Odusseus verlaat Scheria en keer terug na Itaka.

So het hy gepraat, en in die hele oordekte suilegang was almal stil, betower deur sy verhaal. Toe het Alkinoös begin praat.

"Odusseus," het hy gesê, "noudat jy by my huis aangekom het, twyfel ek nie dat jy sonder verdere ongeluk tuis sal kom nie, hoeveel jy ook al in die verlede gely het. Maar vir julle ander, wat aand na aand hier kom om my beste wyn te drink en na my sanger te luister, sê ek dit: Ons gas het die klere, die bewerkte goud en die ander kosbaarhede wat julle vir hom gebring het, klaar ingepak. Laat ons hom nou elkeen nog 'n groot driepoot en 'n ketel gee. Ons sal dit weer terugkry deur 'n belasting op die volk te hef, want 'n mens kan nie verwag dat enkelinge so 'n ryk geskenk alleen moet dra nie."

Almal was dit eens, en toe het elkeen na sy eie huis gegaan om te slaap. Toe die kind van die môre verskyn, Eos met haar rooskleurige vingers, het hulle haastig na die skip afgegaan met hulle ketels. Alkinoös het self aan boord gegaan en gesien dat alles so stewig onder die roeibanke weggepak is dat niks kon losraak en die roeiers seermaak nie. Toe is hulle na Alkinoös se huis om te eet, en hy het vir hulle 'n bul geoffer ter ere van Zeus, die heer van almal.

Hulle het die vleis gebraai en heerlik geëet, en daarna het die begenadigde sanger Demodokos, wat by almal gewild was, vir hulle gesing. Maar Odusseus het telkens sy oë na die son gedraai, asof hy wou hê dat dit vinniger moes sak, want hy het verlang om op pad te wees. Soos 'n man wat die hele dag met 'n span osse 'n braakland geploeg het, aanhou dink aan sy aandete en bly is wanneer die nag kom sodat hy kan gaan eet, want sy bene kan hom skaars meer dra – so bly was Odusseus toe die son sak. Dadelik het hy die Faiake toegespreek, en veral koning Alkinoös:

"Heer, en julle almal, vaarwel. Bring julle drankoffers en stuur my vrolik op my pad, want julle het my hart se wens vervul: julle het my 'n begeleiding en geskenke gegee. Mag die hemel gee dat ek dit goed gebruik. Mag ek my voortreflike vrou in vrede tussen vriende aantref, en mag julle wat ek agterlaat, julle vrouens en kinders gelukkig maak. Mag die hemel julle elke goeie gawe skenk, en mag geen onheil onder julle volk kom nie."

So het hy gepraat. Al sy hoorders was dit met hom eens en het besluit dat hy sy begeleiding moes kry, want hy het verstandig gepraat. Alkinoös het toe vir sy dienaar gesê: "Pontonoös, meng wyn en skink vir almal, sodat ons tot vader Zeus kan bid en ons gas op sy pad kan stuur."

Pontonoös het die wyn gemeng en dit vir elkeen om die beurt gegee. Die ander het elkeen van sy eie stoel af 'n drankoffer gebring vir die salige gode wat in die hemel woon, maar Odusseus het opgestaan en die dubbele beker in koningin Arete se hande gesit.

"Vaarwel, koningin," het hy gesê, "van nou af en vir altyd, totdat ouderdom en dood, wat almal se lot is, hulle hande op u lê. Nou neem ek afskeid. Wees gelukkig in hierdie huis met u kinders, u volk en koning Alkinoös."

Terwyl hy praat, het hy oor die drumpel gestap, en Alkinoös het 'n man saamgestuur om hom na sy skip en die strand te bring. Arete het ook 'n paar diensmeisies saamgestuur: een met 'n skoon hemp en mantel, een om sy sterk kis te dra, en 'n derde met graan en wyn. Toe hulle by die water kom, het die bemanning dié goed met al die kos en drank aan boord gesit. Maar vir Odusseus het hulle 'n kombers en 'n linnelaken op die dek gesprei, sodat hy agter in die skip rustig kon slaap. Toe het ook hy aan boord gegaan en sonder 'n woord gaan lê. Die bemanning het elkeen sy plek ingeneem en die tou losgemaak van die deurboorde klip waaraan dit vas was. En toe hulle begin roei, see toe, het Odusseus in 'n diep, soet slaap geval, amper soos die dood.

Die skip het vorentoe gespring, soos 'n strydwa met vier perde wat oor die renbaan vlieg wanneer die perde die sweep voel. Haar boeg het op en af gedans soos die nek van 'n hings, en 'n groot golf donkerblou water het agter haar geskuim. Sy het koers gehou, en selfs 'n valk, die vinnigste van alle voëls, sou nie met haar kon byhou nie. So het sy deur die water gesny, met 'n man aan boord wat so slim soos die gode was, maar wat nou rustig geslaap het en alles vergeet het wat hy gely het, op die slagveld sowel as op die golwe van die moeë see.

Toe die helder ster wat die koms van die dagbreek aankondig, begin skyn, het die skip naby die land gekom. Op Itaka is daar 'n hawe van Forkus, die ou seegod. Dit lê tussen twee punte wat die see breek en die hawe toesluit. Dié punte beskut dit teen die storms van wind en see wat buite woed, sodat 'n skip wat eers binne is, daar kan lê sonder dat dit selfs vasgemaak hoef te word. Aan die bopunt van die hawe staan 'n groot olyfboom, en nie ver daarvandaan nie is daar 'n mooi gewelfde grot, heilig aan die nimfe wat Najades genoem word. Daarin is mengbakke en wynkruike van klip, en die bye maak daar hulle neste. Daar is ook groot weefstoele van klip waarop die nimfe hulle klere van seepers weef – 'n wonderlike gesig – en daar is altyd water binne. Die grot het twee ingange. Een kyk noord, en daardeur kan sterflinge in die grot afgaan. Die ander kom uit die suide en is geheimsinniger: geen sterfling kan daardeur ingaan nie, dit is die pad van die gode.

In hierdie hawe het hulle toe hulle skip ingebring, want hulle het die plek geken. Sy het met soveel vaart gekom dat sy die helfte van haar eie lengte ver op die strand opgeskiet het. Toe hulle aan wal gegaan het, was die eerste ding wat hulle gedoen het om Odusseus met sy kombers en linnelaken uit die skip te tel en hom, nog vas aan die slaap, op die sand neer te lê. Toe het hulle die geskenke uitgehaal wat Athene die Faiake oorgehaal het om vir hom te gee toe hy op sy tuisreis vertrek het. Hulle het dit alles bymekaar by die wortel van die olyfboom gesit, weg van die pad af, uit vrees dat iemand wat verbykom dit sou steel voordat Odusseus wakker word. En toe het hulle so vinnig hulle kon huis toe gevaar.

Maar Poseidon het nie die dreigemente vergeet wat hy reeds teen Odusseus uitgespreek het nie, en hy het met Zeus raad gehou. "Vader Zeus," het hy gesê, "ek sal onder julle gode geen aansien meer hê nie as sterflinge soos die Faiake, wat my eie vlees en bloed is, so min respek vir my het. Ek het gesê ek sal Odusseus laat huis toe gaan wanneer hy genoeg gely het. Ek het nie gesê dat hy nooit sou tuiskom nie, want ek het geweet dat jy reeds jou kop daaroor geknik en belowe het dat hy wel sou. Maar nou het hulle hom vas aan die slaap in 'n skip gebring en hom op Itaka aan wal gesit, en hom boonop met pragtiger geskenke van brons, goud en klere gelaai as wat hy ooit uit Troje sou teruggebring het as hy sy deel van die buit gekry het en sonder ongeluk tuis gekom het."

En Zeus het geantwoord: "Wat praat jy nou, o Aardskudder? Die gode het hoegenaamd nie 'n gebrek aan respek vir jou nie. Dit sou verskriklik wees as hulle iemand so oud en geëerd soos jy beledig. Maar wat sterflinge betref: as een van hulle hom aan hoogmoed skuldig maak en jou oneerbiedig behandel, is dit altyd aan jou om met hom te handel soos jy goed dink. Doen dus net wat jy wil."

"Ek sou dit dadelik gedoen het," het Poseidon geantwoord, "as ek nie so bang was om iets te doen wat jou kan mishaag nie. Nou wil ek die Faiakiese skip vernietig wanneer dit van die begeleiding af terugkom. Dit sal hulle keer om in die toekoms mense te begelei. En ek wil ook hulle stad onder 'n reuseberg begrawe."

"My goeie vriend," het Zeus geantwoord, "ek sou jou aanraai om, net op die oomblik wanneer die mense van die stad die skip sien aankom, dit in 'n rots naby die land te verander wat soos 'n skip lyk. Dit sal almal verstom, en dan kan jy hulle stad onder die berg begrawe."

Toe Poseidon wat die aarde omvat, dit hoor, is hy na Scheria waar die Faiake woon, en het daar gebly totdat die skip, wat vinnig gevaar het, naby gekom het. Toe het hy na die skip toe gegaan, dit in klip verander en dit met die plat van sy hand ondertoe gedruk sodat dit in die bodem vasgewortel het. Daarna het hy weggegaan.

Die Faiake het toe onder mekaar begin praat, en die een het hom na sy buurman gedraai en gesê: "Goeie genade, wie het nou die skip in die see vasgewortel, net toe sy die hawe binnevaar? Ons kon haar 'n oomblik gelede nog heeltemal sien."

So het hulle gepraat, maar hulle het niks daarvan geweet nie. En Alkinoös het gesê: "Nou onthou ek my vader se ou voorspelling. Hy het gesê dat Poseidon kwaad sou wees omdat ons almal so veilig oor die see neem, en dat hy eendag 'n Faiakiese skip sou vernietig wanneer dit van 'n begeleiding af terugkom, en ons stad onder 'n hoë berg sou begrawe. Dit is wat my ou vader altyd gesê het, en nou word dit alles waar. Laat ons nou almal doen wat ek sê. Eerstens moet ons ophou om mense te begelei wanneer hulle hier kom. En tweedens, laat ons twaalf uitgesoekte bulle aan Poseidon offer, sodat hy ons genadig is en ons stad nie onder die hoë berg begrawe nie." Toe die volk dit hoor, het hulle bang geword en die bulle reggemaak.

So het die leiers en heersers van die Faiake rondom sy altaar gestaan en tot koning Poseidon gebid. En op dieselfde tyd het Odusseus wakker geword, weer op sy eie grond. Hy was so lank weg dat hy dit nie herken het nie. Boonop het Athene, Zeus se dogter, 'n mis oor die dag getrek, sodat niemand sou weet dat hy gekom het nie, en sodat sy hom alles kon vertel sonder dat sy vrou of sy medeburgers en vriende hom herken voordat hy hom op die goddelose vryers gewreek het. Daarom het alles vir hom heeltemal anders gelyk: die lang reguit paadjies, die hawens, die kranse en die mooi bome het almal verander gelyk toe hy opspring en na sy vaderland kyk. Toe het hy met die plat van sy hande op sy dye geslaan en wanhopig uitgeroep.

"Ag," het hy uitgeroep, "tussen watter soort mense het ek nou beland? Is hulle wild en onbeskaafd, of gasvry en menslik? Waar moet ek al hierdie skatte sit, en watter kant toe moet ek gaan? Ek wens ek het daar by die Faiake gebly. Of ek kon na 'n ander groot hoofman gegaan het wat goed vir my sou wees en my 'n begeleiding sou gee. Soos dit nou is, weet ek nie waar om my skat te sit nie, en ek kan dit nie hier los nie, uit vrees dat iemand anders dit in die hande kry. Regtig, die leiers en heersers van die Faiake het nie eerlik met my gehandel nie. Hulle het my in die verkeerde land agtergelaat. Hulle het gesê hulle sal my na Itaka terugneem, en hulle het dit nie gedoen nie. Mag Zeus, die beskermer van smekelinge, hulle straf, want hy hou oor almal wag en straf dié wat verkeerd doen. Maar ek dink ek moet my goed tel en kyk of die bemanning met iets daarvan weggeloop het."

Hy het sy pragtige koperware en ketels, sy goud en al sy klere getel, maar niks het makeer nie. Tog het hy aanhou treur omdat hy nie in sy eie land was nie, en hy het op en af langs die strand van die ruisende see geloop en oor sy harde lot gekla. Toe het Athene na hom toe gekom, vermom as 'n jong herder, fyn en vorstelik van voorkoms, met 'n goeie mantel dubbel gevou om haar skouers. Sy het sandale aan haar mooi voete gehad en 'n spies in haar hand. Odusseus was bly toe hy haar sien, en het reguit na haar toe gestap.

"My vriend," het hy gesê, "jy is die eerste mens wat ek in hierdie land teëkom. Daarom groet ek jou, en ek vra dat jy my goedgesind sal wees. Beskerm hierdie goed van my, en my ook, want ek omvat jou knieë en bid tot jou asof jy 'n god is. Sê my dan, en sê my eerlik: watter land is dit dié? Wie woon hier? Is ek op 'n eiland, of is dit die kus van 'n vasteland?"

Athene het geantwoord: "Vreemdeling, jy moet baie eenvoudig wees, of van baie ver af kom, as jy nie weet watter land dit is nie. Dit is 'n baie beroemde plek, en almal ken dit, oos en wes. Dit is ruig en nie goeie land om met 'n wa te ry nie, maar vir sy grootte is dit glad nie 'n slegte eiland nie. Dit lewer hope graan en ook wyn, want dit word deur reën en dou natgemaak. Dit teel ook beeste en bokke. Allerhande hout groei hier, en daar is drinkplekke waar die water nooit opdroog nie. Ja, my vriend, die naam Itaka is bekend tot selfs in Troje, en ek hoor dit is ver van hierdie Agaiese land af."

Odusseus was bly om, soos Athene hom vertel het, homself in sy eie land te vind. Hy het begin antwoord, maar hy het nie die waarheid gepraat nie. Met die aangebore listigheid van sy hart het hy 'n leuenverhaal opgemaak.

"Ek het van Itaka gehoor," het hy gesê, "toe ek in Kreta was, oorkant die see, en nou lyk dit of ek met al hierdie skatte hier aangekom het. Ek het nog net soveel vir my kinders agtergelaat, maar ek is op die vlug omdat ek Orsilochos, die seun van Idomeneus, die vinnigste hardloper in Kreta, doodgemaak het. Ek het hom doodgemaak omdat hy my wou beroof van die buit wat ek met soveel moeite en gevaar uit Troje gebring het, op die slagveld sowel as op die golwe van die moeë see. Hy het gesê ek het sy vader nie as 'n trou volgeling in Troje gedien nie, maar myself as 'n onafhanklike heerser opgewerp. Daarom het ek met een van my volgelinge langs die pad vir hom gaan lê en wag, en hom met my spies deurboor toe hy van die platteland af stad toe kom. Dit was 'n baie donker nag en niemand het ons gesien nie. Niemand het dus geweet dat ek hom doodgemaak het nie.

"Maar sodra ek dit gedoen het, het ek na 'n skip gegaan en die eienaars, wat Fenisiërs was, gesmeek om my aan boord te neem en my in Pilos of in Elis, waar die Epeërs heers, af te sit. Ek het hulle soveel buit gegee as wat hulle tevrede gestel het. Hulle het geen kwaad bedoel nie, maar die wind het hulle uit koers gedryf, en ons het aangevaar totdat ons in die nag hier aangekom het. Ons kon met die grootste moeite die hawe inkom, en niemand van ons het 'n woord oor aandete gesê nie, al was ons baie honger. Ons het almal net aan wal gegaan en gaan lê soos ons was. Ek was baie moeg en het dadelik aan die slaap geraak. Toe het hulle my goed uit die skip gehaal en dit langs my neergesit waar ek op die sand gelê het. Toe het hulle na Sidon weggevaar, en ek is hier agtergelaat, baie bekommerd."

Dit was sy storie, maar Athene het geglimlag en hom met haar hand gestreel. Toe het sy die gedaante van 'n vrou aangeneem, mooi, statig en wys. "Dit sal regtig 'n skelm leuenaar moet wees," het sy gesê, "wat jou in allerhande listigheid kan oortref, al het jy selfs 'n god teen jou gehad. Waaghals wat jy is, vol lis, onvermoeid in bedrog: kan jy nie jou toertjies en jou aangebore leuens los nie, selfs nou dat jy weer in jou eie land is? Maar ons sal nie meer hieroor praat nie, want ons kan albei bedrieg as dit nodig is. Jy is die bekwaamste raadgewer en spreker onder alle mense, terwyl ek in slimheid en fynheid onder die gode geen gelyke het nie. Het jy nie vir Athene, Zeus se dogter, herken nie – vir my, wat altyd by jou was, wat in al jou moeilikheid oor jou gewaak het en wat gesorg het dat die Faiake so baie van jou hou? En nou het ek weer hierheen gekom om dinge met jou te bespreek, en om jou te help om die skat weg te steek wat ek die Faiake laat gee het. Ek wil jou vertel van die moeilikheid wat in jou eie huis vir jou wag. Jy sal dit moet trotseer, maar vertel vir niemand, man of vrou, dat jy tuis gekom het nie. Verdra alles, en verduur elke man se onbeskoftheid sonder 'n woord."

En Odusseus het geantwoord: "Godin, 'n man mag baie weet, maar jy verander so gedurig jou voorkoms dat dit vir hom moeilik is om te weet of dit jy is of nie wanneer hy jou teëkom. Maar dit weet ek baie goed: jy was baie goed vir my so lank as wat ons Agaiërs voor Troje geveg het. Maar van die dag af dat ons aan boord gegaan het nadat ons Priamos se stad geplunder het, en die hemel ons uitmekaar gestrooi het – van daardie dag af, Athene, het ek jou nie meer gesien nie. Ek kan nie onthou dat jy ooit na my skip gekom het om my in 'n moeilikheid te help nie. Ek moes siek en bedroef verder swerf totdat die gode my uit die onheil verlos het en ek by die stad van die Faiake aangekom het, waar jy my moed ingepraat en my na die stad gebring het. En nou smeek ek jou in jou vader se naam: sê my die waarheid, want ek glo nie dat ek regtig terug op Itaka is nie. Ek is in 'n ander land, en jy spot met my en bedrieg my in alles wat jy gesê het. Sê my dan eerlik: is ek regtig terug in my eie land?"

"Jy kry altyd sulke gedagtes in jou kop," het Athene geantwoord, "en dit is waarom ek jou nie in jou ellende in die steek kan laat nie: jy is so oortuigend, skerpsinnig en slu. Enigiemand anders wat van so 'n lang reis terugkom, sou dadelik huis toe gegaan het om sy vrou en kinders te sien. Maar dit lyk nie of jy omgee om na hulle te vra of nuus van hulle te hoor nie, totdat jy jou vrou op die proef gestel het – sy wat tuis bly en tevergeefs oor jou treur, en dag en nag geen rus het nie weens die trane wat sy oor jou stort. En wat dit betref dat ek nie naby jou gekom het nie: ek was nooit bekommerd oor jou nie, want ek was seker dat jy veilig sou terugkom, al sou jy al jou manne verloor. En ek wou nie met my oom Poseidon rusie maak nie, wat jou nooit vergewe het dat jy sy seun blind gemaak het nie.

"Maar nou sal ek jou wys hoe die land lê, en dan sal jy my miskien glo. Dit is die hawe van Forkus, die ou seegod, en hier is die olyfboom wat aan die bopunt daarvan groei. Daar naby is die grot wat heilig is aan die Najades. Hier is ook die gewelfde grot waar jy al menige welgevallige hekatombe vir die nimfe geoffer het, en dit is die beboste berg Neriton."

Terwyl sy praat, het die godin die mis weggevee, en die land het verskyn. Toe was Odusseus bly om homself weer in sy eie land te vind, en hy het die ryk grond gesoen. Hy het sy hande opgehef en tot die nimfe gebid: "Najade-nimfe, dogters van Zeus, ek was seker dat ek julle nooit weer sou sien nie. Nou groet ek julle met alle liefde, en ek sal vir julle offers bring soos in die ou dae, as Zeus se gedugte dogter my die lewe skenk en my seun tot 'n man laat opgroei."

"Skep moed, en moenie jou daaroor kwel nie," het Athene geantwoord. "Laat ons liewer dadelik jou goed in die grot gaan bêre, waar dit heeltemal veilig sal wees. Kom ons kyk hoe ons dit alles die beste kan doen."

Daarmee het sy in die grot afgegaan om die veiligste wegsteekplekke te soek, terwyl Odusseus al die skatte van goud, brons en goeie klere wat die Faiake hom gegee het, nader gebring het. Hulle het alles versigtig weggepak, en Athene het 'n klip voor die ingang van die grot gesit. Toe het die twee by die wortel van die groot olyfboom gaan sit en beraadslaag oor hoe hulle die goddelose vryers kon uitroei.

"Odusseus," het Athene gesê, "edele seun van Laërtes, dink hoe jy jou hande kan lê op hierdie skandelike mense wat nou al drie jaar lank in jou huis baasspeel, jou vrou die hof maak en vir haar bruidsgeskenke gee. Sy doen niks anders nie as om oor jou afwesigheid te treur. Sy gee hulle almal hoop en stuur vir elkeen bemoedigende boodskappe, maar sy bedoel presies die teenoorgestelde van alles wat sy sê."

En Odusseus het geantwoord: "Regtig, godin, dit lyk of ek in my eie huis by dieselfde slegte einde as Agamemnon sou uitgekom het as jy my nie so betyds ingelig het nie. Raai my aan hoe ek my die beste kan wreek. Staan langs my en gee my moed in my hart, soos op die dag toe ons Troje se mooi kroon van haar voorkop afgeruk het. Help my nou soos jy toe gedoen het, en ek sal teen driehonderd man veg as jy, godin, by my is."

"Vertrou my daarvoor," het sy gesê. "Ek sal jou nie uit die oog verloor wanneer ons eers begin nie, en ek dink party van dié wat jou besittings opvreet, sal dan die vloer met hulle bloed en harsings bespat. Ek sal begin deur jou te vermom sodat geen mens jou sal herken nie. Ek sal jou liggaam met plooie bedek. Jy sal al jou blonde hare verloor. Ek sal jou in 'n kledingstuk steek wat almal wat dit sien, met afsku vervul. Ek sal jou mooi oë dof maak, en jou 'n onooglike gesig maak in die oë van die vryers, van jou vrou en van die seun wat jy agtergelaat het.

"Gaan dan dadelik na die varkwagter wat jou varke oppas. Hy was altyd goedgesind teenoor jou, en hy is toegewy aan Penelope en jou seun. Jy sal hom vind waar hy sy varke laat wei naby die rots wat Raafrots genoem word, by die fontein Arethusa, waar hulle op hulle manier vet word van beukneute en fonteinwater. Bly by hom en vind uit hoe dinge gaan, terwyl ek na Sparta gaan en jou seun sien. Hy is by Menelaos in Lakedaimon, waarheen hy gegaan het om uit te vind of jy nog leef."

"Maar waarom," het Odusseus gesê, "het jy hom nie vertel nie, want jy het alles geweet? Wou jy hê dat hy ook vol ontberings oor die see moes rondvaar terwyl ander sy boedel opvreet?"

Athene het geantwoord: "Moenie oor hom bekommerd wees nie. Ek het hom gestuur sodat mense goed van hom sou praat omdat hy gegaan het. Hy is in geen moeilikheid nie, maar bly baie gemaklik by Menelaos, omring deur oorvloed van alles. Die vryers het see toe gevaar en lê vir hom en wag, want hulle wil hom doodmaak voordat hy tuis kan kom. Ek dink nie hulle sal slaag nie. Ek dink eerder dat party van dié wat nou jou boedel opvreet, self eerste 'n graf sal kry."

Terwyl sy praat, het Athene hom met haar staf aangeraak en hom met plooie bedek. Sy het al sy blonde hare weggeneem en die vel oor sy hele liggaam laat verlep. Sy het sy oë, wat van nature baie mooi was, dof gemaak. Sy het sy klere verander en 'n ou vod van 'n mantel om hom gegooi, en 'n hemp wat geskeur, vuil en swart van die rook was. Sy het hom ook 'n onbewerkte hertevel as oorkleed gegee, en hom 'n kierie en 'n bedelsak vol gate gegee, met 'n gedraaide riem om dit oor sy skouer te hang.

Toe die twee so hulle planne gemaak het, het hulle uitmekaar gegaan, en die godin is reguit na Lakedaimon om Telemachos te gaan haal.

Najades is nimfe van fonteine, riviere en bronne; die Grieke het hulle as dogters van Zeus vereer en vir hulle offers gebring.

'n Hekatombe is 'n groot offer aan die gode, oorspronklik van honderd beeste, later enige groot offer van diere.

Poseidon se seun is die Sikloop Polufemos, wie se enigste oog Odusseus uitgesteek het (sien Boek 9). Daarom vervolg Poseidon hom.

'n Smekeling het iemand se knieë omvat om om beskerming te vra; die gode, veral Zeus, het smekelinge beskerm.