Athene roep Telemachos terug uit Lakedaimon – by Pilos ontmoet hy Theoklumenos en neem hom saam na Itaka – toe hy aan wal gaan, gaan hy na die hut van Eumaios.

Intussen het Athene na die mooi stad Lakedaimon gegaan om vir Odusseus se seun te sê dat hy dadelik moet terugkeer. Sy het hom en Peisistratos in die voorhof van Menelaos se huis gevind waar hulle geslaap het. Peisistratos was vas aan die slaap, maar Telemachos kon die hele nag nie rus kry nie, want hy het aanhoudend aan sy ongelukkige vader gedink. Athene het toe naby hom kom staan en gesê:

"Telemachos, jy moenie langer so ver van die huis af bly nie, en jou besittings ook nie agterlaat met sulke gevaarlike mense in jou huis nie. Hulle sal alles wat jy het tussen hulle opeet, en dan sou jou reis verniet gewees het. Vra Menelaos om jou dadelik huis toe te stuur as jy jou goeie moeder nog daar wil kry wanneer jy terugkom. Haar vader en broers dring reeds by haar aan om met Eurumachos te trou, want hy het haar meer gegee as enigeen van die ander, en hy maak sy trougeskenke al hoe groter. Ek hoop nie dat iets waardevols teen jou wil uit die huis weggevat sal word nie, maar jy weet hoe vroue is: hulle wil altyd die beste doen vir die man wat met hulle trou, en dink nooit weer aan die kinders van hul eerste man nie, of aan hom self nie wanneer hy eers dood en weg is. Gaan dus huis toe en gee alles in die sorg van die betroubaarste diensmeisie wat jy het, totdat die gode jou 'n eie vrou gee. Laat ek jou ook van iets anders vertel waarna jy liewer moet omsien. Die vernaamstes onder die vryers lê in die seestraat tussen Itaka en Samos vir jou en wag. Hulle wil jou doodmaak voordat jy by die huis kom. Ek dink nie juis dat hulle sal slaag nie; dis eerder so dat party van dié wat nou jou goed opeet, self 'n graf sal kry. Seil dag en nag, en hou jou skip ver weg van die eilande af. Die god wat oor jou waak en jou beskerm, sal vir jou 'n gunstige wind stuur. Sodra jy in Itaka aankom, stuur jou skip en manne aan na die stad toe, maar gaan self reguit na die varkwagter wat na jou varke kyk. Hy is goedgesind teenoor jou. Bly dus die nag by hom, en stuur hom dan na Penelope om vir haar te sê dat jy veilig van Pilos af teruggekom het."

Daarop het sy na Olimpus teruggegaan. Maar Telemachos het Peisistratos met sy hak gepor om hom wakker te maak en gesê: "Word wakker, Peisistratos, en span die perde voor die strydwa in, want ons moet huis toe vertrek."

Maar Peisistratos het gesê: "Al is ons hoe haastig, ons kan nie in die donker ry nie. Dit sal nou-nou oggend wees. Wag totdat Menelaos sy geskenke gebring en vir ons in die strydwa gesit het, en laat hom op die gewone manier van ons afskeid neem. Solank 'n gas lewe, moet hy nooit 'n gasheer vergeet wat goed vir hom was nie."

Terwyl hy praat, het die dag begin breek, en Menelaos, wat reeds opgestaan en Helena in die bed gelaat het, het na hulle toe gekom. Toe Telemachos hom sien, het hy so vinnig as wat hy kon sy hemp aangetrek, 'n groot mantel oor sy skouers gegooi en uitgegaan om hom te ontmoet. "Menelaos," het hy gesê, "laat my nou teruggaan na my eie land, want ek wil huis toe gaan."

Menelaos het geantwoord: "Telemachos, as jy daarop aandring om te gaan, sal ek jou nie terughou nie. Ek hou nie daarvan om 'n gasheer te sien wat óf te lief is vir sy gas óf te onbeskof met hom nie. Maat hou is die beste in alles. Om 'n man nie te laat gaan wanneer hy wil nie, is net so sleg as om hom weg te stuur wanneer hy wil bly. 'n Mens moet 'n gas goed behandel solank hy in die huis is, en hom op sy pad help wanneer hy wil vertrek. Wag dan totdat ek jou pragtige geskenke in jou strydwa kan laai en jy hulle self gesien het. Ek sal die vroue sê om vir julle 'n goeie maaltyd voor te berei van wat daar in die huis is. Dit is meer gepas, en ook goedkoper vir julle, om te eet voordat julle op so 'n lang reis vertrek. En as jy lus het om deur Hellas of die Peloponnesos te reis, sal ek my perde inspan en jou self deur al ons vernaamste stede neem. Niemand sal ons met leë hande wegstuur nie. Elkeen sal ons iets gee: 'n bronsdrievoet, 'n paar muile of 'n goue beker."

"Menelaos," het Telemachos geantwoord, "ek wil dadelik huis toe gaan, want toe ek weggekom het, het ek my besittings onbeskermd gelaat. Ek is bang dat ek, terwyl ek my vader soek, self te gronde sal gaan, of sal vind dat iets waardevols gesteel is terwyl ek weg was."

Toe Menelaos dit hoor, het hy dadelik vir sy vrou en diensmeisies gesê om 'n goeie maaltyd voor te berei van wat daar in die huis was. Net toe het Eteoneus by hom aangesluit, want hy het naby gewoon en het pas opgestaan. Menelaos het hom gesê om die vuur aan te steek en vleis te braai, en hy het dit dadelik gedoen. Toe het Menelaos afgegaan na sy geurige stoorkamer. Hy was nie alleen nie: Helena het ook saamgegaan, en Megapenthes. Toe hy by die plek kom waar die skatte van sy huis gebêre was, het hy 'n dubbele beker uitgekies en sy seun Megapenthes gesê om ook 'n silwer mengbak te bring. Intussen het Helena na die kis gegaan waarin sy die pragtige rokke gehou het wat sy met haar eie hande gemaak het. Sy het die een uitgehaal wat die grootste en die mooiste geborduur was. Dit het geskitter soos 'n ster en het heel onder in die kis gelê. Toe het hulle almal weer deur die huis teruggekom tot by Telemachos, en Menelaos het gesê: "Telemachos, mag Zeus, die magtige man van Hera, jou veilig huis toe bring soos jy begeer. Ek sal jou nou die mooiste en kosbaarste stuk silwerwerk in my hele huis gee. Dit is 'n mengbak van suiwer silwer, behalwe die rand, wat met goud ingelê is, en dit is die werk van Hefaistos. Faidimos, die koning van die Sidoniërs, het dit vir my gegee toe ek hom op my terugreis huis toe besoek het. Ek wil dit graag vir jou gee."

Met dié woorde het hy die dubbele beker in Telemachos se hande gesit, terwyl Megapenthes die pragtige mengbak gebring en voor hom neergesit het. Daar naby het die lieflike Helena gestaan met die kleed reg in haar hand.

"Ek het ook iets vir jou, my seun," het sy gesê, "'n aandenking uit die hand van Helena. Dit is vir jou bruid om op haar troudag te dra. Laat jou liewe moeder dit tot dan vir jou bewaar. So mag jy vol vreugde teruggaan na jou eie land en na jou huis."

Daarmee het sy die kleed aan hom gegee, en hy het dit met blydskap aangeneem. Toe het Peisistratos die geskenke in die strydwa gesit en hulle almal bewonder terwyl hy dit doen. Kort daarna het Menelaos vir Telemachos en Peisistratos in die huis geneem, en hulle het albei aan tafel gaan sit. 'n Diensmeisie het vir hulle water in 'n pragtige goue waterkan gebring en dit in 'n silwer kom vir hulle uitgegooi om hul hande te was, en sy het 'n skoon tafel langs hulle ingetrek. 'n Hoofbediende het vir hulle brood gebring en baie lekker dinge aangebied van wat daar in die huis was. Eteoneus het die vleis gesny en elkeen sy deel gegee, terwyl Megapenthes die wyn ingeskink het. Toe het hulle weggeval aan die lekker dinge wat voor hulle was. Maar sodra hulle genoeg geëet en gedrink het, het Telemachos en Peisistratos die perde ingespan en in die strydwa geklim. Hulle het deur die binnepoort gery en onder die weergalmende poortgebou van die buitenste hof deur. Menelaos het agter hulle aan gekom met 'n goue beker wyn in sy regterhand, sodat hulle 'n drankoffer kon bring voordat hulle vertrek. Hy het voor die perde gaan staan, op hulle gedrink en gesê: "Vaarwel, julle albei. Sorg dat julle vir Nestor vertel hoe ek julle behandel het, want hy was so goed vir my soos enige vader kon wees terwyl ons Agaiërs voor Troje geveg het."

"Ons sal hom beslis alles vertel, meneer, sodra ons hom sien," het Telemachos geantwoord. "Ek wens ek was net so seker dat ek Odusseus tuis sou vind wanneer ek in Itaka terugkom, sodat ek hom kon vertel van die baie groot goedheid wat u aan my bewys het en van al die pragtige geskenke wat ek saamneem."

Terwyl hy so praat, het 'n voël aan sy regterhand verbygevlieg: 'n arend met 'n groot wit gans in sy kloue, wat hy van die werf af weggeraap het. Al die mans en vroue het agter hom aan gehardloop en geskreeu. Hy het baie naby aan hulle gekom en toe aan hulle regterhand voor die perde weggevlieg. Toe hulle dit sien, was hulle bly, en hulle harte het moed geskep. Peisistratos het gesê: "Sê vir my, Menelaos, het die gode hierdie voorteken vir ons gestuur of vir jou?"

Menelaos het nog gedink wat die beste antwoord sou wees, maar Helena was hom te vinnig af en het gesê: "Ek sal hierdie ding uitlê soos die gode dit in my hart gelê het, en soos ek nie twyfel dat dit sal gebeur nie. Die arend het van die berg af gekom waar hy uitgebroei is en sy nes het. Net so sal Odusseus, ná al sy verre swerftogte en baie lyding, terugkeer om wraak te neem – as hy nie al klaar terug is en onheil vir die vryers beplan nie."

"Mag Zeus dit so gee," het Telemachos geantwoord. "As dit so uitkom, sal ek selfs daar by my huis tot jou bid soos tot 'n godin."

Terwyl hy praat, het hy sy perde met die sweep geslaan, en hulle het in volle vaart deur die stad na die oop veld toe weggetrek. Die hele dag lank het hulle die juk op hul nekke laat swaai en gereis, totdat die son ondergegaan het en dit donker geword het oor die hele land. Toe het hulle by Ferai aangekom, waar Diokles gewoon het, die seun van Ortilochos, wat weer die seun van Alfeios was. Daar het hulle die nag deurgebring en is hulle gasvry ontvang. Toe die kind van die môre verskyn, Eos met haar rooskleurige vingers, het hulle weer hul perde ingespan en in die strydwa geklim. Hulle het deur die binnepoort gery en onder die weergalmende poortgebou van die buitenste hof deur. Toe het Peisistratos sy perde aangejaag, en hulle het gewillig vorentoe gevlieg. Kort voor lank het hulle by Pilos gekom, en toe het Telemachos gesê:

"Peisistratos, ek hoop jy sal belowe om te doen wat ek jou gaan vra. Jy weet ons vaders was al ou vriende voor ons. Ons is boonop ewe oud, en hierdie reis het ons nog nader aan mekaar gebring. Moet my daarom nie verby my skip neem nie, maar laai my daar af. As ek na jou vader se huis gaan, sal hy my wil hou in die warmte van sy goedgesindheid teenoor my, en ek moet dadelik huis toe gaan."

Peisistratos het nagedink hoe hy kon doen wat hy gevra is, en op die ou end het hy besluit dat dit die beste was om sy perde na die skip te draai. Hy het Menelaos se pragtige geskenke van goud en klere agter in die skip gesit. Toe het hy gesê: "Klim dadelik aan boord en sê jou manne om dit ook te doen, voordat ek by die huis kan kom om my vader te vertel. Ek weet hoe koppig hy is, en ek is seker hy sal jou nie laat gaan nie. Hy sal hierheen kom om jou te haal, en hy sal nie sonder jou teruggaan nie. Maar hy sal baie kwaad wees."

Daarmee het hy sy mooi perde teruggejaag na die stad van die Piliërs en was gou tuis. Maar Telemachos het die manne bymekaargeroep en sy bevele gegee. "Nou, my manne," het hy gesê, "maak alles aan boord van die skip in orde, en laat ons huis toe vertrek."

So het hy gepraat, en hulle het aan boord gegaan net soos hy gesê het. Maar terwyl Telemachos so besig was, en ook agter in die skip tot Athene gebid en geoffer het, het 'n man uit 'n ver land na hom toe gekom. Dit was 'n siener wat uit Argos gevlug het omdat hy iemand doodgemaak het. Hy het afgestam van Melampos, wat vroeër in Pilos, die land van skape, gewoon het. Melampos was ryk en het 'n groot huis besit, maar hy is deur die groot en magtige koning Neleus in ballingskap gedryf. Neleus het sy goed gebuit en dit 'n hele jaar lank gehou. Gedurende dié tyd was Melampos 'n streng bewaakte gevangene in die huis van koning Fulakos, en hy was in groot nood, sowel oor die dogter van Neleus as omdat 'n swaar smart hom gery het wat die vreeslike Erinus op hom gelê het. Op die ou end het hy egter lewend ontsnap. Hy het die beeste van Fulake na Pilos gedryf, wraak geneem vir die onreg wat hom aangedoen is, en die dogter van Neleus aan sy broer gegee. Toe het hy die land verlaat en na Argos gegaan, waar dit bestem was dat hy oor baie mense sou regeer. Daar het hy getrou, hom gevestig en twee beroemde seuns gehad, Antifates en Mantios. Antifates het die vader geword van Oikles, en Oikles van Amfiaraos, wat baie geliefd was by sowel Zeus as Apollo. Maar hy het nie oud geword nie, want hy is in Tebe gedood weens 'n vrou se geskenke. Sy seuns was Alkmaion en Amfilochos. Mantios, die ander seun van Melampos, was die vader van Polufeides en Kleitos. Eos met die goue troon het Kleitos weens sy skoonheid weggevoer, sodat hy by die onsterflikes kon woon. Maar Apollo het Polufeides die grootste siener in die hele wêreld gemaak nadat Amfiaraos dood was. Hy het met sy vader rusie gemaak en in Huperesia gaan woon, waar hy gebly en vir alle mense geprofeteer het.

Dit was sy seun, Theoklumenos, wat nou na Telemachos toe gekom het terwyl hy drankoffers gebring en in sy skip gebid het. "Vriend," het hy gesê, "noudat ek jou hier vind terwyl jy offer, smeek ek jou by jou offers self en by die god aan wie jy dit bring. Ek smeek jou ook by jou eie hoof en dié van jou volgelinge: vertel my die waarheid en niks anders as die waarheid nie. Wie is jy en waar kom jy vandaan? Vertel my ook van jou stad en jou ouers."

Telemachos het gesê: "Ek sal jou eerlik antwoord. Ek is van Itaka, en my vader is Odusseus, so seker as wat hy ooit gelewe het. Maar hy het een of ander ellendige einde gekry. Daarom het ek hierdie skip geneem en my bemanning bymekaargemaak om te sien of ek enige nuus van hom kan hoor, want hy is al lank weg."

"Ek is ook 'n balling," het Theoklumenos geantwoord, "want ek het 'n man van my eie stam doodgemaak. Hy het baie broers en familie in Argos, en hulle het groot mag onder die Argiewe. Ek vlug om nie deur hulle hande te sterf nie, en daarom is dit my lot om 'n swerwer op die aarde te wees. Ek is jou smekeling. Neem my daarom aan boord van jou skip, sodat hulle my nie doodmaak nie, want ek weet hulle is agter my aan."

"Ek sal jou nie weier nie," het Telemachos geantwoord, "as jy by ons wil aansluit. Kom dan, en in Itaka sal ons jou gasvry ontvang met wat ons het."

Daarop het hy Theoklumenos se spies by hom geneem en op die dek van die skip neergelê. Hy het aan boord gegaan en agter in die skip gaan sit, en vir Theoklumenos gesê om langs hom te sit. Toe het die manne die vasmaaktoue losgemaak. Telemachos het hulle gesê om die toue te gryp, en hulle het hulle gehaas om dit te doen. Hulle het die mas in sy voetstuk in die dwarsplank gesit, dit opgerig en met die voorstae vasgemaak, en hulle het hul wit seile gehys met toue van gedraaide osseleer. Athene het vir hulle 'n gunstige wind gestuur wat vars en sterk gewaai het, om die skip so vinnig moontlik op sy koers te dryf. So het hulle verby Krounoi en Chalkis gevaar.

Kort daarna het die son ondergegaan en dit het donker geword oor die hele land. Die skip het vinnig na Feai gevaar en van daar verder na Elis, waar die Epeërs regeer. Toe het Telemachos koers gekies na die skerp eilande, en by homself gewonder of hy die dood sou ontkom of gevang sou word.

Intussen het Odusseus en die varkwagter in die hut hul aandete geëet, en die manne het saam met hulle geëet. Sodra hulle genoeg geëet en gedrink het, het Odusseus die varkwagter begin toets. Hy wou sien of hy hom steeds vriendelik sou behandel en hom sou vra om by die plaas te bly, of hom stad toe sou wegstuur. Toe het hy gesê:

"Eumaios, en julle almal, môre wil ek weggaan en in die stad begin bedel, sodat ek jou en jou manne nie langer tot las is nie. Gee my daarom raad, en gee my 'n goeie gids om saam met my te gaan en my die pad te wys. Ek sal deur die stad gaan en bedel, want ek moet, om te sien of iemand my 'n sluk drinkgoed en 'n stuk brood sal gee. Ek wil ook graag na die huis van Odusseus gaan en vir koningin Penelope nuus van haar man bring. Dan kan ek tussen die vryers rondgaan en kyk of hulle my uit al hulle oorvloed 'n maaltyd sal gee. Ek sou gou vir hulle 'n uitstekende dienaar wees, op allerhande maniere. Luister en glo my as ek jou sê dat daar, deur die seën van Hermes wat aan die werk van alle mense guns en 'n goeie naam gee, niemand lewend is wat 'n hendiger dienaar sou wees as ek nie: om vars hout op die vuur te sit, brandhout te kap, vleis te sny, te kook, wyn in te skink, en al daardie dienste te doen wat arm mense vir hul meerderes moet doen."

Die varkwagter was baie ontsteld toe hy dit hoor. "Hemel help my," het hy uitgeroep, "wat kon so 'n gedagte in jou kop gesit het? As jy naby die vryers gaan, is jy beslis verlore, want hulle hoogmoed en onbeskoftheid reik tot in die hemel. Hulle sal nooit daaraan dink om 'n man soos jy as dienaar te neem nie. Hulle dienaars is almal jong mans, goed aangetrek, met goeie mantels en hemde, mooi gesigte en hare wat altyd netjies is. Die tafels word baie skoon gehou en is gelaai met brood, vleis en wyn. Bly dus waar jy is. Jy staan niemand in die pad nie. Ek gee nie om dat jy hier is nie, en die ander ook nie. En wanneer Telemachos tuis kom, sal hy jou 'n hemp en mantel gee en jou stuur waarheen jy ook al wil gaan."

Odusseus het geantwoord: "Ek hoop jy is net so dierbaar vir die gode as wat jy vir my is, omdat jy my daarvan gered het om rond te swerf en in die moeilikheid te beland. Daar is niks erger as om altyd op die pad te wees nie. Tog, wanneer mense eers laag in die wêreld gesak het, sal hulle baie verduur ter wille van hul ellendige mae. Maar aangesien jy daarop aandring dat ek hier bly en wag vir Telemachos se terugkoms, vertel my van Odusseus se moeder, en van sy vader wat hy op die drumpel van die ouderdom agtergelaat het toe hy na Troje vertrek het. Lewe hulle nog, of is hulle al dood en in die huis van Hades?"

"Ek sal jou alles van hulle vertel," het Eumaios geantwoord. "Laërtes lewe nog en bid tot die gode dat hy vreedsaam in sy eie huis mag sterf. Hy is verskriklik bedroef oor sy seun wat weg is, en ook oor die dood van sy vrou. Dit het hom baie gegrief en hom meer as enigiets anders oud gemaak. Sy het 'n ongelukkige einde gekry uit hartseer oor haar seun. Mag geen vriend of buurman wat goed vir my was, so 'n einde kry soos sy nie. Solank sy nog gelewe het, al was sy altyd bedroef, het ek dit geniet om haar te sien en te vra hoe dit met haar gaan. Sy het my saam met haar dogter Ktimene grootgemaak, die jongste van haar kinders. Ons was saam seun en meisie, en sy het min onderskeid tussen ons gemaak. Maar toe ons albei groot word, het hulle Ktimene na Same gestuur en 'n pragtige bruidskat vir haar gekry. Wat my betref, my meesteres het my 'n goeie hemp en mantel en 'n paar sandale vir my voete gegee en my na die platteland gestuur, maar sy was net so lief vir my soos altyd. Dit is nou alles verby. Tog het dit die gode behaag om my werk voorspoedig te maak in die pos wat ek nou beklee. Ek het genoeg om te eet en te drink, en ek kan iets vind vir enige ordentlike vreemdeling wat hier aankom. Maar 'n vriendelike woord of daad kry 'n mens nie meer van my meesteres nie, want die huis het in die hande van slegte mense geval. Dienaars wil soms hul meesteres sien en met haar gesels. Hulle hou daarvan om iets by die huis te eet en te drink, en ook iets saam te neem terug na die platteland. Dit is wat dienaars tevrede hou."

Odusseus het geantwoord: "Dan moes jy maar 'n baie klein mannetjie gewees het, Eumaios, toe jy so ver van jou huis en ouers weggeneem is. Vertel my, en vertel my eerlik: is die stad waar jou vader en moeder gewoon het, ingeneem en geplunder? Of het vyande jou weggevoer toe jy alleen skape of beeste opgepas het, jou per skip hierheen gebring en jou verkoop vir wat jou meester ook al vir jou betaal het?"

"Vreemdeling," het Eumaios geantwoord, "wat jou vraag betref: sit stil, maak jou gemaklik, drink jou wyn en luister na my. Die nagte is nou op hul langste. Daar is genoeg tyd vir slaap sowel as om op te sit en saam te gesels. Jy hoef nie bed toe te gaan voor slaaptyd nie; te veel slaap is net so sleg as te min. As een van die ander wil gaan slaap, laat hom ons los en gaan. Hy kan dan môreoggend ná ontbyt my meester se varke uitneem. Ons twee sal hier in die hut sit en eet en drink en mekaar vertel van ons teëspoed. Want wanneer 'n man baie gely het en in die wêreld rondgeslinger is, vind hy plesier daarin om die herinnering aan smarte van lank gelede op te roep. Wat jou vraag betref, hier is dan my verhaal:

"Jy het miskien al gehoor van 'n eiland met die naam Suria, wat bokant Ortugia lê, daar waar die land begin draai en in 'n ander rigting kyk. Daar woon nie baie mense nie, maar die grond is goed, met baie weiveld vir beeste en skape, en daar is volop wyn en koring. Hongersnood kom nooit daar nie, en die mense word ook nie deur siektes geteister nie. Wanneer hulle oud word, kom Apollo saam met Artemis en maak hulle dood met hul pyle wat geen pyn gee nie. Daar is twee gemeenskappe, en die hele land is tussen dié twee verdeel. My vader Ktesios, die seun van Ormenos, 'n man soos die gode, het oor albei geregeer.

"Na hierdie plek het daar toe 'n paar slinkse handelaars uit Fenisië gekom (want die Fenisiërs is groot seevaarders) in 'n skip wat hulle met allerlei snuisterye gelaai het. Daar was toevallig 'n Fenisiese vrou in my vader se huis, baie lank en mooi, en 'n uitstekende diensmeisie. Hierdie skurke het haar op 'n dag beetgekry toe sy naby hul skip klere was, haar verlei, en haar mooi gepraat op maniere waarteen geen vrou bestand is nie, hoe goed sy ook al van nature is. Die man wat haar verlei het, het haar gevra wie sy is en waar sy vandaan kom, en daarop het sy hom haar vader se naam vertel. 'Ek kom van Sidon,' het sy gesê, 'en ek is die dogter van Arubas, 'n man wat in rykdom swem. Op 'n dag toe ek van die platteland af stad toe gekom het, het 'n paar Tafiese seerowers my gegryp en my oor die see hierheen gebring. Hier het hulle my verkoop aan die man wat hierdie huis besit, en hy het hulle hul prys vir my betaal.'

"Die man wat haar verlei het, het toe gesê: 'Wil jy saam met ons kom om die huis van jou ouers en jou ouers self te sien? Hulle lewe albei nog, en hulle is glo welgesteld.'

"'Ek sal graag saamkom,' het sy geantwoord, 'as julle manne my eers 'n plegtige eed sweer dat julle my onderweg geen kwaad sal aandoen nie.'

"Hulle het almal gesweer soos sy gesê het, en toe hulle hul eed afgelê het, het die vrou gesê: 'Bly stil daaroor. En as een van julle manne my in die straat of by die put raakloop, moenie dat hy met my praat nie, uit vrees dat iemand dit vir my meester gaan vertel. Dan sal hy iets vermoed. Hy sal my in die tronk sit en al julle mense laat vermoor. Hou dit dus vir julleself. Koop julle handelsware so vinnig as wat julle kan, en stuur vir my 'n boodskap wanneer julle klaar gelaai het. Ek sal soveel goud bring as wat ek in die hande kan kry, en daar is nog iets wat ek kan doen om vir my oortog te betaal. Ek is die ou oppasster van die seun van die heer van die huis, 'n snaakse klein mannetjie wat net kan rondhardloop. Ek sal hom in julle skip saamneem, en julle sal baie geld vir hom kry as julle hom in vreemde lande gaan verkoop.'

"Daarop het sy na die huis teruggegaan. Die Fenisiërs het 'n hele jaar gebly totdat hulle hul skip met baie kosbare handelsware gelaai het. Toe hulle genoeg vrag gehad het, het hulle die vrou laat weet. Hulle boodskapper, 'n baie slinkse kêrel, het na my vader se huis gekom met 'n goue halssnoer met barnsteenkrale daaraan geryg. Terwyl my moeder en die diensmeisies dit in hul hande gehad, bewonder en daaroor geding het, het hy stilletjies vir die vrou 'n teken gegee en toe na die skip teruggegaan. Daarop het sy my aan die hand geneem en my uit die huis gelei. In die voorste deel van die huis het sy die tafels gesien wat gedek was met die bekers van gaste wat saam met my vader feesgevier het, omdat hulle hom gedien het. Hulle was nou almal weg na 'n vergadering van die volk. Sy het toe drie bekers gegryp en dit in die voue van haar kleed weggedra, terwyl ek haar gevolg het, want ek het nie beter geweet nie. Die son het nou ondergegaan en dit was donker oor die hele land. Ons het so vinnig as wat ons kon aangestap totdat ons by die hawe gekom het waar die Fenisiese skip gelê het. Toe hulle aan boord was, het hulle oor die see weggeseil en ons saamgeneem, en Zeus het vir hulle 'n gunstige wind gestuur. Ses dae lank het ons dag en nag geseil, maar op die sewende dag het Artemis die vrou getref. Sy het swaar in die ruim van die skip neergeval, soos 'n seemeeu wat op die water neerstryk. Toe het hulle haar oorboord gegooi vir die robbe en die visse, en ek is heeltemal bedroef en alleen gelaat. Kort daarna het die winde en golwe die skip na Itaka gedra, waar Laërtes van sy besittings vir my gegee het. En so het ek hierdie land met my eie oë kom sien."

Odusseus het geantwoord: "Eumaios, ek het met die grootste belangstelling en meelewing na die verhaal van jou teëspoed geluister. Maar Zeus het jou goed sowel as kwaad gegee, want ten spyte van alles het jy 'n goeie meester wat sorg dat jy altyd genoeg het om te eet en te drink. Jy lei 'n goeie lewe, terwyl ek nog steeds van stad tot stad rondgaan en my brood bedel."

So het hulle met mekaar gesels, en hulle het net baie min tyd oorgehad om te slaap, want dit was gou dagbreek. Intussen het Telemachos en sy bemanning die land genader. Hulle het die seile laat sak, die mas neergehaal en die skip die hawe ingeroei. Hulle het hul ankerstene uitgegooi en die vasmaaktoue vasgemaak. Toe het hulle op die strand uitgeklim, hul wyn gemeng en die maaltyd voorberei. Sodra hulle genoeg geëet en gedrink het, het Telemachos gesê: "Neem die skip verder na die stad toe, maar laai my hier af, want ek wil gaan kyk hoe dit met die beeswagters op een van my plase gaan. In die aand, wanneer ek alles gesien het wat ek wil, sal ek na die stad afkom. En môreoggend sal ek julle almal as dank vir julle moeite 'n goeie maaltyd met vleis en wyn gee."

Toe het Theoklumenos gesê: "En wat, my liewe jong vriend, moet van my word? Na wie se huis onder al julle vername manne moet ek gaan? Of moet ek reguit na jou eie huis en na jou moeder gaan?"

"Op enige ander tyd," het Telemachos geantwoord, "sou ek jou gevra het om na my eie huis te gaan, want daar sou jy geen gebrek aan gasvryheid vind nie. Maar op die oomblik sal jy nie gemaklik daar wees nie, want ek sal weg wees en my moeder sal jou nie ontvang nie. Sy wys haar nie eens dikwels aan die vryers nie, maar sit in 'n bovertrek by haar weefraam en weef, uit hul pad. Maar ek kan jou sê na wie se huis jy kan gaan: ek bedoel Eurumachos, die seun van Polubos, wat deur almal in Itaka hoog geag word. Hy is verreweg die beste man en die volhardendste vryer van almal wat my moeder die hof maak en probeer om Odusseus se plek in te neem. Maar Zeus alleen in die hemel weet of hulle nie 'n slegte einde sal kry voordat die huwelik plaasvind nie."

Terwyl hy praat, het 'n voël aan sy regterhand verbygevlieg: 'n valk, die boodskapper van Apollo. Hy het 'n duif in sy kloue gehou, en die vere wat hy uitgeruk het, het op die grond geval, net tussen Telemachos en die skip. Daarop het Theoklumenos hom eenkant toe geroep en hom aan die hand gegryp. "Telemachos," het hy gesê, "daardie voël het nie aan jou regterhand gevlieg sonder dat een of ander god hom gestuur het nie. Sodra ek hom sien, het ek geweet dat dit 'n voorteken is. Dit beteken dat jy magtig sal bly en dat daar geen huis in Itaka meer koninklik as joune sal wees nie."

"Ek wens dit kom so uit," het Telemachos geantwoord. "As dit gebeur, sal ek jou soveel goedgesindheid bewys en soveel geskenke gee dat almal wat jou teëkom, jou sal gelukwens."

Toe het hy vir sy vriend Peiraios gesê: "Peiraios, seun van Klutios, van al dié wat saam met my na Pilos gegaan het, was jy deurgaans die gewilligste om my te dien. Ek wil jou vra om hierdie vreemdeling na jou eie huis te neem en hom gasvry te onthaal totdat ek hom kan kom haal."

En Peiraios het geantwoord: "Telemachos, jy kan so lank wegbly as wat jy wil, maar ek sal vir jou na hom omsien, en hy sal geen gebrek aan gasvryheid hê nie."

Terwyl hy praat, het hy aan boord gegaan en die ander gesê om dit ook te doen en die vasmaaktoue los te maak. Hulle het toe hul plekke in die skip ingeneem. Maar Telemachos het sy sandale aangebind en 'n lang, sterk spies met 'n punt van skerp brons van die dek van die skip geneem. Toe het hulle die vasmaaktoue losgemaak, die skip van die land af weggestoot en na die stad toe gevaar soos hulle beveel is. Intussen het Telemachos so vinnig as wat hy kon aangestap, totdat hy by die werf gekom het waar sy ontelbare troppe varke gewei het, en waar die uitstekende varkwagter gewoon het, wat so 'n toegewyde dienaar van sy meester was.

Erinus is 'n wraakgodin wat mense straf en kwel, veral vir misdade teen hul eie familie.

Melampos was 'n beroemde siener uit die Griekse sage. Hy het die beeste van Fulakos vir Neleus gaan haal sodat sy broer met Neleus se dogter Pero kon trou.

Amfiaraos was 'n siener van Argos. Sy vrou is met 'n goue halssnoer omgekoop om hom te dwing om saam te veg in die oorlog teen Tebe, waar hy gesterf het.

Die Fenisiërs was 'n seevarende handelsvolk aan die kus van die huidige Libanon, met Sidon as een van hul vernaamste stede.