Die gode in raad – Athene besoek Itaka – Telemachos daag die vryers uit.

Vertel my, o Muse, van daardie vindingryke held wat wyd en syd gereis het nadat hy die beroemde stad Troje verwoes het. Baie stede het hy besoek, en die sedes en gewoontes van baie volke het hy leer ken. Op see het hy swaar gely terwyl hy probeer het om sy eie lewe te red en sy manne veilig huis toe te bring. Maar wat hy ook al gedoen het, sy manne kon hy nie red nie, want hulle het deur hul eie pure dwaasheid omgekom: hulle het die beeste van die songod Hiperion geëet, en daarom het die god gesorg dat hulle nooit by die huis aankom nie. Vertel my ook van al hierdie dinge, o dogter van Zeus, van waar jy dit ook al weet.

Al die ander wat nie in die oorlog of in 'n skipbreuk gesterf het nie, was nou veilig tuis – almal behalwe Odusseus. Hy het verlang om terug te keer na sy vrou en sy land, maar die godin Kalupso het hom vasgehou. Sy het hom in 'n groot grot by haar gehad en wou met hom trou. Soos die jare verbygegaan het, het die tyd tog aangebreek dat die gode besluit het hy moet terugkeer na Itaka. Maar selfs toe, tussen sy eie mense, was sy moeilikhede nog nie verby nie. Tog het al die gode hom nou begin jammer kry – almal behalwe Poseidon, wat hom sonder ophou vervolg het en hom nie wou laat tuiskom nie.

Nou was Poseidon weg na die Etiopiërs, wat aan die uiterste einde van die wêreld woon. Hulle is in twee helftes verdeel: die een helfte kyk na die weste en die ander na die ooste. Hy het daarheen gegaan om 'n hekatombe van skape en osse te ontvang, en hy het hom daar by sy fees geniet. Intussen het die ander gode in die huis van Zeus op die Olimpus bymekaargekom, en die vader van gode en mense het eerste gepraat. Op daardie oomblik het hy aan Aigisthos gedink, wat deur Agamemnon se seun Orestes doodgemaak is. Daarom het hy vir die ander gode gesê:

"Kyk nou hoe blameer die mense ons gode vir iets wat eintlik niks anders as hul eie dwaasheid is nie. Kyk na Aigisthos. Hy moes nou juis Agamemnon se vrou verlei, al was dit verkeerd, en toe vir Agamemnon doodmaak, al het hy geweet dit sou sy eie dood beteken. Want ek het Hermes gestuur om hom te waarsku om nie een van die twee dinge te doen nie, omdat Orestes beslis wraak sou neem sodra hy groot is en wil terugkeer huis toe. Hermes het hom dit met die beste bedoelings gesê, maar hy wou nie luister nie, en nou het hy vir alles ten volle betaal."

Toe sê Athene: "Vader, seun van Kronos, koning van konings, dit was Aigisthos se verdiende loon, en dit sal die verdiende loon wees van enigiemand wat doen wat hy gedoen het. Maar Aigisthos is nie die punt nie. Dit is oor Odusseus dat my hart bloei as ek dink aan sy lyding op daardie eensame eiland in die see, ver weg – die arme man – van al sy vriende. Dit is 'n eiland vol woude, reg in die middel van die see, en daar woon 'n godin, die dogter van die towenaar Atlas. Atlas waak oor die dieptes van die oseaan, en hy dra die groot pilare wat hemel en aarde uitmekaar hou. Hierdie dogter van Atlas het die arme, ongelukkige Odusseus in haar mag, en met allerhande mooipraatjies probeer sy hom sy huis laat vergeet. Hy is so moeg vir die lewe dat hy aan niks anders dink nie as hoe hy weer eens die rook van sy eie huis se skoorstene kan sien. En jy, Vader, steur jou nie daaraan nie. Het Odusseus jou dan nie by Troje met baie brandoffers tevrede gestel nie? Waarom bly jy dan so kwaad vir hom?"

En Zeus sê: "My kind, waarvan praat jy? Hoe kan ek Odusseus vergeet? Daar is geen bekwamer man op aarde nie, en niemand wat guller is met sy offers aan die onsterflike gode in die hemel nie. Maar onthou, Poseidon is nog steeds woedend vir Odusseus omdat hy die oog van Polufemos, koning van die Siklope, blind gemaak het. Polufemos is Poseidon se seun by die nimf Thoösa, die dogter van die seekoning Forkus. Daarom, al sal Poseidon Odusseus nie sommer doodmaak nie, pynig hy hom deur te keer dat hy by die huis kom. Kom ons sit tog ons koppe bymekaar en kyk hoe ons hom kan help om terug te keer. Dan sal Poseidon bedaar, want as ons almal eensgesind is, kan hy ons skaars alleen teëgaan."

En Athene sê: "Vader, seun van Kronos, koning van konings, as die gode dan nou wil hê dat Odusseus huis toe moet gaan, moet ons eers vir Hermes na die eiland Ogugia stuur om vir Kalupso te sê dat ons besluit het en dat hy moet terugkeer. Intussen sal ek na Itaka gaan om Odusseus se seun Telemachos moed in te praat. Ek sal hom aanspoor om die Agaiërs na 'n vergadering te roep en reguit te praat met die vryers van sy moeder Penelope, wat aanhou om sy skape en osse sonder end op te eet. Ek sal hom ook na Sparta en Pilos lei, om te kyk of hy iets kan hoor oor die tuiskoms van sy liewe vader – want dan sal die mense goed van hom praat."

Met dié woorde het sy haar blink goue sandale aangebind, wat nooit verslyt nie en waarmee sy soos die wind oor land en see kan vlieg. Sy het die gedugte spies met die bronspunt gegryp, swaar en stoer en sterk, waarmee sy die geledere van helde neervel wat haar kwaad gemaak het. Toe het sy van die hoogste spitse van die Olimpus afgeskiet, en dadelik was sy op Itaka, by die poort van Odusseus se huis. Sy was vermom as 'n besoeker, Mentes, die hoofman van die Tafiërs, en sy het 'n bronsspies in haar hand gehou. Daar het sy die trotse vryers gekry. Hulle het op die velle gesit van die osse wat hulle self geslag en geëet het, en het voor die huis dambord gespeel. Bediendes en jong diensknegte het rondgedraf om hulle te bedien: party het wyn met water in die mengbakke gemeng, party het die tafels met nat sponse afgevee en weer gedek, en party het groot hope vleis opgesny.

Telemachos het haar lank voor enigiemand anders gesien. Hy het neerslagtig tussen die vryers gesit en aan sy dapper vader gedink – hoe hy hulle uit die huis sou laat spat as hy terugkom, weer sy eie plek inneem en geëer word soos in die ou dae. Terwyl hy so tussen hulle sit en peins, het hy Athene gewaar en reguit na die poort gegaan, want dit het hom gehinder dat 'n vreemdeling moes wag om ingelaat te word. Hy het haar regterhand in syne geneem en haar gevra om hom haar spies te gee. "Welkom in ons huis," het hy gesê, "en wanneer jy geëet het, kan jy ons vertel waarvoor jy gekom het."

Terwyl hy praat, het hy voor geloop, en Athene het hom gevolg. Toe hulle binne was, het hy haar spies in die spiesrak teen 'n sterk dakpaal gesit, saam met die baie ander spiese van sy ongelukkige vader. Hy het haar na 'n ryk versierde stoel gelei en 'n doek van damas daarop gegooi. Daar was ook 'n voetbankie vir haar voete. Naby haar het hy 'n ander stoel vir homself neergesit, weg van die vryers, sodat hul lawaai en onbeskoftheid haar nie sou pla terwyl sy eet nie, en sodat hy haar rustig oor sy vader kon uitvra.

'n Diensmeisie het toe vir hulle water in 'n pragtige goue beker gebring en dit oor 'n silwer kom gegooi sodat hulle hul hande kon was, en sy het 'n skoon tafel langs hulle ingetrek. Die huishoudster het vir hulle brood gebring en baie lekker dinge aangebied van wat daar in die huis was. Die voorsnyer het borde met allerlei soorte vleis gebring en goue bekers langs hulle neergesit, en 'n bediende het vir hulle wyn gebring en dit ingeskink.

Toe het die vryers ingekom en hul plekke op die banke en stoele ingeneem. Dadelik het bediendes water oor hul hande gegooi, diensmeisies het met die broodmandjies rondgegaan, jong diensknegte het die mengbakke met wyn en water volgemaak, en hulle het weggelê aan die lekker kos voor hulle. Sodra hulle genoeg geëet en gedrink het, wou hulle musiek en dans hê, want dit is die kroon op 'n feesmaal. Daarom het 'n bediende 'n lier gebring vir Femios, wat hulle gedwing het om vir hulle te sing. Toe hy sy lier aanslaan en begin sing, het Telemachos saggies met Athene gepraat, met sy kop naby hare, sodat niemand anders kon hoor nie.

"Ek hoop, vriend," sê hy, "dat jy nie aanstoot sal neem oor wat ek gaan sê nie. Sang kos min vir dié wat nie daarvoor betaal nie, en dit alles word betaal deur iemand wie se gebeente iewers in 'n wildernis lê en vergaan, of in die branders tot poeier gemaal word. As hierdie manne my vader terug op Itaka sou sien, sou hulle eerder vir vinniger bene bid as vir 'n voller beurs, want geld sou hulle niks help nie. Maar ag, hy het 'n slegte einde gekry, en selfs al sê mense soms dat hy terugkom, steur ons ons nie meer daaraan nie; ons sal hom nooit weer sien nie. En nou, vriend, vertel my, en vertel my eerlik, wie jy is en waar jy vandaan kom. Vertel my van jou stad en jou ouers, met watter soort skip jy gekom het, hoe jou bemanning jou na Itaka gebring het, en van watter volk hulle gesê het hulle is – want jy kon tog nie oor land gekom het nie. Vertel my ook eerlik, want ek wil dit weet: is jy nuut in hierdie huis, of was jy al hier in my vader se tyd? In die ou dae het ons baie besoekers gehad, want my vader het self baie rondgereis."

En Athene antwoord: "Ek sal jou eerlik en presies alles vertel. Ek is Mentes, seun van Anchialos, en ek is koning van die Tafiërs. Ek het met my skip en bemanning hierheen gekom op 'n reis na mense wat 'n vreemde taal praat. Ons is op pad na Temesa met 'n vrag yster, en ek sal koper terugbring. My skip lê daar oorkant, by die oop veld weg van die stad, in die hawe Reithron onder die beboste berg Neriton. Ons vaders was al voor ons vriende, soos die ou Laërtes jou sal vertel as jy hom gaan vra. Hulle sê egter dat hy nooit meer stad toe kom nie. Hy woon glo alleen op die plaas en kry swaar, met 'n ou vrou wat na hom omsien en vir hom kos maak wanneer hy moeg inkom nadat hy in sy wingerd rondgewerk het.

"Hulle het my vertel dat jou vader weer tuis is, en dit is waarom ek gekom het. Maar dit lyk of die gode hom nog terughou, want hy is nie dood nie, ook nie êrens op die vasteland nie. Dis meer waarskynlik dat hy op 'n eiland in die middel van die see is, of 'n gevangene tussen wilde mense wat hom teen sy wil vashou. Ek is geen profeet nie en weet baie min van voortekens, maar ek praat soos die hemel dit in my hart lê, en ek verseker jou dat hy nie veel langer weg sal wees nie. Want hy is so 'n vindingryke man dat hy, selfs al was hy in ysterkettings, 'n manier sou vind om weer huis toe te kom. Maar vertel my, en vertel my eerlik: kan Odusseus werklik so 'n mooi kêrel as seun hê? Jy lyk tog wonderlik baie na hom om die kop en die oë, want ons was goeie vriende voordat hy na Troje gevaar het, waarheen die blom van al die Argiewe ook gegaan het. Sedertdien het nie een van ons die ander weer gesien nie."

"My moeder," antwoord Telemachos, "sê vir my ek is Odusseus se seun, maar dit is 'n slim kind wat sy eie vader ken. Ek wens ek was die seun van iemand wat op sy eie grond oud geword het, want – aangesien jy vra – daar is geen ongelukkiger man onder die hemel nie as hy wat hulle sê my vader is."

En Athene sê: "Daar is nog geen gevaar dat jou geslag sal uitsterf nie, so lank Penelope so 'n goeie seun soos jy het. Maar vertel my, en vertel my eerlik, wat beteken al hierdie gefees, en wie is hierdie mense? Waaroor gaan dit alles? Hou julle 'n feesmaal, of is daar 'n troue in die familie? Want dit lyk nie of iemand sy eie kos saambring nie. En die gaste – hoe skandelik gedra hulle hulle! Watter lawaai maak hulle deur die hele huis! Dit is genoeg om enige ordentlike mens wat naby hulle kom, te laat walg."

"Vriend," sê Telemachos, "wat jou vraag betref: so lank my vader hier was, het dit goed gegaan met ons en met die huis. Maar die gode het in hul ongenoeë anders besluit en hom beter weggesteek as wat enige sterfling nog ooit weggesteek is. Ek sou dit beter kon verdra al was hy dood, as hy saam met sy manne voor Troje geval het, of tussen sy vriende gesterf het toe sy oorlogsdae verby was. Want dan sou die Agaiërs 'n grafheuwel oor sy as opgerig het, en ek self sou sy roem geërf het. Maar nou het die stormwinde hom weggevoer, ons weet nie waarheen nie. Hy is weg sonder om selfs 'n spoor agter te laat, en ek erf niks behalwe kommer nie. En dit eindig nie net by die smart oor my vader nie. Die hemel het nog 'n ander soort leed op my gelaai. Want die hoofmanne van al ons eilande – Doulichion, Same en die bosryke Zakunthos – en ook al die vooraanstaande manne van Itaka self, eet my huis leeg onder die voorwendsel dat hulle my moeder die hof maak. Sy wil nie reguit sê dat sy nie sal trou nie, maar sy bring die saak ook nie tot 'n einde nie. So rig hulle my besittings te gronde, en binnekort sal hulle my ook te gronde rig."

"Is dit so?" roep Athene uit. "Dan het jy Odusseus waarlik nodig hier tuis. Gee hom sy helm, sy skild en 'n paar spiese, en as hy nog die man is wat hy was toe ek hom die eerste keer in ons huis leer ken het, waar hy gedrink en vrolik was, sou hy gou sy hande aan hierdie skurkagtige vryers lê – as hy maar net weer op sy eie drumpel kon staan. Hy was toe op pad terug van Efura, waar hy gaan gif vra het vir sy pyle by Ilos, die seun van Mermeros. Ilos het die ewiglewende gode gevrees en wou hom niks gee nie, maar my vader het hom van sy gif laat kry, want hy was baie lief vir hom. As Odusseus nog die man is wat hy toe was, sal hierdie vryers 'n kort lewe en 'n bitter bruilof hê.

"Maar genoeg daarvan! Dit is aan die hemel om te besluit of hy sal terugkeer en in sy eie huis wraak sal neem of nie. Tog raai ek jou aan om dadelik te probeer om van hierdie vryers ontslae te raak. Volg my raad: roep môreoggend die Agaiese helde na 'n vergadering. Lê jou saak voor hulle neer en roep die hemel as getuie aan. Sê vir die vryers hulle moet loop, elkeen na sy eie plek. En as jou moeder haar kop daarop gesit het om weer te trou, laat haar teruggaan na haar vader. Hy sal vir haar 'n man vind en haar al die huweliksgeskenke gee wat so 'n dierbare dogter kan verwag. Wat jou betref, luister na my: neem die beste skip wat jy kan kry, met 'n bemanning van twintig man, en gaan soek jou vader wat al so lank vermis word. Iemand kan dalk vir jou iets vertel, of – en mense hoor dikwels dinge op dié manier – 'n boodskap van die hemel kan jou die pad wys. Gaan eers na Pilos en vra vir Nestor. Gaan van daar verder na Sparta en besoek Menelaos, want hy was die laaste van al die Agaiërs wat tuisgekom het. As jy hoor dat jou vader lewe en op pad huis toe is, kan jy die verkwisting van hierdie vryers nog twaalf maande verduur. Maar as jy hoor dat hy dood is, kom dadelik huis toe, hou sy begrafnis met al die eer wat hom toekom, rig 'n grafheuwel op ter nagedagtenis aan hom, en laat jou moeder weer trou.

"Wanneer jy dit alles gedoen het, dink dan goed na hoe jy hierdie vryers in jou eie huis kan doodmaak, met lis of openlik. Jy is te oud om jou nog soos 'n kind te gedra. Het jy nie gehoor hoe die mense Orestes se lof besing omdat hy sy vader se moordenaar Aigisthos doodgemaak het nie? Jy is 'n mooi, slim jong man. Wys dan wat in jou steek en maak vir jou 'n naam wat in die liedere sal voortleef. Maar nou moet ek teruggaan na my skip en my bemanning, wat ongeduldig sal raak as ek hulle langer laat wag. Dink self oor die saak na, en onthou wat ek vir jou gesê het."

"Vriend," antwoord Telemachos, "dit was baie vriendelik van jou om so met my te praat, asof ek jou eie seun is, en ek sal alles doen wat jy sê. Ek weet jy wil verder met jou reis, maar bly nog 'n bietjie tot jy gebad en jou verkwik het. Dan sal ek vir jou 'n geskenk gee, en jy kan bly en vrolik verder gaan. Ek sal vir jou iets baie moois en kosbaars gee – 'n aandenking soos net goeie vriende vir mekaar gee."

Athene antwoord: "Moenie probeer om my hier te hou nie, want ek wil dadelik verder. En watter geskenk jy my ook al wil gee, hou dit tot ek weer kom, dan sal ek dit saam huis toe neem. Jy kan vir my 'n baie goeie een gee, en ek sal jou een teruggee wat net soveel werd is."

Met dié woorde het sy soos 'n voël in die lug weggevlieg. Maar sy het Telemachos moed gegee en hom meer as ooit tevore aan sy vader laat dink. Hy het die verandering in hom gevoel en hom daaroor verwonder, en hy het geweet dat die vreemdeling 'n god was. Toe het hy reguit gegaan na waar die vryers gesit het.

Femios was nog aan die sing, en sy toehoorders het doodstil en betower gesit terwyl hy die treurige verhaal vertel het van die tuiskoms uit Troje en van die rampe wat Athene oor die Agaiërs gebring het. Penelope, die dogter van Ikarios, het sy lied bo in haar kamer gehoor en met die groot trap afgekom – nie alleen nie, maar met twee van haar diensmeisies by haar. Toe sy by die vryers kom, het sy gaan staan by een van die pale wat die dak van die suilegang gedra het, met 'n stemmige diensmeisie aan weerskante. Sy het 'n sluier voor haar gesig gehou en bitter gehuil.

"Femios," roep sy, "jy ken soveel ander dade van gode en helde, soos die digters graag besing. Sing vir die vryers een van daardie liedere, en laat hulle hul wyn in stilte drink. Maar hou op met hierdie treurige verhaal, want dit breek my bedroefde hart en herinner my aan my verlore man, oor wie ek sonder ophou rou, en wie se naam groot was oor die hele Hellas en tot in die hart van Argos."

"Moeder," antwoord Telemachos, "laat die sanger sing wat hy wil. Sangers maak nie die rampe waaroor hulle sing nie. Dit is Zeus, nie hulle nie, wat dit maak, en wat goed of kwaad oor die mense stuur soos dit hom behaag. Hierdie man bedoel niks sleg as hy oor die noodlottige tuiskoms van die Danaërs sing nie, want mense juig altyd die nuutste liedere die hardste toe. Berus jou daarin en verdra dit. Odusseus is nie die enigste man wat nooit van Troje teruggekom het nie; baie ander het net soos hy ondergegaan. Gaan dan binnetoe en hou jou besig met jou daaglikse werk – jou weefgetou, jou spinstok en die opdragte aan jou bediendes. Praat is mansake, en veral my saak, want ek is die baas hier."

Sy het verwonderd teruggegaan die huis in en haar seun se woorde in haar hart bewaar. Toe het sy saam met haar diensmeisies boontoe na haar kamer gegaan en oor haar liewe man getreur totdat Athene 'n soet slaap oor haar oë uitgestort het. Maar die vryers het lawaai gemaak oral in die oordekte suilegang, en elkeen het gebid dat hy haar bedgenoot sou word.

Toe praat Telemachos. "Skaamtelose, onbeskofte vryers," roep hy, "kom ons feesvier nou na hartelus, en laat daar geen rusie wees nie, want dit is 'n seldsame ding om 'n man met so 'n goddelike stem soos Femios te hoor. Maar kom môreoggend na die volle vergadering, sodat ek julle amptelik kan aansê om te vertrek en by mekaar se huise te gaan feesvier, die een ná die ander, op julle eie koste. Maar as julle eerder wil aanhou om op een man se sak te teer, dan roep ek die gode aan, en Zeus sal ten volle met julle afreken. En wanneer julle in my vader se huis val, sal daar niemand wees om julle te wreek nie."

Die vryers het op hul lippe gebyt toe hulle hom hoor, en hulle het hulle verwonder oor sy vrypostige woorde. Toe sê Antinoös, die seun van Eupeithes: "Dit lyk of die gode jou lesse in grootpraat en windmakerigheid gegee het. Mag Zeus jou nooit hoofman op Itaka maak soos jou vader voor jou was nie."

Telemachos antwoord: "Antinoös, moenie met my raas nie. As die gode wil, sal ek ook hoofman word as ek kan. Is dit die ergste lot wat jy vir my kan bedink? Dit is geen slegte ding om 'n hoofman te wees nie, want dit bring rykdom én eer. Tog, noudat Odusseus dood is, is daar baie groot manne op Itaka, oud sowel as jonk, en een van hulle kan dalk die leiding neem. Maar ek sal in elk geval baas wees in my eie huis en heers oor dié wat Odusseus vir my verower het."

Toe antwoord Eurumachos, die seun van Polubos: "Dit is aan die hemel om te besluit wie onder ons hoofman sal wees, maar jy sal baas wees in jou eie huis en oor jou eie besittings. Niemand sal jou geweld aandoen of jou beroof so lank daar nog 'n man op Itaka is nie. En nou, my goeie vriend, wil ek meer oor hierdie vreemdeling weet. Uit watter land kom hy? Uit watter familie, en waar is sy grond? Het hy vir jou nuus gebring oor jou vader se tuiskoms, of was hy hier oor sy eie sake? Hy het na 'n welgestelde man gelyk, maar hy het so skielik vertrek dat hy in 'n oomblik weg was voordat ons hom kon leer ken."

"My vader is dood en weg," antwoord Telemachos, "en selfs al bereik 'n gerug my, glo ek nie meer daaraan nie. My moeder laat wel soms 'n waarsêer kom en ondervra hom, maar ek steur my nie aan sy voorspellings nie. Wat die vreemdeling betref: hy was Mentes, seun van Anchialos, die hoofman van die Tafiërs, 'n ou vriend van my vader." Maar in sy hart het hy geweet dat dit die godin was.

Die vryers het toe teruggekeer na hul sang en dans tot die aand. Maar toe die nag oor hul plesier val, het elkeen huis toe gegaan na sy eie bed. Telemachos se kamer was hoog in 'n toring wat op die buitenste werf uitgekyk het. Daarheen het hy gegaan, peinsend en vol gedagtes. 'n Goeie ou vrou, Eurukleia, die dogter van Ops, seun van Peisenor, het voor hom uit geloop met twee brandende fakkels. Laërtes het haar met sy eie geld gekoop toe sy nog baie jonk was. Hy het die waarde van twintig osse vir haar betaal, en hy het haar in sy huishouding net soveel eer bewys as sy eie getroude vrou. Maar hy het nie met haar geslaap nie, want hy was bang sy vrou sou kwaad word.

Sy was dit wat Telemachos nou na sy kamer bygelig het, en sy was liewer vir hom as enige van die ander vroue in die huis, want sy het hom grootgemaak toe hy 'n baba was. Hy het die deur van sy slaapkamer oopgemaak en op die bed gaan sit. Toe hy sy hemp uittrek, het hy dit vir die goeie ou vrou gegee. Sy het dit netjies opgevou en vir hom aan 'n pen langs sy bed opgehang. Daarna het sy uitgegaan, die deur aan 'n silwer handvatsel toegetrek en die grendel met die riem toegeskuif. Maar Telemachos, toegemaak onder 'n wolvel, het die hele nag lank gedink aan die reis wat hy beplan het en aan die raad wat Athene hom gegee het.

Die Muse: een van die nege godinne van die kunste, dogters van Zeus. Ou digters het 'n Muse aangeroep om hulle te help om hul verhaal te sing.

'n Hekatombe is 'n groot offer aan die gode, oorspronklik van honderd beeste.

Agamemnon was die opperbevelhebber van die Griekse leër by Troje. Toe hy ná die oorlog tuiskom, is hy vermoor deur Aigisthos, wat intussen met sy vrou Klutaimnestra saamgeleef het.

Atlas is 'n Titan, 'n reus uit die geslag wat voor die Olimpiese gode geheers het; hy dra die hemel.

Agaiërs, Argiewe en Danaërs is drie name wat Homeros vir die Grieke gebruik.

In Homeros se tyd is wyn byna altyd in 'n groot mengbak met water aangelang voordat dit gedrink is.