. Waar was daai advertensie een of ander Birmingham-firma die liggewende kruisbeeld. Ons Verlosser. Word wakker in die holte van die nag en sien hom teen die muur, hangend. Pepper se spook-idee. Ingejaagde Naels Rammend In.

Fosfor moet dit mee gedoen word. As jy byvoorbeeld 'n stukkie kabeljou laat lê. Ek kon die blouerige silwer daaroor sien. Nag toe ek afgegaan het na die spens in die kombuis. Hou nie van al die reuke daarin wat wag om uit te storm nie. Wat was dit wat sy wou hê? Die Malaga-rosyntjies. Dink aan Spanje. Voor Rudy gebore is. Die fosforessensie, daai blouerige groenerige. Baie goed vir die brein.

Van Butler se monumenthuis se hoek het hy langs Bachelor's walk gekyk. Dedalus se dogter daar nog buite Dillon se vendusielokaal. Verkoop seker 'n paar ou meubels. Het haar oë dadelik van die vader af geken. Drentel rond en wag vir hom. Huis val altyd uitmekaar as die moeder gaan. Vyftien kinders het hy gehad. Byna elke jaar 'n geboorte. Dis in hulle teologie anders gee die priester die arme vrou nie die bieg nie, die absolusie. Wees vrugbaar en vermeerder. Het jy al ooit so 'n idee gehoor? Eet jou die huis uit. Self geen families om te voed nie. Leef van die vet van die aarde. Hulle botterkamers en spense. Ek wil hulle graag die swart vas van Yom Kippoer sien hou. Kruisbolletjies. Een maaltyd en 'n kollasie uit vrees hy sak by die altaar inmekaar. 'n Huishoudster van een van daai kêrels as jy dit uit haar kon kry. Kry dit nooit uit haar nie. Soos om £. s. d. uit hom te kry. Doen homself goed. Geen gaste nie. Alles vir nommer een. Hou sy water dop. Bring jou eie brood en botter. Sy eerwaarde: mond toe.

Goeie Here, daai arme kind se rok is aan flenters. Sien ondervoed ook daar uit. Aartappels en margarien, margarien en aartappels. Dis daarna dat hulle dit voel. Die proef van die poeding. Ondermyn die gestel.

Toe hy sy voet op O'Connell-brug sit, het 'n poffertjie rook van die borswering af opgepluim. Brouery-skuit met uitvoer-stout. Engeland. Seelug maak dit suur, het ek gehoor. Sal interessant wees om eendag deur Hancock 'n pas te kry om die brouery te sien. 'n Regte wêreld op sigself. Vate porter, wonderlik. Rotte kom ook in. Drink hulleself opgeblaas so groot soos 'n collie, drywend. Smoordronk op die porter. Drink tot hulle weer kots soos christene. Stel jou voor jy drink dit! Rotte: vate. Nou ja, natuurlik, as ons al die dinge geweet het.

Toe hy afkyk, het hy kragtig klappend, swenkend tussen die maer kaaimure, meeue gesien. Ru weer daar buite. As ek myself afgooi? Reuben J. se seun moes 'n goeie maagvol van daai rioolwater gesluk het. Een sjieling en agt pennies te veel. Hhhhm. Dis die snaakse manier waarop hy met die dinge uitkom. Weet ook hoe om 'n storie te vertel.

Hulle het laer geswenk. Soek kos. Wag.

Hy het 'n opgefrommelde papierbal tussen hulle neergegooi. Elia twee-en-dertig voet per sek is aan die ko. Nie 'n bietjie nie. Die bal het onopgemerk op die kielwater van die deinings gedobber, onder die brugpilare deur gedryf. Nie sulke verdomde gekke nie. Ook die dag toe ek daai ou koek van die Erin's King afgegooi het, het dit vyftig tree agter in die kielwater opgepik. Leef van hulle verstand. Hulle het geswenk, klappend.

Die hongerige, uitgehongerde meeu
Fladder oor die waters, dof en grou.

Dis hoe digters skryf, die soortgelyke klanke. Maar dan het Shakespeare geen rym nie: blanke vers. Die vloei van die taal is dit. Die gedagtes. Plegtig.

Hamlet, ek is jou vader se gees,
Gedoem om vir 'n sekere tyd die aarde te bewandel.

—Twee appels 'n pennie! Twee vir 'n pennie!

Sy blik het oor die geglansde appels gegaan wat in gelid op haar stalletjie gerangskik was. Australiese moet hulle wees dié tyd van die jaar. Blink skille: poleer hulle op met 'n lap of 'n sakdoek.

Wag. Daai arme voëls.

Hy het weer stilgehou en by die ou appelvrou twee Banbury-koekies vir 'n pennie gekoop en die bros deeg gebreek en die stukkies in die Liffey afgegooi. Sien jy dit? Die meeue het geluidloos neergeduik, twee, toe almal van hulle hoogtes af, en op die prooi toegeslaan. Weg. Elke krummel.

Bewus van hulle gulsigheid en slimmigheid het hy die poeieragtige krummels van sy hande afgeskud. Dit het hulle nooit verwag nie. Manna. Leef van vis, vissige vleis het hulle, al die seevoëls, meeue, seegans. Swane van Anna Liffey swem soms hier af om hulleself te poets. Smaak verskil. Wonder hoe smaak swaanvleis. Robinson Crusoe moes daarvan leef.

Hulle het swak klappend geswenk. Ek gaan nie meer gooi nie. 'n Pennie is meer as genoeg. Baie dank wat ek kry. Nie eens 'n kraai nie. Hulle versprei ook bek-en-klouseer. As jy 'n kalkoen byvoorbeeld op kastaiingmeel volprop, smaak dit daarna. Eet vark soos vark. Maar hoekom is soutwatervis dan nie sout nie? Hoe's dit?

Sy oë het antwoord by die rivier gesoek en 'n roeiboot gesien wat lui voor anker op die stroperige deinings wieg, sy beplakte bord.

Kino's
11/—
Broeke

Goeie idee dié. Wonder of hy huur aan die munisipaliteit betaal. Hoe kan jy water eintlik besit? Dit vloei altyd in 'n stroom, nooit dieselfde nie, wat ons in die stroom van die lewe naspeur. Want die lewe is 'n stroom. Allerhande plekke is goed vir advertensies. Daai kwaksalwer vir die druiper was altyd in al die urinale opgeplak. Sien dit nooit nou nie. Streng vertroulik. Dr. Hy Franks. Het hom nie 'n bloue duit gekos soos Maginni die dansmeester se selfadvertensie nie. Het kêrels gekry om hulle op te plak of hulle self op te plak, wat dit betref, stilletjies terwyl hy inloop om 'n knoop los te maak. Vlieg-by-nag. Net die regte plek ook. POST NO BILLS. POST 110 PILLS. Een of ander vent met 'n dosis wat hom brand.

As hy...?

O!

Hè?

Nee... Nee.

Nee, nee. Ek glo dit nie. Hy sou mos nie?

Nee, nee.

Mnr. Bloom het vorentoe beweeg, sy bekommerde oë opgelig. Moenie meer daaraan dink nie. Na een. Tydbal op die Ballast Office is af. Dunsink-tyd. Fassinerende boekie daai van sir Robert Ball. Parallaks. Ek het nooit mooi verstaan nie. Daar's 'n priester. Kan hom vra. Par is Grieks: parallel, parallaks. Met hom pik hose het sy dit genoem tot ek haar van die sielsverhuising vertel het. O klippe!

Mnr. Bloom het O klippe vir twee vensters van die Ballast Office geglimlag. Sy's tog reg. Net groot woorde vir gewone dinge ter wille van die klank. Sy's nie juis geestig nie. Kan ook onbeskof wees. Blaker uit wat ek gedink het. Tog, ek weet nie. Sy het altyd gesê Ben Dollard het 'n basse vatitoonstem. Hy het bene soos vate en jy sou dink hy sing in 'n vat in. Nou, is dit nie geestig nie. Hulle het hom altyd groot Ben genoem. Nie half so geestig as om hom basse vatitoon te noem nie. Eetlus soos 'n albatros. Sit 'n hele beesboud weg. Kragtige man was hy om nommer een Bass weg te slaan. Vat vol Bass. Sien jy? Dit werk alles uit.

'n Optog witgejaste toebroodjiemanne het stadig in sy rigting langs die geut gemarsjeer, skarlaken serpe oor hulle borde. Winskopies. Soos daai priester vanoggend is hulle: ons het gesondig: ons het gely. Hy het die skarlaken letters op hulle vyf hoë wit hoede gelees: H. E. L. Y. S. Wisdom Hely's. Y wat agterbly, het 'n homp brood onder sy voorbord uitgehaal, dit in sy mond gestop en onder die loop gekou. Ons stapelvoedsel. Drie sjielings per dag, langs die geute loop, straat na straat. Net vel en been bymekaarhou, brood en waterpap. Hulle is nie Boyl: nee, M'Glade se manne. Bring ook nie besigheid in nie. Ek het vir hom voorgestel van 'n deursigtige uitstalkar met twee slim meisies wat binne sit en briewe skryf, skryfboeke, koeverte, kladpapier. Ek wed jou dit sou aangeslaan het. Slim meisies wat iets skryf vang dadelik die oog. Almal vrek om te weet wat sy skryf. Kry twintig van hulle om jou as jy na niks staar. Wil 'n vinger in die pastei hê. Vroue ook. Nuuskierigheid. Soutpilaar. Wou dit natuurlik nie hê nie want hy het nie self eerste daaraan gedink nie. Of die inkbottel wat ek voorgestel het met 'n vals vlek van swart selluloïed. Sy idees vir advertensies soos Plumtree's potted onder die doodsberigte, kouevleis-afdeling. Daar's geen lek aan hulle nie. Wat? Ons koeverte. Hallo, Jones, waarheen gaan jy? Kan nie stilstaan nie, Robinson, ek haas my om die enigste betroubare inkuitveër Kansell te koop, verkrygbaar by Hely's Ltd, Dame street 85. Mooi uit daai gewoel is ek. Duiwel van 'n werk was dit om rekeninge by daai kloosters in te vorder. Tranquilla-klooster. Dit was 'n gawe non daar, regtig soet gesiggie. Kap het haar klein kop gepas. Suster? Suster? Ek is seker sy is in die liefde teëgegaan, aan haar oë. Baie moeilik om met so 'n soort vrou te onderhandel. Ek het haar daardie oggend in haar godsdiens gesteur. Maar bly om met die buitewêreld te kommunikeer. Ons groot dag, het sy gesê. Fees van Onse Liewe Vrou van die Berg Karmel. Soet naam ook: karamel. Sy het geweet ek, ek dink sy het geweet aan die manier waarop sy. As sy getrou het, sou sy verander het. Ek veronderstel hulle was regtig kort van geld. Het tog alles in die beste botter gebraai. Geen varkvet vir hulle nie. My hart is gebreek van braaivet eet. Hulle hou daarvan om hulleself binne en buite te botter. Molly wat dit proe, haar sluier op. Suster? Pat Claffey, die pandjiesbaas se dogter. Dit was 'n non, sê hulle, wat doringdraad uitgevind het.

Hy het Westmoreland street oorgesteek toe apostrof S verbygeploeter het. Rover-fietswinkel. Daai wedrenne is vandag. Hoe lank gelede is dit? Jaar toe Phil Gilligan dood is. Ons was in Lombard street west. Wag: was by Thom's. Het die werk by Wisdom Hely's gekry die jaar toe ons getrou het. Ses jaar. Tien jaar gelede: vier-en-negentig is hy dood ja dis reg die groot brand by Arnott's. Val Dillon was burgemeester. Die Glencree-dinee. Raadsheer Robert O'Reilly wat die port in sy sop uitgooi voor die vlag val. Bobbob wat dit oplek vir die innerlike raadsheer. Kon nie hoor wat die orkes speel nie. Vir wat ons reeds ontvang het mag die Here ons maak. Milly was toe 'n kleintjie. Molly het daai olifantgrys rok gehad met die gevlegte knoopsluitings. Manlik gesny met selfoorgetrekte knope. Sy het nie daarvan gehou nie omdat ek my enkel verstuit het die eerste dag wat sy dit gedra het koorpiekniek by die Sugarloaf. Asof dit. Ou Goodwin se hoë hoed met een of ander taai goed reggemaak. Vlieë se piekniek ook. Nooit weer so 'n rok op haar lyf gesit nie. Het haar gepas soos 'n handskoen, skouers en heupe. Het net begin om dit mooi uit te vul. Konyntjiepastei het ons daai dag gehad. Mense wat haar agterna kyk.

Gelukkig. Gelukkiger toe. Knus kamertjie was dit met die rooi muurpapier. Dockrell's, een en nege pennies die dosyn. Milly se badnag. Amerikaanse seep wat ek gekoop het: vlierblom. Gesellige reuk van haar badwater. Snaaks het sy gelyk oral ingeseep. Mooi gevorm ook. Nou fotografie. Arme papa se daguerreotipie-ateljee waarvan hy my vertel het. Oorerflike smaak.

Hy het langs die randsteen geloop.

Stroom van die lewe. Wat was die naam van daai priesteragtige kêrel wat altyd ingeloer het as hy verbykom? Swak oë, vrou. Het stilgehou by Citron se saint Kevin's parade. Pen iets. Pendennis? My geheue raak. Pen ...? Natuurlik is dit jare gelede. Geraas van die trems waarskynlik. Nou ja, as hy nie die dagvader se naam kon onthou wat hy elke dag sien nie.

Bartell d'Arcy was die tenoor, het toe net begin uitkom. Het haar ná oefening huis toe geneem. Verwaande vent met sy opgewaste snor. Het haar daai liedjie Winds that blow from the south gegee.

Winderige nag was dit ek het haar daar gaan haal daar was daai losievergadering aan oor daai lotery-kaartjies ná Goodwin se konsert in die eetsaal of eikesaal van die Mansion house. Hy en ek agter. Blad van haar musiek het uit my hand teen die High school se reling gewaai. Gelukkig nie. Iets soos dit bederf vir haar die effek van 'n aand. Professor Goodwin wat voor by haar ingehaak het. Wankelrig op sy pote, arme ou suiplap. Sy afskeidskonserte. Beslis laaste verskyning op enige verhoog. Dalk vir maande en dalk vir nooit. Onthou haar wat vir die wind lag, haar sneeustormkraag op. Hoek van Harcourt road onthou daai rukwind. Brrfoe! Het al haar rokke opgewaai en haar boa het ou Goodwin amper versmoor. Sy het wel rooi geword in die wind. Onthou toe ons by die huis kom die vuur oprakel en daai stukke skaapblad vir haar aandete braai met die Chutney-sous waarvan sy gehou het. En die gekruide rum. Kon haar vanaf die vuurherd in die slaapkamer sien wat die balein van haar korset losmaak: wit.

Swiesj en sagte plof wat haar korset op die bed gemaak het. Altyd warm van haar. Het altyd daarvan gehou om haar self uit te laat. Daar gesit daarna tot amper twee en haar haarnaalde uitgehaal. Milly ingestop in bedjiehuis. Gelukkig. Gelukkig. Dit was die nag...

—O, mnr. Bloom, hoe gaan dit?

—O, hoe gaan dit, mev. Breen?

—Help nie om te kla nie. Hoe gaan dit deesdae met Molly? Het haar eeue laas gesien.

—Blakend, het mnr. Bloom vrolik gesê. Milly het 'n betrekking daar onder in Mullingar, weet jy.

—Ag loop! Is dit nie wonderlik vir haar nie?

—Ja. By 'n fotograaf daar. Gaan soos 'n huis wat brand. Hoe gaan dit met al jou pleegkinders?

—Almal op die bakker se lys, het mev. Breen gesê.

Hoeveel het sy? Niks verder in sig nie.

—Jy's in swart, sien ek. Jy het nie...

—Nee, het mnr. Bloom gesê. Ek kom nou net van 'n begrafnis af.

Gaan heeldag opduik, voorsien ek. Wie's dood, wanneer en waaraan is hy dood? Duik op soos 'n slegte pennie.

—O, liewe hemel, het mev. Breen gesê. Ek hoop dit was nie 'n na familielid nie.

Kan net sowel haar simpatie kry.

—Dignam, het mnr. Bloom gesê. 'n Ou vriend van my. Hy is heel skielik dood, arme kêrel. Hartkwaal, glo ek. Begrafnis was vanoggend.

Jou begrafnis is môre
Terwyl jy deur die rog kom stap.
Diddeldiddel doemdoem
Diddeldiddel...

—Treurig om die ou vriende te verloor, het mev. Breen se vrouoë melankolieklik gesê.

Nou dis genoeg daaroor. Net: stilletjies: man.

—En jou heer en meester?

Mev. Breen het haar twee groot oë opgeslaan. Het hulle in elk geval nie verloor nie.

—O, moenie praat nie! het sy gesê. Hy's 'n waarskuwing vir ratelslange. Hy's nou daar binne met sy regsboeke om die wet op laster uit te vind. Hy het my hartgebrand. Wag tot ek jou wys.

Warm skynskilpad-damp en stoom van varsgebakte konfytpoffers en rolpoeding het uit Harrison's gestroom. Die swaar middagwalm het die bopunt van mnr. Bloom se slukderm gekielie. Wil jy goeie pastei maak, botter, beste meel, Demerara-suiker, of hulle sou dit proe by die warm tee. Of is dit van haar? 'n Kaalvoet-straatkind het oor die rooster gestaan en die dampe ingeasem. Demp die knaging van honger so. Is dit plesier of pyn? Pennie-ete. Mes en vurk aan die tafel vasgeketting.

Maak haar handsak oop, geskilferde leer. Hoedspeld: behoort 'n beskermer op daai goed te hê. Steek dit in 'n vent se oog in die trem. Vroetel. Oop. Geld. Vat asseblief een. Duiwels as hulle 'n sikspens verloor. Maak die duiwel los. Man wat inbars. Waar's die tien sjielings wat ek jou Maandag gegee het? Voer jy jou kleinboet se familie? Vuil sakdoek: medisynebottel. Pastille was dit wat geval het. Wat soek sy?...

—Daar moet 'n nuwe maan uit wees, het sy gesê. Hy's altyd sleg dan. Weet jy wat hy gisteraand gedoen het?

Haar hand het opgehou vroetel. Haar oë het hulle op hom vasgepen, wyd van skrik, maar tog glimlaggend.

—Wat? het mnr. Bloom gevra.

Laat haar praat. Kyk haar reguit in die oë. Ek glo jou. Vertrou my.

—Het my in die nag wakker gemaak, het sy gesê. Droom wat hy gehad het, 'n nagmerrie.

Slegte spysver.

—Het gesê die skoppensaas loop met die trap op.

—Die skoppensaas! het mnr. Bloom gesê.

Sy het 'n gevoude poskaart uit haar handsak gehaal.

—Lees dit, het sy gesê. Hy het dit vanoggend gekry.

—Wat is dit? het mnr. Bloom gevra en die kaart geneem. U. P.?

—U. p.: op, het sy gesê. Iemand wat met hom die gek skeer. Dis 'n groot skande van hulle, wie hy ook al is.

—Inderdaad, het mnr. Bloom gesê.

Sy het die kaart teruggeneem, met 'n sug.

—En nou gaan hy na mnr. Menton se kantoor. Hy gaan 'n aksie vir tienduisend pond instel, sê hy.

Sy het die kaart in haar slordige sak gevou en die knip toegeklap.

Dieselfde blou serge-rok wat sy twee jaar gelede gehad het, die pluis wat verbleik. Het sy beste dae gesien. Sliertige hare oor haar ore. En daai slonsige toque: drie ou druiwe om die ergste daarvan weg te vat. Armoedig deftig. Sy was altyd 'n smaakvolle aantrekker. Lyne om haar mond. Net 'n jaar of so ouer as Molly.

Sien die oog wat daai vrou haar gegee het, in die verbygaan. Wreed. Die onskone geslag.

Hy het nog na haar gekyk en agter sy kyk sy misnoeë teruggehou. Skerp skynskilpad ossestert mulligatawny. Ek is ook honger. Skilfers pastei op die klinkie van haar rok: veeg suikerige meel teen haar wang vasgeplak. Rabarbertert met ruim vulsel, ryk vrugte-binnekant. Josie Powell wat sy was. By Luke Doyle s'n lank gelede. Dolphin's Barn, die raaiselspele. U. p.: op.

Verander die onderwerp.

—Sien jy ooit iets van mev. Beaufoy? het mnr. Bloom gevra.

—Mina Purefoy? het sy gesê.

Philip Beaufoy het ek aan gedink. Playgoers' Club. Matcham dink dikwels aan die meesterset. Het ek die ketting getrek? Ja. Die laaste bedryf.

—Ja.

—Ek het net op pad in aangegaan om te vra of sy daaroor is. Sy's in die kraaminrigting in Holles street. Dr. Horne het haar ingekry. Sy lê nou al drie dae sleg.

—O, het mnr. Bloom gesê. Ek is jammer om dit te hoor.

—Ja, het mev. Breen gesê. En 'n huis vol kinders by die huis. Dis 'n baie swaar geboorte, het die verpleegster vir my gesê.

—O, het mnr. Bloom gesê.

Sy swaar meewarige blik het haar nuus opgeneem. Sy tong het van deernis geklak. Dth! Dth!

—Ek is jammer om dit te hoor, het hy gesê. Arme ding! Drie dae! Dis verskriklik vir haar.

Mev. Breen het geknik.

—Sy het die Dinsdag sleg geword...

Mnr. Bloom het saggies aan haar malbeentjie geraak en haar gewaarsku:

—Pas op! Laat hierdie man verbygaan.

'n Benerige gestalte het van die rivier af langs die randsteen aangestap en met 'n verrukte blik deur 'n swaargesnoerde glas in die sonlig gestaar. Styf soos 'n kopkalot het 'n piepklein hoedjie sy kop vasgeklem. Van sy arm het 'n opgevoude stofjas, 'n kierie en 'n sambreel op die maat van sy tree gebengel.

—Kyk hom, het mnr. Bloom gesê. Hy loop altyd buitekant die lamppale. Kyk!

—Wie is hy as dit 'n billike vraag is? het mev. Breen gevra. Is hy getik?

—Sy naam is Cashel Boyle O'Connor Fitzmaurice Tisdall Farrell, het mnr. Bloom glimlaggend gesê. Kyk!

—Hy het genoeg van hulle, het sy gesê. Denis gaan een van die dae so wees.

Sy het skielik opgehou.

—Daar is hy, het sy gesê. Ek moet agter hom aan. Totsiens. Sê groete vir Molly, sal jy?

—Ek sal, het mnr. Bloom gesê.

Hy het haar dopgehou terwyl sy tussen die verbygangers deur na die winkelfronte toe koes. Denis Breen in 'n skraal manel en blou seilskoene het uit Harrison's gesleepvoet met twee swaar boekdele teen sy ribbes vasgedruk. Uit die baai ingewaai. Soos ou tye. Hy het haar sonder verbasing toegelaat om hom in te haal en sy dowwe grys baard na haar toe uitgestoot, sy los kakebeen wat kwispel terwyl hy ernstig praat.

Meshuggah. Van sy trollie af.

Mnr. Bloom het weer gemaklik verder geloop en voor hom in die sonlig die stywe kopkalot gesien, die bengelende kieriesambreelstofjas. Aan die gang die twee dae. Kyk hom! Daar gaan hy weer uit. Een manier om in die wêreld vooruit te kom. En daai ander ou slentermal in daai klere. Swaar tyd moet sy met hom hê.

U. p.: op. Ek sal my eed daarop sweer dis Alf Bergan of Richie Goulding. Vir die grap in die Scotch house geskryf, ek wed enigiets. Na Menton se kantoor. Sy oesteroë wat na die poskaart staar. Sal 'n fees vir die gode wees.

Hy het by die Irish Times verbygeloop. Daar mag ander antwoorde daar lê. Sal graag almal wil antwoord. Goeie stelsel vir misdadigers. Kode. Nou by hulle middagete. Klerk met die bril daar ken my nie. O, laat hulle daar prut. Genoeg moeite om deur vier-en-veertig van hulle te waad. Gesoek, slim dame-tikster om meneer met letterkundige werk by te staan. Ek het jou stoute liefling genoem omdat ek nie van daardie ander wêreld hou nie. Sê my asseblief wat is die betekenis. Sê my asseblief watter parfuum doen jou vrou. Sê my wie die wêreld gemaak het. Die manier waarop hulle daai vrae op jou afspring. En die ander een Lizzie Twigg. My letterkundige pogings het die geluk gehad om die goedkeuring van die vooraanstaande digter A. E. (mnr. Geo. Russell) weg te dra. Geen tyd om haar hare te doen nie, drink flou tee met 'n digbundel.

Verreweg die beste koerant vir 'n klein advertensie. Het nou die provinsies. Kok en algemeen, uitst. kookkuns, huismeisie gehou. Gesoek lewendige man vir drankoonbank. Resp. meisie (R.K.) wil hoor van pos in vrugte- of varkvleiswinkel. James Carlisle het dit gemaak. Ses en 'n half persent dividend. Het 'n groot slag met Coates se aandele geslaan. Ca' canny. Slinkse ou Skotse vrek. Al die kruiperige nuus. Ons genadige en gewilde onderkoningin. Het nou die Irish Field gekoop. Lady Mountcashel het heeltemal herstel ná haar bevalling en het gister by die vrylating by Rathoath met die Ward Union-hertehonde uitgery. Oneetbare jakkals. Potjagters ook. Vrees spuit sappe in maak dit sag genoeg vir hulle. Ry wydsbeen. Sit haar perd soos 'n man. Gewigdraende jagtersvrou. Geen dwarssaal of agterkussing vir haar nie, glad nie. Eerste by die byeenkoms en by die doodmaak. Sterk soos 'n teelmerrie party van daai perdmalle vroue. Swier rond by huurstalle. Slaan 'n glas brandewyn skoon weg voor jy mes kan sê. Daai een by die Grosvenor vanoggend. Op met haar op die kar: wiesjswiesj. Klipmuur of vyfbalkhek, sit haar perd daarop af. Dink daai stompneus-drywer het dit uit nyd gedoen. Op wie het sy gelyk? O ja! Mev. Miriam Dandrade wat haar ou mantels en swart onderklere aan my verkoop het in die Shelbourne hotel. Geskeide Spaanse Amerikaner. Het haar nie 'n veer gekos dat ek daaraan vat nie. Asof ek haar klerebok was. Het haar in die onderkoninklike geselskap gesien toe Stubbs die parkopsigter my saam met Whelan van die Express ingekry het. Opraap wat die deftiges agtergelaat het. Hoë tee. Mayonnaise het ek oor die pruime gegooi en gedink dit was vla. Haar ore moes 'n paar weke daarna getuit het. Moet 'n bul vir haar wees. Gebore courtisane. Geen kinderkamerwerk vir haar nie, dankie.

Arme mev. Purefoy! Metodis-man. Metode in sy waansin. Saffraanbolletjie en melk-en-soda-middagete in die opvoedkundige melkery. Y. M. C. A. Eet met 'n stophorlosie, twee-en-dertig kouslae per minuut. En steeds het sy skaapribbakbaarde gegroei. Glo goed verbonde. Theodore se neef in Dublin Castle. Een deftige familielid in elke familie. Geharde eenjariges skenk hy haar. Het hom buite by die Three Jolly Topers gesien, kaalkop aanmarsjeer en sy oudste seun wat een in 'n marknet dra. Die skreeuers. Arme ding! Dan moet sy jaar na jaar die bors gee alle ure van die nag. Selfsugtig is daai geheelonthouers. Hond in die krip. Net een klontjie suiker in my tee, asseblief.

Hy het by die Fleet street-oorgang gestaan. Middagete-pouse. 'n Sikspens-ete by Rowe's? Moet daai advertensie in die nasionale biblioteek naslaan. 'n Agtpennie-ete in die Burton. Beter. Op my pad.

Hy het verder geloop by Bolton se Westmoreland house verby. Tee. Tee. Tee. Ek het vergeet om Tom Kernan te melk.

Sss. Dth, dth, dth! Drie dae stel jou voor kreun op 'n bed met 'n asyndoek om haar voorkop, haar maag opgeswel. Foei! Eenvoudig aaklig! Kind se kop te groot: tang. Dubbelgevou binne-in haar wat probeer om blindelings sy pad uit te stamp, tas na die uitweg. Sal my doodmaak dit. Gelukkig het Molly lig van hare afgekom. Hulle behoort iets uit te vind om dit te stop. Lewe met harde arbeid. Skemerslaap-idee: koningin Victoria het dit gekry. Nege het sy gehad. 'n Goeie lêer. Ou vrou wat in 'n skoen gewoon het sy het soveel kinders gehad. Veronderstel hy was teringagtig. Tyd dat iemand daaraan dink in plaas van gas oor die wat was dit die peinsende boesem van die silwer glans. Twak om gekke mee te voer. Hulle kon maklik groot inrigtings hê die hele ding heeltemal pynloos uit al die belasting gee elke kind wat gebore word vyf pond teen saamgestelde rente tot een-en-twintig vyf persent is honderd sjielings en vyf vervelige pond vermenigvuldig met twintig desimale stelsel moedig mense aan om geld opsy te sit spaar honderd en tien en 'n bietjie een-en-twintig jaar moet dit op papier uitwerk kom op 'n netjiese sommetjie meer as wat jy dink.

Nie doodgebore nie natuurlik. Hulle word nie eens geregistreer nie. Moeite verniet.

Snaakse gesig twee van hulle saam, hulle mae uit. Molly en mev. Moisel. Moedersbyeenkoms. Tering trek vir eers terug, kom dan weer. Hoe plat lyk hulle skielik daarna. Vreedsame oë. Las van hulle gemoed af. Ou mev. Thornton was 'n vrolike ou siel. Al my babas, het sy gesê. Die lepel pap in haar mond voor sy hulle gevoer het. O, dis njamnjam. Het haar hand laat vasdruk deur ou Tom Wall se seun. Sy eerste buiging voor die publiek. Kop soos 'n pryswenner-pampoen. Snuiftabak-dr. Murren. Mense wat hulle alle ure uit die bed klop. Om Godsnaam, dokter. Vrou in haar weë. Laat hulle dan maande wag vir hulle fooi. Aan besoek by u vrou. Geen dankbaarheid in mense nie. Menslike dokters, die meeste van hulle.

Voor die groot hoë deur van die Ierse parlementsgebou het 'n swerm duiwe gevlieg. Hulle klein pret ná etes. Op wie sal ons dit doen? Ek kies die vent in swart. Daar gaan hy. Hier's goeie geluk. Moet opwindend wees van die lug af. Apjohn, ek en Owen Goldberg bo in die bome naby Goose green, speel die ape. Makriel het hulle my genoem.

'n Groep konstabels het uit College street te voorskyn gekom, in ganstreetjie. Ganspas. Kosverhitte gesigte, swetende helms, wat op hulle knuppels klop. Ná hulle vreetsessie met 'n goeie vrag vet sop onder hulle gordels. 'n Polisieman se lot is dikwels gelukkig. Hulle het in groepe verdeel en saluerend na hulle rondtes uitgesprei. Uitgelaat om te wei. Beste oomblik om een aan te val is poedingtyd. 'n Vuisslag in sy middagete. 'n Groep ander, ongereeld marsjerend, het om Trinity se reling gedraai op pad na die stasie. Op pad na hulle trôe. Berei voor om ruitery te ontvang. Berei voor om sop te ontvang.

Hy het onder Tommy Moore se skelm vinger oorgesteek. Hulle het reg gedoen om hom bo-oor 'n urinaal op te sit: samevloeiing van die waters. Behoort plekke vir vroue te wees. Hardloop koekwinkels in. Sit my hoed reguit. There is not in this wide world a vallee. Groot lied van Julia Morkan. Het haar stem tot die heel laaste behou. Leerling van Michael Balfe, was sy nie?

Hy het die laaste breë tuniek agterna gekyk. Nare kalante om aan te pak. Jack Power kon 'n verhaal ontvou: pa 'n G-man. As 'n vent hulle moeilikheid gee as hy gevang word, laat hulle hom dit warm en swaar in die selle kry. Kan hulle tog nie kwalik neem met die werk wat hulle het nie, veral die jong konstabeltjies. Daai berede polisieman die dag toe Joe Chamberlain sy graad in Trinity gekry het, hy het sy geld se werd gekry. My magtig, dit het hy! Sy perd se hoewe wat agter ons aan Abbey street af klater. Gelukkig het ek die teenwoordigheid van gees gehad om by Manning's in te duik of ek was in die sop. Hy het wel 'n slag geval, by George. Moes sy skedel op die keisteen gekraak het. Ek moes my nie laat saamsleur het met daai mediese studente nie. En die Trinity-snuiters in hulle mortierplanke. Soek moeilikheid. Tog het ek daai jong Dixon leer ken wat daai steek vir my in die Mater verbind het en nou is hy in Holles street waar mev. Purefoy. Wiele binne wiele. Polisiefluitjie nog in my ore. Almal het op die loop gesit. Hoekom hy op my vasgepen het. Laat my arresteer. Net hier het dit begin.

—Hoera vir die Boere!

—Drie hoera's vir De Wet!

—Ons sal Joe Chamberlain aan 'n suurappelboom ophang.

Domkoppe: bende jong welpe wat hulle derms uitskree. Vinegar hill. Die Butter exchange-orkes. Paar jaar se tyd die helfte van hulle landdroste en staatsamptenare. Oorlog kom: die leër in, holderstebolder: dieselfde kêrels wat altyd. Of op die hoë skavot.

Weet nooit met wie jy praat nie. Corny Kelleher het Harvey Duff in sy oog. Soos daai Peter of Denis of James Carey wat die Invincibles verklik het. Lid van die munisipaliteit ook. Hits rou jong mans aan om in die geheim te kom, terwyl hy die hele tyd geheimediens-salaris van die kasteel trek. Los hom soos 'n warm patat. Hoekom daai polisiemanne in burgerklere altyd met diensmeisies vry. Maklik om 'n man agter te kom wat aan 'n uniform gewoond is. Vry teen 'n agterdeur. Pootjie haar 'n bietjie. Dan die volgende ding op die spyskaart. En wie is die meneer wat gewoonlik daar kom kuier? Het die jong meester iets gesê? Loerkykvent deur die sleutelgat. Lokeend. Warmbloedige jong student wat met haar vet arms speel terwyl sy stryk.

—Is dit joune, Mary?

—Ek dra nie sulke goed nie... Hou op of ek sê vir die mies van jou. Die halwe nag uit.

—Daar kom groot tye, Mary. Wag tot jy sien.

—Ag, loop jy met jou groot tye wat kom.

Kroegmeisies ook. Tabakwinkelmeisies.

James Stephens se idee was die beste. Hy het hulle geken. Kringe van tien sodat 'n vent nie meer as sy eie ring kon verraai nie. Sinn Fein. Trek jy terug, kry jy die mes. Verborge hand. Bly in. Die vuurpeloton. Die tronkbewaarder se dogter het hom uit Richmond gekry, weg van Lusk af. Het gebly in die Buckingham Palace hotel reg onder hulle neuse. Garibaldi.

Jy moet 'n sekere bekoring hê: Parnell. Arthur Griffith is 'n vierkantkop-kêrel maar hy het nie die vuur vir die gepeupel nie. Of gas oor ons lieflike land. Twak en spinasie. Dublin Bakery Company se teekamer. Debatsverenigings. Dat republikanisme die beste regeringsvorm is. Dat die taalkwessie voorrang moet geniet bo die ekonomiese kwessie. Laat jou dogters hulle na jou huis toe lok. Stop hulle vol met vleis en drank. Michaelmas-gans. Hier's 'n goeie klont tiemie-geurmiddel onder die voorskoot vir jou. Vat nog 'n kwart gansvet voor dit te koud word. Halfgevoerde entoesiaste. Pennie-rolletjie en 'n wandeling agter die orkes. Geen tafelgebed vir die voorsnyer nie. Die gedagte dat die ander vent betaal, beste sous in die wêreld. Maak hulleself deeglik tuis. Gee daai appelkose hierheen, bedoel perskes. Die nie verre dag nie. Selfbestuurson wat in die noordweste opkom.

Sy glimlag het onder die loop vervaag, 'n swaar wolk wat die son stadig verberg en Trinity se nors voorkant oorskadu. Trems het mekaar verbygery, inkomend, uitgaande, klingelend. Nuttelose woorde. Dinge gaan aan dieselfde, dag na dag: groepe polisie wat uitmarsjeer, terug: trems in, uit. Daai twee malles wat rondslenter. Dignam weggekar. Mina Purefoy opgeswelde maag op 'n bed wat kreun om 'n kind uit haar te laat trek. Een gebore elke sekonde iewers. Ander een sterf elke sekonde. Sedert ek die voëls gevoer het vyf minute. Driehonderd het die lepel in die dak gesteek. Ander driehonderd gebore, die bloed afgewas, almal is gewas in die bloed van die lam, blêr maaaaaa.

Stad vol wat verbygaan, ander stad vol wat kom, gaan ook verby: ander wat aankom, verbygaan. Huise, rye huise, strate, myle sypaadjies, opgestapelde bakstene, klippe. Verwissel van eienaar. Hierdie eienaar, daardie. Huisbaas sterf nooit nie, sê hulle. Ander stap in sy skoene as hy sy kennisgewing kry om te trek. Hulle koop die plek op met goud en steeds het hulle al die goud. Swendelary iewers daarin. Opgestapel in stede, afgeslyt eeu na eeu. Piramides in sand. Gebou op brood en uie. Slawe Chinese muur. Babilon. Groot klippe oorgebly. Ronde torings. Res puin, uitgestrekte voorstede, prutswerk. Kerwan se paddastoelhuise gebou van sintels. Skuiling, vir die nag.

Niemand is iets nie.

Dis die heel ergste uur van die dag. Lewenskrag. Dof, somber: haat hierdie uur. Voel asof ek opgeëet en uitgespoeg is.

Provoos se huis. Die eerwaarde dr. Salmon: blikkiesalm. Goed ingeblik daar binne. Soos 'n lykshuiskapel. Sou nie daarin woon as hulle my betaal nie. Hoop hulle het vandag lewer en spek. Die natuur verafsku 'n lugleegte.

Die son het homself stadig losgemaak en flitse lig aangesteek tussen die silwerware oorkant in Walter Sexton se venster, waar John Howard Parnell verbygeloop het, sonder om te sien.

Daar is hy: die broer. Ewebeeld van hom. Spokende gesig. Nou dis 'n toeval. Natuurlik dink jy honderde kere aan 'n persoon en ontmoet hom nie. Soos 'n man wat in sy slaap loop. Niemand ken hom nie. Moet vandag 'n munisipale vergadering wees. Hulle sê hy het nog nooit die stadsmaarskalk se uniform aangetrek sedert hy die pos gekry het nie. Charley Kavanagh het altyd op sy hoë perd uitgekom, steekhoed, opgeblaas, gepoeier en geskeer. Kyk die treurige loop van hom. 'n Vrot eier geëet. Gepocheerde oë op roosterspook. Ek het 'n pyn. Groot man se broer: sy broer se broer. Hy sou mooi lyk op die stad se strydros. Gaan seker by die D.B.C. in vir sy koffie, speel skaak daar. Sy broer het mense as pionne gebruik. Laat hulle almal na die hoenders gaan. Bang om 'n opmerking oor hom te maak. Vries hulle met daai oog van hom. Dis die bekoring: die naam. Almal 'n bietjie getik. Mal Fanny en sy ander suster mev. Dickinson wat met skarlaken tuie rondry. Kiertsregop soos chirurg M'Ardle. Tog het David Sheehy hom in Suid-Meath geklop. Doen aansoek om die Chiltern Hundreds en tree uit in die openbare lewe. Die patriot se banket. Eet lemoenskille in die park. Simon Dedalus het gesê toe hulle hom in die parlement gesit het dat Parnell uit die graf sou terugkom en hom aan die arm uit die laerhuis sou lei.

—Van die tweekoppige seekat, waarvan een van die koppe die kop is waarop die eindes van die wêreld vergeet het om te kom terwyl die ander met 'n Skotse aksent praat. Die tentakels...

Hulle het van agter mnr. Bloom langs die randsteen verbygegaan. Baard en fiets. Jong vrou.

En daar is hy ook. Nou dis regtig 'n toeval: tweede keer. Komende gebeure werp hulle skaduwees vooruit. Met die goedkeuring van die vooraanstaande digter, mnr. Geo. Russell. Dit mag Lizzie Twigg saam met hom wees. A. E.: wat beteken dit? Voorletters miskien. Albert Edward, Arthur Edmund, Alphonsus Eb Ed El Esquire. Wat het hy gesê? Die eindes van die wêreld met 'n Skotse aksent. Tentakels: seekat. Iets okkults: simboliek. Hou 'n preek. Sy neem alles in. Sê nie 'n woord nie. Om meneer met letterkundige werk by te staan.

Sy oë het die lang figuur in tuisgeweefde stof gevolg, baard en fiets, 'n luisterende vrou aan sy sy. Kom van die vegetariër af. Net groentegobbels en vrugte. Moenie 'n biefstuk eet nie. As jy dit doen, sal die oë van daai koei jou deur alle ewigheid agtervolg. Hulle sê dis gesonder. Windenwaterig egter. Het dit probeer. Hou jou heeldag op die loop. So erg soos 'n bokkem. Drome die hele nag. Hoekom noem hulle daai ding wat hulle my gegee het neutsteak? Neutariërs. Vrugtariërs. Om jou die idee te gee jy eet kruisstuk. Absurd. Sout ook. Hulle kook in soda. Hou jou die hele nag by die kraan.

Haar kouse is los oor haar enkels. Ek verafsku dit: so smaakloos. Daai letterkundige eteriese mense is hulle almal. Dromerig, wolkerig, simbolisties. Esteete is hulle. Ek sou nie verbaas wees as dit daai soort kos is, sien jy, wat die soort golwe van die brein voortbring die poëtiese. Byvoorbeeld een van daai polisiemanne wat Ierse bredie in hulle hemde uitsweet, jy sou nie 'n reël poësie uit hom kon druk nie. Weet nie eens wat poësie is nie. Moet in 'n sekere stemming wees.

Die dromerige wolkerige meeu
Wuif oor die waters, dof en grou.

Hy het by die hoek van Nassau street oorgesteek en voor die venster van Yeates and Son gestaan en die pryse van die veldkykers bekyk. Of sal ek by ou Harris inloer en 'n geselsie met jong Sinclair maak? Goedgemanierde kêrel. Waarskynlik by sy middagete. Moet daai ou bril van my laat regmaak. Goerz-lense ses ghienies. Duitsers wat oral hulle pad oopmaak. Verkoop op maklike terme om die handel in te palm. Onderkruip. Kan dalk op 'n paar afkom in die spoorweë se kantoor vir verlore goedere. Verstommend die dinge wat mense in treine en bewaarkamers agterlaat. Waaraan dink hulle? Vroue ook. Ongelooflik. Verlede jaar op pad na Ennis moes ek daai boer se dogter se sak optel en dit by Limerick junction vir haar aangee. Onopgeëiste geld ook. Daar's 'n horlosietjie daar bo op die dak van die bank om daai brille mee te toets.

Sy ooglede het op die onderste rande van sy irisse afgesak. Kan dit nie sien nie. As jy jou verbeel dit's daar, kan jy dit amper sien. Kan dit nie sien nie.

Hy het omgedraai en, tussen die sonskerms staande, sy regterhand op armlengte na die son uitgehou. Wou dit dikwels probeer. Ja: heeltemal. Die punt van sy pinkie het die son se skyf uitgewis. Moet die brandpunt wees waar die strale kruis. As ek 'n swart bril gehad het. Interessant. Daar was baie praatjies oor daai sonvlekke toe ons in Lombard street west was. Van die agtertuin af opgekyk. Verskriklike ontploffings is dit. Daar sal vanjaar 'n volkome verduistering wees: iewers in die herfs.

Noudat ek daaraan dink, daai bal val op Greenwich-tyd. Dis die horlosie wat deur 'n elektriese draad van Dunsink af gewerk word. Moet eendag op 'n eerste Saterdag van die maand daarheen gaan. As ek 'n voorstelling aan professor Joly kon kry of iets van sy familie kon naleer. Dit sou deug: 'n man voel hom altyd gevlei. Vleiery waar dit die minste verwag word. Edelman trots om van een of ander koning se minnares af te stam. Sy voormoeder. Smeer dit dik aan met 'n troffel. Met die hoed in die hand kom jy deur die hele land. Nie ingaan en uitblaker wat jy weet jy moenie nie: wat is parallaks? Wys hierdie meneer die deur.

Ag.

Sy hand het weer langs sy sy neergeval.

Weet nooit iets daarvan nie. Tydmors. Gasballe wat ronddraai, mekaar kruis, verbygaan. Altyd dieselfde ou ding-dong. Gas: dan vaste stof: dan wêreld: dan koud: dan dooie dop wat ronddryf, bevrore rots, soos daai pynappelrots. Die maan. Moet nuwemaan wees, het sy gesê. Ek glo dis.

Hy het verder gestap verby la maison Claire.

Wag. Die volmaan was die aand toe ons Sondag twee weke presies daar is 'n nuwemaan. Afgestap langs die Tolka. Nie sleg vir 'n Fairview-maan nie. Sy het geneurie. The young May moon she's beaming, love. Hy aan haar ander kant. Elmboog, arm. Hy. Glowworm's la-amp is gleaming, love. Aanraking. Vingers. Vra. Antwoord. Ja.

Stop. Stop. As dit was, was dit. Moet.

Mnr. Bloom, vinnigasemend, stadiger stappend, het by Adam court verbygegaan.

Met 'n bly-stil-verligting het sy oë kennis geneem dis die straat hier middel van die dag van Bob Doran se bottelskouers. Op sy jaarlikse fuif, het M'Coy gesê. Hulle drink om iets te sê of te doen of cherchez la femme. Daar bo in die Coombe met pelle en straatvrouens en dan die res van die jaar so nugter soos 'n regter.

Ja. Het so gedink. Skuif die Empire binne. Weg. Gewone sodawater sou hom goed doen. Waar Pat Kinsella sy Harp-teater gehad het voor Whitbred die Queen's bestuur het. 'n Regte bobbejaan van 'n kêrel. Dion Boucicault-nommer met sy oesmaangesig in 'n bekrompe kappie. Three Purty Maids from School. Hoe vlieg die tyd, nè? Lang rooi pofbroek wat onder sy rompe uitsteek. Drinkers, drinkend, het proestend gelag, hul drank teen hul asem. Hou so aan, Pat. Grof rooi: pret vir dronkaards: gebulder en rook. Haal af daai wit hoed. Sy halfgaar gekookte oë. Waar is hy nou? Bedelaar êrens. The harp that once did starve us all.

Ek was toe gelukkiger. Of was dit ek? Of is ek nou ek? Agt-en-twintig was ek. Sy drie-en-twintig. Toe ons uit Lombard street west weg is het iets verander. Kon nooit weer daarvan hou ná Rudy nie. Kan nie tyd terugbring nie. Soos water in jou hand vashou. Sou jy teruggaan na toe? Net begin toe. Sou jy? Is jy nie gelukkig in jou huis nie jou arme stoute seuntjie? Wil knope vir my aanwerk. Ek moet antwoord. Skryf dit in die biblioteek.

Grafton street vrolik met uitgespanne sonskerms het sy sinne gelok. Mousselinedrukke, systofdames en rykdomweduwees, geklingel van tuie, hoefslae dofdreunend op die bakkende straatplaveisel. Dik voete het daai vrou in die wit kouse. Hoop die reën mors hulle vir haar op. Plattelandse bokkop. Al die beesvleis tot by die hakke ingepak. Gee 'n vrou altyd lomp voete. Molly lyk skeef uit die lood.

Hy het, draaiend, verbygegaan by die vensters van Brown Thomas, systofhandelaars. Watervalle linte. Fyn Chinese sy. 'n Gekantelde urn het uit sy mond 'n vloed bloedkleurige popelien uitgegiet: glansende bloed. Die Hugenote het dit hierheen gebring. La causa è santa! Tara tara. Groot koor daai. Taree tara. Moet in reënwater gewas word. Meyerbeer. Tara: bom bom bom.

Speldekussings. Ek dreig al lank om een te koop. Steek hulle oral rond. Naalde in venstergordyne.

Hy het sy linkervoorarm effens ontbloot. Skraap: amper weg. Nie vandag nie in elk geval. Moet teruggaan vir daai lotion. Vir haar verjaarsdag dalk. Junie-julie-augseptember agtste. Amper drie maande nog. Dan hou sy dalk nie daarvan nie. Vroue sal nie spelde optel nie. Sê dit sny lie.

Glinsterende sy, onderrokke op skraal koperrelings, strale plat sykouse.

Nutteloos om terug te gaan. Moes wees. Vertel my alles.

Hoë stemme. Sonwarm sy. Klingelende tuie. Alles vir 'n vrou, huis en huise, sywebbe, silwer, ryk vrugte speserig uit Jaffa. Agendath Netaim. Rykdom van die wêreld.

'n Warm menslike molligheid het op sy brein neergesak. Sy brein het toegegee. Parfuum van omhelsings het hom heeltemal bestorm. Met hongerende vlees duister het hy stom gesmag om te aanbid.

Duke street. Hier is ons. Moet eet. Die Burton. Voel dan beter.

Hy het om Combridge se hoek gedraai, steeds agtervolg. Klingeling, hoefslae. Geparfumeerde lywe, warm, vol. Almal gesoen, toegegee: in diep somervelde, deurmekaar platgedrukte gras, in druppelende gange van huurkasernes, op sofas, krakende beddens.

—Jack, liefie!

—Skat!

—Soen my, Reggy!

—My seun!

—Liefde!

Met sy hart in beroering het hy die deur van die Burton-restaurant oopgestoot. Stank het sy bewende asem vasgegryp: skerp vleissap, pap groente. Kyk hoe die diere vreet.

Mans, mans, mans.

Opgesit op hoë stoeltjies by die toonbank, hoede agteroor gestoot, by die tafels wat roep om nog brood gratis, wat swelg, wat mondvolle slordige kos inwolf, hul oë uitpeul, wat natgemaakte snorre afvee. 'n Bleek talkgesig-jongman het sy glas mes vurk en lepel met sy servet blink gevryf. Nuwe stel mikrobes. 'n Man met 'n kleintjie se souskol-servet om hom ingedruk het gorrelende sop in sy keelgat afgeskep. 'n Man wat terugspoeg op sy bord: halfgekoude kraakbeen: tandvleis: geen tande om dit te kou-kou-kou nie. Lendetjop van die rooster. Sluk dit af om klaar te kry. Treurige suiplap-oë. Meer afgebyt as wat hy kan kou. Is ek so? Sien onsself soos ander ons sien. Honger man is 'n kwaai man. Werk met tand en kakebeen. Moenie! O! 'n Been! Daai laaste heidense koning van Ierland Cormac in die skoolgedig het hom verstik by Sletty suid van die Boyne. Wonder wat hy geëet het. Iets lekkerlieflik. Sint Patrick het hom tot die Christendom bekeer. Kon dit egter nie alles sluk nie.

—Braaibeesvleis en kool.

—Een bredie.

Reuke van mans. Bespoegde saagsel, soeterige warmerige sigaretrook, stank van pruimtwak, gemorste bier, mans se bierige pis, die ou suur van gisting.

Sy maag het gedraai.

Kon nie 'n happie hier eet nie. Kêrel wat mes en vurk slyp om alles voor hom op te eet, ou kêrel wat sy tandjies uitpeuter. Effense kramp, vol, wat herkou. Voor en ná. Danksegging ná ete. Kyk na hierdie prent dan na daai. Skep bredie-sous op met deurweekte broodstukkies. Lek dit van die bord af, man! Gaan uit hiervandaan.

Hy het rondgestaar na die gestoelde en getafelde eters, die vlerke van sy neus styfgetrek.

—Twee stouts hier.

—Een soutvleis en kool.

Daai kêrel wat 'n mesvol kool afdruk asof sy lewe daarvan afhang. Goeie hou. Maak my senuweeagtig om te kyk. Veiliger om uit sy drie hande te eet. Skeur dit ledemaat van ledemaat. Tweede natuur vir hom. Gebore met 'n silwer mes in sy mond. Dis geestig, dink ek. Of nee. Silwer beteken ryk gebore. Gebore met 'n mes. Maar dan gaan die toespeling verlore.

'n Slordig-gegordelde opdienster het taai klepperende borde bymekaargemaak. Rock, die hoofbaljuwee, by die toonbank, het die skuimkroon van sy kan afgeblaas. Mooi so: dit het geel naby sy stewel gespat. 'n Eter, mes en vurk regop, elmboë op die tafel, gereed vir 'n tweede porsie, het oor sy bevlekte vierkant koerant na die kosshyser gestaar. Ander kêrel wat hom iets vertel met sy mond vol. Simpatieke luisteraar. Tafelpraatjies. Ek mumms hom un du Ulschter Bunk ob Mumdag. Ha? Regtig, nè?

Mnr. Bloom het twee vingers twyfelagtig na sy lippe gelig. Sy oë het gesê:

—Nie hier nie. Sien hom nie.

Uit. Ek haat vuil eters.

Hy het agteruit na die deur beweeg. Kry 'n ligte peuselhappie by Davy Byrne's. Noodoplossing. Hou my aan die gang. Het 'n goeie ontbyt gehad.

—Braaivleis en kapokaartappels hier.

—Pint stout.

Elke kêrel vir homself, met tand en klou. Sluk. Kos. Sluk. Bekgoed.

Hy het in helderder lug uitgekom en teruggedraai na Grafton street. Eet of word geëet. Maak dood! Maak dood!

Veronderstel daai gemeenskaplike kombuis oor jare dalk. Almal wat aandraf met pap-bakkies en blikkies om vol te maak. Verslind inhoud in die straat. John Howard Parnell voorbeeld die provoos van Trinity elke moeder se seun moet nie praat van jou provoose en provoos van Trinity nie vroue en kinders huurkoetsiers priesters predikante veldmaarskalke aartsbiskoppe. Van Ailesbury road, Clyde road, ambagsmanwonings, north Dublin union, burgemeester in sy peperkoek-koets, ou koningin in 'n rolstoel. My bord is leeg. Ná jou met ons ingelyfde drinkbeker. Soos sir Philip Crampton se fontein. Vryf die mikrobes af met jou sakdoek. Volgende kêrel vryf 'n nuwe klomp aan met syne. Father O'Flynn sou hase van hulle almal maak. Sou tog rusies hê. Alles vir nommer een. Kinders wat baklei oor die skraapsels van die pot. Wil 'n sopketel so groot soos die Phoenix park hê. Harpoeneer spekstukke en agterkwarte daaruit. Haat mense rondom jou. City Arms hotel table d'hôte het sy dit genoem. Sop, braaistuk en nagereg. Weet nooit wie se gedagtes jy kou nie. Wie sou dan al die borde en vurke was? Eet dalk teen daai tyd almal pilletjies. Tande wat al hoe slegter word.

Op die ou end is daar baie in daai vegetariese fyn smaak van dinge uit die aarde knoffel natuurlik dit stink ná Italiaanse draaiorrelspelers knapperigheid van uie sampioene truffels. Pyn vir die dier ook. Pluk en skoonmaak pluimvee. Ellendige diere daar by die veemark wat wag vir die slagbyl om hul skedels oop te kloof. Moe. Arme bewende kalwers. Mê. Wankelende bokkie. Bubble and squeak. Slagters se emmers bewerige longe. Gee vir ons daai borsstuk van die haak af. Plop. Kaalkop en bloedige bene. Afgeslag glasoog-skape aan hul boude opgehang, skaapsnoete bloedpapier snotterende neusstroop op saagsel. Kop en afval gaan uit. Moenie daai stukke vertrap nie, jong ding.

Warm vars bloed skryf hulle voor vir tering. Bloed altyd nodig. Verraderlik. Lek dit op rookwarm, dik suikerig. Uitgehongerde spoke.

Ag, ek is honger.

Hy het Davy Byrne's binnegegaan. Morele kroeg. Hy klets nie. Trakteer nou en dan 'n drankie. Maar in 'n skrikkeljaar een keer in vier. Het eenkeer 'n tjek vir my gewissel.

Wat sal ek nou neem? Hy het sy horlosie uitgehaal. Laat ek sien. Shandygaff?

—Hallo, Bloom, het Nosey Flynn uit sy hoekie gesê.

—Hallo, Flynn.

—Hoe gaan dit?

—Uitstekend... Laat ek sien. Ek sal 'n glas bourgogne neem en... laat ek sien.

Sardiens op die rakke. Kan hulle amper proe deur te kyk. Toebroodjie? Ham en sy nageslag daar gemosterd en gebrood. Ingemaakte vleis. Wat is 'n huis sonder Plumtree's Potted Meat? Onvolledig. Wat 'n simpel advertensie! Onder die doodsberigte het hulle dit ingeprop. Almal in die pruimsop. Dignam se ingemaakte vleis. Kannibale sou met suurlemoen en rys. Wit sendeling te souterig. Soos gepekelde varkvleis. Verwag die hoofman eet die ereporsies. Moet taai wees van al die oefening. Sy vrouens in 'n ry om die effek dop te hou. Daar was 'n regte koninklike ou nigger. Wat die iets-of-ander van eerwaarde mnr. MacTrigger opgeëet of iets het. Daarmee 'n woonplek van saligheid. Here weet watter brousel. Netvette muf pense lugpype vervals en fyngekap. Raaisel vind die vleis. Kosjer. Geen vleis en melk saam nie. Higiëne was dit wat hulle nou noem. Yom Kippoer vas voorjaarskoonmaak van binne. Vrede en oorlog hang af van een of ander kêrel se spysvertering. Godsdienste. Kerskalkoene en ganse. Kindermoord van Betlehem. Eet drink en wees vrolik. Dan noodsale vol daarna. Koppe verbind. Kaas verteer alles behalwe homself. Mytkaas.

—Het jy 'n kaastoebroodjie?

—Ja, meneer.

Sou ook van 'n paar olywe hou as hulle het. Italiaanse verkies ek. Goeie glas bourgogne vat dit weg. Smeer. 'n Lekker slaai, koel soos 'n komkommer, Tom Kernan kan aanmaak. Sit lekkerte daarin. Suiwer olyfolie. Milly het my daai kotelet met 'n takkie pietersielie bedien. Neem een Spaanse ui. God het kos gemaak, die duiwel die kokke. Duiwelse krap.

—Vrou gesond?

—Heel gesond, dankie... 'n Kaastoebroodjie, dan. Gorgonzola, het jy?

—Ja, meneer.

Nosey Flynn het aan sy grog geteug.

—Sing sy deesdae?

Kyk na sy mond. Kan in sy eie oor fluit. Flapore wat pas. Musiek. Weet net soveel daarvan as my koetsier. Tog beter om hom te vertel. Doen geen kwaad. Gratis advertensie.

—Sy is bespreek vir 'n groot toer einde van die maand. Jy het dalk al gehoor.

—Nee. O, dis die styl. Wie kry dit op die been?

Die kapelaan het bedien.

—Hoeveel is dit?

—Sewe d., meneer... Dankie, meneer.

Mnr. Bloom het sy toebroodjie in skraal repies gesny. Mnr. MacTrigger. Makliker as die dromerige romerige goed. Sy vyfhonderd wywe. Het die tyd van hul lewe.

—Mosterd, meneer?

—Dankie.

Hy het onder elke opgeligte repie geel klodders gestip. Hul lewe. Ek het dit. Dit het groter en groter en groter geword.

—Op die been kry? het hy gesê. Wel, dis soos 'n maatskappy-idee, sien jy. Deel aandele en deel winste.

—Ja, nou onthou ek, het Nosey Flynn gesê en sy hand in sy sak gesteek om sy lies te krap. Wie was dit nou wat my vertel het? Is Blazes Boylan nie daarby betrokke nie?

'n Warm skok van lug hitte van mosterd het na mnr. Bloom se hart gehap. Hy het sy oë opgeslaan en die staar van 'n galagtige horlosie ontmoet. Twee. Kroeghorlosie vyf minute voor. Tyd wat aangaan. Wysers wat beweeg. Twee. Nog nie.

Sy middelrif het toe opwaarts gesmag, in hom gesak, langer gesmag, smagtend.

Wyn.

Hy het die hartsterkende sap ruik-geteug en, terwyl hy sy keel sterk beveel het om dit te bespoedig, sy wynglas delikaat neergesit.

—Ja, het hy gesê. Hy is eintlik die organiseerder.

Geen vrees nie: geen brein nie.

Nosey Flynn het gesnuif en gekrap. Vlooi wat 'n goeie stewige maal kry.

—Hy het 'n goeie skeut geluk gehad, het Jack Mooney my vertel, met daai boksgeveg wat Myler Keogh teen daai soldaat in die Portobello-kaserne gewen het. By God, hy het die klein bokkom daar onder in die graafskap Carlow gehou, het hy my vertel...

Hoop daai druppel val nie in sy glas nie. Nee, opgesnuif.

—Vir amper 'n maand, man, voordat dit plaasgevind het. Eendeiers suig by God tot verdere kennisgewing. Hou hom van die drank af, sien? O, by God, Blazes is 'n harige kêrel.

Davy Byrne het van die agterkroeg nader gekom in plooisteek-hempsmoue, en sy lippe met twee vee van sy servet skoongemaak. Haring se blos. Wie se glimlag op elke trek speel met so en so versadig. Te veel vet op die pastinaak.

—En hier's die baas self met peper op hom, het Nosey Flynn gesê. Kan jy vir ons 'n goeie een vir die Gold cup gee?

—Ek is daarvan af, mnr. Flynn, het Davy Byrne geantwoord. Ek sit nooit iets op 'n perd nie.

—Daar is jy reg, het Nosey Flynn gesê.

Mnr. Bloom het sy repies toebroodjie geëet, vars skoon brood, met genot van walging skerp mosterd, die voetsmaak van groen kaas. Slukkies van sy wyn het sy verhemelte gesus. Nie kampeshout daai nie. Proe voller in hierdie weer met die koue daarvan af.

Lekker stil kroeg. Mooi stuk hout in daai toonbank. Mooi geskaaf. Hou van die manier waarop dit daar buig.

—Ek sou glad niks in daai rigting doen nie, het Davy Byrne gesê. Dit het menige man geruïneer, dieselfde perde.

Wynhandelaars se lotery. Gelisensieer vir die verkoop van bier, wyn en spiritualieë vir verbruik op die perseel. Kop wen ek, stert verloor jy.

—Waar vir jou, het Nosey Flynn gesê. Tensy jy ingelig is. Daar's nou geen eerlike sport meer nie. Lenehan kry 'n paar goeies. Hy gee vandag Sceptre. Zinfandel is die gunsteling, Lord Howard de Walden s'n, het by Epsom gewen. Morny Cannon ry hom. Ek kon twee weke tevore sewe teen een teen Saint Amant gekry het.

—Is dit so? het Davy Byrne gesê...

Hy het na die venster gegaan en, terwyl hy die kleinkasboek opgetel het, die bladsye deurgekyk.

—Ek kon, wragtig, het Nosey Flynn gesnuiwend gesê. Dit was 'n seldsame stuk perdevlees. Saint Frusquin was haar vaar. Sy het in 'n donderstorm gewen, Rothschild se merrievul, met watte in haar ore. Blou baadjie en geel pet. Teenspoed vir groot Ben Dollard en sy John O'Gaunt. Hy het my daarvan afgepraat. Ja.

Hy het gelate uit sy glas gedrink, sy vingers teen die riffels afgelei.

—Ja, het hy gesê, sugtend.

Mnr. Bloom, kouend, staande, het na sy sug gekyk. Nosey stommerik. Sal ek hom vertel van daai perd van Lenehan? Hy weet al. Beter laat hy vergeet. Gaan verloor meer. Gek en sy geld. Druppel wat weer afkom. Koue neus sou hy hê as hy 'n vrou soen. Tog hou hulle dalk daarvan. Steekbaarde hou hulle van. Honde se koue neuse. Ou mev. Riordan met die rommelende maag se Skye-terriër in die City Arms hotel. Molly wat hom op haar skoot liefkoos. O, die groot woefiewafiewoefiewoef!

Wyn het geweek en sag gemaak gerolde murg van brood mosterd 'n oomblik walglike kaas. Lekker wyn is dit. Proe dit beter omdat ek nie dors is nie. Bad doen dit natuurlik. Net 'n hap of twee. Dan omtrent sesuur kan ek. Ses. Ses. Tyd sal dan verby wees. Sy...

Sagte vuur van wyn het sy are aangesteek. Ek het dit erg nodig gehad. Het so van stryk gevoel. Sy oë het onhonger rakke blikke gesien: sardiens, opsigtelike kreefkloue. Al die vreemde dinge wat mense as kos optel. Uit skulpe, alikreukels met 'n speld, van bome af, slakke uit die grond wat die Franse eet, uit die see met aas aan 'n hoek. Onnosele vis leer niks in duisend jaar nie. As jy nie geweet het nie gewaagd om enigiets in jou mond te sit. Giftige bessies. Johnny Magories. Rondheid dink jy is goed. Opsigtelike kleur waarsku jou weg. Een kêrel het die ander vertel en so aan. Probeer dit eers op die hond. Gelei deur die reuk of die voorkoms. Verleidelike vrugte. Roomyshorinkies. Room. Instink. Lemoenboorde byvoorbeeld. Het kunsmatige besproeiing nodig. Bleibtreustrasse. Ja maar wat van oesters. Onooglik soos 'n klont slym. Vieslike skulpe. Duiwels moeilik om hulle oop te kry ook. Wie het hulle ontdek? Vullis, rioolwater eet hulle. Fizz en Red bank-oesters. Effek op die seksuele. Afrodis. Hy was vanoggend in die Red Bank. Was hy oesters ou vis aan tafel dalk hy jong vlees in die bed nee Junie het geen r nie geen oesters. Maar daar is mense wat van dinge effens bederf hou. Adellike wild. Hasepastei. Vang eers jou haas. Chinese wat vyftig jaar oue eiers eet, blou en weer groen. Ete van dertig gange. Elke gereg skadeloos kan binne meng. Idee vir 'n gifmisterie. Daai aartshertog Leopold was dit nee ja of was dit Otto een van daai Habsburgers? Of wie was dit wat die skilfers van sy eie kop geëet het? Goedkoopste middagete in die stad. Natuurlik aristokrate, dan boots die ander na om in die mode te wees. Milly ook steenolie en meel. Rou deeg hou ek self van. Die helfte van die oestervangs gooi hulle terug in die see om die prys hoog te hou. Goedkoop niemand sou koop nie. Kaviaar. Speel die grootmeneer. Rynwyn in groen glase. Deftige smulparty. Lady dit. Gepoeierde boesem pêrels. Die élite. Crème de la crème. Hulle wil spesiale geregte hê om voor te gee hulle is. Kluisenaar met 'n skottel peulvrugte hou die prikkels van die vlees onder. Ken my kom eet met my. Koninklike steur hoofbaljuwee, Coffey, die slagter, reg op wildsvleis van die woud van sy eks. Stuur vir hom die helfte van 'n koei terug. Spreiding wat ek onder in die Master of the Rolls se kombuisarea gesien het. Witgehoede chef soos 'n rabbi. Brandbare eend. Krulkool à la duchesse de Parme. Net so goed om dit op die spyskaart te skryf sodat jy kan weet wat jy geëet het. Te veel middels bederf die bry. Ek weet dit self. Doseer dit met Edwards se gedroogde sop. Ganse vir hulle simpel volgestop. Krewe lewendig gekook. Neem 'n psmakie psneeuhoender. Sou nie omgee om 'n kelner in 'n deftige hotel te wees nie. Fooitjies, aandklere, halfnaakte dames. Mag ek jou tot nog 'n bietjie gefileerde tongvis verlei, mej. Dubedat? Ja, doen bedad. En sy het bedad. Hugenote-naam verwag ek. 'n Mej. Dubedat het in Killiney gewoon, onthou ek. Du de la is Frans. Tog is dit dieselfde vis dalk het ou Micky Hanlon van Moore street die ingewande uitgeruk geld maak hand oor vuis vinger in visse se kieue kan nie sy naam op 'n tjek skryf nie sou dink hy skilder die landskap met sy mond skeefgetrek. Mmmiekil Ie Sie Ha onkundig soos 'n mandjie velskoene, vyftigduisend pond werd.

Vasgeplak teen die ruit het twee vlieë gegons, vasgeplak.

Gloeiende wyn op sy verhemelte het getalm, gesluk. Druiwe van Bourgogne in die wynpers gekneus. Son se hitte is dit. Lyk soos 'n geheime aanraking wat my herinnering vertel. Sy sin aangeraak bevogtig onthou. Weggesteek onder wilde varings op Howth onder ons die baai slapend: lug. Geen geluid. Die lug. Die baai pers by die Lion's head. Groen by Drumleck. Geelgroen na Sutton toe. Velde van ondersee, die lyne flou bruin in gras, begrawe stede. Op my baadjie as kussing het sy haar hare gehad, oorkruipers in die heidestruike my hand onder haar nek, jy gaan my heeltemal deurmekaar maak. O wonder! Koelsag met salwe het haar hand my aangeraak, gestreel: haar oë op my het nie weggedraai nie. Verruk oor haar het ek gelê, vol lippe vol oop, haar mond gesoen. Njam. Saggies het sy my in my mond die saadkoek gegee warm en gekou. Walglike pulp wat haar mond gemummel het soetsuur van haar spoeg. Vreugde: ek het dit geëet: vreugde. Jong lewe, haar lippe wat dit my gegee het tuitend. Sag warm taai gomjellielippe. Blomme was haar oë, neem my, gewillige oë. Klippies het geval. Sy het stil gelê. 'n Bok. Niemand. Hoog op Ben Howth se rododendrons 'n bokooi wat seker van voet stap, korente laat val. Afgeskerm onder varings het sy gelag warmgevou. Wild het ek op haar gelê, haar gesoen: oë, haar lippe, haar uitgerekte nek wat klop, vrou se borste vol in haar bloes van nonnesluier, vet tepels regop. Warm het ek haar getong. Sy het my gesoen. Ek is gesoen. Heeltemal toegewend het sy my hare deurmekaar gewoel. Gesoen, het sy my gesoen.

Ek. En ek nou.

Vasgeplak het die vlieë gegons.

Sy neergeslane oë het die stil aarpatroon van die eikehoutblad gevolg. Skoonheid: dit buig: kurwes is skoonheid. Welgevormde godinne, Venus, Juno: kurwes wat die wêreld bewonder. Kan hulle sien biblioteek museum staande in die ronde saal, naakte godinne. Hulpmiddels vir spysvertering. Hulle gee nie om watter man kyk nie. Almal om te sien. Praat nooit nie. Ek bedoel om te sê vir kêrels soos Flynn. Veronderstel sy het Pygmalion en Galatea gedoen wat sou sy eerste sê? Sterfling! Sit jou op jou regte plek. Nektar swelg aan tafel met gode goue skottels, alles ambrosies. Nie soos 'n sikspens-middagete wat ons kry nie, gekookte skaapvleis, wortels en rape, bottel Allsop. Nektar verbeel jou elektrisiteit drink: gode se kos. Lieflike vorms van vroue Junonies gebeeldhou. Onsterflik lieflik. En ons wat kos in een gat instop en agter uit: kos, chyl, bloed, mis, aarde, kos: moet dit voer soos 'n enjin stook. Hulle het geen. Nooit gekyk nie. Ek sal vandag kyk. Oppasser sal nie sien nie. Buk af laat iets val kyk of sy.

Druppelend het 'n stil boodskap van sy blaas gekom om te gaan om te doen om nie te doen nie daar om te doen. 'n Man en gereed het hy sy glas tot op die moer leeggedrink en geloop, aan mans het hulle hulself ook gegee, manlik bewus, met mans as minnaars gelê, 'n jeugdige het haar geniet, na die agterplaas.

Toe die geluid van sy stewels opgehou het, het Davy Byrne uit sy boek gesê:

—Wat is hy nou weer? Is hy nie in die versekeringsbedryf nie?

—Hy is lankal daaruit, het Nosey Flynn gesê. Hy werf advertensies vir die Freeman.

—Ek ken hom goed van sien, het Davy Byrne gesê. Is hy in die moeilikheid?

—Moeilikheid? het Nosey Flynn gesê. Nie waarvan ek gehoor het nie. Hoekom?

—Ek het opgemerk hy is in rou.

—Was hy? het Nosey Flynn gesê. So was hy ook, wragtig. Ek het hom gevra hoe gaan dit met almal by die huis. Jy's reg, by God. So was hy.

—Ek roer nooit die onderwerp aan nie, het Davy Byrne menslik gesê, as ek sien 'n heer is so in die moeilikheid. Dit bring dit net weer vars in hulle gedagtes op.

—Dis in elk geval nie die vrou nie, het Nosey Flynn gesê. Ek het hom eergister raakgeloop en hy kom uit daai Irish farm dairy wat John Wyse Nolan se vrou in Henry street het met 'n fles room in sy hand wat hy huis toe neem vir sy beter helfte. Sy is goed gevoed, sê ek jou. Kiewiete op roosterbrood.

—En werk hy vir die Freeman? het Davy Byrne gesê.

Nosey Flynn het sy lippe getuit.

—Hy koop nie room op die advertensies wat hy optel nie. Jy kan spek daarvan maak.

—Hoe so? het Davy Byrne gevra en van sy boek af gekom.

Nosey Flynn het vinnige bewegings in die lug gemaak met goëlende vingers. Hy het geknipoog.

—Hy is in die ambag, het hy gesê.

—Moet jy my nou sê? het Davy Byrne gesê.

—Beslis, het Nosey Flynn gesê. Antieke vrye en aangenome orde. Hy is 'n uitstekende broeder. Lig, lewe en liefde, by God. Hulle help hom op. Dit is my vertel deur 'n—wel, ek sal nie sê wie nie.

—Is dit 'n feit?

—O, dis 'n fyn orde, het Nosey Flynn gesê. Hulle staan by jou wanneer jy onder is. Ek ken 'n kêrel wat probeer het om daarin te kom. Maar hulle is so dig soos die hel. By God hulle het reg gedoen om die vroue daaruit te hou.

Davy Byrne het geglimlaggaapknik alles in een:

—Iiiiiigaaaaaaag!

—Daar was een vrou, het Nosey Flynn gesê, wat haar in 'n horlosie weggesteek het om uit te vind wat hulle so aan die doen is. Maar vervlaks as hulle haar nie uitgeruik het nie en haar sommer op die plek as meestermesselaar ingesweer het. Dit was een van die saint Legers van Doneraile.

Davy Byrne, versadig ná sy gaap, het met traangewaste oë gesê:

—En is dit 'n feit? Ordentlike stil man is hy. Ek het hom dikwels hier gesien en ek het hom nie een keer gesien—jy weet, oor die streep nie.

—God Almagtig self kon hom nie dronk maak nie, het Nosey Flynn ferm gesê. Glip weg as die pret te warm word. Het jy hom nie op sy horlosie sien kyk nie? Ag, jy was nie daar nie. As jy hom vra om 'n drankie te drink is die eerste ding wat hy doen hy haal die horlosie uit om te sien wat hy behoort te nuttig. Ek sweer voor God hy doen.

—Daar is sommige so, het Davy Byrne gesê. Hy is 'n veilige man, sou ek sê.

—Hy is nie te sleg nie, het Nosey Flynn gesê en dit opgesnuif. Hy is al bekend daarvoor dat hy sy hand ook in sy sak steek om 'n kêrel te help. Gee die duiwel wat hom toekom. O, Bloom het sy goeie punte. Maar daar is een ding wat hy nooit sal doen nie.

Sy hand het 'n droë pen-handtekening langs sy grog gekrabbel.

—Ek weet, het Davy Byrne gesê.

—Niks swart op wit nie, het Nosey Flynn gesê.

Paddy Leonard en Bantam Lyons het ingekom. Tom Rochford het fronsend gevolg, 'n klaende hand op sy bordeaux-onderbaadjie.

—Dag, mnr. Byrne.

—Dag, menere.

Hulle het by die toonbank stilgestaan.

—Wie staan die rondte? het Paddy Leonard gevra.

—Ek sit in elk geval, het Nosey Flynn geantwoord.

—Nou ja, wat sal dit wees? het Paddy Leonard gevra.

—Ek sal 'n gemmerbier neem, het Bantam Lyons gesê.

—Hoeveel? het Paddy Leonard uitgeroep. Van wanneer af, in godsnaam? Wat's joune, Tom?

—Hoe gaan dit met die hoofriool? het Nosey Flynn gevra, teugend.

As antwoord het Tom Rochford sy hand teen sy borsbeen gedruk en gehik.

—Kan ek jou pla vir 'n glas vars water, mnr. Byrne? het hy gesê.

—Seker, meneer.

Paddy Leonard het sy biermaats aangekyk.

—Here help ons, het hy gesê. Kyk vir wat ek drankies trakteer! Koue water en gemmerpop! Twee kêrels wat whisky van 'n seer been sou afsuig. Hy het een of ander blerrie perd in sy mou vir die Gold cup. 'n Dooie seker ding.

—Is dit Zinfandel? het Nosey Flynn gevra.

Tom Rochford het poeier uit 'n gedraaide papiertjie in die water gestrooi wat voor hom neergesit is.

—Daai vervloekte slegte spysvertering, het hy gesê voordat hy gedrink het.

—Koeksoda is baie goed, het Davy Byrne gesê.

Tom Rochford het geknik en gedrink.

—Is dit Zinfandel?

—Sê niks! het Bantam Lyons geknipoog. Ek gaan vyf sjielings op my eie waag.

—Sê vir ons as jy jou sout werd is en vervlaks met jou, het Paddy Leonard gesê. Wie het dit vir jou gegee?

Mnr. Bloom het op pad uit drie vingers ter groet gelig.

—Tot siens! het Nosey Flynn gesê.

Die ander het omgedraai.

—Dis nou die man wat dit vir my gegee het, het Bantam Lyons gefluister.

—Prrfft! het Paddy Leonard minagtend gesê. Mnr. Byrne, meneer, ons sal daarna twee van jou klein Jamesons neem en 'n...

—Gemmerbier, het Davy Byrne beleef bygevoeg.

—Ja, het Paddy Leonard gesê. 'n Suigbottel vir die baba.

Mnr. Bloom het na Dawson street gestap, sy tong wat sy tande gladborsel. Iets groens sou dit moes wees: spinasie, sê nou. Dan met daai Röntgenstrale-soeklig kon jy.

By Duke lane het 'n uitgehongerde terriër 'n siek knopperige herkoumaal op die keisteen opgekots en dit met nuwe lus opgelek. Oorversadiging. Met dank teruggestuur nadat die inhoud ten volle verteer is. Eers soet dan sout. Mnr. Bloom het versigtig verbygeseil. Herkouers. Sy tweede gang. Hulle bokaak beweeg hulle. Wonder of Tom Rochford iets met daai uitvinding van hom sal doen? Mors tyd om dit aan Flynn se mond te verduidelik. Maer mense lang monde. Behoort 'n saal of 'n plek te wees waar uitvinders kan ingaan en gratis uitvind. Natuurlik sou jy dan al die malles hê wat pla.

Hy het geneurie en die slotte van die mate in plegtige eggo verleng:

Don Giovanni, a cenar teco
M'invitasti.

Voel beter. Bourgogne. Goeie opkikker. Wie het eerste gestook? Een of ander kêrel in die bloues. Hollandse moed. Daai Kilkenny People in die nasionale biblioteek nou moet ek.

Kaal skoon toiletpotte wat in die venster van William Miller, loodgieter, wag, het sy gedagtes teruggedraai. Hulle kon: en dit dophou die hele pad af, sluk 'n speld soms kom dit jare later by die ribbes uit, toer deur die liggaam verander galbuis milt spuitende lewer maagsap kronkels ingewande soos pype. Maar die arme ou drommel sou die hele tyd moes staan met sy binnegoed derms ten toon. Wetenskap.

—A cenar teco.

Wat beteken daai teco? Vanaand dalk.

Don Giovanni, jy het my genooi
Om vanaand by jou te eet,
Die rum die romdom.

Pas nie behoorlik nie.

Keyes: twee maande as ek Nannetti kry om. Dit sal twee pond tien wees omtrent twee pond agt. Drie skuld Hynes my. Twee elf. Prescott se kleurstofwerke se wa daar oorkant. As ek Billy Prescott se advertensie kry: twee vyftien. Vyf ghienies omtrent. Dan is ek in die botter.

Kon een van daai sy-onderrokke vir Molly koop, kleur van haar nuwe kousbande.

Vandag. Vandag. Nie dink nie.

Toer dan die suide. Wat van Engelse badplekke? Brighton, Margate. Pere by maanlig. Haar stem wat uitdryf. Those lovely seaside girls. Teen John Long's het 'n dutterige leeglêer in swaar gedagtes geleun, wat aan 'n korsterige kneukel knaag. Handige man soek werk. Klein loon. Sal enigiets eet.

Mnr. Bloom het by Gray se banketbakkersvenster vol ongekoopte tertjies gedraai en verby eerwaarde Thomas Connellan se boekwinkel gegaan. Why I left the church of Rome? Birds' Nest. Vroue bestuur hom. Hulle sê hulle het vroeër armoedige kinders sop gegee om protestante te word in die tyd van die aartappelpes. Genootskap oorkant waarheen pa gegaan het vir die bekering van arm Jode. Dieselfde aas. Hoekom ons die kerk van Rome verlaat het.

'n Blinde jongeling het gestaan en met sy skraal kierie teen die randsteen getik. Geen trem in sig nie. Wil oorgaan.

—Wil jy oorgaan? het mnr. Bloom gevra.

Die blinde jongeling het nie geantwoord nie. Sy muurgesig het swak gefrons. Hy het sy kop onseker beweeg.

—Jy is in Dawson street, het mnr. Bloom gesê. Molesworth street is oorkant. Wil jy oorgaan? Daar is niks in die pad nie.

Die kierie het bewend na links uitgeskuif. Mnr. Bloom se oog het sy lyn gevolg en weer die kleurstofwerke se wa gesien wat voor Drago's stilstaan. Waar ek sy briljantien-hare gesien het net toe ek. Perd wat hang. Drywer in John Long's. Les sy dors.

—Daar is 'n wa daar, het mnr. Bloom gesê, maar dit beweeg nie. Ek sal jou oorhelp. Wil jy na Molesworth street gaan?

—Ja, het die jongeling geantwoord. South Frederick street.

—Kom, het mnr. Bloom gesê.

Hy het die dun elmboog saggies aangeraak: toe die slap siende hand geneem om dit vorentoe te lei.

Sê iets vir hom. Beter om nie neerbuigend te wees nie. Hulle wantrou wat jy hulle vertel. Maak 'n gewone opmerking.

—Die reën het weggebly.

Geen antwoord nie.

Vlekke op sy baadjie. Kwyl sy kos seker. Proe alles anders vir hom. Moet eers met die lepel gevoer word. Soos 'n kind se hand, sy hand. Soos Milly s'n was. Sensitief. Takseer my seker uit my hand. Wonder of hy 'n naam het. Wa. Hou sy kierie weg van die perd se bene: moeë werkesel kry sy dutjie. Dis reg. Vry. Agter 'n bul: voor 'n perd.

—Dankie, meneer.

Weet ek is 'n man. Stem.

—Reg nou? Eerste draai links.

Die blinde jongeling het teen die randsteen getik en sy pad gegaan, sy kierie teruggetrek, weer gevoel.

Mnr. Bloom het agter die ooglose voete geloop, 'n platgesnyde pak van visgraat-tweed. Arme jong kêrel! Hoe op aarde het hy geweet daai wa was daar? Moes dit gevoel het. Sien dinge in hul voorkop dalk: soort sin van volume. Gewig of grootte daarvan, iets swarter as die donker. Wonder of hy dit sou voel as iets weggeneem is. 'n Gaping voel. Snaakse idee van Dublin moet hy hê, wat sy pad langs die klippe uittik. Kon hy in 'n reguit lyn loop as hy nie daai kierie gehad het nie? Bloedlose vroom gesig soos 'n kêrel wat ingaan om priester te word.

Penrose! Dit was daai kêrel se naam.

Kyk na al die dinge wat hulle kan leer doen. Lees met hul vingers. Klaviere stem. Of ons is verbaas dat hulle enige brein het. Hoekom ons dink 'n misvormde persoon of 'n boggelrug is slim as hy iets sê wat ons kan sê. Natuurlik is die ander sintuie meer. Borduur. Mandjies vleg. Mense behoort te help. Werkmandjie kon ek vir Molly se verjaarsdag koop. Haat naaiwerk. Kan dalk beswaar maak. Donker mans noem hulle hulle.

Reuksin moet ook sterker wees. Reuke aan alle kante, saamgebondel. Elke straat ander reuk. Elke persoon ook. Dan die lente, die somer: reuke. Smake? Hulle sê jy kan nie wyne proe met jou oë toe of 'n verkoue in die kop nie. Ook rook in die donker sê hulle kry geen plesier nie.

En met 'n vrou, byvoorbeeld. Skaamteloser as jy nie sien nie. Daai meisie wat by die Stewart-inrigting verbygaan, kop in die lug. Kyk na my. Ek het hulle almal aan. Moet vreemd wees om haar nie te sien nie. Soort vorm in sy geestesoog. Die stem, temperature: wanneer hy haar met sy vingers aanraak moet amper die lyne sien, die kurwes. Sy hande op haar hare, byvoorbeeld. Sê dit was swart, byvoorbeeld. Goed. Ons noem dit swart. Dan oor haar wit vel. Ander gevoel dalk. Gevoel van wit.

Poskantoor. Moet antwoord. Moeite vandag. Stuur vir haar 'n posorder twee sjielings, halfkroon. Aanvaar my klein geskenkie. Skryfbehoeftewinkel ook net hier. Wag. Dink daaroor na.

Met 'n sagte vinger het hy baie stadig die hare gevoel wat bo sy ore teruggekam is. Weer. Vesels fyn fyn strooi. Toe het sy vinger saggies die vel van sy regterwang gevoel. Donshare daar ook. Nie glad genoeg nie. Die maag is die gladste. Niemand in die omtrek nie. Daar gaan hy in Frederick street in. Dalk na Levenston se dansakademie se klavier. Kan my kruisbande wees wat ek regtrek.

Terwyl hy by Doran se kroeg verbystap, het hy sy hand tussen sy onderbaadjie en broek ingeskuif en, terwyl hy sy hemp saggies opsy trek, 'n slap vou van sy maag gevoel. Maar ek weet dis witterig geel. Wil in die donker probeer om te sien.

Hy het sy hand teruggetrek en sy klere reggetrek.

Arme kêrel! Nog 'n seun. Verskriklik. Regtig verskriklik. Watter drome sou hy hê, sonder om te sien? Lewe 'n droom vir hom. Waar is die geregtigheid om so gebore te word? Al daai vroue en kinders uitstappie-smulfees verbrand en verdrink in New York. Holocaust. Karma noem hulle daai sielsverhuising vir sondes wat jy in 'n vorige lewe gedoen het die reïnkarnasie met hom pik hose. Ai, ai, ai. Jammer, natuurlik: maar op een of ander manier kan jy nie regtig tot hulle aangetrokke voel nie.

Sir Frederick Falkiner wat die vrymesselaarsaal binnegaan. Plegtig soos Troje. Ná sy goeie middagete in Earlsfort terrace. Ou regsvriende wat 'n magnum oopkraak. Stories van die regbank en die rondgaande hof en annale van die bluecoat-skool. Ek het hom tot tien jaar gevonnis. Ek veronderstel hy sou sy neus optrek vir daai goed wat ek gedrink het. Oesjaarwyn vir hulle, die jaar op 'n stowwerige bottel gemerk. Het sy eie idees van geregtigheid in die recorder se hof. Goedbedoelende ou man. Polisie-klagstate propvol sake kry hul persentasie deur misdaad te vervaardig. Stuur hulle op hul plek. Die duiwel op geldskieters. Het Reuben J 'n groot uitbrander gegee. Nou hy is regtig wat hulle 'n vuil Jood noem. Mag wat daai regters het. Korserige ou suiplappe in pruike. Beer met 'n seer poot. En mag die Here genadig wees oor jou siel.

Hallo, plakkaat. Mirus-basaar. Sy Eksellensie die lord lieutenant. Sestiende. Dis vandag. Ten bate van fondse vir Mercer's hospital. The Messiah is eerste daarvoor uitgevoer. Ja. Handel. Wat van daarheen uitgaan: Ballsbridge. Loer in by Keyes. Geen nut om soos 'n bloedsuier aan hom vas te klou nie. Verslyt my welkom. Sal seker iemand by die hek ken.

Mnr. Bloom het by Kildare street gekom. Eers moet ek. Biblioteek.

Strooihoed in sonlig. Bruin skoene. Opgeslaande broek. Dis hy. Dis hy.

Sy hart het saggies gekwop. Na regs. Museum. Godinne. Hy het na regs geswenk.

Is dit? Amper seker. Sal nie kyk nie. Wyn in my gesig. Hoekom het ek? Te bedwelmend. Ja, dis hy. Die stap. Nie sien nie. Gaan aan.

Op pad na die museumhek met lang winderige treë het hy sy oë opgeslaan. Mooi gebou. Sir Thomas Deane het ontwerp. Volg my nie?

Het my dalk nie gesien nie. Lig in sy oë.

Die gefladder van sy asem het in kort sugte uitgekom. Vinnig. Koue standbeelde: stil daar. Veilig oor 'n minuut.

Nee. Het my nie gesien nie. Ná twee. Net by die hek.

My hart!

Sy oë kloppend het standvastig na roomkleurige kurwes van klip gekyk. Sir Thomas Deane was die Griekse argitektuur.

Soek na iets ek.

Sy haastige hand het vinnig in 'n sak gegaan, uitgehaal, oopgevou gelees Agendath Netaim. Waar het ek?

Besig om te soek.

Hy het Agendath vinnig teruggedruk.

Middag het sy gesê.

Ek soek daarna. Ja, daai. Probeer alle sakke. Sakdoe. Freeman. Waar het ek? Ag, ja. Broek. Aartappel. Beursie. Waar?

Gou. Loop rustig. Oomblik nog. My hart.

Sy hand wat soek na die waar het ek gesit het in sy heupsak gevind seep lotion moet aangaan lou papier vasgeplak. Ag seep daar ek ja. Hek.

Veilig!

Die Laistrugone is Homeros se reuse-mensvreters (Odyssee, boek 10); hierdie hoofstuk speel om middagete af en draai om eet en honger.

Ingejaagde Naels Rammend In: Bloom se volksverklaring van INRI (Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum), die opskrif op die kruis; in Engels "Iron Nails Ran In".

POST NO BILLS. POST 110 PILLS: "Plak geen biljette nie"; iemand het die bordjie verander na "plak 110 pille", 'n toespeling op die geslagsiekte-kwaksalwer.

Met hom pik hose: boots Molly se verhaspeling van "metempsigose" (sielsverhuising) na – Engels "met him pike hoses" vir "metempsychosis" (hoofstuk 4). "O klippe!" ("O rocks!") is haar uitroep van ongeduld (ook in hoofstuk 4).

Vatitoon: Joyce se "barreltone" meng "baritone" met "barrel" (vat); Bass is 'n Engelse bier.

Meshuggah: Jiddisj vir "mal".

Parnell (1846-1891) was die leier van die Ierse Home Rule-beweging; John Howard Parnell, sy broer, was in 1904 stadsmaarskalk van Dublin. James Stephens het die geheime Fenian-beweging in selle van tien georganiseer.

"Hoera vir die Boere" en De Wet: Ierse nasionaliste het in die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) die Boere ondersteun; Joe Chamberlain was die Britse koloniale sekretaris.

Cherchez la femme (Frans): "soek die vrou". La causa è santa! (Italiaans): "Die saak is heilig!" – uit Meyerbeer se opera Les Huguenots. Don Giovanni, a cenar teco m'invitasti (Italiaans): "Don Giovanni, jy het my uitgenooi om saam met jou te eet" – die standbeeld se woorde in Mozart se Don Giovanni.

"The young May moon" en "The harp that once" is liedere van Thomas Moore; Joyce verdraai laasgenoemde ("did starve us all" in plaas van "through Tara's halls"). "Those lovely seaside girls" is uit die liedjie wat Milly se brief opgeroep het.

Blazes Boylan is die man met wie Molly om vieruur 'n afspraak het – vandaar Bloom se onrus oor die tyd en sy vlug die museum in.

"Die ambag" en "lig, lewe en liefde" verwys na die Vrymesselaars. "Die kapelaan" is 'n Dublinse sleng-woord vir 'n kroegman (Engels "curate").

"Met hom pik hose" boots Molly se verhaspeling van "metempsigose" (sielsverhuising) na, wat Bloom vroeër in die dag onthou het.

Die New York-ramp is die brand van die stoomboot General Slocum op 15 Junie 1904; meer as 'n duisend mense, meestal vroue en kinders op 'n kerkpiekniek, is dood.

Ham (Noag se seun) en ham (vleis), "gemosterd en gebrood": Joyce se woordspel "musterred and bred" (mustered/mustard, bred/bread).