Die vryers word doodgemaak – die slavinne wat hulle misdra het, moet die suilegange skoonmaak en word dan opgehang.

Toe skeur Odusseus sy vodde af en spring met sy boog en sy koker vol pyle op die breë drumpel. Hy gooi die pyle voor sy voete op die grond neer en sê: "Die groot wedstryd is verby. Nou sal ek sien of Apollo my sal gun om 'n ander teiken te tref wat nog niemand getref het nie."

Daarop rig hy 'n dodelike pyl op Antinoös. Antinoös wou juis 'n goue beker met twee hingsels optel om sy wyn te drink en het dit al in sy hande gehad. Hy het nie aan die dood gedink nie – wie van al die feesvierders sou kon dink dat een man, hoe dapper ook al, alleen tussen soveel mense sou staan en hom doodmaak? Die pyl tref Antinoös in die keel, en die punt gaan reg deur sy nek. Hy val om, die beker val uit sy hand, en 'n dik straal bloed spuit uit sy neusgate. Hy skop die tafel van hom af en gooi alles daarop om, sodat die brood en die gebraaide vleis op die grond val en vuil word.

Die vryers het in 'n oproer losgebars toe hulle sien dat 'n man getref is. Almal spring verskrik van hulle stoele op en kyk orals na die mure, maar daar was nie 'n skild of 'n spies nie. Hulle het Odusseus kwaai uitgeskel. "Vreemdeling," sê hulle, "jy sal boet daarvoor dat jy so na mense skiet. Jy sal nooit weer aan 'n wedstryd deelneem nie. Jy is 'n dooie man. Die een wat jy doodgemaak het, was die beste jong man op Itaka, en die aasvoëls sal jou opvreet omdat jy hom vermoor het."

So het hulle gepraat, want hulle het gedink hy het Antinoös per ongeluk doodgemaak. Hulle het nie besef dat die dood oor elkeen van hulle se kop hang nie. Maar Odusseus het hulle kwaad aangekyk en gesê:

"Honde! Het julle gedink ek sal nooit van Troje af terugkom nie? Julle het my besittings verkwis, julle het my slavinne gedwing om by julle te lê, en julle het my vrou die hof gemaak terwyl ek nog lewe. Julle was nie bang vir gode of mense nie, en nou gaan julle sterf."

Hulle het bleek geword van vrees toe hy so praat. Elke man het rondgekyk om te sien waarheen hy kon vlug, maar net Eurumachos het iets gesê.

"As jy Odusseus is," sê hy, "dan is wat jy gesê het, reg. Ons het baie kwaad gedoen op jou lande en in jou huis. Maar Antinoös, wat die leier en die hoofskuldige was, lê al dood. Dit was alles sy werk. Dit was nie eintlik dat hy met Penelope wou trou nie; daaroor het hy nie so baie omgegee nie. Hy wou iets heel anders hê, en Zeus het dit nie aan hom gegun nie: hy wou jou seun doodmaak en self die hoofman op Itaka wees. Nou dat hy die dood gekry het wat hy verdien het, spaar die lewe van jou eie mense. Ons sal alles onder mekaar regmaak en jou ten volle betaal vir alles wat ons geëet en gedrink het. Elkeen van ons sal jou 'n boete van twintig osse se waarde betaal, en ons sal aanhou om jou goud en brons te gee totdat jou hart sag word. Tot ons dit gedoen het, kan niemand jou kwalik neem dat jy woedend is vir ons nie."

Odusseus het hom weer kwaad aangekyk en gesê: "Al sou jy my alles gee wat jy nou in die wêreld besit, en alles wat jy ooit sal besit, sal ek nie ophou voordat ek julle almal ten volle laat betaal het nie. Julle moet veg, of vlug vir julle lewe – en vlug sal nie een van julle nie."

Hulle moed het in hulle skoene gesak toe hulle dit hoor, maar Eurumachos het weer gepraat:

"Vriende, hierdie man sal ons nie genade gee nie. Hy sal bly staan waar hy is en ons afskiet tot hy elkeen van ons doodgemaak het. Kom ons veg terug! Trek julle swaarde en hou die tafels op as skilde teen sy pyle. Kom ons storm almal op hom af en jaag hom weg van die drumpel en die deur. Dan kan ons deurkom na die stad en so 'n alarm maak dat hy gou sal moet ophou skiet."

Terwyl hy praat, trek hy sy skerp bronsswaard, wat aan albei kante gewet was, en met 'n harde skreeu spring hy na Odusseus toe. Maar Odusseus skiet hom onmiddellik met 'n pyl in die bors. Die pyl tref hom by die tepel en steek vas in sy lewer. Hy laat sy swaard val en val dubbelgevou oor sy tafel. Die beker en al die vleis val op die grond terwyl hy in sy doodsangs met sy voorkop teen die aarde slaan. Hy het met sy voete teen die stoel geskop totdat die donkerte oor sy oë gesak het.

Toe trek Amfinomos sy swaard en storm reguit op Odusseus af om hom by die deur weg te kry. Maar Telemachos was te vinnig vir hom en het hom van agter getref. Die spies tref hom tussen die skouers en gaan reg deur sy bors, sodat hy swaar op die grond val en met sy voorkop teen die aarde slaan. Telemachos het van hom weggespring en sy spies in die lyk laat steek. Hy was bang dat as hy bly om dit uit te trek, een van die Agaiërs nader sou kom en hom met 'n swaard sou kap of hom sou platslaan. Daarom het hy gehardloop en was dadelik by sy vader. Toe sê hy:

"Vader, laat ek vir jou 'n skild, twee spiese en 'n bronshelm vir jou kop gaan haal. Ek sal myself ook bewapen, en ek sal ander wapenrusting vir die varkwagter en die beeswagter bring. Dit is beter dat ons gewapen is."

"Hardloop en gaan haal dit," antwoord Odusseus, "terwyl my pyle nog hou. Anders kan hulle my dalk by die deur wegkry as ek alleen is."

Telemachos het gedoen wat sy vader gesê het en na die stoorkamer gegaan waar die wapens gebêre was. Hy het vier skilde, agt spiese en vier bronshelms met perdehaarpluime uitgekies. Hy het dit so vinnig as wat hy kon na sy vader gebring en eers self die wapens aangetrek. Die beeswagter en die varkwagter het ook hulle wapenrusting aangetrek en hulle plek langs Odusseus ingeneem.

Intussen het Odusseus, solank sy pyle gehou het, die vryers een vir een geskiet, en hulle het dik op mekaar geval. Toe sy pyle op was, het hy die boog teen die kosyn van die deur laat staan, teen die muur aan die punt van die saal. Hy het 'n skild van vier lae leer oor sy skouers gehang, en op sy edel kop het hy sy mooi gesmede helm gesit met 'n kam van perdehaar wat dreigend bo-oor hom geknik het. Toe gryp hy twee gedugte spiese met bronspunte.

Nou was daar 'n luik in die muur, en aan die een kant van die drumpel was daar 'n uitgang na 'n nou gang, wat met 'n goedgemaakte deur toegemaak was. Odusseus het vir Filoitios gesê om by hierdie deur te gaan staan en dit te bewaak, want net een persoon op 'n slag kon dit aanval. Maar Agelaos het uitgeroep: "Kan iemand nie by die luik opklim en die mense vertel wat hier aangaan nie? Dan sal daar dadelik hulp kom, en ons sal gou klaarspeel met hierdie man en sy geskietery."

"Dit kan nie, Agelaos nie," antwoord Melantios. "Die mond van die nou gang is gevaarlik naby die ingang na die buitehof. Een dapper man kan enige getal keer om in te kom. Maar ek weet wat ek sal doen. Ek sal vir julle wapens uit die stoorkamer bring, want ek is seker dat Odusseus en sy seun dit daar weggesit het."

Daarop het die bokwagter Melantios met agtergange na die stoorkamer van Odusseus se huis gegaan. Daar het hy twaalf skilde uitgekies, en net soveel helms en spiese, en dit so vinnig as wat hy kon teruggebring om aan die vryers te gee. Odusseus se moed het begin sak toe hy sien hoe die vryers hulle wapenrusting aantrek en hulle spiese swaai. Hy het gesien hoe groot die gevaar was en vir Telemachos gesê: "Een van die vroue binne help die vryers teen ons, of anders is dit Melantios."

Telemachos antwoord: "Dit is my skuld, vader, en net my skuld. Ek het die stoorkamerdeur oopgelos, en hulle was meer op hulle hoede as ek. Gaan, Eumaios, maak die deur toe, en kyk of dit een van die vroue is wat dit doen, of, soos ek vermoed, Melantios, die seun van Dolios."

So het hulle met mekaar gepraat. Intussen was Melantios weer op pad na die stoorkamer om nog wapens te gaan haal, maar die varkwagter het hom gesien en vir Odusseus, wat langs hom gestaan het, gesê: "Odusseus, edel seun van Laërtes, dit is daardie skurk Melantios, net soos ons vermoed het, wat na die stoorkamer gaan. Sê my, moet ek hom doodmaak as ek hom die baas kan raak, of moet ek hom hierheen bring sodat jy self wraak kan neem vir al die kwaad wat hy in jou huis gedoen het?"

Odusseus antwoord: "Telemachos en ek sal hierdie vryers terughou, maak nie saak wat hulle doen nie. Gaan julle twee terug en bind Melantios se hande en voete agter sy rug vas. Gooi hom in die stoorkamer en maak die deur agter julle toe. Sit dan 'n lus om sy lyf en hys hom teen 'n hoë pilaar op tot teen die dakbalke, sodat hy lank in pyn kan bly hang."

So het hy gepraat, en hulle het gedoen net soos hy gesê het. Hulle het na die stoorkamer gegaan en ingegaan voordat Melantios hulle gesien het, want hy was besig om heel agter in die kamer na wapens te soek. Die twee het aan weerskante van die deur gaan staan en gewag. Na 'n rukkie kom Melantios uit, met 'n helm in die een hand en 'n ou skild vol vrot in die ander. Laërtes het die skild gedra toe hy jonk was, maar dit was lankal eenkant gegooi, en die nate van die bande het losgegaan. Toe gryp die twee hom, sleep hom aan sy hare terug en gooi hom spartelend op die grond. Hulle het sy hande en voete styf agter sy rug gebuig en dit met pynlike toue vasgebind, soos Odusseus vir hulle gesê het. Toe sit hulle 'n lus om sy lyf en hys hom teen 'n hoë pilaar op tot teen die dakbalke. En jy, varkwagter Eumaios, het oor hom gespot: "Melantios, nou sal jy die nag op 'n sagte bed deurbring, soos jy verdien. Jy sal mooi weet wanneer die môre uit die strome van Okeanos opkom en dit tyd is om jou bokke vir die vryers in te jaag sodat hulle kan smul."

Daar het hulle hom toe in wrede boeie gelos. Hulle het hulle wapenrusting aangetrek, die deur agter hulle toegemaak en teruggegaan om hulle plek langs Odusseus in te neem. Daar het die vier mans in die suilegang gestaan, kwaai en vol woede, maar die mense wat in die saal self was, was nog dapper en baie. Toe kom Athene, die dogter van Zeus, na hulle toe. Sy het die stem en gestalte van Mentor aangeneem. Odusseus was bly toe hy haar sien en sê: "Mentor, help my, en moenie jou ou kameraad vergeet en al die goeie dinge wat hy vir jou gedoen het nie. Boonop is ons ewe oud."

Maar die hele tyd was hy seker dat dit Athene was. Die vryers aan die ander kant het 'n lawaai opgeskop toe hulle haar sien. Agelaos was die eerste om haar te verwyt. "Mentor," roep hy, "moenie dat Odusseus jou ompraat om sy kant te kies en teen die vryers te veg nie. Dit is wat ons gaan doen: wanneer ons hierdie mense, vader en seun, doodgemaak het, sal ons jou ook doodmaak. Jy sal met jou kop daarvoor betaal. En wanneer ons jou doodgemaak het, sal ons alles vat wat jy het, binne en buite die huis, en dit by Odusseus se besittings gooi. Ons sal nie jou seuns of jou dogters in jou huis laat woon nie, en jou weduwee sal ook nie langer in die stad Itaka mag bly nie."

Dit het Athene nog kwater gemaak, en sy het Odusseus kwaai uitgetrap. "Odusseus," sê sy, "jou krag en jou dapperheid is nie meer wat dit was toe jy nege lange jare teen die Trojane geveg het ter wille van die edel Helena nie. Jy het in daardie dae baie mans doodgemaak, en dit was deur jou lis dat Priamos se stad ingeneem is. Hoe kom dit dat jy nou so jammerlik minder dapper is, noudat jy op jou eie grond is, oog in oog met die vryers in jou eie huis? Kom, my goeie vriend, staan langs my en kyk hoe Mentor, die seun van Alkimos, teen jou vyande veg en jou terugbetaal vir al die goed wat jy aan hom gedoen het."

Maar sy wou hom nog nie die volle oorwinning gee nie, want sy wou sy eie dapperheid en dié van sy dapper seun nog verder op die proef stel. Daarom het sy opgevlieg na een van die dakbalke van die suilegang en daar gaan sit in die gedaante van 'n swael.

Intussen het Agelaos, die seun van Damastor, saam met Eurunomos, Amfimedon, Demoptolemos, Peisandros en Polubos, die seun van Poluktor, die swaarste van die geveg aan die vryers se kant gedra. Van almal wat nog vir hulle lewe geveg het, was hulle verreweg die dapperste, want die ander het al onder Odusseus se pyle geval. Agelaos het vir hulle geroep: "Vriende, hy sal gou moet ophou, want Mentor is weg, en hy het niks vir hom gedoen nie behalwe grootpraat. Hulle staan sonder hulp by die deure. Moenie almal tegelyk na hom gooi nie. Laat ses van julle eers julle spiese gooi, en kyk of julle nie roem kan verwerf deur hom dood te maak nie. Wanneer hy eers geval het, hoef ons ons nie oor die ander te kwel nie."

Hulle het hulle spiese gegooi soos hy gesê het, maar Athene het almal laat misluk. Een het die deurkosyn getref, 'n ander het teen die deur vasgeslaan, en die skerp skag van nog een het die muur getref. Toe hulle al die spiese van die vryers ontwyk het, sê Odusseus vir sy eie manne: "Vriende, ek dink ons moet ook reg in hulle midde ingooi, anders gaan hulle al die kwaad wat hulle ons aangedoen het, kroon deur ons boonop dood te maak."

Hulle het toe reguit voor hulle gemik en hulle spiese gegooi. Odusseus het Demoptolemos doodgemaak, Telemachos vir Euruades, Eumaios vir Elatos, en die beeswagter het Peisandros doodgemaak. Hulle het almal in die stof gebyt. Terwyl die ander in 'n hoek terugwyk, het Odusseus en sy manne vorentoe gestorm en hulle spiese teruggekry deur dit uit die lyke te trek.

Die vryers het 'n tweede keer gemik, maar weer het Athene hulle wapens grotendeels laat misluk. Een het 'n stut van die suilegang getref, 'n ander het teen die deur vasgeslaan, en die skerp skag van nog een het die muur getref. Tog het Amfimedon net 'n stukkie vel van Telemachos se pols afgeskraap, en Ktesippos het dit reggekry om Eumaios se skouer bo sy skild te skram, maar die spies het verbygevlieg en op die grond geval. Toe gooi Odusseus en sy manne in die gedrang van die vryers in. Odusseus het Eurudamas getref, Telemachos vir Amfimedon, en Eumaios vir Polubos. Daarna het die beeswagter Ktesippos in die bors getref en hom gespot: "Jou vuilbek-seun van Polutherses, moenie weer so dwaas wees om goddeloos te praat nie. Laat die gode jou woorde lei, want die gode is baie sterker as mense. Ek gee jou hierdie raad present as betaling vir die beespoot wat jy vir Odusseus gegee het toe hy in sy eie huis rondgebedel het."

So het die beeswagter gepraat. Odusseus het die seun van Damastor van naby met 'n spies getref, en Telemachos het Leokritos, die seun van Euenor, in die maag getref. Die spies het reg deur hom gegaan, sodat hy vooroor met sy gesig plat op die grond geval het. Toe hou Athene, van haar sitplek op die dakbalk af, haar dodelike egis omhoog, en die vryers se harte het geskrik. Hulle het na die ander kant van die saal gevlug soos 'n trop beeste wat in die vroeë somer, wanneer die dae op hul langste is, deur die perdevlieg mal gemaak word. Soos aasvoëls met arendsnawels en krom kloue wat van die berge af op kleiner voëls neerskiet wat in swerms op die grond saamkruip, en hulle doodmaak, want die voëls kan nie veg of vlug nie, en die toeskouers geniet die skouspel – net so het Odusseus en sy manne die vryers aan alle kante aangeval en hulle neergeslaan. Daar was 'n aaklige gekreun terwyl hulle koppe ingeslaan is, en die grond het gestroom van hulle bloed.

Toe gryp Leiodes Odusseus se knieë vas en sê: "Odusseus, ek smeek jou, wees genadig en spaar my. Ek het nooit een van die vroue in jou huis met woord of daad kwaad aangedoen nie, en ek het probeer om die ander te keer. Ek het hulle gesien, maar hulle wou nie luister nie, en nou betaal hulle vir hulle dwaasheid. Ek was hulle offerpriester. As jy my doodmaak, sal ek sterf sonder dat ek iets gedoen het om dit te verdien, en ek sal geen dank gekry het vir al die goeie wat ek gedoen het nie."

Odusseus het hom streng aangekyk en geantwoord: "As jy hulle offerpriester was, moet jy baiekeer gebid het dat dit lank sal duur voordat ek weer by die huis kom, en dat jy met my vrou kan trou en kinders by haar kan hê. Daarom sal jy sterf."

Met hierdie woorde het hy die swaard opgetel wat Agelaos laat val het toe hy doodgemaak is en wat op die grond gelê het. Toe kap hy Leiodes agter in die nek, sodat sy kop in die stof wegrol terwyl hy nog praat.

Die sanger Femios, die seun van Terpes – hy wat deur die vryers gedwing is om vir hulle te sing – het nou probeer om sy lewe te red. Hy het naby die luik gestaan met sy lier in sy hand. Hy kon nie besluit of hy uit die suilegang moes vlug en by die altaar van Zeus in die buitehof moes gaan sit – die altaar waarop Laërtes en Odusseus die dybene van baie osse geoffer het – of reguit na Odusseus moes gaan om sy knieë te omhels nie. Op die ou end het hy besluit dat dit die beste is om Odusseus se knieë te omhels. Hy het sy lier op die grond neergesit, tussen die mengbak en die stoel met die silwerspykers. Toe gaan hy na Odusseus, gryp sy knieë vas en sê: "Odusseus, ek smeek jou, wees genadig en spaar my. Jy sal later spyt wees as jy 'n sanger doodmaak wat vir gode en mense kan sing soos ek. Ek maak al my liedere self, en die gode gee my allerhande ingewing. Ek sou vir jou sing asof jy 'n god is, so moenie so haastig wees om my kop af te kap nie. Jou eie seun Telemachos sal vir jou sê dat ek nie in jou huis wou kom en ná hulle maaltye vir die vryers wou sing nie. Maar hulle was te veel en te sterk vir my, en hulle het my gedwing."

Telemachos het hom gehoor en dadelik na sy vader gegaan. "Wag!" roep hy. "Die man is onskuldig; moenie hom seermaak nie. En ons sal Medon ook spaar, wat altyd goed vir my was toe ek 'n seuntjie was – tensy Filoitios of Eumaios hom al doodgemaak het, of hy jou in die pad gesteek het toe jy deur die saal gewoed het."

Medon het Telemachos se woorde gehoor. Hy het onder 'n stoel weggekruip en homself toegemaak met die vars afgeslagte vel van 'n vers. Nou gooi hy die vel af, gaan na Telemachos en gryp sy knieë vas.

"Hier is ek, my liewe heer," sê hy. "Hou dus jou hand terug, en praat met jou vader, anders maak hy my dood in sy woede teen die vryers, omdat hulle sy besittings verkwis het en so dwaas en oneerbiedig teenoor jou was."

Odusseus het vir hom geglimlag en geantwoord: "Moenie bang wees nie. Telemachos het jou lewe gered, sodat jy in die toekoms kan weet, en ook vir ander kan vertel, hoeveel beter goeie dade vaar as slegtes. Gaan nou uit die suilegang na die buitehof, en bly uit die pad van die slagting – jy en die sanger – terwyl ek my werk hier binne klaarmaak."

Die twee het so vinnig as wat hulle kon na die buitehof gegaan en by die groot altaar van Zeus gaan sit. Hulle het angstig rondgekyk, want hulle het nog steeds verwag dat hulle doodgemaak sou word. Toe het Odusseus die hele saal deeglik deursoek om te sien of iemand dit reggekry het om weg te kruip en nog lewe. Maar hy het hulle almal in die stof gevind, in hulle bloed. Hulle was soos visse wat vissers met 'n net uit die see gehaal en op die strand gegooi het, waar hulle na water lê en snak totdat die hitte van die son hulle doodmaak. Net so het die vryers op 'n hoop teen mekaar gelê.

Toe sê Odusseus vir Telemachos: "Roep die ou oppasster Eurukleia. Ek het iets om vir haar te sê."

Telemachos het gegaan en aan die deur van die vrouekamer geklop. "Maak gou," sê hy, "ou moeder, jy wat oor al die ander vroue in die huis aangestel is. Kom uit; my vader wil met jou praat."

Toe Eurukleia dit hoor, het sy die deur van die vrouekamer oopgesluit en uitgekom en agter Telemachos aan geloop. Sy het Odusseus tussen die lyke gevind, bespat met bloed en vuilgoed, soos 'n leeu wat pas 'n os verslind het: sy bors en albei sy wange is vol bloed, sodat hy vreeslik is om aan te kyk. Net so was Odusseus van kop tot tone met bloed besmeer. Toe sy al die lyke en soveel bloed sien, wou sy van blydskap begin uitroep, want sy het gesien dat 'n groot daad gedoen is. Maar Odusseus het haar gekeer. "Ou vrou," sê hy, "verbly jou in stilte. Hou jou in en moenie 'n lawaai maak nie. Dit is goddeloos om oor dooie mans te spog. Die oordeel van die gode en hulle eie slegte dade het hierdie mans tot hulle ondergang gebring, want hulle het niemand in die hele wêreld wat na hulle toe gekom het, gerespekteer nie, ryk of arm. Nou het hulle 'n slegte einde gekry as straf vir hulle boosheid en dwaasheid. Maar sê my nou watter van die vroue in die huis hulle misdra het, en wie onskuldig is."

"Ek sal jou die waarheid sê, my kind," antwoord Eurukleia. "Daar is vyftig vroue in die huis wat ons leer om werk te doen, soos om wol te kaard en allerhande huiswerk. Van hulle het twaalf altesaam hulle misdra. Hulle het my en ook Penelope geen respek betoon nie. Teenoor Telemachos was hulle nie oneerbiedig nie, want hy het eers onlangs grootgeword, en sy moeder het hom nooit toegelaat om die slavinne te beveel nie. Maar laat my boontoe gaan en jou vrou vertel alles wat gebeur het, want een of ander god het haar aan die slaap laat raak."

"Moenie haar nog wakker maak nie," antwoord Odusseus, "maar sê vir die vroue wat hulle misdra het, om na my toe te kom."

Eurukleia het uit die suilegang gegaan om die vroue te gaan sê en hulle na Odusseus te laat kom. Intussen het hy Telemachos, die beeswagter en die varkwagter geroep. "Begin," sê hy, "om die dooies weg te dra, en laat die vroue julle help. Kry dan sponse en skoon water om die tafels en stoele af te spoel. Wanneer julle die hele suilegang deeglik skoongemaak het, neem die vroue na die ruimte tussen die koepelkamer en die muur van die buitehof. Steek hulle daar met julle swaarde deur tot hulle heeltemal dood is en alles vergeet het van die liefde en van hoe hulle in die geheim by die vryers gelê het."

Daarop het die vroue in 'n groep afgekom, en hulle het bitter gehuil en geweeklaag. Eers het hulle die lyke uitgedra en dit in die poortgebou teen mekaar laat staan. Odusseus het hulle aangejaag en hulle hul werk vinnig laat doen, sodat hulle die lyke moes uitdra. Toe hulle daarmee klaar was, het hulle al die tafels en stoele met sponse en water skoongemaak. Telemachos en die ander twee het die bloed en vuilgoed van die grond af opgeskep, en die vroue het dit alles weggedra en buite die deur gegooi. Toe hulle die hele plek mooi skoon en netjies gemaak het, het hulle die vroue uitgeneem en hulle vasgekeer in die nou ruimte tussen die muur van die koepelkamer en die muur van die werf, sodat hulle nie kon wegkom nie. En Telemachos het vir die ander twee gesê: "Ek sal hierdie vroue nie 'n skoon dood laat sterf nie, want hulle was onbeskof teenoor my en my moeder, en hulle het by die vryers geslaap."

Met dié woorde het hy 'n skeepstou aan een van die pilare vasgemaak wat die dak van die koepelkamer gedra het, en dit hoog genoeg rondom die gebou gespan, sodat nie een van die vroue se voete die grond kon raak nie. Soos lysters of duiwe wat in 'n net vasvlieg wat in 'n ruigte vir hulle gespan is, net toe hulle by hulle nes wou kom, en 'n verskriklike lot wag op hulle – net so moes die vroue hulle koppe een na die ander in die strikke steek en baie ellendig sterf. Hulle voete het 'n rukkie stuiptrekkend beweeg, maar nie baie lank nie.

Wat Melantios betref, hulle het hom deur die suilegang na die binnehof geneem. Daar het hulle sy neus en sy ore afgesny. Hulle het sy ingewande uitgeruk en dit rou vir die honde gegee, en toe het hulle in hulle woede sy hande en sy voete afgekap.

Toe hulle dit gedoen het, het hulle hulle hande en voete gewas en teruggegaan in die huis, want alles was nou verby. En Odusseus het vir die liewe ou oppasster Eurukleia gesê: "Bring vir my swawel, wat alle besoedeling reinig, en bring ook vuur sodat ek dit kan brand en die suilegang kan reinig. Gaan sê ook vir Penelope om met haar diensmeisies hierheen te kom, en roep al die slavinne wat in die huis is."

"Alles wat jy gesê het, is waar," antwoord Eurukleia, "maar laat ek vir jou skoon klere bring – 'n hemp en 'n mantel. Moenie hierdie vodde langer op jou lyf hou nie. Dit is nie reg nie."

"Steek eers vir my 'n vuur aan," antwoord Odusseus.

Sy het die vuur en die swawel gebring, soos hy vir haar gesê het, en Odusseus het die suilegang en die binne- en buitehof deeglik gereinig. Toe het sy ingegaan om die vroue te roep en hulle te vertel wat gebeur het. Hulle het uit hulle kamer gekom met fakkels in hulle hande, en hulle het om Odusseus saamgedrom om hom te omhels. Hulle het sy kop en skouers gesoen en sy hande vasgehou. Hy het gevoel asof hy wou huil, want hy het elkeen van hulle onthou.

Apollo: die god van die boogskiet en van musiek; die dag van die slagting was boonop sy feesdag.

Egis: Zeus en Athene se skrikwekkende skild of mantel; wanneer Athene dit oplig, raak haar vyande verlam van vrees.

Okeanos: die groot rivier wat volgens die Grieke om die hele aarde vloei; die son en Dagbreek kom elke oggend daaruit op.

Swawel: die Grieke het swawel gebrand om 'n plek ná 'n doodslag of siekte ritueel te reinig.

Smeek om die knieë: 'n smekeling het die knieë van die een wat oor sy lewe besluit, vasgegryp; dit was 'n heilige versoek om genade.