Odusseus maak hom bekend en begin sy verhaal – die Kikone, die Lotuseters en die Siklope.

Odusseus het geantwoord: "Koning Alkinoös, dit is 'n goeie ding om na 'n sanger met so 'n goddelike stem soos hierdie man te luister. Daar is niks beter of lekkerder as wanneer 'n hele volk saam feesvier nie. Die gaste sit netjies en luister, die tafel is swaar gelaai met brood en vleis, en die skinker tap wyn en vul elkeen se beker. Dit is regtig die mooiste ding wat 'n mens kan sien. Maar nou wil jy die verhaal van my smarte hoor, en dit maak my eie hartseer herinneringe weer wakker. Ek weet nie hoe om te begin nie, en ook nie hoe om verder te vertel en klaar te maak nie, want die hand van die hemel het swaar op my gerus.

"Eers sal ek vir julle my naam sê, sodat julle dit ook kan weet. Dan kan julle eendag, as ek hierdie tyd van smart oorleef, my gaste wees, al woon ek so ver van julle almal af. Ek is Odusseus, die seun van Laërtes. Ek is onder alle mense bekend vir allerhande slimmighede, en my roem styg op tot in die hemel. Ek woon op Itaka, waar daar 'n hoë berg is wat Neriton heet en met woude bedek is. Nie ver daarvandaan nie lê 'n groep eilande baie naby aan mekaar – Doulichion, Same en die beboste eiland Zakunthos. Itaka lê laag op die horison, die verste uit in die see na die sonsondergang toe, terwyl die ander eilande verder weg na die dagbreek toe lê. Dit is 'n ruwe eiland, maar dit kweek dapper manne, en my oë ken geen plek wat hulle liewer sien nie.

"Die godin Kalupso het my by haar in haar grot gehou en wou met my trou. Die listige godin Kirke van Aiaia wou ook. Maar nie een van die twee kon my oorhaal nie, want vir 'n man is niks dierbaarder as sy eie land en sy ouers nie. Al het hy hoe 'n pragtige huis in 'n vreemde land, as dit ver van sy pa of ma is, gee hy nie om daarvoor nie. Maar nou sal ek julle vertel van die baie gevaarlike avonture wat ek volgens Zeus se wil op my terugreis van Troje beleef het.

"Toe ek daarvandaan uitgeseil het, het die wind my eerste na Ismaros geneem, die stad van die Kikone. Daar het ek die stad geplunder en die mense met die swaard doodgemaak. Ons het hulle vroue en ook baie buit gevat, en dit regverdig onder mekaar verdeel, sodat niemand rede sou hê om te kla nie. Toe het ek gesê ons moet dadelik padgee, maar my manne was baie dwaas en wou nie luister nie. Hulle het daar gebly, baie wyn gedrink en groot getalle skape en beeste op die strand geslag. Intussen het die Kikone na ander Kikone wat verder in die binneland gewoon het, om hulp geroep. Dié was meer, en sterker, en hulle was beter in die kuns van oorlog, want hulle kon van strydwaens af of te voet veg, soos dit nodig was. Die oggend het hulle dus gekom, so dig soos blare en blomme in die somer. Die hand van die hemel was teen ons, en ons is hard gedruk. Hulle het hulle slaglinie naby die skepe opgestel, en die leërs het hulle spiese met bronspunte na mekaar gegooi. Solank die dag nog jonk en dit nog oggend was, het ons ons staande gehou, al was hulle meer as ons. Maar toe die son begin sak, teen die tyd wanneer mense hulle osse uitspan, het die Kikone die oorhand gekry. Ons het ses man van elke skip verloor, en met die res het ons weggekom.

"Daarvandaan het ons verder geseil, met hartseer in ons harte, maar bly dat ons die dood vrygespring het, al het ons ons makkers verloor. Ons het ook nie vertrek voordat ons elkeen van die arme kêrels wat deur die hande van die Kikone gesterf het, drie keer by sy naam geroep het nie. Toe stuur Zeus die noordewind teen ons, tot dit 'n orkaan was. Land en lug is in dik wolke weggesteek, en die nag het uit die hemel neergestort. Ons het die skepe voor die storm uit laat jaag, maar die krag van die wind het ons seile aan flarde geskeur. Ons het hulle afgehaal uit vrees dat ons skipbreuk sou ly, en so hard as ons kon na die land toe geroei. Daar het ons twee dae en twee nagte gelê, uitgeput van harde werk en vol kommer. Maar op die oggend van die derde dag het ons weer ons maste opgerig, die seile gehys en ons plekke ingeneem, en die wind en die stuurmanne ons skip laat stuur. Ek sou toe ongedeerd by die huis gekom het as die noordewind en die seestrome nie teen my was toe ek om Kaap Malea gevaar het nie. Hulle het my naby die eiland Kuthera van koers af gedryf.

"Daarvandaan is ek nege dae lank deur slegte winde oor die see gedryf, maar op die tiende dag het ons die land van die Lotuseters bereik. Hulle leef van kos wat van 'n soort blom kom. Hier het ons aan land gegaan om vars water in te neem, en my manne het hulle middagete op die strand naby die skepe geëet. Toe hulle klaar geëet en gedrink het, het ek twee van my geselskap gestuur om te gaan kyk watter soort mense hier woon, en 'n derde man het saam met hulle gegaan as hulle leier. Hulle het dadelik vertrek en tussen die Lotuseters rondgeloop. Die Lotuseters het hulle geen kwaad aangedoen nie, maar vir hulle lotus gegee om te eet. Dit was so heerlik dat wie daarvan geëet het, nie meer aan die huis gedink het nie. Hulle wou nie eers terugkom om te vertel wat met hulle gebeur het nie, maar wou net daar bly en saam met die Lotuseters lotus kou, sonder om verder aan hulle terugreis te dink. Al het hulle bitterlik gehuil, het ek hulle tog met geweld na die skepe teruggebring en onder die roeibanke vasgebind. Toe het ek vir die res gesê om dadelik aan boord te gaan, sodat niemand van hulle aan die lotus proe en ophou verlang na die huis nie. Hulle het hulle plekke ingeneem en die grys see met hulle roeispane geslaan.

"Daarvandaan het ons verder geseil, altyd in groot nood, tot ons by die land van die wettelose en onmenslike Siklope gekom het. Die Siklope plant nie en ploeg nie, maar vertrou op die gode. Hulle leef van die koring, gars en druiwe wat wild groei sonder dat iemand die grond bewerk, en hulle wilde druiwe gee vir hulle wyn soos die son en die reën dit laat groei. Hulle het geen wette of volksvergaderings nie, maar woon in grotte bo-op hoë berge. Elkeen is heer en meester oor sy eie familie, en hulle steur hulle nie aan hulle bure nie.

"Nou lê daar voor hulle hawe 'n beboste, vrugbare eiland, nie heeltemal teen die land van die Siklope nie, maar ook nie ver nie. Dit krioel van wilde bokke wat daar in groot getalle aanteel, en geen mens se voet steur hulle ooit nie. Jagters – wat gewoonlik soveel ontbering in woude en tussen bergkranse verduur – gaan nie soontoe nie. Die eiland word ook nooit geploeg of bewei nie. Dit lê jaar na jaar as 'n wildernis, onbewerk en ongesaai, en daar is niks lewends op nie behalwe bokke. Want die Siklope het geen skepe nie, en ook nie skeepsbouers wat skepe vir hulle kan bou nie. Hulle kan dus nie van stad tot stad gaan, of oor die see na mekaar se lande vaar soos mense met skepe kan nie. As hulle dit gehad het, sou hulle die eiland bewoon het, want dit is 'n baie goeie eiland, en alles sou op sy tyd daar groei.

"Daar is weivelde wat op party plekke tot reg by die strand afkom, goed natgelei en vol sappige gras. Druiwe sou daar uitstekend groei. Daar is gelyk grond om te ploeg, en dit sou altyd swaar oeste gee, want die grond is diep. Daar is 'n goeie hawe waar 'n mens geen toue of ankers nodig het nie, en waar 'n skip nie vasgemeer hoef te word nie. 'n Mens trek net jou skip op die strand en wag daar tot die wind gunstig is om weer see toe te vaar. Bo aan die kop van die hawe borrel 'n fontein helder water uit 'n grot, en populiere groei rondom.

"Hier het ons ingevaar, maar die nag was so donker dat een of ander god ons moes ingelei het, want daar was hoegenaamd niks om te sien nie. 'n Dik mis het rondom ons skepe gehang, en die maan was agter 'n massa wolke weg, sodat niemand die eiland sou gesien het al het hy daarna gesoek nie. Daar was ook geen branders om ons te waarsku dat ons naby die kus was nie, voordat ons ons op die land self bevind het. Toe ons die skepe op die strand getrek het, het ons die seile afgehaal, aan wal gegaan en op die strand gekamp tot dagbreek.

"Toe die kind van die môre verskyn, Eos met haar rooskleurige vingers, het ons die eiland bewonder en oral daaroor rondgeloop. Die nimfe, die dogters van Zeus, het die wilde bokke opgejaag sodat ons vleis vir ons ete kon kry. Toe het ons ons spiese en ons pyle en boë van die skepe gaan haal, ons in drie groepe verdeel en op die bokke begin skiet. Die hemel het ons uitstekende jag gegee. Ek het twaalf skepe by my gehad, en elke skip het nege bokke gekry, terwyl my eie skip tien gekry het. So het ons die hele dag lank tot sononder geëet en gedrink soveel ons wou, en ons het nog baie wyn oorgehad, want elkeen van ons het baie kruike vol gevat toe ons die stad van die Kikone geplunder het, en dit was nog nie op nie. Terwyl ons feesgevier het, het ons gedurig na die land van die Siklope gekyk, wat naby was, en die rook van hulle stoppelvure gesien. Ons kon amper dink ons hoor hulle stemme en die geblêr van hulle skape en bokke. Maar toe die son sak en dit donker word, het ons op die strand gaan lê, en die volgende oggend het ek 'n vergadering byeengeroep.

"'Bly julle almal hier, my dapper manne,' het ek gesê, 'terwyl ek met my skip gaan en self hierdie mense ondersoek. Ek wil sien of hulle onbeskaafde barbare is, of 'n gasvrye en menslike volk.'

"Ek het aan boord gegaan en my manne beveel om dit ook te doen en die toue los te maak. Hulle het hulle plekke ingeneem en die grys see met hulle roeispane geslaan. Toe ons by die land kom, wat nie ver was nie, sien ons daar in die wand van 'n krans naby die see 'n groot grot met lourierbome wat daaroor hang. Baie skape en bokke het daar gebly, en buite was 'n groot kraal met 'n hoë muur rondom, gebou van klippe wat in die grond geplant is en van boomstamme, denne en eike. Hier het 'n reusagtige monster gewoon, wat op daardie tydstip van die huis af weg was om sy kuddes op te pas. Hy wou niks met ander mense te doen hê nie, maar het soos 'n uitgeworpene geleef. Hy was 'n afskuwelike skepsel, glad nie soos 'n mens nie, maar eerder soos 'n kranspiek wat bo-op 'n hoë berg skerp teen die lug uitstaan.

"Ek het my manne gesê om die skip op die strand te trek en te bly waar hulle is, behalwe die twaalf beste onder hulle, wat saam met my moes gaan. Ek het ook 'n bokvelsak soet, donker wyn saamgeneem. Dit het ek gekry van Maron, die seun van Euanthes, die priester van Apollo, die beskermgod van Ismaros. Hy het binne die beboste tempelgronde gewoon. Toe ons die stad geplunder het, het ons hom gerespekteer en sy lewe gespaar, en ook dié van sy vrou en kind. Daarom het hy vir my kosbare geskenke gegee – sewe talente fyn goud, 'n silwerbak, en twaalf kruike soet wyn, onvermeng en met die heerlikste smaak. Nie een kneg of diensmeisie in die huis het daarvan geweet nie, net hyself, sy vrou en een huishoudster. As hy dit gedrink het, het hy twintig dele water met een deel wyn gemeng, en tog was die geur uit die mengbak so heerlik dat 'n mens jou eenvoudig nie kon weerhou om te drink nie. Ek het 'n groot sak met hierdie wyn gevul en 'n knapsak vol padkos saamgeneem, want my hart het my gesê ek sou dalk met 'n barbaar te doen kry wat baie sterk is en geen reg of wet respekteer nie.

"Ons het gou by sy grot gekom, maar hy was uit met sy kuddes, so ons het ingegaan en alles bekyk wat ons kon sien. Sy kaasrakke was vol kase, en hy het meer lammers en bokkies gehad as wat sy hokke kon hou. Hulle is in aparte troppe gehou: eers die jaaroues, dan die oudste van die jonger lammers en laastens die heel kleintjies, almal apart van mekaar. En in sy melkkamer het al die vate, bakke en melkemmers waarin hy gemelk het, oorgeloop van wei. Toe my manne dit alles sien, het hulle my gesmeek om hulle eers 'n paar kase te laat steel en daarmee na die skip toe te vlug. Dan sou hulle terugkom, die lammers en bokkies afjaag, aan boord sit en daarmee wegvaar. Dit sou regtig beter gewees het as ons dit gedoen het, maar ek wou nie na hulle luister nie, want ek wou die eienaar self sien, in die hoop dat hy my 'n geskenk sou gee. Maar toe ons hom sien, het my arme manne swaar met hom gekry.

"Ons het 'n vuur gemaak, 'n paar van die kase as offer gebring, ander daarvan geëet, en toe gesit en wag tot die Sikloop met sy skape inkom. Toe hy kom, het hy 'n yslike vrag droë brandhout saamgebring om vuur te maak vir sy aandete. Hy het dit met so 'n lawaai op die vloer van sy grot neergegooi dat ons ons van skrik agter in die grot weggesteek het. Intussen het hy al die ooie ingejaag, en ook die bokooie wat hy wou melk, en die mannetjies, ramme sowel as bokramme, buite in die krale gelos. Toe rol hy 'n yslike klip voor die opening van die grot – so groot dat twee-en-twintig sterk waens met vier wiele dit nie van die ingang af sou kon wegtrek nie. Daarna het hy gaan sit en sy ooie en bokke gemelk, elkeen op haar beurt, en toe elkeen haar eie kleintjie laat drink. Die helfte van die melk het hy laat stol en in mandjies van gevlegte riete weggesit om uit te drup, maar die ander helfte het hy in bakke gegooi om by sy aandete te drink. Toe hy met al sy werk klaar was, het hy die vuur aangesteek, en toe sien hy ons raak. Hy sê:

"'Vreemdelinge, wie is julle? Waarvandaan kom julle gevaar? Is julle handelaars, of swerf julle as seerowers oor die see, met julle hand teen elke man en elke man se hand teen julle?'

"Ons was doodverskrik oor sy harde stem en sy monsteragtige gestalte, maar ek kon tog sê: 'Ons is Agaiërs op pad huis toe van Troje af, maar deur Zeus se wil en die slegte weer is ons ver van koers af gedryf. Ons is die mense van Agamemnon, die seun van Atreus, wat oor die hele wêreld eindelose roem verwerf het deur so 'n groot stad te plunder en soveel mense dood te maak. Daarom vra ons jou nederig om ons gasvryheid te bewys, en ons die geskenke te gee wat besoekers redelikerwys kan verwag. Vrees tog die toorn van die hemel, want ons is smekelinge by jou, en Zeus neem alle eerbare reisigers onder sy beskerming. Hy is die wreker van alle smekelinge en vreemdelinge in nood.'

"Hierop het hy my net 'n genadelose antwoord gegee. 'Vreemdeling,' sê hy, 'jy is 'n dwaas, of anders weet jy niks van hierdie land nie. Wil jy vir my kom praat van die gode vrees of hulle toorn vermy? Ons Siklope gee niks om vir Zeus of enige van julle salige gode nie, want ons is baie sterker as hulle. Ek sal nie jou of jou makkers spaar uit eerbied vir Zeus nie, tensy ek lus is om dit te doen. Sê my nou waar jy jou skip vasgemaak het toe jy aan land gekom het. Was dit om die punt, of lê dit reg voor die kus?'

"Hy het dit gesê om my uit te vang, maar ek was te slim om so gevang te word, en ek het met 'n leuen geantwoord: 'Poseidon het my skip op die rotse aan die verste punt van jou land gegooi en dit verpletter. Ons is van die oop see af daarteen gedryf, maar ek en dié wat saam met my is, het uit die kake van die dood ontsnap.'

"Die wrede ellendeling het my nie een woord antwoord gegee nie. Met een skielike greep het hy twee van my manne tegelyk opgegryp en hulle teen die grond gesmyt asof hulle hondjies was. Hulle brein het oor die grond gespat, en die aarde was nat van hulle bloed. Toe skeur hy hulle lid vir lid uitmekaar en eet hulle vir sy aandete. Hy het hulle verslind soos 'n leeu in die wildernis – vleis, bene, murg en ingewande – sonder om iets oor te laat. Ons het gehuil en ons hande na die hemel opgehef toe ons so iets afskuweliks sien, want ons het nie geweet wat anders om te doen nie. Maar toe die Sikloop sy yslike pens vol gehad het en sy maal van mensvleis met 'n sluk skoon melk afgespoel het, het hy hom so lank as hy was tussen sy skape op die grond uitgestrek en aan die slaap geraak. Eers wou ek my swaard gryp, dit uittrek en in sy lyf indryf. Maar toe dink ek: as ek dit doen, is ons almal sekerlik verlore, want ons sou nooit die klip kon skuif wat die monster voor die ingang gesit het nie. Daarom het ons maar snikkend en suggend gebly waar ons was, tot die oggend aanbreek.

"Toe die kind van die môre verskyn, Eos met haar rooskleurige vingers, het hy weer sy vuur aangesteek, sy bokke en ooie gemelk, alles net so op sy beurt, en toe elkeen haar eie kleintjie laat drink. Sodra hy met al sy werk klaar was, het hy nog twee van my manne gegryp en hulle begin eet as sy oggendete. Toe het hy die klip doodmaklik van die ingang af weggerol en sy skape uitgejaag, maar hy het dit dadelik weer teruggesit – so maklik asof hy net die deksel op 'n pylkoker vol pyle druk. Daarna het hy geskreeu en 'Hiet, hiet!' agter sy skape aan geroep om hulle teen die berg uit te jaag. So is ek alleen gelaat om 'n plan uit te dink om wraak te neem en myself met roem te bedek.

"Op die ou end het ek besluit dit sou die beste plan wees om so te maak. Die Sikloop het 'n groot knuppel gehad wat naby een van die skaaphokke gelê het. Dit was van groen olyfhout, en hy het dit afgekap om as kierie te gebruik sodra dit droog is. Dit was so groot dat ons dit net kon vergelyk met die mas van 'n swaar vragskip met twintig roeispane, wat op die oop see kan uitvaar. Ek het na die knuppel gegaan en omtrent ses voet daarvan afgekap. Toe het ek die stuk vir die manne gegee en gesê hulle moet die een punt egalig glad maak, en dit het hulle gedoen. Laastens het ek self die punt skerp gemaak en dit in die vuur geskroei om dit harder te maak. Toe ek dit gedoen het, het ek dit onder die mis weggesteek, wat oral in die grot rondgelê het. Toe het ek die manne laat lootjies trek oor wie van hulle saam met my sou waag om die paal op te lig en in die monster se oog te boor terwyl hy slaap. Die lot het geval op presies die vier wat ek self sou gekies het, en ek was die vyfde.

"In die aand het die ellendeling van die veld af teruggekom en sy kuddes in die grot ingejaag. Dié keer het hy hulle almal ingejaag en niks in die krale gelos nie. Ek dink een of ander gril het hom beetgepak, of 'n god het hom daartoe aangespoor. Sodra hy die klip weer op sy plek voor die ingang gesit het, het hy gaan sit, sy ooie en bokke gemelk, alles net so op sy beurt, en toe elkeen haar eie kleintjie laat drink. Toe hy met al hierdie werk klaar was, het hy nog twee van my manne gegryp en hulle vir sy aandete geëet. Toe gaan ek na hom toe met 'n bak van klimophout vol donker wyn in my hande:

"'Kyk hier, Sikloop,' sê ek, 'jy het baie mensvleis geëet. Vat nou hierdie en drink 'n bietjie wyn, sodat jy kan sien watter soort drank ons op my skip gehad het. Ek het dit vir jou gebring as drankoffer, in die hoop dat jy jou oor my sou ontferm en my op my pad huis toe sou help. Maar al wat jy doen, is om onuitstaanbaar aan te gaan en te raas. Jy behoort skaam te wees. Hoe kan jy verwag dat mense jou nog ooit sal kom besoek as jy hulle so behandel?'

"Toe neem hy die beker en drink. Hy was so verruk oor die smaak van die wyn dat hy my vir nog 'n bak vol gesmeek het. 'Wees so goed,' sê hy, 'en gee my nog, en sê my dadelik jou naam. Ek wil jou 'n geskenk gee waaroor jy bly sal wees. Ons het ook wyn in hierdie land, want ons grond laat druiwe groei en die son maak hulle ryp, maar hierdie wyn drink soos nektar en ambrosia in een.'

"Toe gee ek hom nog. Drie keer het ek die bak vir hom volgemaak, en drie keer het hy dit sonder nadink leeggedrink. Toe ek sien die wyn het na sy kop toe gegaan, sê ek so oortuigend as ek kon: 'Sikloop, jy vra my naam, en ek sal dit vir jou sê. Gee my dan die geskenk wat jy belowe het. My naam is Niemand. Dit is wat my pa en ma en al my vriende my nog altyd genoem het.'

"Maar die wrede ellendeling sê: 'Dan sal ek al Niemand se makkers eet voor Niemand self, en Niemand tot laaste hou. Dit is die geskenk wat ek hom sal gee.'

"Terwyl hy praat, het hy gewaggel en op sy rug op die grond neergeslaan. Sy dik nek het swaar agteroor gehang, en 'n diep slaap het hom oorval. Kort daarna het hy naar geword en die wyn en die stukke mensvleis waaraan hy hom ooreet het, opgegooi, want hy was baie dronk. Toe druk ek die paal diep in die gloeiende kole om dit warm te maak, en ek het my manne moed ingepraat, sodat nie een van hulle sou kleinkoppie trek nie. Toe die hout, al was dit groen, op die punt was om aan die brand te slaan, het ek dit gloeiend warm uit die vuur getrek. My manne het om my saamgedrom, want die hemel het hulle harte met moed gevul. Ons het die skerp punt van die paal in die monster se oog gedryf. Ek het met my hele gewig daarop geleun en dit al in die rondte gedraai, soos wanneer 'n mens met 'n boor 'n gat in 'n skeepsplank boor, wat twee man met 'n wiel en 'n riem kan aanhou draai so lank as hulle wil.

"Net so het ons die rooiwarm paal in sy oog geboor, tot die kokende bloed oral daaroor geborrel het terwyl ons dit in die rondte draai. Die stoom van die brandende oogbal het sy ooglede en wenkbroue geskroei, en die wortels van die oog het in die vuur gesis. Soos 'n smid 'n byl of 'n handbyl in koue water steek om dit te hard – want dit is wat die yster sterk maak – en dit hard sis terwyl hy dit doen, net so het die Sikloop se oog om die olyfhoutpaal gesis. Sy afgryslike gille het deur die grot weergalm. Ons het verskrik weggehardloop, maar hy het die paal, heeltemal besmeer met bloed, uit sy oog getrek en dit in 'n waansin van woede en pyn van hom af weggegooi. Terwyl hy dit doen, het hy na die ander Siklope geskreeu wat op die kaal koppe naby hom gewoon het. Toe hulle hom hoor skreeu, het hulle van alle kante om sy grot saamgedrom en gevra wat met hom makeer.

"'Wat makeer jou, Polufemos,' sê hulle, 'dat jy so 'n lawaai maak, die stilte van die nag versteur en ons verhinder om te slaap? Iemand steel tog seker nie jou skape nie? En iemand probeer jou tog seker nie met lis of geweld doodmaak nie?'

"Maar Polufemos skreeu van binne uit die grot na hulle: 'Niemand maak my dood met lis! Niemand maak my dood met geweld!'

"'Wel,' sê hulle, 'as niemand jou aanval nie, moet jy siek wees. As Zeus mense siek maak, kan niks daaraan gedoen word nie. Jy moet maar tot jou vader Poseidon bid.'

"Toe gaan hulle weg, en ek het binne-in my gelag oor hoe goed my slim lis gewerk het. Maar die Sikloop, kreunend en in doodsangs van pyn, het met sy hande rondgevoel tot hy die klip gekry en dit van die ingang af weggeneem het. Toe het hy in die ingang gaan sit en sy hande voor hom uitgestrek om enigeen te vang wat saam met die skape probeer uitgaan, want hy het gedink ek sou dalk dwaas genoeg wees om dit te probeer.

"Ek self het aanhoudend my kop gebreek oor hoe ek die beste my eie lewe en dié van my makkers kon red. Ek het planne gemaak en planne gemaak, soos iemand wat weet sy lewe hang daarvan af, want die gevaar was baie groot. Op die ou end het ek besluit dit sou die beste plan wees. Die ramme was goed gevoed en het dik, swart wol gehad. Ek het hulle doodstil drie-drie aan mekaar vasgebind met van die wilgerlatte waarop die bose monster altyd geslaap het. Onder die middelste skaap moes 'n man hang, en die twee aan weerskante moes hom beskerm, sodat daar drie skape vir elke man was. Wat my betref, daar was een ram wat mooier was as al die ander. Ek het hom aan die rug beetgekry, my in die dik wol onder sy pens ingewurm en geduldig aan sy vag bly hang, met my gesig na bo, en my die hele tyd styf vasgehou.

"So het ons in groot angs gewag tot die oggend kom. Toe die kind van die môre verskyn, Eos met haar rooskleurige vingers, het die ramme uitgestorm om te gaan wei, terwyl die ooie by die hokke bly staan en blêr het om gemelk te word, want hulle uiers was so vol dat hulle wou bars. Hulle baas, ondanks al sy pyn, het oor die rûe van al die skape gevoel terwyl hulle regop staan, maar hy was nie slim genoeg om agter te kom dat die manne onder hulle pense was nie. Toe die ram heel laaste uitgaan, swaar van sy vag en van die gewig van my listige self, het Polufemos hom gegryp en gesê:

"'My goeie ram, hoekom is jy vanoggend die laaste wat my grot verlaat? Jy laat gewoonlik nie die ooie voor jou uitgaan nie, maar lei die trop op 'n draf, of dit na die blommeweide of na die borrelende fontein is. En jy is saans die eerste wat weer huis toe kom. Maar nou sleep jy heel agter. Is dit omdat jy weet jou baas het sy oog verloor, en jy is hartseer omdat daardie bose Niemand en sy afskuwelike bende hom dronk en blind gemaak het? Maar ek sal hom nog doodmaak. As jy kon verstaan en praat, sou jy my vertel waar die ellendeling wegkruip, en ek sou sy brein teen die grond slaan tot dit oral deur die grot spat. Dan sou ek darem 'n bietjie genoegdoening kry vir die kwaad wat hierdie niksnuts Niemand my aangedoen het.'

"Terwyl hy praat, het hy die ram uitgejaag. Toe ons 'n entjie van die grot en die krale af was, het ek eers onder die ram se pens uitgeklim en toe my makkers losgemaak. Die skape was baie vet, en deur hulle gedurig in die regte rigting te draai, het ons hulle tot by die skip afgejaag. Die bemanning was baie bly om dié van ons te sien wat die dood vrygespring het, maar het gehuil oor die ander wat die Sikloop doodgemaak het. Ek het egter met my kop vir hulle geknik en gefrons dat hulle moet ophou huil, en gesê hulle moet dadelik al die skape aan boord kry en see toe vaar. Hulle het aan boord gegaan, hulle plekke ingeneem en die grys see met hulle roeispane geslaan. Toe ons so ver uit was as wat my stem kon dra, het ek die Sikloop begin uittart.

"'Sikloop,' sê ek, 'jy moes jou man beter opgeweeg het voordat jy sy makkers in jou grot opgeëet het. Jou ellendeling! Om jou gaste in jou eie huis op te eet? Jy kon geweet het jou sonde sou jou uitvind, en nou het Zeus en die ander gode jou gestraf.'

"Hoe meer hy my hoor, hoe woedender het hy geword. Hy het die kruin van 'n hoë berg afgeskeur en dit net voor my skip gegooi, sodat dit amper die punt van die stuurroer getref het. Die see het geskud toe die rots daarin val, en die golf wat dit opgestoot het, het ons teruggespoel na die vasteland toe en ons na die kus gedwing. Maar ek het 'n lang paal gegryp en die skip weggestoot, en met my kop vir my manne geknik dat hulle vir hulle lewe moet roei. Toe het hulle met mag en mening ingeroei. Toe ons twee keer so ver was as tevore, wou ek die Sikloop weer uittart, maar die manne het my gesmeek en gepleit om my mond te hou.

"'Moenie so mal wees om hierdie wilde skepsel verder te tart nie!' roep hulle uit. 'Hy het al een rots na ons gegooi wat ons weer na die vasteland teruggedryf het, en ons was seker dit is ons dood. As hy toe nog enige stemme gehoor het, sou hy ons koppe en ons skip se planke pap geslaan het met die ruwe rotse wat hy na ons sou gegooi het, want hy kan hulle ver gooi.'

"Maar ek wou nie na hulle luister nie, en ek het in my woede na hom geskreeu: 'Sikloop, as iemand jou vra wie dit was wat jou oog uitgesteek en jou skoonheid bederf het, sê dit was die dapper krygsman Odusseus, die seun van Laërtes, wat op Itaka woon.'

"Toe kreun hy en roep uit: 'Ag, ag, dan word die ou profesie oor my waar! Daar was eens 'n profeet hier, 'n man wat dapper en baie groot was, Telemos, die seun van Eurumos. Hy was 'n uitstekende siener en het al die voorspellings vir die Siklope gedoen tot hy oud geword het. Hy het my vertel dat dit alles eendag met my sou gebeur, en gesê dat ek my sig deur die hand van Odusseus sou verloor. Ek het die hele tyd iemand verwag met 'n indrukwekkende voorkoms en bomenslike krag, maar hy blyk 'n nietige klein swakkeling te wees wat my blind gemaak het toe ek dronk was. Kom hier, Odusseus, sodat ek jou geskenke kan gee om my gasvryheid te bewys, en Poseidon kan aanspoor om jou op jou reis te help – want Poseidon en ek is vader en seun. Hy sal my genees as hy wil, wat niemand anders, god of mens, kan doen nie.'

"Toe sê ek: 'Ek wens ek kon net so seker wees dat ek jou heeltemal kan doodmaak en na die huis van Hades kan stuur, as wat ek seker is dat dit meer as Poseidon sal kos om daardie oog van jou te genees.'

"Toe hef hy sy hande op na die hemelgewelf en bid: 'Hoor my, groot Poseidon! As ek werklik jou eie seun is, laat Odusseus dan nooit lewend by sy huis kom nie. Of as hy tog uiteindelik by sy vriende moet terugkom, laat hy dan eers ná lank en in ellende kom, nadat hy al sy manne verloor het. Laat hy op 'n ander man se skip by sy huis kom en moeilikheid in sy huis vind.'

"So het hy gebid, en Poseidon het sy gebed gehoor. Toe tel hy 'n rots op wat baie groter was as die eerste, swaai dit hoog in die lug en gooi dit met geweldige krag. Dit het net-net agter die skip in die water geval en amper die punt van die stuurroer getref. Die see het geskud toe die rots daarin val, en die golf wat dit opgestoot het, het ons vorentoe gedryf, na die kus van die eiland toe.

"Toe ons uiteindelik by die eiland kom waar ons die res van ons skepe gelos het, het ons ons makkers aangetref terwyl hulle oor ons treur en angstig op ons terugkoms wag. Ons het ons skip op die sand getrek en op die strand uitgeklim. Ons het ook die Sikloop se skape aan land gebring en dit regverdig onder mekaar verdeel, sodat niemand rede sou hê om te kla nie. Wat die ram betref, het my makkers ooreengekom dat ek dit as 'n ekstra deel moes kry. Ek het dit op die strand geoffer en die dybene aan Zeus verbrand, die heer van almal. Maar hy het hom nie aan my offer gesteur nie, en net gedink hoe hy my skepe en my makkers kon vernietig.

"So het ons die hele dag lank tot sononder feesgevier en geëet en gedrink soveel ons wou. Maar toe die son sak en dit donker word, het ons op die strand gaan lê. Toe die kind van die môre verskyn, Eos met haar rooskleurige vingers, het ek my manne beveel om aan boord te gaan en die toue los te maak. Hulle het hulle plekke ingeneem en die grys see met hulle roeispane geslaan. So het ons verder geseil, met hartseer in ons harte, maar bly dat ons die dood vrygespring het, al het ons ons makkers verloor.

Die Kikone was 'n volk in Thrakië (in die noorde van die Egeïese See) wat in die Trojaanse Oorlog aan die kant van Troje geveg het.

Die Siklope is reuse met net een oog in die middel van die voorkop. Polufemos is 'n seun van die seegod Poseidon.

In Homeros se tyd is wyn byna altyd met water gemeng voordat dit gedrink is; skoon wyn drink is as onbeskaafd beskou.

Nektar en ambrosia is die drank en die kos van die gode, wat hulle onsterflik hou.

'n Smekeling is iemand wat by 'n ander om beskerming smeek; volgens ou Griekse gebruik moes 'n mens hom ontvang en goed behandel, want Zeus beskerm smekelinge en vreemdelinge.