Ontsnapping van die Malebranche. Die sesde sloot: die skynheiliges. Catalano en Loderingo. Kajafas.

Stil, alleen en sonder geselskap
het ons gegaan, die een voor, die ander agter,
soos die Minderbroeders langs hul pad loop.

My gedagtes was gerig op die fabel van Aesopus
oor die padda en die muis,
vanweë die rusie wat ons netnou gesien het;

want "nou" en "tans" is nie meer eenders
as hierdie geval en daardie een nie, as ons met 'n helder kop
die begin en die einde goed met mekaar vergelyk.

En net soos een gedagte uit 'n ander spruit,
so is daarna uit daardie een weer 'n ander gebore,
wat my eerste vrees verdubbel het.

So het ek gedink: "Hierdie duiwels is om ons ontwil
uitgelag, met soveel skade en spot
dat dit hulle, dink ek, baie moet vererg.

As woede op kwaadwilligheid geënt word,
sal hulle ons genadeloser agternasit
as 'n hond 'n jong haas wat hy gryp."

Ek het al gevoel hoe my hare van skrik
regop staan, en ek het agtertoe staan en luister,
toe ek sê: "Meester, as u nie dadelik

uself en my wegsteek nie, is ek bang
vir die Malebranche; hulle is al agter ons;
ek verbeel my hulle so sterk dat ek hulle al voel."

En hy: "As ek van spieëlglas gemaak was,
sou ek jou uiterlike beeld nie vinniger opvang
as wat ek jou innerlike beeld in my opneem nie.

Netnou het jou gedagtes tussen my eie ingekom,
met dieselfde houding en dieselfde gesig,
sodat ek van albei een enkele besluit gemaak het.

As die regterwal miskien so skuins afloop
dat ons na die volgende sloot kan afklim,
sal ons die jag ontsnap wat ons ons verbeel."

Hy was nog nie klaar met dié raad nie,
toe sien ek hulle met uitgestrekte vlerke aankom,
nie ver weg nie, vasbeslote om ons te gryp.

My Gids het my skielik opgegryp,
net soos 'n moeder wat deur lawaai wakker word
en die vlamme reg langs haar sien brand,

wat haar seun vat en vlug en nie stilstaan nie,
omdat sy meer vir hom omgee as vir haarself,
sodat sy selfs net 'n hemp aanhet;

en van bo-op die harde wal af
het hy hom op sy rug teen die hellende rots laat afgly
wat die een kant van die volgende sloot afsluit.

Nooit het water so vinnig deur 'n sluis gestroom
om die wiel van 'n meul op land te draai,
wanneer dit die naaste aan die skoepe kom nie,

as wat my Meester langs daardie rand afgegaan het,
terwyl hy my op sy bors saam met hom wegdra,
soos sy eie seun en nie soos 'n metgesel nie.

Skaars het sy voete die bodem van die kloof
daar onder bereik, of hulle het al bo-op die rant
reg bo ons gestaan; maar hy was nie bang nie,

want die hoë Voorsienigheid, wat beskik het
dat hulle die dienaars van die vyfde sloot sou wees,
het almal die mag ontneem om daarvandaan weg te gaan.

Daar onder het ons 'n geverfde volk gevind
wat baie stadig rondgeloop het,
huilend, en hulle het moeg en verslae gelyk.

Hulle het mantels aangehad met die kappe laag
voor hul oë, gesny in die snit
waarin hulle in Keulen vir die monnike gemaak word.

Buite is hulle so verguld dat dit verblind;
maar binne is hulle heeltemal van lood, en so swaar
dat dié wat Frederik mense laat dra het, daarby soos strooi sou wees.

O mantel wat tot in ewigheid uitput!
Ons het weer gedraai, steeds na links,
saam met hulle, en ons het aandagtig na hul treurige klagte geluister;

maar weens die gewig het daardie moeë volk
so stadig aangekom dat ons met elke tree
langs nuwe geselskap was.

Daarom het ek vir my Gids gesê: "Probeer tog iemand vind
wat deur sy dade of sy naam bekend is,
en kyk so rond terwyl ons loop."

En een wat die Toskaanse spraak verstaan het,
het agter ons geroep: "Bly staan,
julle wat so deur die donker lug hardloop!

Miskien sal jy van my kry wat jy vra."
Toe het die Gids omgedraai en gesê: "Wag,
en loop dan verder teen sy pas."

Ek het gaan staan, en twee gesien wat op hul gesigte
groot haas van gees gewys het om by my te wees;
maar die las en die smal pad het hulle vertraag.

Toe hulle by ons kom, het hulle my lank van die kant af
bekyk sonder om 'n woord te sê.
Toe het hulle na mekaar gedraai en saam gesê:

"Hy lyk lewend, aan die beweging van sy keel;
en as hulle dood is, deur watter voorreg
loop hulle sonder die swaar mantel?"

Toe het hulle vir my gesê: "Toskaner, wat na die geselskap
van ellendige skynheiliges gekom het,
moenie te trots wees om vir ons te sê wie jy is nie."

En ek vir hulle: "Ek is gebore en het grootgeword
in die groot stad aan die mooi rivier die Arno,
en ek is in die liggaam wat ek nog altyd gehad het.

Maar wie is julle, by wie so 'n smart
oor die wange afdrup soos ek sien?
En watter pyn rus op julle wat so blink?"

En een het my geantwoord: "Hierdie oranje mantels
is van lood gemaak, so swaar dat die gewigte
hul weegskale so laat kraak.

Ons was Frati Gaudenti, en van Bologna;
ek is Catalano genoem, en hy Loderingo,
en ons is albei saam deur jou stad aangestel,

soos die gewoonte is om net een man aan te stel
om die vrede daar te bewaar; en ons was van so 'n soort
dat dit nog rondom die Gardingo te sien is."

"O broeders," het ek begin, "julle bose..."
maar ek het niks meer gesê nie, want voor my oë verskyn
een wat met drie penne op die grond gekruisig was.

Toe hy my sien, het hy sy hele lyf verwring
en met diep sugte in sy baard geblaas;
en broeder Catalano, wat dit opgemerk het,

het vir my gesê: "Hierdie deurboorde een wat jy sien,
het die Fariseërs aangeraai dat dit reg was
om een man vir die volk te laat ly.

Hy lê dwars en kaal oor die pad,
soos jy sien; en hy moet eers voel
hoeveel elkeen weeg wat verbykom;

en op dieselfde manier word sy skoonvader gestraf
in hierdie sloot, en die ander van die raad
wat vir die Jode 'n bose saad was."

En toe het ek gesien hoe Vergilius hom verwonder
oor hom wat so veragtelik in die ewige ballingskap
op die kruis uitgestrek gelê het.

Toe het hy hierdie woorde na die broeder gerig:
"As dit jou toegelaat is, wees so goed en sê vir ons
of daar aan die regterkant enige deurgang afloop

waarlangs ons twee hier kan uitkom
sonder om party van die swart engele te dwing
om ons uit hierdie diepte te kom haal."

Toe het hy geantwoord: "Nader as wat jy hoop
is daar 'n rotsrug wat van die groot kring
uitloop en al die wrede valleie oorsteek,

behalwe dat dit by hierdie een ingestort is en nie daaroor span nie;
julle sal teen die puin kan opklim
wat skuins teen die kant lê en aan die bodem ophoop."

Die Gids het 'n rukkie met sy kop gebuig gestaan;
toe het hy gesê: "Hy het die saak sleg vertel,
hy wat daar anderkant die sondaars met sy haak gryp."

En die broeder: "Ek het eenkeer in Bologna
van baie van die Duiwel se ondeugde gehoor, en onder hulle
dat hy 'n leuenaar is en die vader van die leuen."

Toe het my Gids met groot treë verder gegaan,
met 'n bietjie woede in sy gesig;
daarom het ek die swaarbelaaides verlaat

en die spore van sy geliefde voete gevolg.

Skynheiliges is mense wat hulle as vroom en goed voorgedoen het terwyl hulle innerlik vals was; daarom dra hulle mantels wat van buite goud en van binne lood is.

In Aesopus se fabel bied 'n padda aan om 'n muis oor die water te dra, maar wil hom verdrink; 'n valk gryp hulle albei. Dante vergelyk dit met die twee duiwels wat mekaar in die pik intrek. Die Italiaanse woorde "mo" en "issa" beteken albei "nou".

Keiser Frederik II het volgens oorlewering verraaiers in mantels van lood laat aantrek en die lood dan laat smelt. Langs hierdie mantels sou daardie straf lig soos strooi wees.

Die Frati Gaudenti ("jolige broeders") was 'n godsdienstige orde in Bologna wat bekend was vir hul gemaklike lewe. Catalano en Loderingo, van teenoorgestelde partye, is in 1266 saam as bestuurders van Florence aangestel om die vrede te bewaar. Volgens die kommentators is die huise van die Uberti-familie naby die Gardingo onder hul bewind afgebrand.

Kajafas was die hoëpriester wat gesê het dit is beter dat een man vir die volk sterf (Johannes 11:50). Sy skoonvader is Annas. Hulle lê gekruisig op die grond, sodat al die skynheiliges oor hulle moet trap.

Die duiwel Malacoda het in sang 21 gesê daar is 'n ander heel brug, maar al die brûe oor hierdie sloot is gebreek. Die "vader van die leuen" is 'n verwysing na Johannes 8:44.