Hoofstuk 17
Geryon
Geryon. Die geweldenaars teen die kuns: die woekeraars. Die afdaling in die afgrond van Malebolge.
"Kyk na die monster met die skerp stert,
wat berge kloof en mure en wapens breek,
kyk na hom wat die hele wêreld besmet."
wat berge kloof en mure en wapens breek,
kyk na hom wat die hele wêreld besmet."
So het my Gids met my begin praat,
en hy het die dier gewink om na die kant te kom,
naby die rand van die marmer waaroor ons geloop het;
en hy het die dier gewink om na die kant te kom,
naby die rand van die marmer waaroor ons geloop het;
en daardie vuil beeld van bedrog
het opgekom en sy kop en bors aan wal gestoot,
maar sy stert het hy nie op die rand getrek nie.
het opgekom en sy kop en bors aan wal gestoot,
maar sy stert het hy nie op die rand getrek nie.
Sy gesig was die gesig van 'n regverdige man,
so vriendelik was sy voorkoms van buite,
en die res van sy lyf was die lyf van 'n slang.
so vriendelik was sy voorkoms van buite,
en die res van sy lyf was die lyf van 'n slang.
Hy het twee pote gehad, harig tot by die oksels;
sy rug en sy bors en albei sy sye
was beskilder met lusse en met skilde.
sy rug en sy bors en albei sy sye
was beskilder met lusse en met skilde.
Met meer kleure, in die agtergrond of die borduurwerk,
het Tartare of Turke nog nooit doek gemaak nie,
en ook Arachne het nooit sulke weefsels gespin nie.
het Tartare of Turke nog nooit doek gemaak nie,
en ook Arachne het nooit sulke weefsels gespin nie.
Soos bote soms op die strand lê,
deels in die water en deels op land,
en soos daar onder die vraatsugtige Duitsers
deels in die water en deels op land,
en soos daar onder die vraatsugtige Duitsers
die bewer gaan lê om sy oorlog te voer,
so het daardie gemene monster op die rand gelê,
wat van klip is en die sand omsluit.
so het daardie gemene monster op die rand gelê,
wat van klip is en die sand omsluit.
Sy hele stert het in die leegte gebewe
en die giftige gaffel na bo gekrul,
wat soos 'n skerpioen se angel gewapen was.
en die giftige gaffel na bo gekrul,
wat soos 'n skerpioen se angel gewapen was.
My Gids het gesê: "Nou moet ons pad
'n bietjie wegdraai, tot by daardie bose dier
wat daar oorkant lê."
'n bietjie wegdraai, tot by daardie bose dier
wat daar oorkant lê."
Ons het toe aan die regterkant afgeklim
en tien treë op die buitenste rand gegee,
om die sand en die vlamme heeltemal te vermy;
en tien treë op die buitenste rand gegee,
om die sand en die vlamme heeltemal te vermy;
en toe ons by hom kom, sien ek
'n entjie verder op die sand
mense wat sit naby die afgrond.
'n entjie verder op die sand
mense wat sit naby die afgrond.
Toe sê die Meester vir my: "Sodat jy die volle
ervaring van hierdie kring met jou kan saamneem,
gaan nou en kyk hoe dit met hulle gaan.
ervaring van hierdie kring met jou kan saamneem,
gaan nou en kyk hoe dit met hulle gaan.
Hou jou gesprek daar kort;
tot jy terugkom, sal ek met hierdie dier praat,
sodat hy ons sy sterk skouers kan leen."
tot jy terugkom, sal ek met hierdie dier praat,
sodat hy ons sy sterk skouers kan leen."
So het ek nog verder op die buitenste rand
van daardie sewende kring heeltemal alleen
gegaan, waar die treurige mense gesit het.
van daardie sewende kring heeltemal alleen
gegaan, waar die treurige mense gesit het.
Hulle smart het uit hulle oë gestroom;
hierheen en daarheen het hulle hulself met hulle hande beskerm,
nou teen die vlamme en dan teen die warm grond.
hierheen en daarheen het hulle hulself met hulle hande beskerm,
nou teen die vlamme en dan teen die warm grond.
Nie anders maak die honde in die somer nie,
nou met die poot, dan met die snoet,
wanneer vlooie of vlieë of perdevlieë hulle byt.
nou met die poot, dan met die snoet,
wanneer vlooie of vlieë of perdevlieë hulle byt.
Toe ek my oë op die gesigte gerig het
van sommige op wie die pynlike vuur val,
het ek nie een van hulle geken nie; maar ek het gesien
van sommige op wie die pynlike vuur val,
het ek nie een van hulle geken nie; maar ek het gesien
dat daar aan elkeen se nek 'n beursie hang
wat 'n sekere kleur en 'n sekere wapen gehad het;
en dit lyk of hulle oë daaraan smul.
wat 'n sekere kleur en 'n sekere wapen gehad het;
en dit lyk of hulle oë daaraan smul.
En terwyl ek rondkyk en tussen hulle kom,
sien ek op 'n geel beursie iets blou
wat die gesig en houding van 'n leeu gehad het.
sien ek op 'n geel beursie iets blou
wat die gesig en houding van 'n leeu gehad het.
Toe ek my blik verder laat gaan,
sien ek nog een, so rooi soos bloed,
met 'n gans daarop wat witter as botter was.
sien ek nog een, so rooi soos bloed,
met 'n gans daarop wat witter as botter was.
En een wat met 'n blou, dragtige sog
sy wit beursie as wapen gehad het,
het vir my gesê: "Wat maak jy in hierdie kuil?
sy wit beursie as wapen gehad het,
het vir my gesê: "Wat maak jy in hierdie kuil?
Gaan nou weg; en omdat jy nog lewe,
weet dat my buurman Vitaliano
hier langs my aan my linkerkant sal sit.
weet dat my buurman Vitaliano
hier langs my aan my linkerkant sal sit.
Ek is 'n Paduaan tussen hierdie Florentyne;
baiekeer dreun hulle in my ore
en roep: 'Laat die vernaamste ridder kom,
baiekeer dreun hulle in my ore
en roep: 'Laat die vernaamste ridder kom,
hy wat die tas met die drie bokke sal bring!'"
Toe het hy sy mond gedraai en sy tong
uitgesteek, soos 'n os wat sy neus lek.
Toe het hy sy mond gedraai en sy tong
uitgesteek, soos 'n os wat sy neus lek.
En omdat ek bang was dat my talm die een sou ontstel
wat my gewaarsku het om nie lank te bly nie,
het ek my van daardie moeë siele weggedraai.
wat my gewaarsku het om nie lank te bly nie,
het ek my van daardie moeë siele weggedraai.
Ek het my Gids gevind, wat al opgeklim het
op die rug van daardie wilde dier,
en hy het vir my gesê: "Wees nou sterk en dapper.
op die rug van daardie wilde dier,
en hy het vir my gesê: "Wees nou sterk en dapper.
Ons klim nou af met trappe soos hierdie;
klim jy voor op, want ek sal in die middel sit,
sodat die stert jou nie kan seermaak nie."
klim jy voor op, want ek sal in die middel sit,
sodat die stert jou nie kan seermaak nie."
Soos iemand wat so naby aan die koorsaanval
van die vierdedaagse koors is dat sy naels al blou is,
en hy bewe oor sy hele lyf as hy net na die skaduwee kyk –
van die vierdedaagse koors is dat sy naels al blou is,
en hy bewe oor sy hele lyf as hy net na die skaduwee kyk –
net so het ek geword toe ek dié woorde hoor;
maar sy dreigement het skaamte in my gewek,
wat 'n dienaar sterk maak voor 'n goeie meester.
maar sy dreigement het skaamte in my gewek,
wat 'n dienaar sterk maak voor 'n goeie meester.
Ek het op daardie monsteragtige skouers gaan sit;
ek wou sê, maar die stem het nie gekom
soos ek gedink het nie: "Sorg dat u my vashou."
ek wou sê, maar die stem het nie gekom
soos ek gedink het nie: "Sorg dat u my vashou."
Maar hy wat my al ander kere gered het
uit ander gevaar, het my so gou ek opgeklim het
in sy arms omvou en my vasgehou,
uit ander gevaar, het my so gou ek opgeklim het
in sy arms omvou en my vasgehou,
en gesê: "Nou, Geryon, roer jou;
maak die draaie wyd en die daling stadig;
dink aan die nuwe vrag wat jy dra."
maak die draaie wyd en die daling stadig;
dink aan die nuwe vrag wat jy dra."
Soos 'n bootjie wat van die kant af wegstoot,
agteruit, steeds agteruit, so het hy van daar af weggeskuif;
en toe hy voel dat hy heeltemal vry sweef,
agteruit, steeds agteruit, so het hy van daar af weggeskuif;
en toe hy voel dat hy heeltemal vry sweef,
het hy sy stert gedraai na waar sy bors was,
en hy het dit uitgestrek en soos 'n paling beweeg,
en met sy pote die lug na hom toe getrek.
en hy het dit uitgestrek en soos 'n paling beweeg,
en met sy pote die lug na hom toe getrek.
Ek dink selfs Faëton was minder bang
toe hy die leisels laat gaan het,
waardeur die hemel verskroei is, soos 'n mens nog sien;
toe hy die leisels laat gaan het,
waardeur die hemel verskroei is, soos 'n mens nog sien;
en ook die arme Ikarus, toe hy voel hoe sy sye
sy vere verloor deur die smeltende was,
terwyl sy vader roep: "Jy gaan 'n slegte pad!"
sy vere verloor deur die smeltende was,
terwyl sy vader roep: "Jy gaan 'n slegte pad!"
as ek, toe ek merk dat ek
aan alle kante in die lug was, en sien dat alles
uit my sig verdwyn het behalwe die monster.
aan alle kante in die lug was, en sien dat alles
uit my sig verdwyn het behalwe die monster.
Hy gaan voort en swem stadig, stadig;
hy draai en daal, maar ek merk dit net
aan die wind in my gesig en van onder af.
hy draai en daal, maar ek merk dit net
aan die wind in my gesig en van onder af.
Ek het al regs onder ons die maalkolk gehoor
wat 'n verskriklike gedruis maak;
daarom het ek my kop uitgesteek en afgekyk.
wat 'n verskriklike gedruis maak;
daarom het ek my kop uitgesteek en afgekyk.
Toe was ek nog banger vir die afgrond,
want ek het vure gesien en klagtes gehoor,
sodat ek bewend nog stywer vasklou.
want ek het vure gesien en klagtes gehoor,
sodat ek bewend nog stywer vasklou.
Toe het ek gesien, wat ek nie vroeër gesien het nie,
hoe ons draai en daal, deur groot verskrikkinge
wat van verskillende kante af nader kom.
hoe ons draai en daal, deur groot verskrikkinge
wat van verskillende kante af nader kom.
Soos 'n valk wat lank al vlieg,
en sonder dat hy die lokaas of 'n voël sien,
die valkenier laat sê: "Ag, jy daal al!" –
en sonder dat hy die lokaas of 'n voël sien,
die valkenier laat sê: "Ag, jy daal al!" –
hy kom moeg neer van waar hy vinnig opgestyg het,
deur honderd sirkels, en hy gaan sit
ver van sy meester, nors en smalend –
deur honderd sirkels, en hy gaan sit
ver van sy meester, nors en smalend –
net so het Geryon ons op die bodem neergesit,
reg teen die voet van die ruwe rots,
en toe hy van ons gewig verlos was,
reg teen die voet van die ruwe rots,
en toe hy van ons gewig verlos was,
het hy weggeskiet soos 'n pyl van die boog.
Geryon: In die Griekse mite 'n reus met drie lywe wat deur Herakles verslaan is. By Dante is hy die monster van bedrog, met die gesig van 'n eerlike man en die lyf van 'n slang, wat die digters na die agtste kring dra.
Die mense met die beursies is woekeraars, geldleners teen buitensporige rente. Hulle word herken aan hulle familiewapens; volgens die kommentators is die blou leeu op geel die wapen van die Gianfigliazzi van Florence, die wit gans op rooi die Ubriachi, en die blou sog die Scrovegni van Padua.
Vitaliano en die "vernaamste ridder" met die drie bokke is ander woekeraars wat in 1300, die jaar van Dante se reis, nog geleef het; volgens die kommentators is die ridder Giovanni Buiamonte van Florence.
Arachne: In die Griekse mite 'n meesterweefster wat die godin Athena uitgedaag het en in 'n spinnekop verander is.
Faëton was die seun van die songod wat die songwa nie kon beheer nie en die hemel verskroei het (die Melkweg sou die merk wees). Ikarus het met vlerke van vere en bywas te naby aan die son gevlieg; die was het gesmelt en hy het in die see geval.
Die vierdedaagse koors is malaria waarvan die koorsaanvalle elke vierde dag terugkom.