Inferno

Op die nag voor Goeie Vrydag in die jaar 1300 raak 'n man van vyf-en-dertig verdwaal in 'n donker woud. Wanneer hy probeer om teen 'n sonnige berg uit te klim, versper drie wilde diere sy pad. Dan verskyn 'n skim: die Romeinse digter Vergilius, wat al meer as twaalfhonderd jaar dood is. Hy is gestuur om die man te red, maar die enigste pad uit die woud gaan dwarsdeur die hel.

Die man is Dante self, en so begin een van die grootste gedigte wat nog ooit geskryf is.

Dante Alighieri het die *Komedie* in die laaste twintig jaar van sy lewe geskryf, terwyl hy as balling uit sy geboortestad Florence van plek tot plek geswerf het. Dit is 'n reis in drie dele: die *Inferno* (die Hel), die *Purgatorio* (die Louteringsberg) en die *Paradiso* (die Hemel). Elke deel het drie-en-dertig sange, en die *Inferno* het een ekstra as inleiding tot die geheel: honderd sange altesaam. Hy het dit "komedie" genoem omdat dit sleg begin en goed eindig. Latere lesers het die woord "Goddelike" bygevoeg.

Dante het nie in Latyn geskryf nie, die taal van die kerk en die geleerdes, maar in die gewone taal van Florence. Sy gedig het gehelp om die Italiaanse taal te vorm, soos die Statebybel later die Nederlands gevorm het.

Dante se hel is 'n reusagtige tregter wat diep onder Jerusalem tot in die middelpunt van die aarde afloop. Dit bestaan uit nege kringe, en hoe dieper jy gaan, hoe swaarder is die sonde en hoe erger die straf. Bo is die wat nie kon besluit nie, en die wellustiges wat deur 'n ewige storm rondgeslinger word. Dieper is die gulsiges, die gierigaards, die kwaaies, die ketters en die geweldenaars. Heel onder, in 'n bevrore meer, sit die verraaiers, en in die middel van die ys staan Lucifer self.

Elke straf pas by die sonde. Die wellustiges, wat hulle deur hulle hartstog laat meesleep het, word nou vir ewig deur die wind meegesleep. Die waarsêers, wat die toekoms wou sien, se koppe is agteruit gedraai, sodat hulle net agtertoe kan kyk.

Wat die *Inferno* so lewendig maak, is die mense. Dante praat met siele wat hy geken het of van wie almal in sy tyd gehoor het: die minnares Francesca, wat vertel hoe sy en Paolo verlief geraak het terwyl hulle saam 'n boek gelees het; Farinata, wat sy kop trots oplig uit sy brandende graf; sy ou leermeester Brunetto Latini; Odysseus, wat vertel van sy laaste reis verby die einde van die wêreld; en graaf Ugolino, wat saam met sy kinders in 'n toring van honger gesterf het. Dante sit sy politieke vyande in die hel, en selfs pouse. Maar hy kyk ook met diep deernis na die verlorenes, en meer as een keer flou hy van jammerte.

Hierdie Afrikaanse vertaling is gemaak uit die Engels van die Amerikaanse digter Henry Wadsworth Longfellow (1867), wat Dante reël vir reël uit die Italiaans vertaal het. Ons het hom gevolg: elke strofe het drie reëls, soos by Dante, maar sonder rym, sodat die betekenis nie aan die rym opgeoffer word nie. Ons het gewone, helder Afrikaans gebruik. Omdat Dante so baie mense en plekke noem wat vandag onbekend is, staan daar ná elke sang 'n paar kort verduidelikings van ons.