Die donker woud. Die berg van moeite. Die panter, die leeu en die wolfin. Vergilius.

Halfpad op die reis van ons lewe
het ek my in 'n donker woud bevind,
want die regte pad was weg.

Ag, hoe moeilik is dit om te sê
hoe dié woud was, wild en ruig en kwaai,
wat met die blote gedagte die vrees hernu.

Dit is so bitter dat die dood skaars erger is;
maar om te vertel van die goeie wat ek daar gevind het,
sal ek ook praat van die ander dinge wat ek daar gesien het.

Ek kan nie goed sê hoe ek daar ingekom het nie,
so vol slaap was ek op die oomblik
toe ek die ware pad verlaat het.

Maar toe ek by die voet van 'n berg gekom het,
daar waar die vallei geëindig het
wat my hart met ontsteltenis deurboor het,

het ek opgekyk en die skouers van die berg gesien,
reeds beklee met die strale van daardie planeet
wat ander op elke pad reg lei.

Toe het die vrees 'n bietjie bedaar
wat in die meer van my hart die hele nag lank
gebly het, die nag wat ek so ellendig deurgebring het.

En soos iemand wat met moeisame asem
uit die see op die strand gekom het,
omdraai na die gevaarlike water en staar,

so het my siel, wat nog steeds gevlug het,
omgedraai om weer te kyk na die deurgang
waaruit nog nooit 'n lewende mens gekom het nie.

Nadat ek my moeë liggaam laat rus het,
het ek verder geloop oor die verlate helling,
sodat die vaste voet altyd die laagste was.

En kyk! Byna waar die opdraand begin het,
'n panter, lig en uiters vinnig,
wat met 'n gevlekte vel bedek was!

En sy het nooit van voor my gesig gewyk nie;
nee, sy het my pad so versper
dat ek baie kere omgedraai het om terug te gaan.

Dit was die begin van die oggend,
en die son het opgeklim saam met die sterre
wat by hom was toe die goddelike Liefde

daardie mooi dinge die eerste keer laat beweeg het;
so het ek rede gehad vir goeie hoop:
die bont vel van daardie wilde dier,

die uur van die dag en die heerlike seisoen;
maar nie genoeg dat ek nie bang geword het
vir 'n leeu wat aan my verskyn het nie.

Dit het gelyk of hy op my afkom,
met sy kop omhoog en met 'n vraatsugtige honger,
sodat dit gelyk het of die lug self vir hom bang was;

en 'n wolfin, wat in haar maerheid
gelaai gelyk het met elke soort honger,
en wat al baie mense in ellende laat lewe het!

Sy het so 'n swaarte oor my gebring,
met die skrik wat van haar voorkoms uitgegaan het,
dat ek die hoop op die hoogte laat vaar het.

En soos iemand wat gretig rykdom bymekaarmaak,
en dan kom die tyd dat hy alles verloor,
en hy huil in al sy gedagtes en is moedeloos,

so het daardie onrustige dier my gemaak,
wat stap vir stap op my afgekom het
en my teruggedryf het na waar die son swyg.

Terwyl ek afstorm na die laagte,
het iemand voor my oë verskyn
wat van lang stilte hees gelyk het.

Toe ek hom in die groot verlatenheid sien,
het ek na hom geroep: "Ontferm u oor my,
wie u ook al is, 'n skim of 'n regte mens!"

Hy het my geantwoord: "Nie 'n mens nie; eens was ek 'n mens,
en albei my ouers was van Lombardye,
albei van geboorte uit Mantua.

Ek is gebore 'sub Julio', al was dit laat,
en het in Rome geleef onder die goeie Augustus,
in die tyd van die valse en leuenagtige gode.

Ek was 'n digter, en ek het besing hoe die regverdige
seun van Anchises uit Troje gekom het
nadat die trotse Ilion afgebrand het.

Maar jy, waarom gaan jy terug na soveel ellende?
Waarom klim jy nie die berg van vreugde nie,
wat die bron en oorsaak van alle blydskap is?"

"Is u dan daardie Vergilius, daardie fontein
wat so 'n breë rivier van woorde laat vloei?"
het ek hom met 'n skaam voorkop geantwoord.

"O eer en lig van die ander digters,
mag die lang studie en groot liefde my nou help
wat my gedryf het om u boek te deursoek!

U is my meester en my skrywer,
u alleen is die een van wie ek
die mooi styl geleer het wat my eer gebring het.

Kyk na die dier waarvoor ek omgedraai het;
beskerm my teen haar, beroemde wyse,
want sy laat my are en polse bewe."

"Jy moet 'n ander pad neem,"
het hy geantwoord toe hy sien dat ek huil,
"as jy uit hierdie wilde plek wil ontsnap;

want hierdie dier, waaroor jy uitroep,
laat niemand op haar pad verbygaan nie,
maar sy teister hom so lank tot sy hom vernietig;

en sy het 'n aard so boos en meedoënloos
dat sy haar gulsige begeerte nooit versadig nie,
en ná die ete is sy hongeriger as tevore.

Baie is die diere met wie sy paar,
en hulle sal nog meer word, totdat die Windhond
kom, wat haar in pyn sal laat vergaan.

Hy sal nie van grond of geld leef nie,
maar van wysheid en van liefde en deug;
tussen Feltro en Feltro sal sy volk wees;

hy sal die redder wees van daardie nederige Italië
waarvoor die maagd Camilla gesterf het,
en Euryalus, Turnus en Nisus aan hul wonde;

deur elke stad sal hy haar jag,
totdat hy haar teruggedryf het na die hel,
daarheen van waar die afguns haar eerste losgelaat het.

Daarom dink en oordeel ek dat dit vir jou die beste is
dat jy my volg, en ek sal jou gids wees
en jou hiervandaan lei deur die ewige plek,

waar jy die wanhopige gekerm sal hoor,
die ou, troostelose geeste sal sien
wat elkeen roep om die tweede dood;

en jy sal dié sien wat tevrede is
in die vuur, omdat hulle hoop om eendag,
wanneer dit ook al mag wees, by die geseëndes te kom.

As jy dan na hulle wil opklim,
sal daar 'n siel wees wat waardiger is as ek;
by haar sal ek jou laat wanneer ek vertrek;

want daardie Keiser wat daarbo regeer,
wil nie, omdat ek opstandig was teen Sy wet,
dat iemand deur my in Sy stad kom nie.

Hy regeer oral, en daar heers Hy;
daar is Sy stad en Sy hoë troon;
o gelukkig is hy wat Hy daarvoor uitkies!"

En ek aan hom: "Digter, ek smeek u
by dieselfde God wat u nooit geken het nie,
dat ek hierdie ellende en erger kan ontvlug:

lei my daarheen waarvan u gepraat het,
sodat ek die poort van Sint Petrus kan sien
en dié wat u so troosteloos beskryf."

Toe het hy aangestap, en ek het agter hom gevolg.

Vergilius (70–19 v.C.) was die groot Romeinse digter van die Aeneïs, die epos oor Aeneas, die "seun van Anchises", wat ná die val van Troje (Ilion) na Italië gereis het. Dante het hom as sy leermeester in die digkuns beskou.

Die panter, die leeu en die wolfin word gewoonlik gelees as sinnebeelde van sondes, veral wellus, hoogmoed en hebsug.

"Sub Julio" beteken "onder Julius", dit wil sê in die tyd van Julius Caesar. Augustus was die eerste Romeinse keiser.

Die Windhond is 'n raaiselagtige voorspelling van 'n toekomstige redder van Italië. Wie Dante bedoel het, en wat "tussen Feltro en Feltro" beteken, is onseker.

Camilla, Turnus, Euryalus en Nisus is figure uit die Aeneïs wat in die oorlog om Italië gesterf het.

Die "tweede dood" is die ewige verdoemenis. Die siele wat "tevrede is in die vuur" is dié op die Louteringsberg, wat eendag na die hemel sal gaan. Die siel wat Dante verder sal lei, is Beatrice.