Die vierde kring: die gierigaards en die verkwisters. Plutus. Fortuna en haar wiel. Die vyfde kring: die toorniges en die nors mense. Die Styx.

"Pape Satan, Pape Satan, aleppe!"
So het Plutus met sy klokkende stem begin;
en daardie goedgesinde Wyse, wat alles geweet het,

het gesê om my moed te gee: "Moenie dat jou vrees
jou skade doen nie; want watter mag hy ook al het,
hy sal jou nie keer om teen hierdie krans af te gaan nie."

Toe het hy hom omgedraai na daardie opgeblase lip
en gesê: "Bly stil, jou vervloekte wolf;
verteer jouself van binne met jou eie woede.

Nie sonder rede gaan ons op hierdie reis na die afgrond nie;
so word dit daarbo gewil, waar Migael
wraak geneem het op die hoogmoedige opstand."

Soos seile wat deur die wind opgeblaas word,
inmekaar val wanneer die mas breek,
so het die wrede monster op die grond neergeval.

So het ons in die vierde kloof afgedaal
en al verder gevorder langs die treurige wal
wat al die smart van die heelal insluk.

Ag, geregtigheid van God! Wie hoop soveel
nuwe moeite en lyding op soos ek gesien het?
En waarom verwoes ons sonde ons so?

Soos die golf daar by Charybdis
wat breek teen die golf wat dit teëkom,
so moet die mense hier hul kringdans dans.

Hier het ek meer mense as elders gesien,
aan die een kant en die ander, met groot gehuil,
terwyl hulle swaar laste met hul borskas voortrol.

Hulle het teen mekaar gebots, en dan op daardie punt
het elkeen omgedraai en teruggerol
en geskreeu: "Waarom hou jy?" en: "Waarom mors jy?"

So het hulle langs die donker kring teruggegaan,
aan albei kante, tot by die teenoorgestelde punt,
en altyd hul skandelike refrein geskreeu.

Dan het elkeen, wanneer hy daar kom, omgedraai
deur sy halwe kring na 'n volgende botsing;
en ek, wie se hart as't ware deurboor was,

het uitgeroep: "My Meester, verduidelik nou vir my
wie hierdie mense is, en of hulle almal geestelikes was,
hierdie geskeerde koppe aan ons linkerkant."

En hy vir my: "Hulle almal was so skeel
in hul verstand in die eerste lewe
dat hulle daar niks met mate bestee het nie.

Hul stemme blaf dit duidelik genoeg uit
wanneer hulle die twee punte van die kring bereik,
waar die teenoorgestelde fout hulle van mekaar skei.

Geestelikes was dié wat geen hare
op die kop het nie, en pouse en kardinale,
in wie die hebsug sy uiterste beoefen."

En ek: "My Meester, onder sulke mense
behoort ek tog sekerlik 'n paar te herken
wat met hierdie siektes besmet was."

En hy vir my: "Jy koester 'n ydele gedagte;
die onnadenkende lewe wat hulle vuil gemaak het,
maak hulle nou onherkenbaar vir almal.

Vir ewig sal hulle by hierdie twee botsings kom;
dié sal uit die graf opstaan
met die vuis toe, en dié met hul hare afgeskeer.

Sleg gee en sleg hou het die mooi wêreld
van hulle weggeneem en hulle in hierdie gestoei geplaas;
hoe dit ook al is, ek maak geen mooi woorde daarvoor nie.

Nou kan jy, my seun, die kort klug sien
van die goedere wat aan Fortuna toevertrou is,
waaroor die mensdom mekaar slaan;

want al die goud wat onder die maan is,
of ooit was, sou nie een
van hierdie moeë siele kon laat rus nie."

"Meester," het ek vir hom gesê, "sê my nou ook:
wat is hierdie Fortuna waarvan u praat,
wat die wêreld se goedere so in haar kloue het?"

En hy vir my: "O dwase wesens,
watter onkunde is dit wat julle teister?
Nou wil ek hê jy moet my oordeel oor haar leer.

Hy wie se alwetendheid alles te bowe gaan,
het die hemele geskep en hulle gidse gegee,
sodat elke deel op elke deel skyn

en die lig gelykop verdeel;
net so het Hy oor die aardse prag
'n algemene dienares en gids aangestel,

sodat sy van tyd tot tyd die ydele skatte
van volk tot volk, van een bloedlyn na 'n ander, kan oordra,
buite die bereik van alle menslike wysheid.

Daarom triomfeer die een volk en kwyn die ander,
volgens haar oordeel,
wat verborge is soos 'n slang in die gras.

Julle kennis kan niks teen haar uitrig nie;
sy sorg vooruit, sy oordeel, en sy voer
haar bewind, soos die ander gode hulle s'n.

Haar veranderinge het geen rus nie;
noodsaak dwing haar om vinnig te wees;
so dikwels kom daar iemand wat sy beurt kry.

En dit is sy wat so gekruisig word
juis deur dié wat haar behoort te prys,
wat haar verkeerdelik blameer en sleg van haar praat.

Maar sy is salig en hoor dit nie;
vrolik tussen die ander eerste skepsele
draai sy haar sfeer, en salig verheug sy haar.

Kom ons daal nou af na groter smart;
elke ster wat aan die opkom was toe ek vertrek het,
sak alreeds, en ons mag nie talm nie."

Ons het die kring oorgesteek na die ander wal,
naby 'n fontein wat kook en uitstort
in 'n sloot wat daaruit wegloop.

Die water was baie donkerder as donkerpers;
en ons het saam met die donker golwe
met 'n ruwe pad af na binne gegaan.

Dit vorm 'n moeras met die naam Styx,
hierdie treurige stroompie, wanneer dit afgedaal het
tot by die voet van die bose grys walle.

En ek, wat stilgestaan het om te kyk,
het mense vol modder in daardie poel gesien,
almal kaal en met 'n kwaai uitdrukking.

Hulle het mekaar nie net met die hande geslaan nie,
maar ook met die kop en die bors en die voete,
en mekaar met hul tande stukkend geskeur.

Die goeie Meester het gesê: "My seun, nou sien jy
die siele van dié wat deur woede oorweldig is;
en ek wil ook hê jy moet seker weet

dat daar onder die water mense is wat sug
en die water by die oppervlak laat borrel,
soos jou oog jou vertel waar dit ook al kyk.

Vasgesteek in die modder sê hulle: 'Ons was nors
in die soet lug wat deur die son verbly word,
en het die trae rook in ons binneste gedra;

nou is ons nors in hierdie swart modder.'
Hierdie lied gorrel hulle in hul kele,
want hulle kan dit nie met heel woorde sê nie."

So het ons om die vuil moeras gegaan
in 'n groot boog tussen die droë wal en die vlei,
met ons oë gerig op dié wat die modder insluk.

Uiteindelik het ons by die voet van 'n toring gekom.

"Pape Satan, aleppe": Plutus se woorde het geen duidelike betekenis nie. Dit klink na 'n uitroep van verbasing of 'n beroep op Satan, en is waarskynlik bedoel as onverstaanbare duiwelstaal.

Plutus: die Griekse god van rykdom, hier 'n monster wat die kring van die gierigaards en verkwisters bewaak. Vergilius noem hom 'n wolf, soos die wolf in die eerste sang, wat volgens die kommentators die gierigheid voorstel.

Migael: die aartsengel Migael (Michael), wat volgens die Bybel Lucifer en die opstandige engele uit die hemel verdryf het.

Charybdis: 'n gevaarlike draaikolk in die Straat van Messina tussen Italië en Sisilië, waar twee seestrome teen mekaar bots.

Geskeerde koppe: geestelikes in Dante se tyd het die tonsuur gedra, 'n kaalgeskeerde kol bo-op die kop. Die verkwisters staan op met hul hare afgeskeer, volgens die kommentators na aanleiding van 'n Italiaanse gesegde dat 'n verkwister selfs sy hare weggee.

Fortuna: die godin van die geluk en die lot, wat dikwels met 'n wiel uitgebeeld is. Dante maak van haar 'n engel wat God aangestel het om aardse rykdom van mens tot mens te laat wissel. Die Styx is in die Griekse mite een van die riviere van die onderwêreld.