Die Upanishads
‘n Seun klop aan by die huis van die Dood en weier om weg te gaan voordat hy die antwoord kry: wat gebeur met ‘n mens wanneer hy sterf? Die Upanishads is die oudste wysheid van Indië, sowat drieduisend jaar oud, en die bron waaruit die Bhagavad Gita drink. Hier is drie van die bekendste, die Isha, die Katha en die Kena, in eenvoudige Afrikaans, met die verduidelikings van Swami Paramananda.
Hoofstuk 1
Oor hierdie boek
'n Jong seun word deur sy kwaai vader na die Dood gestuur. Hy wag drie dae en drie nagte by die deur van die Koning van die Dood, sonder kos of water. Toe die Dood eindelik terugkom, bied hy die seun drie wense aan as vergoeding. Die seun gebruik sy laaste wens vir die groot vraag: wat gebeur met 'n mens ná die dood? Die Dood probeer hom eers met rykdom, lang lewe en mooi vroue afkoop. Die seun weier, en die Dood begin praat.
Dit is die begin van die Katha Upanishad, een van die oudste en mooiste gesprekke oor die siel wat die mensdom het.
Wat is die Upanishads?
Die Vedas is die oudste heilige geskrifte van Indië: lofsange, gebede en voorskrifte vir die offerdiens. Aan die einde van die Vedas staan 'n ander soort teks: die Upanishads. Hulle gaan nie oor rituele nie, maar oor die groot vrae. Wie is ek werklik? Wat is God? Wat bly oor wanneer die liggaam sterf?
Die woord Upanishad beteken iets soos "naby sit", soos 'n leerling wat aan die voete van sy leermeester sit om die diepste wysheid te hoor. Niemand weet wie hulle geskryf het nie. Hulle is mondeling oorgedra deur wyses wat in die woude van Indië gewoon het, waarskynlik tussen 800 en 300 v.C., en eers baie later neergeskryf. Daar is meer as honderd, maar 'n stuk of twaalf word as die belangrikste beskou.
Die kern van hulle boodskap is eenvoudig en tog verbysterend: die diepste Self in jou, die Atman, is een met Brahman, die Een wat agter die hele heelal lê. Of soos die bekende Sanskrit-woorde lui: Tat twam asi, "Dit is jy."
Wat in hierdie boek is
Hierdie boek bevat drie van die bekendste Upanishads:
Die Isha Upanishad: 'n kort gedig van agtien verse oor God wat in alles teenwoordig is, en oor hoe 'n mens in die wêreld kan lewe en werk sonder om daaraan vas te klou.
Die Katha Upanishad: die verhaal van Nachiketas en die Dood, in ses dele. Hier staan die bekende beeld van die liggaam as 'n wa, die sintuie as die perde en die verstand as die leisels.
Die Kena Upanishad: "Deur wie?" Deur wie dink die verstand, sien die oog, hoor die oor? Dit eindig met 'n vreemde, mooi verhaal oor die gode wat te trots geword het.
Oor hierdie vertaling
Hierdie Afrikaanse vertaling is gemaak uit die Engels van Swami Paramananda (1884–1940), 'n Indiese monnik wat in Boston en Kalifornië gewerk het. Sy vertaling van 1919 is spesiaal bedoel vir gewone lesers wat nog nooit van die Upanishads gehoor het nie. Ná elke vers volg sy eie kort verduideliking. Ons het albei vertaal. Die verse staan in gewone druk, en Paramananda se verduidelikings in effens kleiner, ligter druk, sodat jy net die verse kan lees as jy wil.
Die Gita, wat ook op Tydlose Boeke verskyn, put baie van sy gedagtes uit die Upanishads. Wie albei lees, sal sien hoe naby hulle aan mekaar lê.