Aansig Indeks Kaart Klassiek
Tema
Teksgrootte
18px
Hoofstuk 12

Die rivier van bloed

Die Minotaurus. Die sewende kring: die geweldenaars. Die rivier Flegeton. Die geweldenaars teen hul naaste. Die Kentaure. Tiranne.
Die plek waar ons gekom het om die wal af te klim,
was steil soos 'n berg, en boonop was daar iets
wat elke oog sou wou vermy.
Soos die grondstorting wat suid van Trento
die Adige in die flank getref het,
deur 'n aardbewing of omdat die bodem weggegee het –
want van die bergtop waar dit losgekom het
tot op die vlakte is die krans so verbrokkel
dat dit iemand van bo 'n soort pad bied –
net so was die afdraande van daardie kloof;
en op die rand van die gebroke kloof
het die skande van Kreta uitgestrek gelê,
hy wat in die nagemaakte koei verwek is;
en toe hy ons sien, het hy homself gebyt
soos iemand wat van binne deur woede verteer word.
My Wyse het na hom geroep: "Dink jy miskien
dat hier die hertog van Athene is,
wat jou in die wêreld daar bo doodgemaak het?
Maak dat jy wegkom, dier, want hierdie een kom nie
met raad van jou suster nie; hy kom
om julle strawwe te aanskou."
Soos 'n bul wat losbreek op die oomblik
dat hy die doodshou gekry het,
en nie kan loop nie, maar hierheen en daarheen steier,
so het ek die Minotaurus dieselfde sien doen;
en my versigtige Gids het geroep: "Hardloop na die deurgang!
Terwyl hy woedend is, is dit goed dat jy afklim."
So het ons afgeklim oor daardie hoop
klippe, wat dikwels onder my voete beweeg het
weens die ongewone gewig.
Ek het in gedagte versonke geloop, en hy het gesê: "Jy dink
miskien aan hierdie grondstorting, wat bewaak word
deur daardie dierlike woede wat ek nou net geblus het.
Nou wil ek hê jy moet weet: die vorige keer
dat ek hier na die onderste hel afgedaal het,
het hierdie krans nog nie ineengestort nie.
Maar waarlik, as ek my nie misgis nie, het kort
voordat Hy gekom het wat die groot buit
uit die boonste kring van Dis weggevoer het,
die diep en walglike vallei aan alle kante
so gebewe dat ek gedink het die heelal
voel die liefde, waardeur die wêreld, sê sommige,
al dikwels in chaos teruggekeer het;
en op daardie oomblik het hierdie oeroue krans
hier en elders so ineengestort.
Maar kyk nou afwaarts, want die rivier van bloed
kom nader, waarin almal kook
wat ander met geweld skade aandoen."
O blinde hebsug, o dwase toorn,
wat ons in ons kort lewe so aanspoor
en ons dan in die ewige lewe so ellendig laat week!
Ek het 'n breë grag gesien, gebuig soos 'n boog,
soos een wat die hele vlakte omsluit,
net soos my Gids gesê het.
En tussen die grag en die voet van die wal
het Kentaure in 'n ry gehardloop, gewapen met pyle,
soos hulle in die wêreld gewoond was om te jag.
Toe hulle ons sien afkom, het elkeen stilgestaan,
en uit die troep het drie losgebreek
met boë en pyle wat hulle vooraf uitgesoek het;
en een het van ver af geroep: "Na watter pyniging
gaan julle wat die helling afkom?
Sê dit daarvandaan; anders span ek die boog."
My Meester het gesê: "Ons sal ons antwoord gee
aan Chiron, daar naby julle; dit was tot jou eie skade
dat jou wil altyd so haastig was."
Toe het hy my aangeraak en gesê: "Dit is Nessus,
wat vir die mooi Deianira gesterf het
en self wraak geneem het vir sy eie dood.
En hy in die middel, wat na sy bors kyk,
is die groot Chiron, wat Achilles grootgemaak het;
die ander is Folus, wat so vol woede was.
Duisende en duisende loop om die grag
en skiet met pyle op elke siel wat hom verder
uit die bloed lig as wat sy misdaad toelaat."
Ons het nader gekom aan daardie vinnige monsters;
Chiron het 'n pyl gevat en met die keep
sy baard agtertoe oor sy kake gestryk.
Nadat hy sy groot mond oopgemaak het,
het hy vir sy makkers gesê: "Merk julle
dat die een agter alles laat beweeg wat hy aanraak?
Die voete van dooies doen nie so nie."
En my goeie Gids, wat nou voor sy bors gestaan het,
waar die twee nature saamgevoeg is,
het geantwoord: "Hy leef inderdaad, en net vir hom alleen
moet ek die donker vallei wys;
nood dryf ons, nie plesier nie.
Iemand het opgehou om Halleluja te sing
en my hierdie nuwe taak toevertrou;
hy is geen dief nie, en ek is geen diefagtige gees nie.
Maar by die krag waardeur ek my treë
langs hierdie woeste pad rig,
gee ons een van jou mense om by ons te wees,
om vir ons te wys waar ons deur die drif kan gaan,
en om hierdie een op sy rug te dra,
want hy is geen gees wat deur die lug kan loop nie."
Chiron het na regs gedraai
en vir Nessus gesê: "Draai om en lei hulle,
en jaag ander troepe weg as julle hulle teëkom."
Ons het met ons getroue geleide verder gegaan
langs die oewer van die rooi kokende stroom,
waarin die gekooktes hard geweeklaag het.
Ek het mense gesien wat tot by die wenkbroue daarin staan,
en die groot Kentaur het gesê: "Dit is tiranne
wat hulle aan bloedvergieting en plundering skuldig gemaak het.
Hier treur hulle oor hul genadelose misdade; hier
is Alexander, en die wrede Dionysius,
wat jare van smart oor Sicilië gebring het.
Daardie voorkop daar met die pikswart hare
is Azzolino; en die ander, die blonde,
is Obizzo d'Este, wat waarlik
daar bo in die wêreld deur sy stiefseun vermoor is."
Toe het ek my na die Digter gedraai, en hy het gesê:
"Laat hy nou eerste vir jou wees, en ek tweede."
'n Entjie verder het die Kentaur stilgestaan
bo mense wat tot by die keel
uit daardie kokende stroom gesteek het, so het dit gelyk.
Hy het ons 'n skim gewys wat alleen eenkant staan,
en gesê: "Hy het in God se skoot die hart deurgesteek
wat nog steeds aan die Teems vereer word."
Toe het ek mense gesien wat uit die rivier
hul koppe en ook hul hele bors opgelig het;
en baie van hulle het ek herken.
So het daardie bloed al vlakker en vlakker geword,
totdat dit net die voete bedek het;
en daar het ons deur die grag oorgesteek.
"Net soos jy aan hierdie kant sien
dat die kokende stroom al hoe vlakker word,"
het die Kentaur gesê, "wil ek hê jy moet glo
dat aan die ander kant sy bedding
al dieper en dieper sak, totdat dit weer saamkom
waar die tirannie moet kerm.
Aan hierdie kant steek die goddelike geregtigheid
daardie Attila, wat 'n gesel op aarde was,
en Pirrus, en Sextus; en vir ewig melk sy
die trane wat sy met die kookhitte uitpers
uit Rinier da Corneto en Rinier Pazzo,
wat op die hoofweë soveel oorlog gevoer het."
Toe het hy omgedraai en weer deur die drif gegaan.
Die Minotaurus, "die skande van Kreta", was 'n monster, half mens en half bul, gebore uit koningin Pasifae, wat in 'n houtkoei gekruip het om by 'n bul te lê. Theseus, die hertog van Athene, het hom met die hulp van Ariadne, die Minotaurus se halfsuster, in die labirint doodgemaak.
Die "groot buit" is die siele wat Christus volgens die Christelike leer ná Sy dood uit Limbo gehaal het. In Dante se verhaal het die aardbewing by Sy kruisiging hierdie rotse laat instort. Die Griekse filosoof Empedokles het geleer dat die wêreld deur die stryd tussen liefde en haat afwisselend gevorm en in chaos teruggebring word.
Die Kentaure was wesens uit die Griekse mitologie, half mens en half perd. Chiron was die wyse leermeester van Achilles. Nessus het Deianira, die vrou van Herakles, probeer ontvoer en is deur Herakles se pyl doodgemaak, maar sy vergiftigde bloed het later Herakles se dood veroorsaak.
Flegeton is die rivier van kokende bloed in die sewende kring. Die geweldenaars staan daarin volgens die erns van hul misdaad: die tiranne tot by die wenkbroue, die moordenaars tot by die keel.
Die tiranne is onder meer Alexander (volgens die kommentators Alexander die Grote of Alexander van Ferae), Dionysius van Sirakuse, Azzolino (Ezzelino III da Romano) en Obizzo d'Este. Die skim eenkant is Guy de Montfort, wat in 1271 sy neef Hendrik van Almain, 'n neef van die Engelse koning Hendrik III, tydens die mis in 'n kerk in Viterbo vermoor het; Hendrik se hart is volgens die oorlewering in Londen bewaar.
Attila was die koning van die Hunne; Pirrus is waarskynlik die seun van Achilles, en Sextus die seun van Pompeius, wat seerower geword het. Rinier da Corneto en Rinier Pazzo was berugte struikrowers in Dante se tyd.
📵 Jy is tans sonder internet.

📥 Laai boek af

Stoor alle hoofstukke op jou toestel sodat jy sonder internet kan lees.

Besig om te laai…