Die volk van Itaka vergader – toesprake van Telemachos en die vryers – Telemachos maak hom gereed en vertrek na Pilos saam met Athene, vermom as Mentor.

Toe die kind van die môre verskyn, Eos met haar rooskleurige vingers, staan Telemachos op en trek aan. Hy bind sy sandale aan sy mooi voete vas, hang sy swaard oor sy skouer en stap uit sy kamer soos 'n onsterflike god. Dadelik stuur hy die omroepers uit om die volk te roep om te vergader. Hulle roep, en die mense kom bymekaar. Toe almal daar is, stap hy na die vergaderplek met 'n spies in die hand – nie alleen nie, want sy twee honde loop saam met hom. Athene het hom so 'n goddelike skoonheid gegee dat almal hom met verwondering aangestaar het toe hy verbyloop. Toe hy op sy vader se sitplek gaan sit, het selfs die oudste raadslede vir hom padgegee.

Aegyptius, 'n man krom gebuig van ouderdom en met baie lewenservaring, het eerste gepraat. Sy seun Antifos het saam met Odusseus na Ilios gegaan, die land van edel perde. Maar die wrede Sikloop het hom doodgemaak toe hulle almal in die grot toegesluit was, en hy was die laaste een wat die Sikloop vir sy ete gaargemaak het. Die ou man het nog drie seuns gehad. Twee het nog op hul vader se grond gewerk, en die derde, Eurunomos, was een van die vryers. Tog kon hulle vader nie oor die verlies van Antifos kom nie, en hy het nog oor hom gehuil toe hy begin praat.

"Manne van Itaka," sê hy, "luister na my woorde. Sedert die dag toe Odusseus ons verlaat het, het ons raad nie weer vergader nie, tot vandag toe. Wie kan dit dan wees, oud of jonk, wat dit so nodig vind om ons bymekaar te roep? Het hy gehoor dat 'n leër aankom, en wil hy ons waarsku? Of wil hy oor 'n ander saak praat wat die hele volk raak? Ek is seker hy is 'n goeie man, en ek hoop Zeus gee hom sy hart se begeerte."

Telemachos het hierdie woorde as 'n goeie voorteken gesien en dadelik opgestaan, want hy het gebrand om te sê wat hy wou sê. Hy staan in die middel van die vergadering, en die goeie herout Peisenor bring vir hom sy staf. Toe draai hy na Aegyptius. "Meneer," sê hy, "dit is ek, soos u gou sal hoor, wat julle bymekaargeroep het, want ek is die een wat die meeste skade gely het. Ek het nie gehoor van 'n leër wat aankom waaroor ek julle wil waarsku nie, en ek wil ook nie oor 'n saak van die volk praat nie. My klag is heeltemal persoonlik. Dit gaan oor twee groot ongelukke wat my huis getref het. Die eerste is die verlies van my goeie vader, wat die leier van julle almal hier was en soos 'n vader vir elkeen van julle was. Die tweede is baie erger, en sal binnekort my hele boedel heeltemal ruïneer.

"Die seuns van al die vername manne onder julle loop my moeder lastig om met hulle te trou, al wil sy nie. Hulle is te bang om na haar vader Ikarios te gaan en hom te vra om die een te kies wat hy die beste vind, en self vir sy dogter bruidsgeskenke te gee. Nee, hulle hang elke dag in my vader se huis rond. Hulle slag ons beeste, skape en vet bokke vir hul feeste, en gee nie 'n oomblik se gedagte aan al die wyn wat hulle drink nie. Geen boedel kan so 'n roekeloosheid uithou nie. Ons het nou geen Odusseus om onheil van ons deure af te weer nie, en ek kan nie alleen teen hulle staan nie. My hele lewe lank sal ek nooit so 'n goeie man wees soos hy was nie. Tog sou ek myself verdedig as ek die mag gehad het, want ek kan so 'n behandeling nie langer verduur nie. My huis word onteer en verwoes.

"Luister dus na julle eie gewete, en dink aan wat die mense sal sê. Vrees ook die toorn van die hemel, sodat die gode nie kwaad word en hulle teen julle draai nie. Ek smeek julle by Zeus en by Themis, wat vergaderings open en afsluit: moenie terugstaan, my vriende, en my alleen laat veg nie – tensy my dapper vader Odusseus iets verkeerds aan die Agaiërs gedoen het, en julle dit nou op my wil wreek deur hierdie vryers te help en aan te moedig. En as ek in elk geval kaal gevreet moet word, dan het ek liewer dat julle self die eters is. Dan kon ek iets teen julle doen. Ek sou van huis tot huis gaan en julle aanmaan totdat alles aan my terugbetaal is. Maar nou het ek geen uitweg nie."

Met dié woorde gooi Telemachos sy staf op die grond neer en bars in trane uit. Almal was baie jammer vir hom, maar hulle het almal stil gesit. Niemand het dit gewaag om hom kwaai te antwoord nie, behalwe net Antinoös, wat so gepraat het:

"Telemachos, jou parmantige grootprater, hoe durf jy probeer om die skuld op ons vryers te pak? Dit is jou moeder se skuld, nie ons s'n nie, want sy is 'n baie slinkse vrou. Nou al drie jaar, en amper vier, maak sy ons gek. Sy moedig elkeen van ons aan en stuur vir hom boodskappe, maar sy bedoel nie een woord van wat sy sê nie. En dan was daar nog daardie ander streek wat sy ons gebak het. Sy het in haar kamer 'n groot weefraam opgesit en aan 'n reusagtige stuk fyn weefwerk begin werk. 'My liewe jong manne,' het sy gesê, 'Odusseus is werklik dood. Maar moenie my druk om dadelik weer te trou nie. Wag – want ek wil nie hê my weefwerk moet verlore gaan nie – totdat ek 'n lykkleed vir die held Laërtes klaargemaak het, sodat dit gereed is vir die dag wanneer die dood hom kom haal. Hy is baie ryk, en die vroue van die plek sal skinder as hy sonder 'n lykkleed begrawe word.'

"Dit is wat sy gesê het, en ons het ingestem. Toe kon ons sien hoe sy die hele dag aan haar groot weefstuk werk, maar snags het sy die steke weer by fakkellig uitgetrek. So het sy ons drie jaar lank geflous, en ons het haar nooit uitgevang nie. Maar namate die tyd verbygaan en sy al in haar vierde jaar was, het een van haar slavinne wat geweet het wat sy doen, dit vir ons vertel. Ons het haar betrap terwyl sy haar werk uittrek, en toe moes sy dit klaarmaak, of sy wou of nie.

"Daarom gee ons vryers jou hierdie antwoord, sodat jy en al die Agaiërs dit kan verstaan: 'Stuur jou moeder weg, en sê vir haar sy moet trou met die man wat sy en haar vader kies.' Want ek weet nie wat gaan gebeur as sy ons nog lank so bly treiter met haar groot houding oor al die vaardighede wat Athene haar geleer het, en omdat sy so slim is nie. Ons het nog nooit van so 'n vrou gehoor nie. Ons weet alles van Turo, Alkmene, Mukene en die beroemde vroue van ouds, maar nie een van hulle kon by jou moeder kers vashou nie. Dit was nie regverdig van haar om ons so te behandel nie. Solank sy so dink soos die hemel haar nou laat dink, so lank sal ons aanhou om jou boedel op te eet. En ek sien nie waarom sy sal verander nie, want sy kry al die eer en roem, en dit is jy wat daarvoor betaal, nie sy nie. Verstaan dan: ons gaan nie terug na ons eie plase toe nie, nie hier nie en nêrens anders nie, totdat sy haar keuse gemaak het en met een of ander van ons getrou het."

Telemachos antwoord: "Antinoös, hoe kan ek die moeder wat my in die wêreld gebring het, uit my vader se huis jaag? My vader is ver weg, en ons weet nie of hy lewe of dood is nie. Dit sal my swaar tref as ek vir Ikarios die groot som moet betaal wat ek hom sal skuld as ek daarop aandring om sy dogter na hom terug te stuur. Hy sal my nie net hard behandel nie, maar die hemel sal my ook straf. Want as my moeder die huis verlaat, sal sy die Erinieë aanroep om haar te wreek. Boonop sou dit 'n skandelike ding wees om te doen, en ek wil niks daarmee te doen hê nie. As julle daaroor aanstoot neem, verlaat dan die huis en hou julle feeste elders. Eet by mekaar se huise, op julle eie koste, elkeen op sy beurt. Maar as julle verkies om aan te hou om op een man te teer – mag die hemel my help! – dan sal Zeus ten volle met julle afreken. En wanneer julle in my vader se huis val, sal daar niemand wees om julle te wreek nie."

Terwyl hy praat, stuur Zeus twee arende van die bergtop af. Hulle vlieg al verder met die wind saam, sy aan sy, in hul eie koninklike vlug. Toe hulle reg oor die middel van die vergadering was, draai hulle en sirkel in die lug. Hulle slaan met hul vlerke en staar die mense onder hulle met die dood in hul oë aan. Toe baklei hulle woes en skeur aan mekaar, en vlieg weg na regs, oor die stad. Die mense was verwonderd toe hulle dit sien, en het mekaar gevra wat dit alles kon beteken. Toe praat Halitherses met hulle, eerlik en reguit. Hy was die beste siener onder hulle en die beste om voortekens te lees. Hy sê:

"Luister na my, manne van Itaka, en ek praat veral met die vryers, want ek sien onheil vir hulle aankom. Odusseus gaan nie meer lank weg wees nie. Hy is trouens al naby, om dood en verderf te bring – nie net oor hulle nie, maar ook oor baie ander van ons wat in Itaka woon. Kom ons wees dan betyds verstandig en maak 'n einde aan hierdie goddeloosheid voordat hy kom. Laat die vryers dit uit hul eie ophou; dit sal vir hulle beter wees. Want ek profeteer nie sonder kennis nie. Alles het met Odusseus gebeur net soos ek voorspel het toe die Argiewe na Troje vertrek het en hy saam met hulle. Ek het gesê dat hy, ná baie swaarkry en nadat hy al sy manne verloor het, in die twintigste jaar weer tuis sou kom, en dat niemand hom sou herken nie. En nou word dit alles waar."

Toe sê Eurumachos, die seun van Polubos: "Gaan huis toe, ou man, en profeteer vir jou eie kinders, anders gaan dit dalk sleg met hulle. Ek kan hierdie voortekens self baie beter lees as jy. Daar vlieg altyd voëls iewers in die sonskyn rond, maar dit beteken selde iets. Odusseus is in 'n ver land dood, en dit is jammer dat jy nie saam met hom dood is nie, in plaas daarvan dat jy hier staan en kekkel oor voortekens en Telemachos se woede nog verder aanblaas, wat al erg genoeg is. Ek neem aan jy dink hy sal vir jou gesin iets gee.

"Maar ek sê jou – en dit sal beslis gebeur – as 'n ou man soos jy, wat beter behoort te weet, 'n jong man so ompraat dat hy lastig raak, dan gaan dit eerstens net slegter met sy jong vriend. Hy sal niks daarmee bereik nie, want die vryers sal dit verhoed. En tweedens sal ons op jou, meneer, 'n swaarder boete lê as wat jy sal wil betaal, en dit sal jou swaar tref. Wat Telemachos betref, ek waarsku hom voor julle almal: hy moet sy moeder na haar vader terugstuur. Dié sal vir haar 'n man vind en haar al die bruidsgeskenke gee wat so 'n geliefde dogter kan verwag. Tot dan sal ons hom aanhou lastig val met ons vryery. Want ons is vir niemand bang nie. Ons gee nie om vir hom, met al sy mooi toesprake, nie, en ook nie vir jou waarsêery nie. Jy kan preek soveel jy wil, maar ons sal jou net nog meer haat. Ons gaan terug en hou aan om Telemachos se boedel op te eet sonder om hom te betaal, totdat sy moeder ophou om ons te folter. Sy hou ons dag na dag op ons tone van verwagting, terwyl elkeen van ons met die ander meeding om so 'n volmaakte prys. Boonop kan ons, as gevolg van die manier waarop sy ons behandel, nie agter die ander vroue aan gaan met wie ons op die regte tyd sou trou nie."

Toe sê Telemachos: "Eurumachos, en julle ander vryers, ek sal niks meer sê nie en julle nie verder smeek nie, want die gode en die mense van Itaka ken nou my storie. Gee my dan 'n skip en 'n bemanning van twintig man om my hier en daar heen te neem. Dan gaan ek na Sparta en na Pilos om te soek na my vader, wat al so lank vermis word. Iemand vertel my dalk iets, of – en mense hoor dikwels so dinge – 'n boodskap van die gode wys my dalk die pad. As ek hoor dat hy lewe en op pad huis toe is, sal ek nog twaalf maande verdra hoe julle vryers my goed verkwis. Maar as ek hoor dat hy dood is, kom ek dadelik terug. Dan hou ek sy begrafnis met al die eer wat hom toekom, bou 'n grafheuwel ter nagedagtenis aan hom, en laat my moeder weer trou."

Met dié woorde gaan sit hy. Toe staan Mentor op om te praat. Hy was 'n vriend van Odusseus, en Odusseus het hom in beheer van alles gelaat, met volle gesag oor die bediendes. Eerlik en reguit het hy hulle so toegespreek:

"Luister na my, manne van Itaka. Ek hoop julle kry nooit weer 'n vriendelike en goedgesinde heerser nie, of een wat julle regverdig regeer nie. Ek hoop al julle leiers is van nou af wreed en onregverdig, want daar is nie een van julle wat Odusseus nie vergeet het nie – hy wat julle regeer het asof hy julle vader was. Ek is nie half so kwaad vir die vryers nie. As hulle in die slegtigheid van hul harte geweld wil pleeg, en hul koppe daarop wed dat Odusseus nie sal terugkom nie, dan kan hulle maar hardhandig te werk gaan en sy boedel opeet. Maar julle ander – ek is geskok oor hoe julle almal net stil sit sonder om eers te probeer om so 'n skandelike gedoente te keer. En julle kan dit doen as julle wil, want julle is baie en hulle is min."

Leiokritos, die seun van Euenor, antwoord hom: "Mentor, wat is al hierdie dwaasheid, dat jy die volk wil ophits om ons te keer? Dit is 'n moeilike ding vir een man om teen baie te veg oor sy kos. Selfs al sou Odusseus self ons aanval terwyl ons in sy huis feesvier, en sy bes doen om ons uit te gooi, sou sy vrou, wat hom so graag terug wil hê, min rede hê om bly te wees. Sy bloed sou op sy eie kop wees as hy teen sulke oormag veg. Daar is geen sin in wat jy gesê het nie. Gaan julle mense dus nou maar aan met julle werk, en laat sy vader se ou vriende, Mentor en Halitherses, hierdie seun op sy reis help – as hy enigsins gaan. Ek dink nie hy sal nie. Hy sal eerder bly waar hy is totdat iemand kom en hom iets vertel."

Daarmee het hy die vergadering ontbind. Elke man het na sy eie huis teruggegaan, en die vryers het na die huis van Odusseus teruggekeer.

Toe stap Telemachos heeltemal alleen langs die see. Hy was sy hande in die grys golwe en bid tot Athene.

"Hoor my," roep hy, "jy, die god wat my gister besoek het en my gesê het om oor die see te seil op soek na my vader, wat al so lank vermis word. Ek wil jou gehoorsaam, maar die Agaiërs, en veral die goddelose vryers, keer my sodat ek dit nie kan doen nie."

Terwyl hy so bid, kom Athene nader, in die gestalte en met die stem van Mentor. "Telemachos," sê sy, "as jy van dieselfde stof as jou vader gemaak is, sal jy van nou af nie 'n dwaas of 'n lafaard wees nie. Want Odusseus het nooit sy woord gebreek of sy werk halfpad gelos nie. As jy dan na hom aard, sal jou reis nie vrugteloos wees nie. Maar as die bloed van Odusseus en Penelope nie in jou are vloei nie, sien ek geen kans dat jy sal slaag nie. Seuns is selde so goed soos hul vaders. Gewoonlik is hulle slegter, nie beter nie. Tog, omdat jy van nou af nie 'n dwaas of 'n lafaard gaan wees nie, en omdat jy nie heeltemal sonder 'n deel van jou vader se wysheid is nie, sien ek met hoop na jou onderneming.

"Maar pas op dat jy jou nooit by een van daardie dwase vryers skaar nie. Hulle het nie verstand of deug nie, en dink nie aan die dood en die noodlot wat binnekort oor elkeen van hulle gaan kom nie, sodat hulle almal op dieselfde dag sal omkom. Wat jou reis betref, dit sal nie lank uitgestel word nie. Jou vader was so 'n ou vriend van my dat ek vir jou 'n skip sal kry en self saam met jou sal gaan. Maar gaan nou huis toe en loop tussen die vryers rond. Begin padkos vir jou reis gereedmaak. Sorg dat alles goed weggepak word: die wyn in kruike, en die gortmeel, wat die staf van die lewe is, in leersakke. Intussen gaan ek deur die stad en werf dadelik vrywilligers. Daar is baie skepe in Itaka, oud en nuut. Ek sal hulle vir jou bekyk en die beste uitkies. Ons maak haar gereed en vaar sonder versuim see toe."

So het Athene, die dogter van Zeus, gepraat, en Telemachos het nie getalm om te doen wat die godin hom gesê het nie. Hy stap somber huis toe en kry die vryers op die buitenste werf, waar hulle bokke afslag en varke skroei. Antinoös kom dadelik na hom toe en lag terwyl hy sy hand vat. "Telemachos," sê hy, "my vurige vriend, moenie langer kwaad bloed hê nie, nie in woord of daad nie. Eet en drink saam met ons soos jy vroeër gedoen het. Die Agaiërs sal vir jou alles voorsien – 'n skip en boonop 'n uitgesoekte bemanning – sodat jy dadelik na Pilos kan seil en nuus kan kry van jou edel vader."

"Antinoös," antwoord Telemachos, "ek kan nie in vrede eet of enige plesier hê saam met mense soos julle nie. Was dit nie genoeg dat julle soveel van my goeie besittings verkwis het terwyl ek nog 'n seun was nie? Nou dat ek ouer is en meer verstaan, is ek ook sterker. Of ek nou hier tussen hierdie volk bly of na Pilos gaan, ek sal julle almal soveel skade aandoen as wat ek kan. Ek gaan, en my reis sal nie tevergeefs wees nie – al het ek, danksy julle vryers, nie my eie skip of bemanning nie, en moet ek 'n passasier wees en nie die kaptein nie."

Terwyl hy praat, ruk hy sy hand uit Antinoös s'n los. Intussen het die ander die ete in en om die geboue verder gereedgemaak en hom gespot en uitgekoggel terwyl hulle besig was.

"Telemachos wil ons doodmaak," sê een jong kêrel. "Ek neem aan hy dink hy kan vriende van Pilos af bring om hom te help, of van Sparta, waarheen hy so vasbeslote is om te gaan. Of gaan hy ook na Efura om gif te kry om in ons wyn te gooi en ons dood te maak?"

'n Ander sê: "Miskien, as Telemachos aan boord van 'n skip gaan, sal dit met hom gaan soos met sy vader, en sal hy ver van sy vriende omkom. Dan sal ons baie hande vol hê, want dan kan ons sy besittings onder mekaar verdeel. Die huis kan sy moeder en die man wat met haar trou, maar kry."

So het hulle gepraat. Maar Telemachos het afgegaan na die hoë, ruim stoorkamer, waar sy vader se skat van goud en brons in hope op die vloer gelê het, en waar die linne en ekstra klere in oop kiste gebêre was. Hier was ook 'n voorraad geurige olyfolie, en vate ou, goed gerypte wyn, onvermeng en goed genoeg vir 'n god om te drink, het in 'n ry teen die muur gestaan, ingeval Odusseus tog nog huis toe sou kom. Die kamer is gesluit met goed gemaakte dubbele deure wat in die middel oopgaan. Boonop was die getroue ou huishoudster Eurukleia, die dogter van Ops, die seun van Peisenor, dag en nag in beheer van alles. Telemachos roep haar na die stoorkamer en sê:

"Ou oppasster, tap vir my van die beste wyn wat jy het, naas die wyn wat jy vir my vader self hou, ingeval die arme man die dood ontvlug en tog nog sy pad huis toe vind. Gee my twaalf kruike, en sorg dat hulle almal deksels het. Maak ook vir my 'n paar goed gestikte leersakke vol gortmeel – omtrent twintig mate altesaam. Sit dit dadelik bymekaar, en moet niks daaroor sê nie. Ek sal alles vanaand kom haal sodra my moeder vir die nag boontoe gegaan het. Ek gaan na Sparta en na Pilos om te kyk of ek iets kan hoor oor die terugkeer van my liewe vader."

Toe Eurukleia dit hoor, begin sy huil en praat liefdevol met hom: "My liewe kind, wat het so 'n gedagte in jou kop gesit? Waar op aarde wil jy heen – jy, wat die enigste hoop van die huis is? Jou arme vader is dood en weg, iewers in 'n vreemde land, niemand weet waar nie. Sodra jy jou rug draai, sal hierdie goddelose mense hier planne maak om jou uit die weg te ruim, en al jou besittings onder mekaar verdeel. Bly waar jy is, tussen jou eie mense, en moenie gaan rondswerf en jou lewe op die onvrugbare see verniel nie."

"Moenie bang wees nie, ou oppasster," antwoord Telemachos, "my plan het die goedkeuring van die gode. Maar sweer dat jy niks hiervan vir my moeder sal sê nie, totdat ek tien of twaalf dae weg is – tensy sy hoor dat ek weg is en jou vra. Want ek wil nie hê sy moet haar skoonheid bederf met huil nie."

Die ou vrou het plegtig gesweer dat sy niks sou sê nie. Toe sy haar eed klaar afgelê het, begin sy die wyn in kruike tap en die gortmeel in die sakke gooi, terwyl Telemachos teruggaan na die vryers.

Toe dink Athene aan nog iets. Sy neem sy gestalte aan en gaan deur die stad na elkeen van die bemanning, en sê vir hulle om teen sononder by die skip bymekaar te kom. Sy gaan ook na Noemon, die seun van Fronios, en vra hom om haar 'n skip te leen – en hy was baie gewillig. Toe die son ondergegaan het en die donker oor die hele land lê, het sy die skip in die water gekry, al die toerusting aan boord gesit wat skepe gewoonlik dra, en dit aan die einde van die hawe vasgemaak. Kort daarna het die bemanning opgedaag, en die godin het elkeen van hulle moed ingepraat.

Daarna het sy na die huis van Odusseus gegaan en die vryers in 'n diep slaap laat val. Sy het hul drank na hul koppe laat gaan en die bekers uit hul hande laat val, sodat hulle nie langer by hul wyn gesit het nie, maar teruggegaan het stad toe om te slaap, met swaar oë vol vaak. Toe neem sy die gestalte en stem van Mentor aan en roep Telemachos om buitentoe te kom.

"Telemachos," sê sy, "die manne is aan boord en by hul roeispane. Hulle wag dat jy bevele gee. Maak dus gou, en laat ons gaan."

Daarop loop sy voor, en Telemachos volg in haar voetspore. Toe hulle by die skip kom, kry hulle die bemanning wat by die waterkant wag. Telemachos sê: "Kom, manne, help my om die voorraad aan boord te kry. Dit staan alles bymekaar in die suilegang. My moeder weet niks daarvan nie, en ook nie een van die slavinne nie, behalwe een."

Met dié woorde loop hy voor, en die ander volg hom. Toe hulle die goed gebring het soos hy gesê het, gaan Telemachos aan boord. Athene loop voor hom en gaan sit agter in die skip, en Telemachos sit langs haar. Toe maak die manne die toue los en gaan sit op die roeibanke. Athene stuur vir hulle 'n gunstige wind uit die weste, wat oor die diepblou golwe fluit. Toe sê Telemachos vir hulle om die toue te vat en die seil te hys, en hulle doen soos hy sê. Hulle sit die mas in sy holte in die dwarsbalk, rig hom op en maak hom met die voorstae vas. Toe hys hulle die wit seile hoog op met toue van gedraaide osseleer. Terwyl die seil met die wind opbol, vlieg die skip deur die diepblou water, en die skuim sis teen die boeg terwyl sy vorentoe snel. Toe maak hulle alles op die skip vas, vul die mengbakke tot by die rand en bring drankoffers aan die onsterflike gode wat van ewigheid af bestaan – maar veral aan die grysoog-dogter van Zeus.

So het die skip dan die hele nag deur, van donker tot dagbreek, op haar pad voortgesnel.

Themis is die godin van reg en orde; sy word aangeroep as die een wat vergaderings byeenroep en ontbind.

Die Erinieë is die wraakgodinne wat misdade teen ouers en familie straf, veral wanneer die slagoffer hulle aanroep.

Turo, Alkmene en Mukene is beroemde vroue uit die ou Griekse verhale; Alkmene was die moeder van Herakles.

Efura is 'n stad in Griekeland wat bekend was vir sy gif.

In Homeros se tyd het 'n bruidegom bruidsgeskenke aan die bruid se vader gegee; as 'n seun sy moeder teen haar wil teruggestuur het, moes hy haar bruidskat aan haar vader teruggee.

'n Drankoffer (plengoffer) is wyn wat vir die gode uitgegooi word voordat mense self drink of 'n reis begin.