Die agtste sloot: die bedrieglike raadgewers. Odysseus en Diomedes. Odysseus se laaste reis.

Wees bly, o Florence, want jy is so groot
dat jy oor see en land jou vlerke slaan,
en dwarsdeur die hel is jou naam bekend!

Onder die diewe het ek vyf van jou burgers
soos hierdie gevind, waaroor ek my skaam,
en jy styg daardeur nie tot groot eer nie.

Maar as die drome wat ons teen die oggend droom, waar is,
sal jy binne kort tyd voel
wat Prato, om nie van ander te praat nie, vir jou toewens.

En as dit nou al gebeur het, sou dit nie te vroeg wees nie;
ek wens dit was al so, want dit moet tog kom,
en hoe ouer ek word, hoe swaarder sal dit my val.

Ons het verder gegaan, en teen die trappe op
wat die rotsrante vir ons gevorm het toe ons afgeklim het,
het my Gids weer opgeklim en my saamgetrek.

En terwyl ons die eensame pad gevolg het
tussen die rotse en klippe van die krans,
kon die voet sonder die hand glad nie vorder nie.

Toe was ek bedroef, en nou is ek weer bedroef
wanneer ek my gedagtes rig op wat ek gesien het,
en ek hou my talent meer in toom as gewoonlik,

sodat dit nie hardloop sonder dat deug dit lei nie;
sodat ek, as 'n goeie ster of iets beters
my goed gegee het, dit nie self verspeel nie.

Soveel as wat die boer (wat op die heuwel
rus in die tyd wanneer hy wat die wêreld verlig
sy gesig die minste vir ons verberg,

wanneer die vlieg plek maak vir die muskiet)
vuurvliegies onder in die vallei sien,
miskien daar waar hy ploeg en sy druiwe pars;

met net soveel vlamme het die hele
agtste sloot geskitter, soos ek gewaar het
sodra ek daar was waar die diepte sigbaar word.

En soos hy wat hom met die bere gewreek het,
Elia se wa sien vertrek het
toe die perde regop na die hemel gestyg het,

want hy kon dit nie so met sy oog volg
dat hy iets anders as net die vlam sien nie,
soos 'n wolkie wat opstyg;

so het elke vlam langs die kloof van die sloot
beweeg; want nie een wys sy buit nie,
en elke vlam steel 'n sondaar weg.

Ek het op die brug gestaan, opgerig om te kyk,
sodat ek, as ek nie aan 'n rots vasgegryp het nie,
sou afgeval het sonder dat iemand my gestoot het.

En my Gids, wat gesien het hoe aandagtig ek is,
het gesê: "Binne die vure is die geeste;
elkeen draai hom toe in dit waarmee hy brand."

"My Meester," het ek geantwoord, "nou dat ek u hoor,
is ek meer seker; maar ek het al vermoed
dat dit so is, en wou u al vra

wie in daardie vuur is wat so gesplits
bo aankom, dat dit lyk of dit opstyg uit die brandstapel
waarop Eteokles saam met sy broer gelê is."

Hy het my geantwoord: "Daarbinne word
Odysseus en Diomedes gepynig, en so loop hulle
saam na die straf soos hulle saam na die toorn geloop het.

En binne hulle vlam treur hulle oor
die hinderlaag van die perd, wat die poort gemaak het
waaruit die edel saad van die Romeine voortgekom het.

Daarbinne word die lis beween waarom Deidamia,
selfs al is sy dood, nog oor Achilles treur;
en daar word die straf vir die Palladium gedra."

"As hulle binne daardie vonke die vermoë het
om te praat," het ek gesê, "dan smeek ek u, Meester,
en smeek weer, sodat my bede soos duisend tel,

dat u nie weier om te wag
totdat die vlam met die twee horings hierheen kom nie;
u sien hoe ek van verlange na hom toe leun."

En hy vir my: "Jou versoek verdien
baie lof, en daarom aanvaar ek dit;
maar sorg dat jou tong hom inhou.

Laat my praat, want ek het begryp
wat jy wil hê; want omdat hulle Grieke was,
sou hulle miskien neersien op jou woorde."

Toe die vlam op die punt gekom het
waar dit vir my Gids die regte tyd en plek gelyk het,
het ek hom só hoor praat:

"O julle wat twee is binne een vuur,
as ek iets by julle verdien het terwyl ek geleef het,
as ek by julle veel of min verdien het

toe ek in die wêreld die verhewe verse geskryf het,
moenie verder gaan nie, maar laat een van julle vertel
waarheen hy, verlore, gegaan het om te sterf."

Toe het die groter horing van die ou vlam
murmelend begin heen en weer swaai,
net soos 'n vlam wat deur die wind geteister word.

Daarna het die punt heen en weer
beweeg asof dit die tong was wat praat,
en 'n stem uitgestoot en gesê: "Toe ek

van Circe weggegaan het, wat my
meer as 'n jaar daar naby Gaeta weggehou het,
voordat Aeneas dit nog so genoem het,

kon nie my liefde vir my seun, nie my eerbied
vir my ou vader, en ook nie die liefde wat ek verskuldig was
en wat Penelope moes bly maak het nie,

die verlange in my oorwin
wat ek gehad het om die wêreld te leer ken,
en die ondeug en deug van die mens nie;

maar ek het uitgevaar op die hoë oop see
met een enkele skip en daardie klein groepie
wat my nooit in die steek gelaat het nie.

Albei die kuste het ek gesien, tot by Spanje,
tot by Marokko, en die eiland Sardinië,
en die ander wat daardie see omspoel.

Ek en my makkers was oud en stadig
toe ons by daardie nou seestraat aangekom het
waar Hercules sy grenspale as tekens opgerig het,

sodat die mens nie verder sou waag nie.
Aan my regterhand het ek Sevilla agtergelaat,
en aan die ander kant het ek reeds Ceuta verbygevaar.

'O broers,' het ek gesê, 'wat deur honderdduisend
gevare die Weste bereik het,
moenie aan hierdie kort waaktyd

van julle sintuie wat nog oorbly
die kennis weier – agter die son aan –
van die onbewoonde wêreld nie.

Dink na oor die saad waaruit julle gebore is;
julle is nie gemaak om soos diere te lewe nie,
maar om deug en kennis na te jaag.'

So gretig het ek my makkers vir die reis gemaak
met hierdie kort aansporing
dat ek hulle toe skaars kon terughou.

En met ons agterstewe na die môre gedraai,
het ons van die roeispane vlerke gemaak vir ons dwase vlug,
en altyd verder na links gehou.

Die nag het reeds al die sterre van die ander pool
gesien, en ons s'n het so laag gestaan
dat dit nie meer bo die see uitgerys het nie.

Vyf keer was die lig onder die maan
weer aangesteek en net so dikwels gedoof,
sedert ons die diep deurgang binnegegaan het,

toe 'n berg voor ons verskyn het, dof
van die afstand, en hy het vir my so hoog gelyk
soos ek nog nooit een gesien het nie.

Ons was bly, maar gou het dit in gehuil verander;
want uit die nuwe land het 'n warrelwind opgestaan
en die voorkant van die skip getref.

Drie keer het dit haar met al die water laat draai,
die vierde keer het dit die agterstewe laat oplig
en die boeg laat afgaan, soos dit 'n Ander behaag het,

totdat die see weer bo ons toegegaan het."

Prato is 'n stad naby Florence wat onder Florentynse heerskappy gestaan het. Dante sê hier in die vorm van 'n voorspelling dat selfs Florence se kleiner bure haar ondergang toewens.

"Hy wat hom met die bere gewreek het" is die profeet Elisa: toe kinders hom bespot het, het twee bere hulle verskeur. Hy het gesien hoe sy meester Elia in 'n wa van vuur na die hemel opgevaar het (2 Konings 2).

Eteokles en Polyneikes was broers en vyande wat mekaar in die oorlog om Thebe doodgemaak het. Volgens die mite het die vlam van hulle gesamentlike brandstapel in twee geskeur.

Odysseus en Diomedes was Griekse helde in die Trojaanse Oorlog. Saam het hulle die list met die houtperd beraam waardeur Troje geval het (en Aeneas, die voorvader van die Romeine, moes vlug), Achilles weggelok van Deidamia, wat volgens oorlewering van hartseer oor hom gesterf het, en die Palladium, 'n heilige beeld van die godin Pallas Athene, uit Troje gesteel.

Vergilius beroep hom daarop dat hy in sy epos, die Aeneïs, oor die twee helde geskryf het. Circe was die towerheks wat Odysseus meer as 'n jaar lank by haar gehou het; Gaeta is 'n hawe in Italië wat volgens Vergilius deur Aeneas na sy voedster Caieta vernoem is.

Die "nou seestraat" is die Straat van Gibraltar, waar Hercules volgens die mite twee pilare as die grens van die bekende wêreld opgerig het. Die berg wat Odysseus sien, is volgens die kommentators die Louteringsberg (die berg van die vagevuur) in die suidelike halfrond; die verhaal van Odysseus se laaste reis is Dante se eie skepping.