Aiolos – die Laistrugone – Kirke.

"Van daar het ons verder gevaar na die eiland van Aiolos. Daar woon Aiolos, die seun van Hippotas, vir wie die onsterflike gode baie lief is. Dit is 'n eiland wat as 't ware op die see dryf, en 'n muur van yster loop rondom. Aiolos het ses dogters en ses sterk seuns, en hy het die seuns met die dogters laat trou. Hulle woon almal saam met hul liewe pa en ma, en hulle smul en geniet elke soort weelde wat jy kan dink. Die hele dag lank hang die geur van gebraaide vleis so swaar in die huis dat dit kreun, die werf en al. Maar snags slaap hulle op hul mooi beddens, elkeen met sy eie vrou onder die komberse. Dit was die mense by wie ons nou aangekom het.

"Aiolos het my 'n hele maand lank onthaal en heeltyd vrae gevra oor Troje, die vloot van die Argiewe en die terugkeer van die Agaiërs. Ek het hom presies vertel hoe alles gebeur het. Toe ek sê ek moet gaan en hom vra om my op my pad te help, was dit vir hom geen moeite nie, en hy het dadelik begin reël. Hy het vir my die vel van 'n uitstekende os afgeslag, en daarin het hy die bruisende winde soos in 'n sak toegemaak – want Zeus het hom aangestel as bevelhebber oor die winde, en hy kon elkeen van hulle laat waai of stilmaak soos hy wou. Hy het die sak in die skip gesit en die bek so styf met 'n silwer draad toegebind dat nie eens 'n asempie van 'n sywind van enige kant af kon waai nie. Net die westewind, wat gunstig vir ons was, het hy vrylik laat waai. Maar dit het alles op niks uitgeloop nie, want ons het deur ons eie dwaasheid verlore gegaan.

"Nege dae en nege nagte lank het ons gevaar, en op die tiende dag het ons eie land op die horison verskyn. Ons was so naby dat ons die stoppelvure kon sien brand. Toe het ek, doodmoeg, in 'n ligte slaap geval, want ek het die roer nooit uit my eie hande gegee nie, sodat ons gouer tuis kon kom. Toe begin die manne onder mekaar praat en sê ek bring goud en silwer terug in die sak wat Aiolos vir my gegee het. 'Liewe hemel,' het die een vir sy buurman gesê, 'hoe word hierdie man nie geëer nie, en hoe maak hy nie vriende in elke stad of land waar hy kom nie! Kyk watter mooi buit neem hy van Troje af huis toe, terwyl ons, wat net so ver soos hy gereis het, met net so leë hande terugkom as waarmee ons vertrek het. En nou het Aiolos hom nog baie meer gegee. Kom gou, laat ons kyk wat dit alles is, en hoeveel goud en silwer in die sak is wat hy hom gegee het.'

"So het hulle gepraat, en die slegte raad het gewen. Hulle het die sak losgemaak, en die wind het huilend uitgevlieg en 'n storm opgesweep wat ons, terwyl ons huil, see in en weg van ons eie land gedra het. Toe word ek wakker. Ek het nie geweet of ek myself in die see moes gooi en of ek moes aanhou leef en die beste daarvan moes maak nie. Maar ek het dit verduur, my toegemaak en in die skip gaan lê, terwyl die manne bitterlik gekla het en die woeste winde ons vloot terug na die eiland van Aiolos gedryf het.

"Toe ons daar kom, het ons aan wal gegaan om water in te neem, en ons het naby die skepe geëet. Net ná ete het ek 'n herout en een van my manne saamgeneem en reguit na die huis van Aiolos gegaan. Daar het ek hom aan tafel gekry saam met sy vrou en sy gesin. Ons het as smekelinge op die drumpel gaan sit. Hulle was verstom toe hulle ons sien en sê: 'Odusseus, wat bring jou hier? Watter god het jou sleg behandel? Ons het baie moeite gedoen om jou op jou pad huis toe te help, na Itaka of waar jy ook al heen wou gaan.'

"So het hulle gepraat, maar ek het bedroef geantwoord: 'My manne het my in die verderf gestort; hulle en die wrede slaap het my geruïneer. My vriende, herstel tog hierdie skade, want julle kan as julle wil.'

"Ek het so roerend gepraat as wat ek kon, maar hulle het niks gesê nie, totdat hulle pa geantwoord het: 'Jy, die laagste van alle mense, maak dat jy dadelik van hierdie eiland af wegkom! Iemand wat deur die gode gehaat word, sal ek glad nie help nie. Trap! Want jy kom hier as een vir wie die gode 'n afsku het.' En met dié woorde het hy my treurend by sy deur weggestuur.

"Van daar het ons bedroef verder gevaar, totdat die manne uitgeput was van die lang en vrugtelose roei, want daar was nie meer wind om hulle te help nie. Ses dae lank, dag en nag, het ons geswoeg, en op die sewende dag het ons die rotsagtige vesting van Lamos bereik: Telepulos, die stad van die Laistrugone. Daar groet die herder wat sy skape en bokke inbring om gemelk te word, die een wat sy kudde uitdryf om te gaan wei, en dié groet terug. In daardie land kan 'n man wat sonder slaap klaarkom, dubbel loon verdien, een keer as beeswagter en een keer as skaapwagter, want hulle werk snags omtrent net soveel as bedags.

"Toe ons by die hawe kom, het ons gesien dat dit deur steil kranse ingesluit is, met 'n smal ingang tussen twee punte. My kapteins het al hulle skepe binnegeneem en hulle styf langs mekaar vasgemaak, want daarbinne was daar nooit eens 'n asempie wind nie; dit was altyd doodstil. My eie skip het ek buite gehou en aan 'n rots heel aan die punt vasgemaak. Toe het ek op 'n hoë rots geklim om rond te kyk, maar ek kon geen teken van mense of vee sien nie, net 'n bietjie rook wat uit die grond opstyg. Toe stuur ek twee van my manne, saam met 'n helper, om uit te vind watter soort mense daar woon.

"Toe die manne aan wal kom, het hulle 'n gelyk pad gevolg waarlangs die mense hul brandhout van die berge af stad toe bring. Kort voor lank het hulle 'n jong vrou ontmoet wat uitgekom het om water te skep. Sy was die dogter van 'n Laistrugoon met die naam Antifates. Sy was op pad na die fontein Artakia, waar die mense hul water haal. Toe my manne by haar kom, het hulle gevra wie die koning van daardie land is en oor watter soort mense hy regeer. Sy het hulle na haar pa se huis gewys. Maar toe hulle daar kom, het hulle sy vrou gekry: 'n reusevrou so groot soos 'n berg, en hulle het groot geskrik toe hulle haar sien.

"Sy het dadelik haar man Antifates van die vergaderplek af geroep, en hy het sommer begin om my manne dood te maak. Hy het een van hulle gegryp en hom net daar begin opeet. Toe hardloop die ander twee so vinnig as wat hulle kon terug na die skepe. Maar Antifates het alarm gemaak, en duisende sterk Laistrugone het van alle kante af opgespring – monsters, nie mense nie. Hulle het van die kranse af yslike rotse na ons gegooi asof dit maar klippies was. Ek het die afgryslike geluid gehoor van die skepe wat teen mekaar vergruis word, en die doodskrete van my manne, terwyl die Laistrugone hulle soos visse spies en huis toe dra om hulle te eet. Terwyl hulle my manne só binne-in die hawe doodmaak, het ek my swaard getrek, die tou van my eie skip deurgesny en vir my manne gesê hulle moet roei met al hul krag as hulle nie soos die res wil vergaan nie. Toe het hulle geroei vir hul lewe, en ons was baie dankbaar toe ons in die oop see kom, buite bereik van die rotse wat hulle na ons gooi. Van die ander was daar nie een oor nie.

"Van daar het ons bedroef verder gevaar, bly dat ons die dood vrygespring het, al het ons ons makkers verloor. Ons het by die eiland Aiaia gekom, waar Kirke woon – 'n groot en listige godin, 'n volle suster van die towenaar Aiëtes, want hulle is albei kinders van die son by Perse, die dogter van Okeanos. Ons het ons skip sonder 'n woord in 'n veilige hawe ingebring, want 'n god het ons soontoe gelei. Nadat ons aan wal gegaan het, het ons twee dae en twee nagte daar gelê, uitgeput na liggaam en gees. Toe die môre van die derde dag kom, het ek my spies en my swaard geneem en van die skip af weggeloop om rond te kyk, om te sien of ek tekens van mensewerk kon vind of stemme kon hoor. Ek het tot bo-op 'n hoë uitkykpunt geklim en die rook van Kirke se huis gesien wat bo 'n digte woud uitstyg. Toe ek dit sien, het ek getwyfel of ek nie dadelik verder moes gaan om meer uit te vind nie. Maar uiteindelik het ek besluit dit is die beste om terug te gaan skip toe, die manne kos te gee en eerder van hulle te stuur as om self te gaan.

"Toe ek amper terug by die skip was, het 'n god jammer gekry vir my in my eensaamheid en 'n pragtige takbok reg in die middel van my pad gestuur. Hy was op pad van sy weiveld in die woud af na die rivier om te drink, want die hitte van die son het hom gedryf. Toe hy verbykom, het ek hom in die middel van die rug getref. Die bronspunt van die spies het dwarsdeur hom gegaan, en hy het kreunend in die stof gelê totdat die lewe uit hom gegaan het. Toe het ek my voet op hom gesit, my spies uit die wond getrek en dit neergelê. Ek het ook growwe gras en biesies bymekaargemaak en dit gedraai tot 'n vadem of so van goeie, sterk tou, en daarmee het ek die vier pote van die edele dier saamgebind. Toe het ek hom om my nek gehang en, op my spies geleun, terug na die skip geloop, want die takbok was heeltemal te groot om op my skouer te dra en met een hand vas te hou. Ek het hom voor die skip neergegooi en die manne geroep en elkeen van hulle, man vir man, moed ingepraat. 'Kyk hier, my vriende,' het ek gesê, 'ons gaan tog nie voor ons tyd sterf nie, en in elk geval sal ons nie honger ly solank ons iets aan boord het om te eet en te drink nie.' Toe het hulle hul koppe op die strand ontbloot en die takbok bewonder, want hy was regtig 'n pragtige dier. En toe hulle hul oë genoeg aan hom uitgekyk het, het hulle hul hande gewas en hom vir ete begin kook.

"So het ons die hele lang dag tot sononder daar gebly en geëet en gedrink soveel as ons wou. Maar toe die son ondergaan en dit donker word, het ons op die strand kamp opgeslaan. Toe die kind van die môre verskyn, Eos met haar rooskleurige vingers, het ek 'n vergadering gehou en gesê: 'My vriende, ons is in baie groot moeilikheid; luister dus na my. Ons het geen idee waar die son ondergaan of opkom nie, sodat ons nie eens oos van wes kan onderskei nie. Ek sien geen uitweg nie; tog moet ons probeer om een te vind. Ons is beslis op 'n eiland, want ek het vanoggend so hoog as wat ek kon, geklim en gesien hoe die see rondom tot by die horison strek. Dit lê laag, maar na die middel toe het ek rook sien opstyg uit 'n digte woud.'

"Hulle harte het in hul skoene gesak toe hulle my hoor, want hulle het onthou hoe die Laistrugoon Antifates en die wrede monster Polufemos hulle behandel het. Hulle het bitterlik gehuil van ontsteltenis, maar huil het niks gehelp nie. Toe het ek hulle in twee groepe verdeel en oor elkeen 'n leier aangestel. Een groep het ek aan Eurulochos gegee, en self het ek die bevel oor die ander geneem. Toe het ons lootjies in 'n helm gegooi, en die lot het op Eurulochos geval. Hy het toe met sy twee-en-twintig manne vertrek, en hulle het gehuil, en ons wat agtergebly het, ook.

"Toe hulle by Kirke se huis kom, het hulle gesien dat dit van gekapte klip gebou is, op 'n plek wat van ver af gesien kon word, in die middel van die woud. Wilde bergwolwe en leeus het rondom die huis rondgesluip – arme, betowerde diere wat sy met haar towerkuns mak gemaak en met haar drankies onderwerp het. Hulle het my manne nie aangeval nie, maar met hul groot sterte geswaai, teen hulle aangevlei en liefdevol hul neuse teen hulle gevryf. Soos honde om hul baas saamdrom as hulle hom van 'n maaltyd sien terugkom – want hulle weet hy sal vir hulle iets bring – so het hierdie wolwe en leeus met hul groot kloue om my manne gevlei. Maar die manne was verskriklik bang toe hulle sulke vreemde diere sien. Kort daarna het hulle by die poort van die godin se huis gekom, en terwyl hulle daar staan, kon hulle Kirke binne pragtig hoor sing terwyl sy by haar weefgetou werk. Sy het 'n weefsel gemaak so fyn, so sag en met sulke skitterende kleure soos net 'n godin kan weef. Toe sê Polites, wat ek meer as enige ander van my manne waardeer en vertrou het: 'Daar is iemand binne wat by 'n weefgetou werk en pragtig sing; die hele plek weergalm daarvan. Kom ons roep haar en kyk of sy 'n vrou of 'n godin is.'

"Hulle het haar geroep, en sy het afgekom, die deur oopgesluit en hulle genooi om in te kom. Hulle het niks kwaads vermoed nie en haar gevolg, almal behalwe Eurulochos, wat onraad vermoed en buite gebly het. Toe sy hulle in haar huis het, het sy hulle op banke en stoele laat sit en vir hulle 'n mengsel gemaak van kaas, heuning, meel en Pramniese wyn. Maar sy het slegte gif daarin gemeng om hulle hul huise te laat vergeet. En toe hulle gedrink het, het sy hulle met 'n slag van haar towerstaf in varke verander en hulle in haar varkhokke toegesluit. Hulle was net soos varke – kop, hare en al – en hulle het net soos varke geknor. Maar hulle verstand was nog dieselfde as tevore, en hulle het alles onthou.

"So was hulle daar toegesluit en het gekerm, en Kirke het vir hulle akkers en beukneute gegooi, soos varke eet. Maar Eurulochos het teruggehaas om my te vertel van die treurige lot van ons makkers. Hy was so oorweldig van skok dat hy geen woorde kon vind nie, al het hy probeer praat. Sy oë het vol trane geskiet, en hy kon net snik en sug, totdat ons uiteindelik die storie uit hom gekry het en hy ons vertel het wat met die ander gebeur het.

"'Ons het,' het hy gesê, 'soos jy ons beveel het, deur die woud gegaan, en in die middel daarvan was daar 'n mooi huis van gekapte klip, op 'n plek wat van ver af gesien kon word. Daar het ons 'n vrou gekry, of anders was sy 'n godin, wat by haar weefgetou werk en lieflik sing. Die manne het na haar geskree en haar geroep, en sy het dadelik afgekom, die deur oopgemaak en ons ingenooi. Die ander het geen onraad vermoed nie en het haar in die huis gevolg, maar ek het gebly waar ek was, want ek het gedink daar is dalk verraad. Van daardie oomblik af het ek hulle nie weer gesien nie, want nie een van hulle het ooit uitgekom nie, al het ek lank daar gesit en wag.'

"Toe neem ek my swaard van brons en hang dit oor my skouers. Ek het ook my boog geneem en vir Eurulochos gesê hy moet saam met my teruggaan en my die pad wys. Maar hy het my met albei sy hande vasgegryp en jammerlik gesmeek: 'Kaptein, moenie my dwing om saam met jou te gaan nie; laat my eerder hier bly. Ek weet jy sal nie een van hulle terugbring nie, en ook self nie lewend terugkom nie. Kom ons kyk eerder of ons nie ten minste met die paar wat oor is, kan ontsnap nie, want ons kan nog ons lewens red.'

"'Bly dan maar waar jy is,' het ek geantwoord, 'en eet en drink by die skip. Maar ek moet gaan, want dit is my plig.'

"Daarmee het ek die skip verlaat en die binneland in gegaan. Toe ek deur die betowerde bos was en naby die groot huis van die towenares Kirke kom, het ek Hermes met sy goue staf ontmoet. Hy was vermom as 'n jong man in die bloei van sy jeug en skoonheid, met die eerste dons net op sy gesig. Hy het na my toe gekom, my hand in syne geneem en gesê: 'My arme ongelukkige man, waarheen gaan jy oor hierdie bergtop, alleen en sonder dat jy die pad ken? Jou manne is in Kirke se varkhokke toegesluit, soos soveel wildevarke in hul lêplekke. Jy dink tog seker nie jy kan hulle bevry nie? Ek sê jou, jy sal nooit terugkom nie, en jy sal saam met die res van hulle daar moet bly. Maar toe maar, ek sal jou beskerm en jou uit jou moeilikheid help. Vat hierdie kruid, wat groot krag het, en hou dit by jou as jy na Kirke se huis gaan. Dit sal jou teen elke soort onheil beskerm.

"'En ek sal jou vertel van al die bose toorkuns wat Kirke op jou sal probeer. Sy sal vir jou 'n mengsel maak om te drink, en sy sal gif in die meel sit waarmee sy dit maak. Maar sy sal jou nie kan betower nie, want die krag van die kruid wat ek jou gaan gee, sal keer dat haar towerspreuke werk. Ek sal jou alles daarvan vertel. As Kirke jou met haar staf slaan, trek jou swaard en spring op haar af asof jy haar wil doodmaak. Dan sal sy bang word en wil hê jy moet by haar kom slaap. Dan moet jy haar nie botweg weier nie, want jy wil hê sy moet jou makkers vrylaat en ook goed na jou kyk. Maar jy moet haar plegtig laat sweer by al die geseënde gode dat sy geen verdere onheil teen jou sal beraam nie. Anders sal sy, sodra sy jou kaal het, jou van jou manlikheid beroof en jou vir niks meer geskik maak nie.'

"Terwyl hy praat, het hy die kruid uit die grond getrek en my gewys hoe dit lyk. Die wortel was swart en die blom so wit soos melk. Die gode noem dit Molu, en sterflike mense kan dit nie uit die grond trek nie; maar die gode kan doen net wat hulle wil.

"Toe het Hermes oor die bosryke eiland teruggegaan na die hoë Olimpus. Maar ek het verder gestap na die huis van Kirke, en my hart was swaar van sorg terwyl ek loop. Toe ek by die poort kom, het ek daar gaan staan en die godin geroep. Sodra sy my hoor, het sy afgekom, die deur oopgemaak en my gevra om in te kom. Toe het ek haar gevolg, met 'n baie onrustige gemoed. Sy het my op 'n ryk versierde stoel met silwer inlegwerk laat sit, en daar was ook 'n voetbank onder my voete. Toe het sy vir my 'n mengsel in 'n goue beker gemaak om te drink. Maar sy het gif daarin gesit, want sy wou my kwaad doen. Toe sy dit vir my gegee het en ek dit gedrink het sonder dat dit my betower, het sy my met haar staf geslaan. 'Toe nou,' het sy uitgeroep, 'maak dat jy varkhok toe kom, en gaan lê by die res van hulle!'

"Maar ek het met my getrekte swaard op haar afgestorm asof ek haar wou doodmaak. Toe val sy met 'n harde skree neer, gryp my knieë vas en smeek jammerlik: 'Wie is jy en waar kom jy vandaan? Van watter plek en watter volk kom jy? Hoe kan dit wees dat my drankies geen mag het om jou te betower nie? Nog nooit kon enige man soveel as 'n proe van die kruid wat ek jou gegee het, verdra nie. Jy moet bestand wees teen towerspreuke. Jy kan sekerlik niemand anders wees nie as die dapper held Odusseus, van wie Hermes altyd gesê het hy sou eendag met sy skip hier aankom op pad huis toe van Troje af. Nou goed dan; steek jou swaard in die skede en kom ons gaan slaap saam, sodat ons vriende kan word en mekaar kan leer vertrou.'

"En ek het geantwoord: 'Kirke, hoe kan jy verwag ek moet vriendelik met jou wees, terwyl jy netnou al my manne in varke verander het? En nou dat jy my self hier het, wil jy my kwaad doen as jy my vra om by jou te kom slaap; dan sal jy my van my manlikheid beroof en my vir niks meer geskik maak nie. Ek sal beslis nie instem om by jou te slaap nie, tensy jy eers plegtig sweer dat jy geen verdere kwaad teen my sal beraam nie.'

"Toe het sy dadelik gesweer soos ek gevra het, en toe sy haar eed klaar afgelê het, het ek by haar gaan slaap.

"Intussen het haar vier diensmeisies, wat haar huis versorg, aan die werk gespring. Hulle is die kinders van die bosse en die fonteine en van die heilige waters wat na die see afloop. Een van hulle het 'n mooi purper kleed oor 'n stoel gegooi en 'n mat daaronder gelê. 'n Ander het silwer tafels tot by die stoele gebring en goue mandjies daarop gesit. 'n Derde het soet wyn met water in 'n silwer mengbak gemeng en goue bekers op die tafels gesit, terwyl die vierde water ingebring en dit in 'n groot ketel oor 'n goeie vuur wat sy aangesteek het, laat kook het. Toe die water in die ketel kook, het sy koue water bygegooi totdat dit net was soos ek daarvan hou. Toe het sy my in 'n bad laat sit en my uit die ketel oor my kop en skouers begin was, om die moegheid en styfheid uit my ledemate te haal. Sodra sy klaar was om my te was en met olie te salf, het sy my in 'n goeie mantel en hemp geklee en my na 'n ryk versierde stoel met silwer inlegwerk gelei; daar was ook 'n voetbank onder my voete.

"'n Diensmeisie het toe vir my water in 'n pragtige goue kan gebring en dit in 'n silwer wasbak uitgegooi sodat ek my hande kon was, en sy het 'n skoon tafel langs my ingetrek. 'n Hoofbediende het vir my brood gebring en my baie dinge aangebied van wat daar in die huis was, en toe het Kirke my genooi om te eet. Maar ek wou nie. Ek het daar gesit sonder om te let op wat voor my was, nog steeds somber en agterdogtig.

"Toe Kirke sien dat ek daar sit sonder om te eet, in groot droefheid, het sy na my toe gekom en gesê: 'Odusseus, waarom sit jy so asof jy stom is, en knaag aan jou eie hart, en weier kos en drank? Is dit omdat jy nog agterdogtig is? Dit hoef jy nie te wees nie, want ek het al plegtig gesweer dat ek jou nie sal seermaak nie.'

"En ek het gesê: 'Kirke, geen man met enige gevoel vir wat reg is, kan daaraan dink om in jou huis te eet of te drink voordat jy sy vriende vrygelaat en hom hulle laat sien het nie. As jy wil hê ek moet eet en drink, moet jy my manne vrylaat en hulle na my toe bring, sodat ek hulle met my eie oë kan sien.'

"Toe ek dit gesê het, het sy met haar staf in die hand reguit oor die binnehof geloop en die deure van die varkhok oopgemaak. My manne het uitgekom soos soveel vet vleisvarke en na haar staan en kyk. Maar sy het tussen hulle rondgeloop en elkeen met 'n tweede middel gesalf. Toe val die borsels wat die slegte drankie hulle gegee het, af, en hulle het weer mense geword, jonger as voorheen, en baie langer en mooier. Hulle het my dadelik herken, elkeen my hand gegryp en van blydskap gehuil, totdat die hele huis vol was van hul uitbundige gehuil en geroep. Selfs Kirke het so jammer vir hulle gekry dat sy na my toe gekom en gesê het: 'Odusseus, edele seun van Laërtes, gaan dadelik terug na die see waar jy jou skip gelaat het, en trek dit eers op land. Steek dan al jou skip se toerusting en goed in 'n grot weg, en kom terug hierheen met jou manne.'

"Ek het ingestem en teruggegaan strand toe, en ek het die manne by die skip gekry waar hulle baie jammerlik huil en weeklaag. Toe hulle my sien, het die simpel tjankende kêrels om my begin rondspring, soos kalwers uitbreek en om hul moeders bokspring wanneer hulle sien hoe die koeie ná 'n hele dag se wei huis toe kom om gemelk te word, en die werf weergalm van hulle geloei. Hulle het gelyk so bly om my te sien asof hulle terug was op hul eie rotsagtige Itaka, waar hulle gebore en grootgemaak is. 'Kaptein,' het die liewe kêrels gesê, 'ons is so bly om jou terug te sien asof ons veilig tuis in Itaka gekom het. Maar vertel ons alles van wat met ons makkers gebeur het.'

"Ek het hulle getroos en gesê: 'Ons moet ons skip op land trek en die skip se toerusting en al ons goed in 'n grot wegsteek. Kom dan almal so vinnig as wat julle kan saam met my na Kirke se huis, waar julle julle makkers sal kry, besig om te eet en te drink te midde van groot oorvloed.'

"Toe wou die manne dadelik saamkom, maar Eurulochos het probeer om hulle terug te hou en gesê: 'Ag, ons arme drommels, wat gaan van ons word? Moenie julle ondergang tegemoet storm deur na die huis van Kirke te gaan nie! Sy sal ons almal in varke of wolwe of leeus verander, en dan sal ons haar huis moet oppas. Onthou hoe die Sikloop ons behandel het toe ons makkers in sy grot ingegaan het, en Odusseus saam met hulle. Dit was net deur sy eie dwaasheid dat daardie manne hul lewens verloor het.'

"Toe ek hom hoor, was ek in twee gedagtes of ek nie die skerp lem wat langs my sterk dy hang, moes trek en sy kop afkap nie, al was hy 'n naby familielid van my. Maar die manne het vir hom gepleit en gesê: 'Kaptein, as dit kan, laat hierdie kêrel hier bly en die skip oppas, maar neem die res van ons saam met jou na Kirke se huis.'

"Toe het ons almal die binneland in gegaan, en Eurulochos het tog nie agtergebly nie, maar ook saamgekom, want hy was bang gemaak deur die harde berisping wat ek hom gegee het.

"Intussen het Kirke gesorg dat die manne wat agtergebly het, gewas en met olyfolie gesalf word. Sy het hulle ook wolmantels en hemde gegee, en toe ons aankom, het ons hulle almal gemaklik in haar huis aan tafel gekry. Sodra die manne mekaar van aangesig tot aangesig sien en mekaar herken, het hulle van blydskap gehuil en hardop geroep totdat die hele paleis weergalm het. Toe kom Kirke na my toe en sê: 'Odusseus, edele seun van Laërtes, sê vir jou manne hulle moet ophou huil. Ek weet hoeveel julle almal op see gely het, en hoe sleg dit met julle gegaan het tussen wrede barbare op die vasteland. Maar dit is nou verby. Bly dus hier, en eet en drink totdat julle weer so sterk en fris is soos toe julle Itaka verlaat het. Want nou is julle verswak na liggaam en gees. Julle dink heeltyd aan die swaarkry wat julle op julle reise gehad het, sodat daar geen vrolikheid meer in julle oor is nie.'

"So het sy gepraat, en ons het ingestem. Ons het 'n hele jaar lank by Kirke gebly en ons tegoed gedoen aan ontelbaar baie vleis en wyn. Maar toe die jaar met sy wisselende mane verby was en die lang dae weer aangebreek het, het my manne my eenkant toe geroep en gesê: 'Kaptein, dit is tyd dat jy begin dink aan huis toe gaan, as dit dan vir jou beskore is om jou huis en jou vaderland ooit weer te sien.'

"So het hulle gepraat, en ek het ingestem. Toe het ons die hele lang dag tot sononder ons tegoed gedoen aan vleis en wyn, maar toe die son ondergaan en dit donker word, het die manne in die suilegange gaan lê om te slaap. Maar ek, nadat ek by Kirke in die bed geklim het, het haar by haar knieë gesmeek, en die godin het geluister na wat ek te sê gehad het. 'Kirke,' het ek gesê, 'hou tog asseblief die belofte wat jy my gemaak het om my op my tuisreis te help. Ek wil teruggaan, en my manne ook. Hulle pla my heeltyd met hul klagtes sodra jy jou rug draai.'

"En die godin het geantwoord: 'Odusseus, edele seun van Laërtes, niemand van julle hoef langer hier te bly as julle nie wil nie. Maar daar is 'n ander reis wat jy eers moet onderneem voordat jy huis toe kan vaar. Jy moet na die huis van Hades en die gedugte Persefone gaan om die gees van die blinde siener Teiresias van Tebe te raadpleeg, wie se verstand nog ongeskonde is. Aan hom alleen het Persefone, selfs in die dood, sy verstand gelaat; maar die ander geeste fladder doelloos rond.'

"Ek was ontsteld toe ek dit hoor. Ek het regop in die bed gaan sit en gehuil, en ek wou nie langer leef om die lig van die son te sien nie. Maar toe ek moeg was van huil en rondrol, het ek naderhand gesê: 'En wie sal my op hierdie reis lei? Want die huis van Hades is 'n hawe waar geen skip kan kom nie.'

"'Jy sal geen gids nodig hê nie,' het sy geantwoord. 'Lig jou mas, span jou wit seile, sit doodstil, en die noordewind sal jou vanself daarheen waai. Wanneer jou skip oor die waters van Okeanos gegaan het, sal jy die vrugbare strand van Persefone se land bereik, met sy bosse van hoë populiere en wilgers wat hul vrugte ontydig laat val. Trek jou skip daar op die strand van Okeanos op, en gaan reguit na die donker woning van Hades. Jy sal dit kry naby die plek waar die riviere Puriflegethon en Kokutos (wat 'n tak van die rivier Styx is) in die Acheron invloei. Jy sal 'n rots daar naby sien, net waar die twee bruisende riviere in mekaar loop.

"'Wanneer jy by hierdie plek kom, soos ek jou nou sê, grawe 'n sloot van omtrent 'n el lank, breed en diep, en gooi daarin 'n drankoffer vir al die dooies uit: eers heuning gemeng met melk, dan wyn, en in die derde plek water. Strooi wit garsmeel oor die geheel. Verder moet jy baie gebede doen tot die arme, swak geeste, en hulle belowe dat jy, wanneer jy terug in Itaka kom, 'n onvrugbare vers vir hulle sal offer, die beste wat jy het, en die brandstapel met goeie dinge sal laai. Veral moet jy belowe dat Teiresias 'n swart skaap net vir homself sal kry, die mooiste in al jou kuddes.

"'Wanneer jy die geeste so met jou gebede gesmeek het, offer vir hulle 'n ram en 'n swart ooi, met hul koppe na Erebos toe gedraai. Maar draai jouself weg van hulle, asof jy na die rivier toe wil gaan. Dan sal baie dooie mense se geeste na jou toe kom. Jy moet vir jou manne sê hulle moet die twee skape wat jy pas geslag het, afslag en hulle as brandoffer met gebede aan Hades en Persefone offer. Trek dan jou swaard en sit daar, sodat geen ander arme gees naby die gestorte bloed kan kom voordat Teiresias jou vrae beantwoord het nie. Die siener sal kort daarna na jou toe kom en jou van jou reis vertel – watter skofte jy moet aflê en hoe jy oor die see moet vaar om jou huis te bereik.'

"Toe sy klaar gepraat het, het die dag al gebreek. Sy het my toe in my hemp en mantel aangetrek. Self het sy 'n pragtige, ligte, ragfyn kleed oor haar skouers gegooi, dit met 'n goue gordel om haar middel vasgemaak, en haar kop met 'n sluier bedek. Toe het ek tussen die manne oral in die huis rondgeloop en vriendelik met elkeen, man vir man, gepraat. 'Julle kan nie langer hier lê en slaap nie,' het ek vir hulle gesê. 'Ons moet gaan, want Kirke het my alles daarvan vertel.' En toe het hulle gedoen soos ek gesê het.

"Maar selfs so het ek hulle nie sonder 'n ongeluk weggekry nie. Daar was 'n sekere jong man by ons met die naam Elpenor, nie juis bekend vir sy verstand of sy moed nie. Hy het dronk geword en bo-op die dak gaan lê, weg van die ander manne, om sy roes in die koelte af te slaap. Toe hy die lawaai hoor van die manne wat rondwoel, het hy skielik opgespring en heeltemal vergeet om met die hooftrap af te kom. Hy het reg van die dak af geval en sy nek gebreek, en sy siel het afgegaan na die huis van Hades.

"Toe ek die manne bymekaar gehad het, het ek vir hulle gesê: 'Julle dink julle gaan nou weer huis toe vertrek, maar Kirke het my verduidelik dat ons eerder na die huis van Hades en Persefone moet gaan om die gees van die siener Teiresias van Tebe te raadpleeg.'

"Die manne was gebroke van hart toe hulle my hoor. Hulle het hulself op die grond gegooi, gekreun en hul hare uitgetrek, maar met hul gehuil het hulle niks reggekry nie. Toe ons by die strand kom, huilend en klaend oor ons lot, het Kirke die ram en die ooi gebring, en ons het hulle naby die skip vasgemaak. Sy het tussen ons deurgegaan sonder dat ons dit agterkom, want wie kan die kom en gaan van 'n god sien as die god nie gesien wil word nie?

Aiolos is die heerser oor die winde; Zeus het hom die mag gegee om hulle te laat waai of stil te maak.

Kirke is 'n towergodin, 'n dogter van die songod Helios; haar broer Aiëtes is die koning van Kolchis in die verhaal van Jason en die Goue Vlies.

Hermes is die boodskapper van die gode, met 'n goue staf; hy help reisigers en lei die siele van die dooies na die onderwêreld.

Hades is die god van die onderwêreld, en Persefone is sy vrou en koningin daar. "Die huis van Hades" is die ryk van die dooies.

Teiresias was 'n blinde siener van Tebe, so beroemd dat hy selfs ná sy dood sy verstand en sy gawe van voorspelling behou het.

'n Smekeling het by iemand se drumpel of knieë gaan sit of hulle vasgegryp om hulp te vra; volgens oeroue gebruik moes so iemand met respek behandel word.