Die Boek van Jubileë – in Afrikaans

Engele wat in die hemel sabbat hou nog voordat daar 'n mens op aarde is. 'n Seun van veertien wat 'n wolk kraaie wegjaag met net sy stem. 'n Oupa wat sterf met sy kleinseun in sy arms. Die Boek van Jubileë vertel die bekende verhale van Genesis oor, maar met baie wat jy nog nooit gehoor het nie. En dit alles vertel 'n engel aan Moses op die berg Sinai.

Die boek is deur 'n onbekende Joodse skrywer geskryf, waarskynlik in die tweede eeu voor Christus. Hy wou sy volk help om getrou te bly aan die wet van God.

Stukke van die boek in Hebreeus is tussen die Dooie See-rolle by Qumran gevind. Dit is dus in die tyd voor Jesus gelees. Later het dit in die meeste kerke verlore gegaan. Net in Ethiopië is dit volledig bewaar, in die ou kerktaal Ge'ez, en daar is dit vandag nog deel van die Bybel.

Die raam van die boek is eenvoudig. Moses is veertig dae op die berg Sinai. God sê vir die engel van die aangesig, die engel wat voor God se aangesig staan, om vir Moses alles op te skryf van die skepping af. Die res van die boek is wat die engel aan Moses vertel: van Adam tot by die uittog uit Egipte.

Die skrywer meet die hele geskiedenis in "weke" van sewe jaar en in jubileë van sewe sulke weke, dit is 49 jaar. Daarom die naam van die boek.

Drie gedagtes loop deur die hele boek. Eerstens: die wet van Moses is nie nuut by Sinai nie. Dit staan van die begin af geskryf op "die hemelse tafels", en die aartsvaders het dit al gehou. Noag vier die Fees van die Weke, Abraham die Huttefees, en die engele hou sabbat. Tweedens: die kalender. God se jaar het 364 dae, presies 52 weke, sodat die feeste elke jaar op dieselfde dag val. Wie volgens die maan tel, tel verkeerd. Derdens: Israel moet apart bly van die nasies, en veral nie met hulle trou nie.

Daarteenoor staan die bose geeste, die kinders van die Wagters, onder hulle leier Mastema. Die skrywer leen baie hiervan uit die Boek van Henog, wat ook in hierdie reeks verskyn.

Ons het die vyftig hoofstukke vir maklike lees in 16 dele verdeel.

Moses op die berg (voorwoord en hoofstuk 1). Moses klim op die berg Sinai, en God vertel hom vooruit hoe Israel later van Hom sal afdwaal en weer terugkeer. Moses bid vir die volk. Dan kry die engel van die aangesig die opdrag om die geskiedenis op te skryf.

Die skepping en die tuin (hoofstukke 2–3). Die skepping in ses dae: twee-en-twintig soorte werke, en die sabbat as die groot teken. Adam gee die diere name, Eva word gemaak, en hulle woon sewe jaar in die tuin van Eden voor die slang kom. Wanneer hulle uit die tuin gaan, verloor die diere hulle spraak.

Kain en Abel, die Wagters en die vloed (hoofstukke 4–5). Kain vermoor Abel, en ons hoor eindelik met wie Kain en Set getrou het. Henog leer as eerste mens skryf. In die dae van Jared kom die Wagters af. Hulle neem vroue, die reuse word gebore, en God stuur die vloed. Die ark kom tot rus op Lubar, een van die berge van Ararat.

Die verbond met Noag (hoofstukke 6–7). Noag bring 'n offer, en God sluit 'n verbond met hom: geen bloed mag geëet word nie. Hier verduidelik die engel ook die jaar van 364 dae. Daarna word Noag dronk, en Kanaän word vervloek.

Die verdeling van die aarde en die toring (hoofstukke 8–10). Noag verdeel die aarde met die lot tussen Sem, Gam en Jafet. Bose geeste begin Noag se kleinkinders mislei. Noag bid, en die meeste word gebind, maar Mastema mag 'n tiende hou. Die toring van Babel word gebou, en 'n sterk wind gooi dit om.

Abram se jeug (hoofstukke 11–12). Die wêreld raak vol oorlog en afgodediens, en Mastema stuur kraaie om die saad op te eet. Die jong Abram jaag hulle weg en bedink 'n beter manier om te saai. Hy praat met sy vader Terag oor die afgode, steek die huis van die afgode aan die brand, en hoor God se roepstem.

Abram in Kanaän en die verbond (hoofstukke 13–15). Abram trek deur Kanaän, gaan na Egipte, en red Lot uit die hand van vier konings. God sluit 'n verbond met hom en belowe hom die land. Hagar baar Ismael. Abram word Abraham, Sarai word Sara, en die besnydenis word ingestel.

Isak en die beproewing van Abraham (hoofstukke 16–19). Sodom word vernietig en Isak word gebore. Abraham vier die eerste Huttefees. Mastema daag God uit om Abraham te toets, en Abraham moet Isak op die berg offer. Sara sterf, en Jakob en Esau word gebore.

Abraham se laaste woorde (hoofstukke 20–23). Abraham roep sy hele familie bymekaar en waarsku hulle teen afgode en onreinheid. Hy leer Isak hoe om reg te offer en seën Jakob ryklik. Dan sterf hy, met Jakob in sy arms.

Esau en Jakob (hoofstukke 24–27). Esau verkoop sy eersgeboortereg vir 'n bord lensiesop. Rebekka seën Jakob, en met haar hulp kry hy ook Isak se seën. Esau dreig om hom dood te maak, en Jakob vlug na Haran. By Bet-El droom hy van 'n leer tot by die hemel.

Jakob se gesin, Dina en die seën van Levi en Juda (hoofstukke 28–31). Jakob werk vir Laban, trou met Lea en Ragel, en kry 'n groot gesin. Ná sy terugkeer word sy dogter Dina in Sigem onteer, en Simeon en Levi wreek haar. Die ou Isak seën Levi as priester en Juda as heerser.

Bet-El, die oorlog en die verkoop van Josef (hoofstukke 32–34). Levi word priester, en 'n engel gee aan Jakob sewe tafels waarop die toekoms geskryf staan. Ruben sondig met Bilha. Jakob en sy seuns veg teen die konings van die Amoriete. Dan verkoop die broers Josef, en hier lê die skrywer die oorsprong van die Groot Versoendag.

Rebekka en Isak sterf, en Esau se oorlog (hoofstukke 35–38). Rebekka voel haar dood aankom en vra haar seuns om in vrede te leef. Maar ná sy dood oorreed Esau se seuns hulle vader om teen Jakob op te trek, iets waarvan Genesis niks vertel nie.

Josef in Egipte (hoofstukke 39–43). Josef weerstaan die vrou van sy heer en beland in die tronk. Hy verklaar Farao se drome en word heerser oor Egipte. Die broers kom om koring te koop, en Josef toets hulle.

Na Egipte en die geboorte van Moses (hoofstukke 44–47). Jakob trek met sewentig siele na Egipte, sien Josef weer, en sterf daar. Israel word 'n groot volk, maar 'n nuwe koning verdruk hulle. Dan vertel die engel vir Moses sy eie geboorte en jeug.

Die uittog, die Pasga en die sabbat (hoofstukke 48–50). Die plae, die tog deur die see, en Mastema wat probeer om Israel te keer. Die boek sluit af met die wette van die Pasga en die sabbat, die twee dinge wat die skrywer die naaste aan die hart lê.

Ek sal hulle Vader wees, en hulle sal my kinders wees. (Hoofstuk 1)

Op hierdie dag het ons in die hemele sabbat gehou voordat dit aan enige vlees bekend gemaak is om daarop op die aarde sabbat te hou. (Hoofstuk 2)

Want met 'n klip het hy Abel doodgemaak, en deur 'n klip is hy in 'n regverdige oordeel gedood. (Hoofstuk 4)

Kyk, ek is honderd vyf-en-sewentig jaar oud, 'n ou man en sat van dae, en al my dae was vir my vrede. (Hoofstuk 22)

Hulle was eensgesind van hart, sodat broer vir broer liefgehad en elkeen sy broer gehelp het. (Hoofstuk 46)

Jubileë is soos 'n venster op die manier waarop Jode in die eeue voor Jesus hulle Bybel gelees het. Hulle het gewonder oor die gate in die verhale: met wie het Kain getrou? Wat het Abram as kind gedoen? Die skrywer vul die gate met ou oorlewerings en met sy eie oortuigings.

Vir die skrywer hang geloof en die alledaagse lewe saam: die regte dag vir 'n fees, die regte hout vir 'n offer. Daaragter lê 'n groot vertroue dat God sy volk nie sal verlaat nie.

Begin by die inleiding, Oor hierdie boek. Lees dan een deel op 'n slag, en hou gerus jou Bybel by die hand om te sien waar Jubileë van Genesis afwyk. Die verhale van Abram se jeug (deel 6), Abraham se laaste woorde (deel 9) en Rebekka en Esau (deel 13) is 'n goeie begin. Die lang lyste van name, datums en grense mag jy maar vinnig deurblaai. Die kort notas onder die hoofstukke verduidelik die vreemde name.