Aansig Indeks Kaart Klassiek
Tema
Teksgrootte
18px
Hoofstuk 30

Die bedrieërs

Ander vervalsers. Gianni Schicchi, Myrrha, Meester Adam van Brescia, Potifar se vrou en Sinon van Troje.
Dit was in die tyd toe Juno, weens Semele,
woedend was op die bloed van Thebe,
soos sy al meer as een keer gewys het,
dat Athamas so van sy verstand beroof is
dat hy, toe hy sy eie vrou met twee kinders sien,
een aan elke hand, swaar belaai,
uitgeroep het: "Span die nette, sodat ek
die leeuwyfie en haar welpies op die pad kan vang!"
En toe het hy sy genadelose kloue uitgesteek,
die eerste, wat Learchus geheet het, gegryp,
hom in die rondte geswaai en teen 'n rots verpletter;
en sy het haar met die ander las verdrink.
En in die tyd toe die noodlot die hoogmoed
van die Trojane, wat alles gewaag het, neergewerp het,
sodat die koning saam met sy koninkryk verpletter is,
het Hekuba – treurig, ontroosbaar en gevange –
toe sy Polyxena sien lê sonder lewe,
en toe sy, vol smart, haar Polydorus
op die strand van die see gewaar,
soos 'n hond begin blaf, buite haar sinne,
so het die angs haar verstand verwring.
Maar nóg die woede van Thebe nóg dié van Troje
is ooit by enigeen so wreed gesien,
om diere aan te hits, laat staan nog menslike ledemate,
as wat ek gesien het by twee skimme, bleek en naak,
wat al bytend rondgehardloop het
soos 'n vark wanneer hy uit die hok losgelaat word.
Een het by Capocchio gekom en hom agter
aan die nek met sy tande gegryp, sodat hy hom gesleep
en sy maag oor die harde bodem laat skuur het.
En die man van Arezzo, wat bewend agtergebly het,
het vir my gesê: "Daardie mal gees is Gianni Schicchi,
en hy gaan rasend so tekere teen ander mense."
"O," sê ek vir hom, "so mag die ander
nie sy tande in jou slaan nie – moenie moeg word
om ons te vertel wie dit is voordat dit hier wegskiet nie."
En hy aan my: "Dit is die ou gees
van die goddelose Myrrha, wat haar vader se minnares geword het,
buite elke regmatige liefde.
Sy het so met hom kom sondig:
deur die gestalte van iemand anders na te maak;
net soos hy wat daar wegloop dit onderneem het,
om die koningin van die trop te wen,
om Buoso Donati in sy eie persoon na te maak,
en 'n testament te maak en dit behoorlik te bekragtig."
En nadat die twee rasendes verbygegaan het
waarop ek my oog gehou het, het ek dit teruggedraai
om na die ander verdoemdes te kyk.
Ek het een gesien wat soos 'n luit gevorm was,
as net sy lieste afgesny was
op die punt waar 'n mens in twee bene vertak.
Die swaar watersug, wat die ledemate
deur die vogte wat dit sleg verteer so uit verhouding maak
dat die gesig nie by die maag pas nie,
het hom gedwing om sy lippe oop te hou,
soos die teringlyer doen wat weens dors
die een na die ken en die ander opwaarts draai.
"O julle wat sonder enige pyniging
– en ek weet nie hoekom nie – in die wêreld van smart is,"
het hy vir ons gesê, "kyk, en let op
na die ellende van Meester Adam.
Terwyl ek gelewe het, het ek baie gehad van wat ek wou hê,
en nou, helaas, smag ek na een druppel water.
Die spruitjies wat van die groen heuwels
van die Casentino af na die Arno afloop,
en hulle beddings koel en klam maak,
staan altyd voor my, en nie verniet nie;
want hulle beeld droog my baie meer uit
as die siekte wat my gesig van vleis stroop.
Die streng geregtigheid wat my tugtig
gebruik juis die plek waar ek gesondig het
om my sugte des te meer te laat vlieg.
Daar lê Romena, waar ek die munt
met die beeld van die Doper vervals het,
waarvoor ek my liggaam daarbo verbrand agtergelaat het.
Maar as ek hier die treurige siel kon sien
van Guido of Alessandro of hulle broer,
sou ek die gesig nie vir die fontein van Branda verruil nie.
Een is al hier binne, as die rasende
skimme wat rondloop die waarheid praat;
maar wat help dit my, wie se ledemate vasgebind is?
As ek net nog so lig was dat ek
in honderd jaar een duim kon vorder,
sou ek reeds op pad gewees het
om hom tussen hierdie vuil volk op te soek,
al is die kring elf myl in omtrek
en nie minder as 'n halwe myl breed nie.
Dis weens hulle dat ek in sulke geselskap is;
hulle het my oorgehaal om florynne te munt
wat drie karaat onsuiwerheid bevat het."
En ek aan hom: "Wie is die twee arme ellendelinge
wat rook soos 'n nat hand in die winter,
en daar styf teen jou regterkant lê?"
"Ek het hulle hier gevind," het hy geantwoord, "toe ek
in hierdie kloof neergereën het, en sedertdien het hulle nie omgedraai nie,
en ek dink ook nie hulle sal ooit nie.
Die een is die valse vrou wat Josef beskuldig het,
die ander is die valse Sinon, die Griek van Troje;
weens hewige koors stoot hulle so 'n walm uit."
En een van hulle, wat miskien gegrief was
omdat hy so smadelik genoem is,
het met sy vuis op die stywe pens geslaan.
Dit het geklink soos 'n trom;
en Meester Adam het hom in die gesig geslaan
met 'n arm wat nie minder hard gelyk het nie,
en vir hom gesê: "Al is alle beweging
van my weggeneem, omdat my ledemate so swaar is,
het ek 'n arm wat vry is vir so 'n nood."
Waarop hy geantwoord het: "Toe jy
na die vuur gegaan het, was dit nie so gereed nie;
maar so en meer was dit toe jy munte geslaan het."
Die watersugtige: "Daarin praat jy die waarheid;
maar jy was nie so 'n ware getuie nie
toe hulle jou in Troje na die waarheid gevra het."
"As ek vals gepraat het, het jy die munt vervals,"
sê Sinon, "en ek is hier vir een fout,
en jy vir meer as enige ander duiwel."
"Onthou die perd, meinedige,"
het hy met die geswolle maag geantwoord,
"en mag dit jou smart dat die hele wêreld dit weet!"
"Mag die dors jou smart wat jou tong
laat bars," sê die Griek, "en die vrot water
wat jou pens so voor jou oë ophoop!"
Toe die valsmunter: "So gaap jou mond
wyd oop om kwaad te praat, soos gewoonlik;
want as ek dors het en die vogte my opstop,
het jy die brand en die kop wat pyn,
en om die spieël van Narcissus op te lek
sou jy nie baie woorde nodig hê om jou te nooi nie."
Ek was heeltemal vasgevang terwyl ek na hulle luister,
toe die Meester vir my sê: "Kyk nou maar net so aan,
want dit skeel min of ek kry rusie met jou!"
Toe ek hoor hoe hy kwaad met my praat,
het ek my na hom gedraai met sulke skaamte
dat dit nog steeds deur my geheue maal.
En soos iemand wat van sy eie skade droom,
en in sy droom wens dat dit 'n droom is,
sodat hy smag na wat is, asof dit nie was nie,
so het ek geword, sonder die vermoë om te praat;
want ek wou my verskoon, en het my
tog al verskoon, en het nie gedink dat ek dit doen nie.
"Minder skaamte spoel 'n groter fout weg,"
het die Meester gesê, "as wat joune was;
daarom, ontlas jou van alle droefheid,
en reken daarop dat ek altyd by jou is,
as dit ooit gebeur dat die noodlot jou bring
waar daar mense in so 'n twis is;
want dit is 'n lae wens om dit te wil hoor."
Juno, die vrou van Jupiter, het die koningshuis van Thebe gehaat omdat Jupiter 'n verhouding met Semele, dogter van die stigter van Thebe, gehad het. Sy het koning Athamas met waansin getref, sodat hy sy seun Learchus doodgemaak het en sy vrou Ino haar met die ander seun verdrink het. ~ Hekuba was die koningin van Troje. Ná die val van die stad het sy haar dogter Polyxena sien offer en die lyk van haar seun Polydorus op die strand gevind, en volgens Ovidius van smart soos 'n hond begin blaf. ~ Gianni Schicchi was 'n Florentyn wat hom as die pas oorlede Buoso Donati voorgedoen en 'n vals testament gedikteer het, waarin hy onder meer die beste merrie van die stal ("die koningin van die trop") aan homself bemaak het. Myrrha het haar volgens die mite vermom om by haar vader te slaap. ~ Meester Adam het in die kasteel Romena, vir die grawe Guidi van Romena (Guido, Alessandro en hul broer), vals Florentynse goue florynne gemunt en is in 1281 verbrand. Op die floryn was Johannes die Doper, die beskermheilige van Florence; Branda was 'n fontein, volgens die kommentators óf een naby Romena óf die bekende Fonte Branda in Siena. ~ Potifar se vrou het Josef vals daarvan beskuldig dat hy haar wou verlei (Genesis 39). Sinon was die Griek wat die Trojane met 'n leuen oorreed het om die houtperd in die stad in te bring. ~ Narcissus was die jongman uit die mite wat op sy eie beeld in die water verlief geraak het; "die spieël van Narcissus" beteken dus water.
📵 Jy is tans sonder internet.

📥 Laai boek af

Stoor alle hoofstukke op jou toestel sodat jy sonder internet kan lees.

Besig om te laai…